پاراگراف

‍ پیرامون جنبش چریکی پیش از انقلاب:
نحو ایرانشهری در کلام مغرضان
#آتیلا_حاجیزاده

مجله مهرنامه بعنوان اصلی‌ترین ارگان تئوریک جریان ایرانشهری شماره ۴۱ خود را در اردیبهشت۹۴ با تیتر «روشنفکران تروریست» منتشر نموده و طی آن به بحث‌های پیرامون جنبش چریکی با محوریت چریک‌های فدایی خلق پرداخت.

پس از سروصداهایی که تیتر «روشنفکران تروریست» بلند کرد، محمد قوچانی سردبیر مهرنامه طی مصاحبه‌ای با سایت فرهنگ امروز و یادداشتی در مهرنامه ۴۲ به دفاع از تیتر پرداخت؛ قوچانی گفت که عنوان تروریست برای جزنی‌ها عین انصاف است چرا که خشونت در روش چریک‌ها دارای انگیزه تبهکارانه نبوده است و نقد ما صرفا متوجه روش آنهاست و شامل هدف آنان نیست.

امروزهم عده‌ای علم «مثلا نقد» برافراشته به شیوه لیبرال‌های ایرانشهری مهرنامه جبهه‌ای مغرضانه در مقابل جنبش چریکی قبل انقلاب ۵۷ ایجاد کرده‌اند و با نگرشی به دور از انصاف شخصیت‌های آزادیخواهی مانند صمد بهرنگی، علیرضا نابدل، بهروز دهقانی و... را زیر ضربه می‌برند با این تفاوت که نه تنها روش آنها مورد حمله قرار می‌برند بلکه پا را فراتر گذاشته و در صدد انکار ماهیت آزادیخواهانه و آرمانگرایی این شخصیت‌ها برآمده‌اند.

من در این نگاشته نه تنها به دنبال تقدیس نیستم بلکه کاریزما بخشی به جنبش‌ها و جریان‌‌ها را عامل انسداد مسیر نقد دموکراتیک و درجا زدن در تجربیات پیشین می‌دانم اما از سوی دیگر نقد مغرضانه را نیز عامل انحراف و مسبب عدم کسب تجربیات از سوابق و راه طی شده مبارزاتی به شمار می‌آورم.

البته که نقدهای بسیاری به روش‌های جنبش‌های چریکی وارد است اما نباید فراموش کرد روش‌های اخذ شده در مقابل استیلا در کانسپت اعمال واکنشی بررسی می‌شوند و در زمره فرایندهای کنشی قرار نمی‌گیرند.

آنچه بدیهی است و نباید از آن صرف‌نظر کرد؛ نقش حاکمیت در پیدایش جنبش‌های چریکی است اینچنین که استیلا با وضع استبداد و عدم تحمل نیروهای تحول‌خواه مخالفین را به سوی «مبارزه قهر آمیز» سوق می‌دهد. گسترش فقر، انحصار قدرت و برخوردهای شدید امنیتی ساواک با هر صدای منتقد از مهم‌ترین عوامل پیدایش جنبش چریکی است بگونه‌ای که اصلاح‌طلبی غیرانقلابی مانند «مهدی بازرگان» در دادگاه می‌گوید: «ما آخرین گروهی هستیم که "زبان قانون" با شما صحبت می‌کنیم» این بدان معناست که زمینه‌های پیدایش جنبش چریکی بقدری محسوس بوده که غیر انقلابی‌ها هم به آن معترف شده بودند.(۱)

مسئله‌ای دیگر که نباید در نقد «مشی چریکی» از آن صرف نظر کرد، گسترش مبارزه قهرآمیز در جهان آنروز است که عمدتا هم توانسته بو نتیجه مطلوبی برای انقلابی‌ها در پی داشته باشد و این یکی از عوامل مهمی است که نسل جدید مخالفان رژیم مستبد شاهنشاهی را به اخذ این شیوه وادار کرده بود.

آثار صمد بهرنگی در زمینه تبلیغ «مشی چریکی» را نه در تمایل این نویسنده خوش ذوق به خشونت بلکه باید در شیوه برخورد حکومت، گسترش فقر، فاصله طبقاتی و منطق جهانی مبارزه عله استبداد جستوجو کرد چرا که نویسنده آینه زمان خویش است و موضع خود را بر اساس مقتضیات عصر خود اخذ می‌نماید.

تلاش برای خودکشی چریک‌هایی مانند علیرضا نابدل، بهروز دهقانی و آنهایی که به سیانور متوسل شده‌اند از این جهت بوده است که شکنجه‌گاه‌های ساواک برای اخذ اعتراف از این آزادیخواهان شدیدترین شیوه‌ها را به کار می‌بست و درز نقطه‌ای از سوی اعضای سازمان‌های چریکی که حفاظت اطلاعات در آنها از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است می‌توانست به لو رفتن صدها تن و درنتیجه اعدام آنها منجر شود؛ از اینرو «چریک» با توسل به اقدام پیش دستانه برای حفظ سازمان و سایر همرزمان خو،د راه خودکشی را پیش می‌گرفت.

اظهاراتی که به نام نقد جنبش چریکی و حلقه آذربایجان چریک‌های فدایی خلق منتشر می‌شوند از تمام مقتضیات پیدایش این جنبش و اخذ روش‌های قهرآمیز توسط آنان صرف نظر کرده و در صدد ارائه تصویری مازوخیستی از آنان هستند؛ این صرف نظر از مقتضیات بیشتر از آنکه به نقد شبیه باشد به توجیه برخوردهای نظام مستبد شاهنشاهی به مخالفان قرابت دارد.

۱) مهدی بازرگان: "ما آخرین کسانی هستیم که از راه قانون اساسی به مبارزه سیاسی برخاسته ایم. ما از رییس دادگاه انتظار داریم این نکته را به بالاتریها بگویند." (مدافعات در دادگاه غیرصالح تجدید نظر نظامی-انتشارات مدرس-مهرماه 1350)
_____________________________
#پاراگراف
@paragraph
@paragraph

attach 📎

👍1

1.53K viewsedited 19:12