یادداشت اختصاصی #پاراگراف

جستاری بر بحران دموکراسی در ایران:

آذربایجان؛
مبدل مطالبات اجتماعی به گفتمان سیاسی
#محسن_غایبزاده

اگر تاریخ معاصر ایران را از منظر جنبش‌های اجتماعی و دموکراسی‌خواهانه مرور کنیم، یک واقعیت بیش از هر چیز جلب توجه می‌کند؛ آذربایجان تقریباً در همه مقاطع تعیین‌کننده، یکی از نخستین کانون‌های شکل‌گیری مطالبات سیاسی و اجتماعی بوده است. از مشروطه تا امروز، نام آذربایجان همواره با مفاهیمی چون قانون‌خواهی، عدالت‌طلبی، مشارکت سیاسی و مطالبه حقوق جمعی گره خورده است.

این تداوم تاریخی را نمی‌توان صرفاً به رخدادهای مقطعی یا شرایط اقتصادی نسبت داد. آنچه در طول بیش از یک قرن تکرار شده، نشان‌دهنده شکل‌گیری نوعی فرهنگ سیاسی در جامعه آذربایجان است؛ فرهنگی که در آن سکون، کمتر از مطالبه‌گری مشروعیت دارد و جامعه، خود را در برابر تحولات سیاسی و اجتماعی مسئول می‌داند.

نمونه بارز این ویژگی را می‌توان در انقلاب مشروطه مشاهده کرد. در آن دوران، ایران تحت سلطنت سلسله‌ای ترک‌تبار اداره می‌شد، اما این هم‌تبار بودن، مانع از آن نشد که آذربایجان به یکی از مهم‌ترین پایگاه‌های مشروطه‌خواهی تبدیل شود. این نکته از یک منظر تاریخی بسیار مهم است؛ زیرا نشان می‌دهد مسئله اصلی برای جامعه آذربایجان، هویت قومی حاکمان نبود، بلکه شیوه حکمرانی، حدود قدرت و جایگاه قانون در ساختار سیاسی بود. به بیان دیگر، مطالبه قانون و آزادی بر پیوندهای قومی غلبه داشت.

امروز نیز، با وجود تفاوت کامل شرایط تاریخی، بخش مهمی از مطالبات آذربایجان همچنان در امتداد همان سنت قابل فهم است. اگر در آغاز قرن بیستم، مسئله اصلی محدود کردن قدرت مطلقه و استقرار حکومت قانون بود، امروز مطالباتی همچون حقوق زبانی و فرهنگی، تمرکززدایی از ساختار قدرت، توزیع عادلانه فرصت‌ها و به رسمیت شناختن تکثر هویتی ایران در کانون توجه قرار دارد. منتقدان ساختار کنونی، آن را نظامی متمرکز و فارس‌محور می‌دانند و معتقدند که این تمرکز، ظرفیت‌های فرهنگی و اجتماعی کشور را به‌طور کامل نمایندگی نمی‌کند.

نکته قابل تأمل این است که در هر دو دوره، موضوع مطالبه تغییر کرده، اما منطق مطالبه‌گری ثابت مانده است. جامعه آذربایجان نه به دلیل اینکه چه کسی حکومت می‌کند، بلکه به دلیل چگونگی حکومت کردن، وارد عرصه کنش سیاسی شده است. این تفاوت، تمایز مهمی میان یک جنبش هویتی صرف و یک سنت مطالبه‌محور ایجاد می‌کند. در چنین چارچوبی، هویت نه جایگزین دموکراسی، بلکه بستری برای مطالبه حقوق برابر و مشارکت عادلانه در ساختار قدرت تلقی می‌شود.

از همین رو، شاید بتوان گفت مهم‌ترین ویژگی جامعه آذربایجان، نه صرفاً پیشگامی در اعتراض، بلکه توانایی آن در تبدیل مطالبات اجتماعی به گفتمان سیاسی است. این جامعه در مقاطع مختلف تاریخ، نشان داده که مسائل خود را تنها در قالب نارضایتی بیان نمی‌کند، بلکه آن‌ها را به خواسته‌هایی مشخص و قابل طرح در عرصه عمومی تبدیل می‌کند. این ویژگی، محصول حافظه تاریخی، تجربه زیسته و سرمایه اجتماعی انباشته در طول نسل‌هاست.

البته این تحلیل به معنای نادیده گرفتن نقش دیگر مناطق ایران در تحولات سیاسی نیست. هر منطقه سهم و تجربه خاص خود را در تاریخ معاصر داشته است. اما اگر معیار، استمرار تاریخی در طرح مطالبات سیاسی و مدنی باشد، آذربایجان بی‌تردید یکی از برجسته‌ترین نمونه‌های آن است؛ جامعه‌ای که بیش از آنکه در پی تغییر چهره حاکمان باشد، همواره در پی تغییر قواعد حکمرانی و گسترش حقوق شهروندی بوده است.

شاید به همین دلیل است که مطالعه تاریخ آذربایجان، تنها مطالعه تاریخ یک منطقه نیست؛ بلکه مطالعه یکی از مهم‌ترین سنت‌های مطالبه‌گری و کنش مدنی در ایران معاصر است؛ سنتی که همچنان در اشکال و مطالبات جدید، به حیات خود ادامه می‌دهد.
__
#پاراگراف
@paragraph
@paragraph

‍ اورمولو شاعیر و ژورنالیست #کریم_گول_اندام جنابلارین‌دان «ازل دن ابده» آدلی بیر شئعر اوخویاق:


اؤلومدن اؤلومه گئدن یولچویام،
ساغچی‌یام،
بیلمیرم،
یوخسا سولچویام...
سانکی ازل چاغدان ائله من بویام !
من کیمم ،بو گل -گئت ،بوحیات نه دیر؟

ظولمت دریاسینین باغرینی یاردیم،
گونشه چاتارکن ساندیم قورتاردیم،
گؤزلمه‌دن یئنه ظولمته واردیم!
بیلمه‌دیم قورولموش بو بوسات نه‌دیر!؟

یئرین بئشیگینده ییرغالانیرام،
زامان اوکیانیندا چالخالانیرام،
کائینات بطنینده دالغالانیرام،
یئر نه، زامان نه دیر، کائینات نه‌دیر؟

بیلیم‌له یوکسه‌لیب نردیوانلاری،
سئیر ائتدیکجه سونسوز کهکشانلاری،
زامانین دیشیندا لامکانلاری،
حیرتده قالیرام بو شاهمات نه‌دیر؟

ندن انسان اوغلو فلسفه بازدی؟
هانسی فیکیر درین، هانسی دایازدی؟
هگل نه دوشوندو، نیچه نه یازدی؟
افلاطون،ارسطو یا سوقراط نه‌دیر!

اینساندی یارادان مین -بیر آللاهی
آللاه مقامینا چاتدیران شاهی
دوغرو بئله دیرسه سؤیله بس داهی
بو اوروج، بو ناماز، بو ذکات نه دیر؟!

بئش گون بو دونیادا من قوناق اولدوم
اودا سرگشته بیر اویونجاق اولدوم
خیالدان بوشالدیم، عاغیلا دولدوم
نه معنانی قاندیم نه ‌ده ذات نه‌دیر...

میلیونلار پیغمبر مینلرجه ایمام،
گلسه ده قیرغینلار اولمادی تامام؛
نه فایدا یهودا، نصارا، اسلام،
بیرقران، دوُرد اینجیل، بیر تورات نه‌دیر؟

هر دینه قوللوقچو اولدوم یورولدوم
مارکس اولدوم، کانت اولدوم، اپیکور اولدوم
عشق ایله قورولدوم کؤکدن دورولدوم
آنلادیم مقالات، منشئات نه‌دیر.

#کریم_گول_اندام
#اورمو_۰۴_دی
_
#پاراگراف
@paragraph
@paragraph

یادداشت اختصاصی #پاراگراف

جستاری بر بحران دموکراسی در ایران:

دموکراسی در ایران؛
از رؤیایی مرکزگرا تا ضرورتی کثرت‌گرا
#آیلین_شریفی

بحران دموکراسی در ایران، بیش از یک قرن است که در فضای سیاسی کشور جریان دارد. از انقلاب مشروطه تا امروز، نسل‌های مختلف ایرانیان برای دستیابی به آزادی، حاکمیت قانون و مشارکت مردم در سرنوشت سیاسی خود مبارزه کرده‌اند. اما تجربه تاریخی نشان می‌دهد که دموکراسی در ایران همواره با یک مسئله بنیادین روبه‌رو بوده است: مسئله تنوع ملی، زبانی و فرهنگی.

بخش بزرگی از جریان‌های سیاسی ایران، دموکراسی را صرفاً در چارچوب انتقال قدرت از حکومت اقتدارگرا به یک نظام انتخاباتی تعریف کرده‌اند. در این نگاه، رأی مردم، انتخابات آزاد و تفکیک قوا عناصر اصلی دموکراسی محسوب می‌شوند. اما تجربه کشورهای چندملیتی نشان می‌دهد که دموکراسی تنها به صندوق رأی محدود نمی‌شود. اگر گروه‌های ملی و فرهنگی مختلف نتوانند هویت، زبان و اراده جمعی خود را در ساختار سیاسی بازتاب دهند، حتی نظام‌های انتخاباتی نیز می‌توانند به بازتولید نوعی سلطه اکثریت تبدیل شوند.

از منظر آذربایجانی، مسئله دموکراسی در ایران با مسئله برابری ملی گره خورده است. آذربایجان، کردستان، بلوچستان، عربستان (اهواز) و دیگر مناطق غیرفارس، تنها واحدهای جغرافیایی نیستند؛ بلکه جوامعی با تاریخ، فرهنگ و هویت متمایز هستند که طی دهه‌های طولانی با سیاست‌های تمرکزگرایانه مواجه بوده‌اند. در چنین شرایطی، سخن گفتن از دموکراسی بدون پرداختن به حقوق ملی و زبانی، نوعی تقلیل‌گرایی سیاسی است.

دموکراسی واقعی زمانی شکل می‌گیرد که همه شهروندان و همه ملت‌های ساکن کشور، امکان مشارکت برابر در اداره امور را داشته باشند. آموزش به زبان مادری، اداره محلی، توزیع عادلانه قدرت و منابع، و به رسمیت شناختن تنوع هویتی، نه تهدیدی برای وحدت کشور بلکه پیش‌شرط ثبات و همبستگی پایدار است. تجربه بسیاری از کشورهای دموکراتیک نشان داده است که پذیرش تکثر، ضامن وحدت است و نه دشمن آن.

جنبش ملی آذربایجان در دهه‌های اخیر، بیش از آنکه یک جنبش جدایی‌خواهانه یا صرفاً هویت‌طلب باشد، به تدریج به یکی از حاملان گفتمان دموکراسی چندملیتی در ایران تبدیل شده است. مطالبه آموزش به زبان ترکی، اداره امور محلی و مشارکت برابر در ساختار قدرت، در واقع بخشی از پروژه بزرگ‌تر دموکراتیزاسیون ایران است. زیرا هیچ جامعه‌ای نمی‌تواند از آزادی سیاسی سخن بگوید اما حقوق فرهنگی و ملی بخشی از شهروندان خود را نادیده بگیرد.

امروز بحران ایران تنها بحران حکومت نیست؛ بحران ساختار دولت-ملت متمرکزی است که تنوع موجود در جامعه را به رسمیت نشناخته است. گذار به دموکراسی بدون بازاندیشی در این ساختار، احتمالاً به بازتولید همان نابرابری‌های تاریخی در قالبی جدید منجر خواهد شد. از این رو، دموکراسی در ایران آینده باید بر سه اصل استوار باشد: آزادی فردی، برابری شهروندی و برابری ملی.

ایران دموکراتیک آینده نه از مسیر یکسان‌سازی فرهنگی، بلکه از مسیر پذیرش تفاوت‌ها و تبدیل آن‌ها به سرمایه‌ای برای توسعه سیاسی عبور خواهد کرد. در چنین افقی، آذربایجان نه حاشیه ایران، بلکه یکی از بازیگران اصلی ساختن نظم دموکراتیک جدید خواهد بود؛ نظمی که در آن هیچ ملتی برای دیده شدن، ناچار به چشم‌پوشی از هویت خود نباشد.
____
#پاراگراف
@paragraph
@paragraph

🔹تحکییه ادبی درنه‌یی (547-جی جلسه)
🔹 دوستلار

🔹بهومیل هئرابال
🔹چئک ادبییاتی

🔹اورمیه-چهارراه آپادانا- مجتمع فرهنگی هنری اورمیه
🔹سه شنبه- 2 تیرماه ۱۴۰۵
🔹ساعت 16:30-19:30
@tahkie آدرس تلگرام
Butajournal.com
#ادبییات #آذربایجان_تورکجه_سی #مودئرن_نثر_تحکییه #بهومیل_هئرابال #چئکواسلاواکی_ادبییاتی

🟦 کانالیمیزین تلگرامدا لینکی
https://t.me/Tahkie
🟦 کانالیمیزین بله‌ده لینکی.
ble.ir/join/A2Hg8F3tmf

ده‌یرلی شاعیر و ژورنالیست "مهدی سهندی" جنابلاری، ویقارلی قارداشینیزین وفاتی بیزی درین‌دن سارسیدیب، کدرلندیردی؛ آجینیزین بؤیوکلویو قارشیسیندا یئتگین کلمه تاپا بیلمدیک و تسللی اوچون خاطیرلادیغیمیز هر سؤز تکراری اولدو.

بو واسیطه ایله «پاراگراف یازیچیلار قوروپو» طرفین‌دن "هادی سهندی" قارداشیمیزین وفاتینی، حؤرمتلی «سهندی عاییله‌سینه» تسلیت دئییب، باش ساغلیغی دیله‌ییریک؛ داغدان آغیر گنجیمیزین تمیز روحو حضور ایچینده اولسون.

پاراگراف یازیچیلار قوروپو
____
#پاراگراف
@paragraph
@paragraph

‍ #خان_صنم آدی ایله تانینمیش اهرلی شاعیر و یازیچی خانیم رقیه هاشیم‌زاده‌دن بیر چارپارا اوخویاق:

آنامسان، باجیمسان نه‌ییمسن بئله؟
کایینات لال اولور گلنده آدین
هانسی قووه سنی سوسدورا بیلر؟
هانسی قووه سنی سوسدوروب قادین؟

ایل‌لردی بیر سهوه قوربان گئدیرسن
یوخدو قدرین بیلن یوخدو اؤیه‌نین
ائوینده «أر» آدلی بیر کئشیگین وار
اوسته‌لیک نئچه‌ده «آنا»دئیه‌نین

آتان گؤز یاشینا باخماییب دونن
سئودیگی اوغلانا گلین ائله‌دی
آنان اؤز کئچمیشین واراقلایارکن
آه-یلا آنلاتدی دونیا بئله‌دی

آشپازی کیمدیسه اولوب ایت آشی
نه من یئریمده‌یم نه سن یئرینده
میلیاردلار اینسانی دوغوب اؤلدوروب
راضی سالانماییب هله بیرین‌ده

سنین دؤزومونه حئیرانام قادین!
بو یاشام  خیمیدان جانینی آلیر
آخی هانسی ائلده هانسی اوبادا
آتانین سئودیگی قیزیلا قالیر!

منه یاشاییرام دئییرسن آنجاق
آینایا باخاندا اؤلو گؤرورسن
بلکه ده ساچینین اوجون هر گئجه
اعتیراض اولاراق توتوب هؤرورسن

شیلتاق حایات بوگون الینده قلم
اوزونده اوخونماز چیزگی‌لر چکیب
سئوگی دونیاسیلا سنین آراندا
چین دوواری بویدا بیر دووار تیکیب

بلکه ده سئودیین بیری واریمیش
کیمسه بیرلیگیزه انگل اولوبدور
اونون اوره‌یینده سنین حسرتین
سنین اوره‌یینده آرزی قالیبدیر

بلکه‌ده بیرینی سئویرسن هله
بیلسه‌لر اوزونه توپوره‌جکلر
دسته-دسته آللاه، أللرینده داش
نعشینی دونیادان سوپوره‌جکلر


________
#پاراگراف
@paragraph
@paragraph

مقاله اختصاصی #پاراگراف
‌
۱۳۲۰-۲۴ آراسی آذربایجان دا قورولان تشکیلاتلار
یئددینجی بؤلۆم: کانون دموکراسی/بیرینجی تکست
#آرین_نوروزیان

همکارلار ایتیفاقی‌نین، خالقین اساس ایسته‌دیکلرینی آنلاماییب، اوْرتاباب کۆتله‌لرینین اینانجیسی‌نی الدن وئردیی حالدا پوْزولوب و آرادان چیخمیشدیر، خالق ایسه تهرانا باغلی اوْلاراق تشکیلات‌لارا گۆونه‌بیلمه‌دیینه گؤره؛ ساده‌جه یئنی بیر تشکیلات کی تمامییله خالق کۆتله‌لرینی بیر توْپلوما باغلایاراق و اوْنلارین ماتئریال، میللی و مدنی حاقلارینی حیس ائده‌بیله، خالقین دستکینی قازانا بیلردی.

اوْ دؤوره‌ده کارگر کۆتله‌لری و ایشچیلر، همکارلار ایتیفاقی داغیلدیغیندان سوْنرا؛ حیزب توده‌یه توْپلانمیشدیلار و حیزب توده بو جهتدن اوغورلو اوْلسادا، چۆن باشقا کندلیلر و اوْرتاباب کۆتله‌لری اؤز مرام‌نامه‌سینه یوْل وئرمه‌میشدیر و اوْنلارلا یوْل‌بیر اوْلمامازلیغینا گؤره، آذربایجان دا ضیالی‌لار و باشقا خالق کۆتله‌لرینده ناکام قالمیش حالدا، «کانون دئموْکراسی» آدلا بیر یئنی تشکیلات خالقین اساس ایسته‌دیکلرینی دۆشۆنۆب و چۆن خالقین تام دوروم‌لاریندان عۆضولرینی قبول ائدیب و توْپلانمیشدیلار، خالقین ان سئودیی تشکیلات‌لاردان اوْلاراق مئیدانا چیخمیشدیر.

آزادیخواه لار آراسیندا ضیالی‌لار ایسه کانون دئموْکراسیه یاخینلاشیب و اوْنون گۆجلۆ دوروم‌لاری و باشچیلارینی تشکیل ائتمیشدیلر، بو تشکیلاتین باشچیلاریندان؛ هیلال ناصری، جعفر اخکری، میرمهدی چاووشی، خلیل آذربادقان و حۆسئین ریضوانی ایضاح ائدیریک، بو ضیالی‌لار خالقین تانینمیش و بیلدیی آداملار اوْلدوغوندان شهرده و یاخین کندلرده حیزب توده‌دن داها گئنیش دوروم‌دا چالیشماق ایمکانینا مالیک اوْلابیلمیشدیلر.
مخصوصا تبریزده مجلیسده اوْرتاباب ضیالی‌لار کانون دئموکراسییا چوْخ آرتیق رغبت گؤستریردیلر.

حیزب توده‌نین اطرافیندا توْپلانانلارین چوْخسو قوزئی آذربایجان دان گلن کارگرلردن ایدی و کانون دئموْکراسی‌نین نۆقصان‌لاریندان بیرسی ده بو کارگر صینفیندن اوزاق اوْلماسی‌ایدی.

کانون دئموْکراسی اوْسکوده و تبریز شهری‌نین اطرافیندا یاخشی ایشله‌دیی حالدا، آذربایجانین باشقا شهرلرینده نفوذ تاپابیلمه‌میشدیر.
____
#پاراگراف
@paragraph
@paragraph

مقاله اختصاصی #پاراگراف
‌
۱۳۲۰-۲۴ آراسی آذربایجان دا قورولان تشکیلاتلار
یئددینجی بؤلۆم: کانون دموکراسی/ایکینجی تکست
#آرین_نوروزیان

قوزئی آذربایجاندان گلن وطن‌داشلار، اؤز وطن‌لرینده مۆهاجیر آدلانمیشدیلار و اوْنلاری بیر اؤزگه اؤلکه‌دن گلمیش آداملار کیمی قارشیلاییردیلار؛ میرجعفر پیشه‌وری اؤز خاطیراتیندا قئید ائدیرکی؛ بونلار هرگۆن اؤزلرینی پلیس ایداره‌سینه تانیتدیریب و حاضیر اوْلماقلارینی بیلدیریردیلر، میرجعفر پیشه‌وری دئمیشکن؛ بو وطن‌داشلاری کاشانا و ایرانین گۆنئی‌یینه سۆرگۆن ائدیب و حتی ساده‌جه یئمک ایحتیاج‌لاریندان عاجیز قالمیشدیلار.

اوْنا گؤره‌ده حیزب توده تشکیل اوْلان کیمی اوْنون اطرافیندا توْپلانان و اوْنو قۆوتلندیرن مۆهاجیر آدلانان کۆتله‌لر اوْلموشدور. یئرلی کۆتله‌لر ایسه ایرتیجاعی دؤوره‌نین اؤیرتدیی عادت اۆزره مۆهاجیری سئویب و اوْنونلا بیر حیزب‌ده چالیشماقدان نیفرت ائدیردی. اوْرتا ضیالی‌لارین کانون دئموْکراسی اطرافیندا توْپلانمالاری‌نین سببی ده بو ایدی.

آما تشکیلات باشچیلاری دا اوْنو آچیق سؤیلمه‌یه جرأت ائتمیردیلر، چۆنکی؛ کانون دئموْکراسی تشکیلاتی‌نین اۆزرینده بئله مۆهاجیر آدلانان وطن‌داشلار آز دئییلدیلر. مثلاً؛ خلیل آذربادقان، حۆسئین ریضوان و باشقالاری مۆهاجیر آدلانان آذربایجان‌لیلاردان ساییلیردیلار.

حیزب و توده و کانون دئموْکراسی آراسیندا مرتجع آداملاردا آز دئییلدیلر و ایکی آزادیخواه تشکیلات‌لارین آراسیندا نیفاق سالماق‌لا چالیشیرلار، بو مرتجع عنصرلردن، خطیب شهیدی و حاجی خان طلایی‌نی آد آپارمالییق.

کانون دئموْکراسی باشچیلاری هئچ وجه‌له تهرانی رسمییته تانیماق ایسته‌مه‌میشدیر. بونلار اؤزلرینی مۆستقیل بیر آذربایجان تشکیلاتی حیساب ائدیب، مرکزی کمیته‌لری ایسه تبریزده ایدی، بو جهتدن کانون دئموْکراسی، حیزب توده تشکیلاتیندان داها دوْغرو یوْل توتموشدولار.

حیزب توده، خالقین تام کۆتله‌لرینه باغلی اوْلمایاراق و تهرانا باغلی اوْلدوغونا گؤره، خالقین اینانجیسینا صاحیب اوْلمامیشدیر.

کانون دئموْکراسی باشچیلاری ایسه بو ساحه‌ده داها احتیاطلی اوْلدوقلارینا گؤره، اوْرتاباب شهر کۆتله‌لری‌نین داها آرتیق اینانجیلارینا و دستک‌لرینه صاحیب اوْلموشدولار.

بونونلا بئله کانون دئموْکراسی تشکیلاتی‌نین ایچه‌ریسیندن چیخان ایختیلافلار و ۱۴-جو مجلیس سئچکیلرینده اوغورسوزلوق ائدیلدیینه اوْنون باشچیلاری‌نین اعتبار و نفوذلارینی خالق کۆتله‌لرینین ایچه‌ریسینده بیتیردیکدن سوْنرا ۱۹۴۴-جو ایلین اوللرینده تمامییله حیزب توده تشکیلاتینا قوْشولوب و منحل اوْلماق مجبوریتینده قالمیشدیر.
____
#پاراگراف
@paragraph
@paragraph

داهی شاعیریمیز «بولود قاراچورلو» (سهند) عزیزلمه‌سی

دانیشان‌لار: «رضا همراز»، «احمد یوسفی»، «حسن اوموداوغلو»، «محمد قضایی» و «آرش ساعی».
آپاریجی: رقیه همایون
گون: ۱۴۰۵/۰۴/۰۹ (سه‌شنبه گونو)
ساعات: ۱۸ الی ۲۰
قاری کؤرپوسو، ثقه‌الاسلام ائوی (حکیم نظامی آدینا ادب-کولتور قورولتایی).

#ادبیات_ائوی

@AdabiyatEvi

🔹تحکییه ادبی درنه‌یی (548-جی جلسه)
🔹 ساغدوش(ساغدیش)

🔹بهومیل هئرابال
🔹چئک ادبییاتی

🔹اورمیه-چهارراه آپادانا- مجتمع فرهنگی هنری اورمیه
🔹سه شنبه- 9 تیرماه ۱۴۰۵
🔹ساعت 16:30-19:30
@tahkie آدرس تلگرام
Butajournal.com
#ادبییات #آذربایجان_تورکجه_سی #مودئرن_نثر_تحکییه #بهومیل_هئرابال #چئکواسلاواکی_ادبییاتی

🟦 کانالیمیزین تلگرامدا لینکی
https://t.me/Tahkie
🟦 کانالیمیزین بله‌ده لینکی.
ble.ir/join/A2Hg8F3tmf

یادداشت اختصاصی #پاراگراف

از سکو تا سیاست؛
وقتی فوتبال زبان اعتراض می‌شود
#محسن_غایبزاده

گاهی یک جمله، ارزش صدها صفحه تحلیل را دارد.

وینیسیوس جونیور، ستاره برزیلی رئال مادرید، امروز در مصاحبه‌ای گفته است: «به مبارزه ادامه می‌دهم تا نسل بعد مجبور نباشد رنج نژادپرستی را تحمل کند؛ من صدای کسانی هستم که تریبون ندارند.»

شاید راز محبوبیت این جمله، فقط در مخالفت با نژادپرستی نباشد؛ بلکه در یک واژه نهفته باشد؛ «تریبون».

تاریخ نشان داده است هر جا تریبون‌های رسمی بسته شده‌اند، مردم برای خود تریبون‌های تازه ساخته‌اند. گاهی یک روزنامه، گاهی یک دانشگاه، گاهی یک خیابان و گاهی هم یک ورزشگاه.

از نگاه بسیاری از ترک‌های آذربایجان، آنچه از آغاز حکومت پهلوی تا امروز بر آنان گذشته، تنها یک اختلاف سیاسی یا اداری نبوده است؛ بلکه بخشی از یک پروژه طولانی‌مدت برای تمرکزگرایی و یکسان‌سازی هویتی بوده است؛ پروژه‌ای که به باور آنان، زبان، فرهنگ و هویت‌های غیرفارس را به حاشیه رانده و در کنار آن، امکان ایجاد رسانه‌ها و تریبون‌های مؤثر برای بیان این اعتراضات را نیز محدود کرده است.

وقتی رسانه نداری، سکو رسانه می‌شود. وقتی روزنامه نداری، پیراهن تیم فوتبال پرچم می‌شود. وقتی صدایت شنیده نمی‌شود، نود دقیقه مسابقه به بلندترین فریاد یک ملت تبدیل می‌شود.

اینجاست که تراکتور دیگر فقط یک باشگاه فوتبال نیست. برای میلیون‌ها هوادارش، تراکتور آخرین سنگر هویتی است؛ جایی که هنوز می‌توان احساس تعلق را فریاد زد، هنوز می‌توان حرف‌هایی را گفت که در بسیاری از تریبون‌های دیگر مجال طرح پیدا نمی‌کنند.

به همین دلیل است که تراکتور هیچ‌گاه مانند سایر باشگاه‌های ایران دیده نشده است. موفقیت‌هایش فقط موفقیت ورزشی تلقی نمی‌شود و شکست‌هایش نیز فقط شکست فوتبالی نیست. هر تصمیم داوری، هر رأی انضباطی، هر محرومیت، هر برخورد و هر حاشیه، در ذهن هوادارانش معنایی فراتر از فوتبال پیدا می‌کند.

وقتی فوتبال به زبان اعتراض تبدیل شود، دیگر VAR فقط یک فناوری برای تشخیص آفساید نیست؛ عدالت، دیگر در چند سانتی‌متر جلو یا عقب بودن خلاصه نمی‌شود.

فوتبال، سال‌هاست در ایران با سیاست ادغام شده است. از وار که گاهی در ذهن هواداران به یار تیم‌های رقیب تبدیل می‌شود، تا جام‌هایی که به اعتقاد بسیاری از هواداران تراکتور، نه در زمین مسابقه بلکه در بیرون از زمین سرنوشتشان تعیین شده است. وقتی اعتماد آسیب ببیند، هر سوت داور، هر تصمیم کمیته انضباطی و هر صحنه VAR نیز از دریچه همان بی‌اعتمادی تفسیر خواهد شد.

مدل حکمرانی متمرکزی که به اعتقاد بسیاری، بیش از یک قرن پیش بر ساختار سیاسی ایران حاکم شد، نه تنها نتوانست مسئله هویت‌های گوناگون را حل کند، بلکه در بسیاری از مواقع، به تشدید شکاف‌ها انجامید. نتیجه آن شد که فوتبال نیز ناگزیر به میدان این منازعه کشیده شد؛ جایی که قرار بود مردم را کنار هم بنشاند، اما گاه به صحنه بازتاب اختلافات عمیق‌تر اجتماعی و هویتی تبدیل شد.


و شاید طنز تلخ تاریخ همین باشد.

سال‌هاست تبریز و آذربایجان از بی‌عدالتی و شنیده نشدن سخن می‌گویند. امروز اما تهران نیز با نهادی روبه‌رو شده که از دایره قدرت داخلی خارج است؛ نهادی به نام فیفا. جایی که دیگر نه نفوذ معنا دارد، نه سفارش، نه فشار و نه حتی VAR می‌تواند کمکی به تغییر نتیجه یا صعود کند.

شاید این تفاوت بزرگ میان قدرت داخلی و قواعد بین‌المللی باشد؛ جایی که همه، دیر یا زود، ناچارند با معیارهایی فراتر از اراده خود روبه‌رو شوند.


فوتبال دیگر فقط فوتبال نیست.

گاهی یک توپ، یک ورزشگاه و یک پیراهن، بار هویتی میلیون‌ها انسان را بر دوش می‌کشند. و شاید به همین دلیل است که بعضی مسابقه‌ها، هرگز با سوت پایان داور تمام نمی‌شوند؛ بلکه سال‌ها در حافظه یک ملت ادامه پیدا می‌کنند.
________
#پاراگراف
@paragraph
@paragraph

🔹تحکییه ادبی درنه‌یی (548-جی جلسه)
🔹 ساغدوش(ساغدیش)

🔹بهومیل هئرابال
🔹چئک ادبییاتی

🔹اورمیه-چهارراه آپادانا- مجتمع فرهنگی هنری اورمیه
🔹سه شنبه- 9 تیرماه ۱۴۰۵
🔹ساعت 16:30-19:30
@tahkie آدرس تلگرام
Butajournal.com
#ادبییات #آذربایجان_تورکجه_سی #مودئرن_نثر_تحکییه #بهومیل_هئرابال #چئکواسلاواکی_ادبییاتی

🟦 کانالیمیزین تلگرامدا لینکی
https://t.me/Tahkie
🟦 کانالیمیزین بله‌ده لینکی.
ble.ir/join/A2Hg8F3tmf

🔹سه‌شنبه تیر آیی‌نین ۹-و تحکییه ادبی درنه‌یییمیزین547-جی جلسه‌سی کئچیریلدی؛ بو اوتورومدا چئک‌لی یازیچی #بهومیل_هئرابال-ین ساغدوش(ساغدیش) حیکایه‌سی جمعی اوخونوش سونرا صؤحبته قویولدو و بحثلرین خولاصه‌سی یوخاریداکی فایلدا پادکست اولاراق حضورونوزا تقدیم اولونور.


تحکییه ادبی درنه‌یینین تلگرام لینکی:
https://t.me/Tahkie
__
#پاراگراف
@paragraph
@paragraph

یادداشت اختصاصی #پاراگراف

دهم تیر؛
روز تپیدن حافظه‌ی تاریخی آذربایجان
#محسن_غایبزاده

دهم تیرماه، همچون هر سال، در آذربایجان گرامیداشت تولد مردی است که با گذشت قرن‌ها، هنوز نام و یادش در تاریخ شفاهی و مکتوب این سرزمین زنده است؛ نامی که گویی چون خونی در رگ‌های هر آذربایجانی جریان دارد و از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شود.

بابک خرمدین، تنها یک شخصیت تاریخی نیست؛ او نماد آزادگی، ایستادگی و هویت سرزمینی است که همواره فرزندان آزاده در آن بالیده‌اند و فریاد عدالت‌خواهی، بخشی از حافظه‌ی جمعی مردمانش بوده است. در چنین سرزمینی، حتی آواز مردگان نیز رنگ و بوی اعتراض به ستم و ستایش آزادی دارد.

دهم تیرماه، سالروز تولد سردار بابک خرمدین است؛ مردی که نامش هرگز سانسورپذیر نشد. زیرا پیش از آنکه در کتاب‌ها ثبت شود، در دل مردم جا گرفته بود. شب‌ها مادران در لالایی‌هایشان، افسانه‌هایی را که درباره‌ی بابک و اسب وفادارش ساخته شده بود، برای کودکانشان زمزمه می‌کردند. پیران خردمند در محافل از دلاوری‌ها و پایداری او سخن می‌گفتند و شاید چه پنهان، در برخی نوحه‌ها و روایت‌های آیینی نیز یاد و نام بابک، هرچند در پس‌زمینه، حضوری ماندگار داشت.

نام بابک را نتوانستند از حافظه‌ی مردم حذف کنند؛ اما کوشیدند آن را تحریف کنند. از چگونگی مبارزاتش گرفته تا روایت‌هایی درباره‌ی اصل و نسبش، تلاش‌های بسیاری صورت گرفت تا جایگاه او کمرنگ شود. با این حال، شخصیت‌هایی که در حافظه‌ی ملت‌ها ریشه می‌دوانند، با تحریف نیز از میان نمی‌روند.

بابک، برای مردم آذربایجان، صرفاً متعلق به گذشته نیست؛ او بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی این سرزمین است. از همین رو، هر سال با فرارسیدن دهم تیرماه، گویی بابک بار دیگر با چهره‌ای سرخگون از دل تاریخ برمی‌خیزد و در حافظه‌ی مردم متولد می‌شود؛ نه به‌ عنوان یک افسانه، بلکه به‌ عنوان نماد ماندگار مقاومت، آزادگی و پاسداری از کرامت انسانی.
_______
#پاراگراف
@paragraph
@paragraph

اختصاصی #پاراگراف

ورژن صوتی کتاب «سرزمینی شگفت‌انگیز و مردمی مهربان و دوست داشتنی»

قسمت سوم/ فصل دوم:
وحشت و ترور در یونان


نویسنده:
#ویلیام_او_داگلاس
مترجم:
#فریدون_سنجری
اجرا:
#دکتر_آیسان_فرجزاده


این اثر، حاصل پژوهش ویلیام او داگلاس (۱۸۹۸-۱۹۸۰) قاضی دستیار دیوان عالی ایالات متحده آمریکا به هنگام بازدید از کشورهای اروپای شرقی و ایران است. او در این کتاب، ضمن بررسی کمونیسم در جنوب مرزهای شوروی، به ویژه در دوسوی آذربایجان، به شرح آداب رسوم و فرهنگ ایلات و عشایر ایران، به ویژه ایل قشقایی و مقایسه آن با تمدن غرب می‌پردازد. نویسنده همچنین با انتقاد از مسائل و مشکلات غرب، اخلاق و روحیات مردم جنوب قفقاز، آذربایجان و ایران را می‌ستاید.

#سرزمینی_شگفت‌_انگیز_و_مردمی_مهربان_و_دوست_داشتنی
____
#پاراگراف

@paragraph
@paragraph

تبریزلی شاعیر، یازیچی و ژورنالیست #محمدرضا_لوایی جنابلارین‌دان بیر سربست شعر اوخویاق:

دوشوندویوم شه هرلر قوجاغین اولمادی
تانرینی اته یینه دویومله دیلر، شئیطانی کوینه یینه
و بیر گئجه ایسارتین یاتاغینا آتدیلار سنی...


دوشوندویوم اورتا دوغو قوجاغین اولمادی
سبب لریمله تصادوف ائتدی فاشیزم
یورغانلار آلتینا سیزدی اینقلاب لار
گوزللیيین آیاغیمی اوستونه قویدوغوم بومبا اولدو
بدنینه دؤیدوردویون خاللار تئرور تونئللری...


دوشوندویوم زیروه قوجاغین اولمادی
بیر غریب ساحیل اولدو اوزاقلاردا
بیر آزدان شوبهه لریمین اوستونه اوتوراجاق بیر یابانجی
و من دنیزده دئییل،
ساحیل ده بوغولاجاغام...
__
#پاراگراف
@paragraph
@paragraph

اختصاصی #پاراگراف

پناهندگان دیروز؛ مهاجمان امروز
#آتیلا_حاجیزاده

تصویر پیش رو در سال (۱۹۴۷-۱۳۲۵) در بندر حیفا‌ ثبت شده است؛ این تصویر نشان دهنده پناهندگان یهودی است که در انتظار کسب اجازه ورورد به این سرزمین هستند؛ آنها روی پلاکاردها چنین نوشته‌اند: «آلمان‌ خانه و آشیانه ما را نابود کرد، لطفا شما فلسطینیان، امید ما را نابود نکنید».

حالا پس از ۸۰سال صهیونیستها اسرائیل را در سرزمین فلسطین بنا کرده و موجودیت و هویت تاریخی آنان را لگدمال می‌کنند.

در این نوشته به تاریخ دور نمیپردازم اما کهنسالان ما مهاجرت بارزانی‌ها در دهه ۴۰ و اخراج معاودین کورد در دهه ۵۰ از عراق را به خاطر دارند و میانسالان ما کاروان های مهاجری را که در اثنای جنگ خلیج فارس به مرزهای ایران سرازیر گشته و در «غرب آذربایجان» اسکان داده شدند را فراموش نکرده‌اند.

چند روز پیش «مصطفی هجری» دبیرکل «حزب دموکرات کردستان» اعلام کرد که در صورت مساعد بودن شرایط تا اورمیه پیشروی خواهند کرد و بار دیگر نشان داد که شعار های بزک کرده احزاب تروریستی مبنی بر همزیستی دموکراتیک، تغییر رفتار و سیاست های پیشین، حائز اندک واقعیتی نبوده است.
ـ
#پاراگراف
@paragraph