"جاوید اولدوز"
پروفوسور محمد تقی زئهتابی حاققیندا
#آتیلا_حاجیزاده
پاییزین سون گونلری قار بیاض لچهیینی شبسترین چای محللهسینین اوزینه چکدییی زامان یئنی بیر مولود کیریشچی عاییلهسینه آیاق قویدو. کیریشچیلیک (زهتابلیق) ایله عاییلهسین دولاندیران آتاسی قورآنین ایلک صفحهسینده بیر آد و تاریخ قئید ائتدی: محمدتقی ۱۳۰۲ اینجی ایلین، آذر آیینین ییرمی ایکینجی گونو.
مطلبین آردی ۳بؤلومده پاراگراف کانالیندا
________________________________
پاراگراف
@Paragraph
پروفوسور محمد تقی زئهتابی حاققیندا
#آتیلا_حاجیزاده
پاییزین سون گونلری قار بیاض لچهیینی شبسترین چای محللهسینین اوزینه چکدییی زامان یئنی بیر مولود کیریشچی عاییلهسینه آیاق قویدو. کیریشچیلیک (زهتابلیق) ایله عاییلهسین دولاندیران آتاسی قورآنین ایلک صفحهسینده بیر آد و تاریخ قئید ائتدی: محمدتقی ۱۳۰۲ اینجی ایلین، آذر آیینین ییرمی ایکینجی گونو.
مطلبین آردی ۳بؤلومده پاراگراف کانالیندا
________________________________
پاراگراف
@Paragraph
پروفوسور محمد تقی زئهتابی حاققیندا:
#جاوید_اولدوز ۱/۳
#آتیلا_حاجیزاده
دعوت هفته لیک درگی سی
۱۷۵-اینجی سای
دوشنبه - ۹۴/۶/۱۲
پاییزین سون گونلری قار بیاض لچهیینی شبسترین چای محللهسینین اوزینه چکدییی زامان یئنی بیر مولود کیریشچی عاییلهسینه آیاق قویدو. کیریشچیلیک (زهتابلیق) ایله عاییلهسین دولاندیران آتاسی قورآنین ایلک صفحهسینده بیر آد و تاریخ قئید ائتدی: محمدتقی ۱۳۰۲ اینجی ایلین، آذر آیینین ییرمی ایکینجی گونو.
گونلر گلیب کئچدییینده محمدتقیده آلتی یاشینا کئچرک باجیسی ایله برابر قادینلارین قورآن مکتبینه آیاق قویدو، قورآنی اوخویوب چیخدیقدان سونرا تورکجه یازیب اوخوماغی اؤیرندی نهایت ۱۳۰۹-جی ایلده شبسترین دولتی مدرسه سینه آیاق قویدو.
۱۳۱۵-جی ایلده ایلک مکتب تحصیلاتینی بیتیردیکدن سونرا آتاسی طرفیندن تحصیلدن منع اولونان محمدتقی ایکی ایل تامام اکینچیلیک هابئله کیریشچیلیک پئشهلرینه اوز توتدو. آنجاق ایکی ایلدن سونرا گیزلی شکیلده تبریزده قارداشینین ائوینده یئرلشیب، اوچ ایل تامام، ۱۳۲۰-جی ایله قدر تبریزین فیوضات مدرسه سینده ۹ -جو صینیفا قدر تحصیل ائتدی.
۹-جو صینیفی بیتیردیکدن سونرا، تبریز مقدماتی کالئجینه یول تاپاراق ایکی ایل سورن تحصیل بؤلومون بیتیرن محمدتقی ۱۳۲۲و۲۳ ایللری آراسیندا رشدیه و تربیت اوخوللاریندا معلمچیلیک پئشه سینین آردینی توتدو.
۱۳۲۰-۲۴ ایللر آراسی حاج یوسف مکتبینده عربجه شعرلری هابئله کاتولیگلر کلیساسیندا فیرانسه دیلینه تسلط تاپیب، ۱۳۲۵-اینجی ایلده، آذربایجان میللی حکومتی طرفیندن قورولان تبریز بیلیم یوردونون ادبیات فاکولته سینده، اؤیرتمن اولاراق ایشه آلینیب همن اونیوئرسیتهنین، ده ایلکین اؤیرنجی لریندن اولدو.
شاه طاغوت رئژیمینین آذربایجانا باسیقنی اساسدا باش وئرن میللی حکومتین اینحیلالی، محمد تقینی ایسه چوخلو آزادلیق تشنهسی اولان آذربایجانلیلار تک شوروی سووئت بیرلییینین سورگونونه آتدی. آنجاق محمد تقی ۱۳۲۷-اینجی ایلینده تورکجه دیلینین ادبیات و تاریخ بارهسینده تحصیل آپارماق اچون باکی یولونو قارشیا توتدو. تحصیلیندن نئچه آیدان آرتیق سورمهیهن محمدتقی توده حیزبینین ایشارت ایله توتوقلانیب ایکی ایل حبس حوکمو ایله یارقیلاناراق سیبریه سورگون ائدیلدی. اوچ ایل سیبریده سورگون یاشادیقدان سونرا سووئت بیرلیینین حیزبی محکمهسی طرفیندن تاجیکستانین دوشنبه شهرینه سورگون ائدیلدی.
سونوندا عومرونو ۶ ایلینی سورگونده خرجلهیهن "محمدتقی زئهتابی" نهایت ۱۳۳۳(۱۹۵۴) ایستالینین قانلی دؤنهمیندن سونرا، اؤزونو باکیا چاتدیریب بو شهرین دوولت اونیوئرسیته سینین دیل و ادبیات فاکولته سینده تحصیل آلماغا باشلادی.
آیریجا بو ایل دن عیبارت بو اونیوئرسیتهنین «شرق شیناسلیق» فاکولتهسینین بیلیم قورومونا سئچیلن محمد تقی، عربجه دیل و ادبیات اؤیرتمنلیینه باشلادی. ۱۹۶۹-جو ایلده (ابو نواسین یاشام و دوشونجه لری) حاقدا اولان دوکتورلوق تئزیندن مودافیعه ائدرک پیاچدی اوغورونو قازانمیش اولوب اوچ ایل سونرا دوچنت لقبین الده ائتدی.
بو ایللر آراسی دوهتور "خاور آسلان" ایله تانیشیب عاییله حایاتی قورماغا قارار وئردی، آذر و بابک قورولان بو عایله نین ثمرلریندن دیرلر.
سونوچدا "دوهتور محمد تقی زهتابی" آدی ایله تانینان بو دیل و ادبیات اوستادی ۱۳۵۰-اینجی ایلده شوروی سووئتلر بیرلییینی عیراق مقصدی ایله ترک ائدرک بغداد علمی اونیوئرسیته سینده اسکی تورکجه ایله فارسجا دیللری نین اؤیرتمنلییینه باشلاییب، ۱۳۵۷ اینجی ایلده علمی اثرلر خلق ائتمک واسیطه سی ایله، بغداد اونیوئرسیتهسی طرفیندن پوروفوسورلوق علمی مقطعینی الده ائدهرک دونهلرجه آلمان اؤلکه سینده علمی کنفرانس لارین یارایدیجیسی اولدو.
ایللرجه سورگون یاشایان "پوروفوسور زئهتابی" نین اؤرهیی وطن حسرتینده چیرپینیب دویونوردو آنجاق بو ایللر ایچره محمد تقی نین کونلونو سیخیب قان ائدن توپراقیندان، دوغما یوردوندان، دیاریندان کنارا آتیلماسیمیش.
آذربایجان دیل و ادبیات حاققیندا معاریفلشمک( منحوس شاه رژیمینین دونمینده ایمکانسیز اولان) آماجی ایله سورگون یاشایان محمد تقی زئهتابی نین، باشقا اؤلکه لرده یاشام سورمهیه بیر ندنی قالمامیشدیر. او اؤلکه سینه دؤنمک، معلوماتی نی، الده ائتدییی علمی مداریجی اؤلکه سینه، میللتینه وقف ائتمک ایستییردی.
ایران ایسلام اینقیلابینین ظفره چاتماسی ایله محمد تقی وطنه قاییدیب وطن داشلاری آراسیندا یاشاماق ایمکانینی بیرده الده ائتدی. بو بارده ایسه یازدیغی عریضه واسیطه سی ایله، اؤلکه یه دؤنمک ایذنی آلان پوروفوسور ۱۳۵۸-اینجی ایلده تبریزه داخیل اولدو. بو ایلده ایسه تبریزین اونیوئرسیته آذربایجان دیل و ادبیات فاکولته سینین تشکیل تاپماسی ایله، بو فاکولته نین علمی قورومونا آلیناراق تورک و عربجه دیللر اؤیرتمنلییینه باشلادی.
________________________________
پاراگراف
@Paragraph
#جاوید_اولدوز ۱/۳
#آتیلا_حاجیزاده
دعوت هفته لیک درگی سی
۱۷۵-اینجی سای
دوشنبه - ۹۴/۶/۱۲
پاییزین سون گونلری قار بیاض لچهیینی شبسترین چای محللهسینین اوزینه چکدییی زامان یئنی بیر مولود کیریشچی عاییلهسینه آیاق قویدو. کیریشچیلیک (زهتابلیق) ایله عاییلهسین دولاندیران آتاسی قورآنین ایلک صفحهسینده بیر آد و تاریخ قئید ائتدی: محمدتقی ۱۳۰۲ اینجی ایلین، آذر آیینین ییرمی ایکینجی گونو.
گونلر گلیب کئچدییینده محمدتقیده آلتی یاشینا کئچرک باجیسی ایله برابر قادینلارین قورآن مکتبینه آیاق قویدو، قورآنی اوخویوب چیخدیقدان سونرا تورکجه یازیب اوخوماغی اؤیرندی نهایت ۱۳۰۹-جی ایلده شبسترین دولتی مدرسه سینه آیاق قویدو.
۱۳۱۵-جی ایلده ایلک مکتب تحصیلاتینی بیتیردیکدن سونرا آتاسی طرفیندن تحصیلدن منع اولونان محمدتقی ایکی ایل تامام اکینچیلیک هابئله کیریشچیلیک پئشهلرینه اوز توتدو. آنجاق ایکی ایلدن سونرا گیزلی شکیلده تبریزده قارداشینین ائوینده یئرلشیب، اوچ ایل تامام، ۱۳۲۰-جی ایله قدر تبریزین فیوضات مدرسه سینده ۹ -جو صینیفا قدر تحصیل ائتدی.
۹-جو صینیفی بیتیردیکدن سونرا، تبریز مقدماتی کالئجینه یول تاپاراق ایکی ایل سورن تحصیل بؤلومون بیتیرن محمدتقی ۱۳۲۲و۲۳ ایللری آراسیندا رشدیه و تربیت اوخوللاریندا معلمچیلیک پئشه سینین آردینی توتدو.
۱۳۲۰-۲۴ ایللر آراسی حاج یوسف مکتبینده عربجه شعرلری هابئله کاتولیگلر کلیساسیندا فیرانسه دیلینه تسلط تاپیب، ۱۳۲۵-اینجی ایلده، آذربایجان میللی حکومتی طرفیندن قورولان تبریز بیلیم یوردونون ادبیات فاکولته سینده، اؤیرتمن اولاراق ایشه آلینیب همن اونیوئرسیتهنین، ده ایلکین اؤیرنجی لریندن اولدو.
شاه طاغوت رئژیمینین آذربایجانا باسیقنی اساسدا باش وئرن میللی حکومتین اینحیلالی، محمد تقینی ایسه چوخلو آزادلیق تشنهسی اولان آذربایجانلیلار تک شوروی سووئت بیرلییینین سورگونونه آتدی. آنجاق محمد تقی ۱۳۲۷-اینجی ایلینده تورکجه دیلینین ادبیات و تاریخ بارهسینده تحصیل آپارماق اچون باکی یولونو قارشیا توتدو. تحصیلیندن نئچه آیدان آرتیق سورمهیهن محمدتقی توده حیزبینین ایشارت ایله توتوقلانیب ایکی ایل حبس حوکمو ایله یارقیلاناراق سیبریه سورگون ائدیلدی. اوچ ایل سیبریده سورگون یاشادیقدان سونرا سووئت بیرلیینین حیزبی محکمهسی طرفیندن تاجیکستانین دوشنبه شهرینه سورگون ائدیلدی.
سونوندا عومرونو ۶ ایلینی سورگونده خرجلهیهن "محمدتقی زئهتابی" نهایت ۱۳۳۳(۱۹۵۴) ایستالینین قانلی دؤنهمیندن سونرا، اؤزونو باکیا چاتدیریب بو شهرین دوولت اونیوئرسیته سینین دیل و ادبیات فاکولته سینده تحصیل آلماغا باشلادی.
آیریجا بو ایل دن عیبارت بو اونیوئرسیتهنین «شرق شیناسلیق» فاکولتهسینین بیلیم قورومونا سئچیلن محمد تقی، عربجه دیل و ادبیات اؤیرتمنلیینه باشلادی. ۱۹۶۹-جو ایلده (ابو نواسین یاشام و دوشونجه لری) حاقدا اولان دوکتورلوق تئزیندن مودافیعه ائدرک پیاچدی اوغورونو قازانمیش اولوب اوچ ایل سونرا دوچنت لقبین الده ائتدی.
بو ایللر آراسی دوهتور "خاور آسلان" ایله تانیشیب عاییله حایاتی قورماغا قارار وئردی، آذر و بابک قورولان بو عایله نین ثمرلریندن دیرلر.
سونوچدا "دوهتور محمد تقی زهتابی" آدی ایله تانینان بو دیل و ادبیات اوستادی ۱۳۵۰-اینجی ایلده شوروی سووئتلر بیرلییینی عیراق مقصدی ایله ترک ائدرک بغداد علمی اونیوئرسیته سینده اسکی تورکجه ایله فارسجا دیللری نین اؤیرتمنلییینه باشلاییب، ۱۳۵۷ اینجی ایلده علمی اثرلر خلق ائتمک واسیطه سی ایله، بغداد اونیوئرسیتهسی طرفیندن پوروفوسورلوق علمی مقطعینی الده ائدهرک دونهلرجه آلمان اؤلکه سینده علمی کنفرانس لارین یارایدیجیسی اولدو.
ایللرجه سورگون یاشایان "پوروفوسور زئهتابی" نین اؤرهیی وطن حسرتینده چیرپینیب دویونوردو آنجاق بو ایللر ایچره محمد تقی نین کونلونو سیخیب قان ائدن توپراقیندان، دوغما یوردوندان، دیاریندان کنارا آتیلماسیمیش.
آذربایجان دیل و ادبیات حاققیندا معاریفلشمک( منحوس شاه رژیمینین دونمینده ایمکانسیز اولان) آماجی ایله سورگون یاشایان محمد تقی زئهتابی نین، باشقا اؤلکه لرده یاشام سورمهیه بیر ندنی قالمامیشدیر. او اؤلکه سینه دؤنمک، معلوماتی نی، الده ائتدییی علمی مداریجی اؤلکه سینه، میللتینه وقف ائتمک ایستییردی.
ایران ایسلام اینقیلابینین ظفره چاتماسی ایله محمد تقی وطنه قاییدیب وطن داشلاری آراسیندا یاشاماق ایمکانینی بیرده الده ائتدی. بو بارده ایسه یازدیغی عریضه واسیطه سی ایله، اؤلکه یه دؤنمک ایذنی آلان پوروفوسور ۱۳۵۸-اینجی ایلده تبریزه داخیل اولدو. بو ایلده ایسه تبریزین اونیوئرسیته آذربایجان دیل و ادبیات فاکولته سینین تشکیل تاپماسی ایله، بو فاکولته نین علمی قورومونا آلیناراق تورک و عربجه دیللر اؤیرتمنلییینه باشلادی.
________________________________
پاراگراف
@Paragraph
پروفوسور محمد تقی زئهتابی حاققیندا:
#جاوید_اولدوز ۲/۳
#آتیلا_حاجیزاده
دعوت هفته لیک درگی سی
۱۷۵-اینجی سای
دوشنبه - ۹۴/۶/۱۲
"پوروفوسور زئهتابی" عومرونون بو بؤلومونده ایسه توده حیزبینین کین واسیطه سی ایله اینقیلاب محکمه سی طرفیندن دورد ایل حبس حؤکمو ایله یارقیلانیب بوتونلوکجه اونیوئرسیتهدنده اؤیرتیمدنده محروم اولوندو.
آنجاق اوستاد دوروما باش اهیمییهرک شبستره کؤچوب، اؤز آتا ائوینده یئرلشهرک موطالیعه، آراشدیرما و الده ائتدییی علمی سونوچلارین یازماسی ایله مشغول اولدو.
نهایت پروفوسور محمد تقی زهتابی، آلمان سفرین دن دؤندوکدن سونرا، ۱۳۷۷ ایلین خزانین سونجو گونو، قیشین بیاض لچهیی دوغوم گونو تک آذربایجانی بوروین زامان، قلب کیریزی کئچیرمه سببایله دونیاسینی دهییشهرک شبیسترده آذربایجانین علمی-کولتوریک شخصیت لرینین حضور ایله توپراغا تاپشیریلدی.
بئلجه بوتونلوکجه عؤمرونو وطن اعتلاسینا وقف ائدن "دوهتور محمد تقی زهتابی" تورپاغا یوخ بلکه آذربایجان میللتینین جاوید تاریخینه، ادبیاتین نین پارلاق دان اولدوزونا چئوریله رک آذربایجان میلتینین کونلونه تاپشیریلدی.
داورانیش اؤزللیکلری
عوموروندن ۷۵-ایل کئچن گنج اورکلی پوروفوسورون داورانیشلارینی گؤروب اونو ۲۰ یاشیندا سانماق اولاردی. سیماسیندا یورغونلوق دان اثر اولان بیرنیشان بولا بیلمک ایمکان سیزایدی. گنجلر آراسیندا داورانیش لاری ایله بوراخدیغی ایز همصوحبت لرینی چکیجیلیک ایله کندینه باغلاییب، بو چکیجیلیک اونون آدینی آذربایجان گنجلرها بئله اؤیرنجی لری آراسینا یایمیشدی.
یاشامی چوخ ساده اولان اوستادین نه ائوینده نه گئیینیشینده سوورقانلیقدان آسیلی اولان بیر ایز بولا بیلمک اولمازدی. او ساده و صمیمی یاشاییب، هرزامان ایسه بو سادهلییه فخر ائدردی، بیلمهدییی قونولار باره کندیندن ایرتیباط سیز جاواب یاراتماییب، بسیط آراشدیرمالاردان سونرا سورونون جاوابینی دقیقا وئرردی.
میللی حاقلاری اؤنمسهمهمهیی شرق میللتلرینین گئریده قالماق عامیلی سایان دوهتور زئهتابی، بو فضانین آرادان گئتمهمک بارهده، طبیعی ایستعداد لارین کور اولماسینا اینانیردی.
آذربایجان ادبیاتینین، پارلایان اولدوزو
موعاصیر نیمونهده محمد تقی زهتابی نین شعرلری، معنالی باخیم دان درین هابئله او بارهده ایسه، موعاصیر دؤنمده اونو تورکجه شاعیرلر آراسیندا بدلسیز شاعیلر سیراسیندا آد چکمک اولار.
آذربایجان تورکجه ادبیاتیندا بوللو علمی هابئله چوخونلوق بیلگیلری کیمسه نین گؤزوندن ایراق اولمایان اوستادین نه تکجه بوتای آذربایجان بلکه، آذربایجان جومهوریتی، تورکیه، آلمان، سوئد و… اؤلکه ده ایسه طلبهلر تربیت ائدهرک علمی اثرلری ایسه بو اؤلکه لرده یایینلانمیشدیر.
"دوهتور محمد تقی زئهتابی" شوبههسیز سون یوزونجو ایلین ان شاخص تورکجه دیلشیناسی سایا گتیرمک اولار. عومورون سونونا قدر آذربایجان دیل و ادبیات صینیف لری قوران پوروفوسور بو ساحه ده، ۲۰ ایل بویونجا مینلرجه اؤیرنجی یئتیشدیریبدیر.
پوروفوسور زئهتابینین بو حاقدا مکتوب اثرلری، اؤزل شکیلده، ـ آذربایجان ادبی موعاصیر دیلی ـ فونوتیک، یازی قوراللاری» (تبریز)، «موعاصیر ادبی آذربایجان دیلی ـ سس، صرف» (تبریز)، «علم المعانی ـآذربایجان تورکجه سینین لکسیکولوژی سی» (تبریز)، «قوی اولسون اون» (حیکایه توپلوسو ـ تبریز )، اوستاد «قواعد الفارسیه» (به زبان عربی ـ بغداد) ،آیریجا سایدا چوخلو یاییملانان مقاله لری گونلوک، درگیلرده اؤزللیکجه وارلیق، امید زنجان، پیام اورمیه و … نشر اولونان آثاریندان ساییلیر.
آنجاق اوستادین علمی بیلیمینین یوکسکلییینه ایننااراق، تاریخ باخیمندا اساسی تخصصوص صاحیب لریندن ساییلیر.
پوروفوسور زهتابیدن اؤنملی بیر اثر ان قدیم دؤنم دن ایسکندر هوجومونا قدر، ایران تورک لرینین اسکی تاریخی نین بیراینجی جیلدی پوروفوسور زئهتابی نین وفاتیندان نئچه آی اونجه یاییملاندی. بو کیتابین ایکنجی جیلدی ایسه پوروفوسورون وفاتیندان سونرا، اونون بیرچوخلو باشقا اثرلریتک اوستادین اؤیرنجی ری طرفدن نشریات مرکزینه تاپشیریلدی.
طاغوت دؤنمینده پهلوی عاییلهسینین شوونیستی تفککورلار اساسیندا، بو خاندانا باغلی عالیملر طرفیندن تورک توپلومو ساختاکارجاسینا دانیلیردی، آنجاق بو اینکار غالیب تفککورا چئوریلمهییر و تورک توپلومو هر زامان دوشونجهلرده تاریخین ایلکین امپراطورلاریتک قالارگی لاندیلار.
بو ۸۷۰ صفحه لیک کیتابدا اولوسلار، دیل شیناسلیق پارامترلری ایله، ایلتیصاقی، تحلیلی (قالیبی) و آیریجا هیجایی بؤلوملره بولونوبلر. تورکجه، فنلادنجا، مغولجا دیللر ایلتیصاقی ـ فارسجا، انگلیسجه، عربجه دیللر تحلیلی آیریجا چین دیللریتک دیللر، هیجایی دیللر سیراسیندا بولونموشدولر.
________________________________
پاراگراف
@Paragraph
#جاوید_اولدوز ۲/۳
#آتیلا_حاجیزاده
دعوت هفته لیک درگی سی
۱۷۵-اینجی سای
دوشنبه - ۹۴/۶/۱۲
"پوروفوسور زئهتابی" عومرونون بو بؤلومونده ایسه توده حیزبینین کین واسیطه سی ایله اینقیلاب محکمه سی طرفیندن دورد ایل حبس حؤکمو ایله یارقیلانیب بوتونلوکجه اونیوئرسیتهدنده اؤیرتیمدنده محروم اولوندو.
آنجاق اوستاد دوروما باش اهیمییهرک شبستره کؤچوب، اؤز آتا ائوینده یئرلشهرک موطالیعه، آراشدیرما و الده ائتدییی علمی سونوچلارین یازماسی ایله مشغول اولدو.
نهایت پروفوسور محمد تقی زهتابی، آلمان سفرین دن دؤندوکدن سونرا، ۱۳۷۷ ایلین خزانین سونجو گونو، قیشین بیاض لچهیی دوغوم گونو تک آذربایجانی بوروین زامان، قلب کیریزی کئچیرمه سببایله دونیاسینی دهییشهرک شبیسترده آذربایجانین علمی-کولتوریک شخصیت لرینین حضور ایله توپراغا تاپشیریلدی.
بئلجه بوتونلوکجه عؤمرونو وطن اعتلاسینا وقف ائدن "دوهتور محمد تقی زهتابی" تورپاغا یوخ بلکه آذربایجان میللتینین جاوید تاریخینه، ادبیاتین نین پارلاق دان اولدوزونا چئوریله رک آذربایجان میلتینین کونلونه تاپشیریلدی.
داورانیش اؤزللیکلری
عوموروندن ۷۵-ایل کئچن گنج اورکلی پوروفوسورون داورانیشلارینی گؤروب اونو ۲۰ یاشیندا سانماق اولاردی. سیماسیندا یورغونلوق دان اثر اولان بیرنیشان بولا بیلمک ایمکان سیزایدی. گنجلر آراسیندا داورانیش لاری ایله بوراخدیغی ایز همصوحبت لرینی چکیجیلیک ایله کندینه باغلاییب، بو چکیجیلیک اونون آدینی آذربایجان گنجلرها بئله اؤیرنجی لری آراسینا یایمیشدی.
یاشامی چوخ ساده اولان اوستادین نه ائوینده نه گئیینیشینده سوورقانلیقدان آسیلی اولان بیر ایز بولا بیلمک اولمازدی. او ساده و صمیمی یاشاییب، هرزامان ایسه بو سادهلییه فخر ائدردی، بیلمهدییی قونولار باره کندیندن ایرتیباط سیز جاواب یاراتماییب، بسیط آراشدیرمالاردان سونرا سورونون جاوابینی دقیقا وئرردی.
میللی حاقلاری اؤنمسهمهمهیی شرق میللتلرینین گئریده قالماق عامیلی سایان دوهتور زئهتابی، بو فضانین آرادان گئتمهمک بارهده، طبیعی ایستعداد لارین کور اولماسینا اینانیردی.
آذربایجان ادبیاتینین، پارلایان اولدوزو
موعاصیر نیمونهده محمد تقی زهتابی نین شعرلری، معنالی باخیم دان درین هابئله او بارهده ایسه، موعاصیر دؤنمده اونو تورکجه شاعیرلر آراسیندا بدلسیز شاعیلر سیراسیندا آد چکمک اولار.
آذربایجان تورکجه ادبیاتیندا بوللو علمی هابئله چوخونلوق بیلگیلری کیمسه نین گؤزوندن ایراق اولمایان اوستادین نه تکجه بوتای آذربایجان بلکه، آذربایجان جومهوریتی، تورکیه، آلمان، سوئد و… اؤلکه ده ایسه طلبهلر تربیت ائدهرک علمی اثرلری ایسه بو اؤلکه لرده یایینلانمیشدیر.
"دوهتور محمد تقی زئهتابی" شوبههسیز سون یوزونجو ایلین ان شاخص تورکجه دیلشیناسی سایا گتیرمک اولار. عومورون سونونا قدر آذربایجان دیل و ادبیات صینیف لری قوران پوروفوسور بو ساحه ده، ۲۰ ایل بویونجا مینلرجه اؤیرنجی یئتیشدیریبدیر.
پوروفوسور زئهتابینین بو حاقدا مکتوب اثرلری، اؤزل شکیلده، ـ آذربایجان ادبی موعاصیر دیلی ـ فونوتیک، یازی قوراللاری» (تبریز)، «موعاصیر ادبی آذربایجان دیلی ـ سس، صرف» (تبریز)، «علم المعانی ـآذربایجان تورکجه سینین لکسیکولوژی سی» (تبریز)، «قوی اولسون اون» (حیکایه توپلوسو ـ تبریز )، اوستاد «قواعد الفارسیه» (به زبان عربی ـ بغداد) ،آیریجا سایدا چوخلو یاییملانان مقاله لری گونلوک، درگیلرده اؤزللیکجه وارلیق، امید زنجان، پیام اورمیه و … نشر اولونان آثاریندان ساییلیر.
آنجاق اوستادین علمی بیلیمینین یوکسکلییینه ایننااراق، تاریخ باخیمندا اساسی تخصصوص صاحیب لریندن ساییلیر.
پوروفوسور زهتابیدن اؤنملی بیر اثر ان قدیم دؤنم دن ایسکندر هوجومونا قدر، ایران تورک لرینین اسکی تاریخی نین بیراینجی جیلدی پوروفوسور زئهتابی نین وفاتیندان نئچه آی اونجه یاییملاندی. بو کیتابین ایکنجی جیلدی ایسه پوروفوسورون وفاتیندان سونرا، اونون بیرچوخلو باشقا اثرلریتک اوستادین اؤیرنجی ری طرفدن نشریات مرکزینه تاپشیریلدی.
طاغوت دؤنمینده پهلوی عاییلهسینین شوونیستی تفککورلار اساسیندا، بو خاندانا باغلی عالیملر طرفیندن تورک توپلومو ساختاکارجاسینا دانیلیردی، آنجاق بو اینکار غالیب تفککورا چئوریلمهییر و تورک توپلومو هر زامان دوشونجهلرده تاریخین ایلکین امپراطورلاریتک قالارگی لاندیلار.
بو ۸۷۰ صفحه لیک کیتابدا اولوسلار، دیل شیناسلیق پارامترلری ایله، ایلتیصاقی، تحلیلی (قالیبی) و آیریجا هیجایی بؤلوملره بولونوبلر. تورکجه، فنلادنجا، مغولجا دیللر ایلتیصاقی ـ فارسجا، انگلیسجه، عربجه دیللر تحلیلی آیریجا چین دیللریتک دیللر، هیجایی دیللر سیراسیندا بولونموشدولر.
________________________________
پاراگراف
@Paragraph
پروفوسور محمد تقی زئهتابی حاققیندا:
#جاوید_اولدوز ۳/۳
#آتیلا_حاجیزاده
دعوت هفته لیک درگی سی
۱۷۶-اینجی سای
دوشنبه - ۹۴/۶/۱۲
بو کیتابین مولیفی مقامدا چیخیش ائدن پوروفوسور زئهتابی بو کیتابین تالیفی حاقدا باشقا دیللرده اولان منابع دن فایدالاناراق، تاریخ آیریجا دیل یارادیجیلاری اولان سؤمئرلرین ایلتیصاقی دیللی اولدوقلارینا دایاناراق، اذربایجان تورکجهسینین سومئر کوکلو اولدوغونو ایثبات ائتمیشدیر.
ائلجه بو کیتابدا، هیند-اوروپاییلرین ایرانا کؤچلرینین باشلانیشدان اول دؤنملره ایشاره ائدیلهرک، چوخلو منابیعه دایاناراق، آذربایجان و ایران سرحده لرینین باتی بولومونده یاشایان ایلام، قوتی، لولوبی، اورارتور، کاسسی، اوتی، ماننا سونوچدایسا مادلار تمدن لارینین ایلتیصاقی دیللی اولدوقلاری ایثبات ائدیلیب دیر.
اونملی تاریخ قونولاری اوزرینده دانیشان بو کیتاب، منطق، استناد، آیریجا سندلر اوزره قورولان بحث لردن مکمل اولاراق یارانمیش دیر.
پروفسور محمدتقی زئهتابی نین مکتوب اثرلری
موختلیف عئلمی-ادبی آلانلاردا اوزمان اولان پوروفوسور "محمد تقی زئهتابی" باشاراتلی مورخ آیریجا تشبوثلو شاعیر اولاراق تورکجه ادبیاتیندا دا اوزمان شکیلده چیخیش ائدیردی.
تورکجه، عربجه، فارسجا، روسجا و فیرانساجادان عیبارت ۵دیله تسللوطو اولان پوروفوسور، ایللرجه بو دیللرده تدریس ائدرهرک اویرنجیلر یئتیشدیرمیشدیر. آیریجا، شعر، حیکایه، موختلیف باره لرده کیتاب ه بئله مقاله لر یاییملانمشدیر.
ایتتیحاد یولو آیلیقئ (ماهنامه اتحاد یولو) – بغداد
آذربایجان تورکجهسینین نحوی – تبریز
پروانهنین سرگوذشتی (سرگذشت پروانه) ـ بغداد
باغبان ائل اوغلو (شعر شکلینده مشروطه حرکاتینا باخیش آیریجا ایران وطنداشلاری ها بئله آزربایجانین ایستعمارا قارشی قیامی و ۱۱ آیلیق جنگل سردارلارینین تبریزلی حوسئسین خان باغبان باره سینده شعر شکلینده یارانمیش بیر اثر.) ـ بغداد
چریک افسانهسی (افسانۀ چریک) ـ بغداد
بذ قالاسیندا (در قلعۀ بذ) ـ برلین
بختی یاتمیش (بخت خوابیده) ـ بغداد
ارک هفتهلییی (هفته نامه ارک) – برلین
هستی نسیم (فارسجا)- بغداد
شاهلارین ۲۵۰۰ ایللیک جنایت لری(فارسجا) – بغداد
آیا زبان فارسی به زبان ملل دیگر ایران برتریت دارد؟–بغداد
قواعد الفارسیه – بغداد
معاصر آذری ادبی دیلی – تبریز
آزربایجانین تورکجه موعاصیر ادبی دیلی – تبریز
علم المعانی، آذربایجان تورکجه سینین لکسیکولوژیسی(فارسجا)- تبریز
قوی اولسون اون (حیکایه توپلوسو) – تبریز
باغبان ائل اوغلو – تکمیل شده ـ تبریز
ایران تورکلرینین اسکی تاریخی(تاریخ دیرین ترکان ایران)۱و۲–تبریز
شاهین زنجیرده (شاهین در زنجیر) ـ تبریز
علی آغا واحیددن خاطیرهلریم – تبریز
________________________________
پاراگراف
@Paragraph
#جاوید_اولدوز ۳/۳
#آتیلا_حاجیزاده
دعوت هفته لیک درگی سی
۱۷۶-اینجی سای
دوشنبه - ۹۴/۶/۱۲
بو کیتابین مولیفی مقامدا چیخیش ائدن پوروفوسور زئهتابی بو کیتابین تالیفی حاقدا باشقا دیللرده اولان منابع دن فایدالاناراق، تاریخ آیریجا دیل یارادیجیلاری اولان سؤمئرلرین ایلتیصاقی دیللی اولدوقلارینا دایاناراق، اذربایجان تورکجهسینین سومئر کوکلو اولدوغونو ایثبات ائتمیشدیر.
ائلجه بو کیتابدا، هیند-اوروپاییلرین ایرانا کؤچلرینین باشلانیشدان اول دؤنملره ایشاره ائدیلهرک، چوخلو منابیعه دایاناراق، آذربایجان و ایران سرحده لرینین باتی بولومونده یاشایان ایلام، قوتی، لولوبی، اورارتور، کاسسی، اوتی، ماننا سونوچدایسا مادلار تمدن لارینین ایلتیصاقی دیللی اولدوقلاری ایثبات ائدیلیب دیر.
اونملی تاریخ قونولاری اوزرینده دانیشان بو کیتاب، منطق، استناد، آیریجا سندلر اوزره قورولان بحث لردن مکمل اولاراق یارانمیش دیر.
پروفسور محمدتقی زئهتابی نین مکتوب اثرلری
موختلیف عئلمی-ادبی آلانلاردا اوزمان اولان پوروفوسور "محمد تقی زئهتابی" باشاراتلی مورخ آیریجا تشبوثلو شاعیر اولاراق تورکجه ادبیاتیندا دا اوزمان شکیلده چیخیش ائدیردی.
تورکجه، عربجه، فارسجا، روسجا و فیرانساجادان عیبارت ۵دیله تسللوطو اولان پوروفوسور، ایللرجه بو دیللرده تدریس ائدرهرک اویرنجیلر یئتیشدیرمیشدیر. آیریجا، شعر، حیکایه، موختلیف باره لرده کیتاب ه بئله مقاله لر یاییملانمشدیر.
ایتتیحاد یولو آیلیقئ (ماهنامه اتحاد یولو) – بغداد
آذربایجان تورکجهسینین نحوی – تبریز
پروانهنین سرگوذشتی (سرگذشت پروانه) ـ بغداد
باغبان ائل اوغلو (شعر شکلینده مشروطه حرکاتینا باخیش آیریجا ایران وطنداشلاری ها بئله آزربایجانین ایستعمارا قارشی قیامی و ۱۱ آیلیق جنگل سردارلارینین تبریزلی حوسئسین خان باغبان باره سینده شعر شکلینده یارانمیش بیر اثر.) ـ بغداد
چریک افسانهسی (افسانۀ چریک) ـ بغداد
بذ قالاسیندا (در قلعۀ بذ) ـ برلین
بختی یاتمیش (بخت خوابیده) ـ بغداد
ارک هفتهلییی (هفته نامه ارک) – برلین
هستی نسیم (فارسجا)- بغداد
شاهلارین ۲۵۰۰ ایللیک جنایت لری(فارسجا) – بغداد
آیا زبان فارسی به زبان ملل دیگر ایران برتریت دارد؟–بغداد
قواعد الفارسیه – بغداد
معاصر آذری ادبی دیلی – تبریز
آزربایجانین تورکجه موعاصیر ادبی دیلی – تبریز
علم المعانی، آذربایجان تورکجه سینین لکسیکولوژیسی(فارسجا)- تبریز
قوی اولسون اون (حیکایه توپلوسو) – تبریز
باغبان ائل اوغلو – تکمیل شده ـ تبریز
ایران تورکلرینین اسکی تاریخی(تاریخ دیرین ترکان ایران)۱و۲–تبریز
شاهین زنجیرده (شاهین در زنجیر) ـ تبریز
علی آغا واحیددن خاطیرهلریم – تبریز
________________________________
پاراگراف
@Paragraph
به بهانه ی دوم تیر، زادروز صمد بهرنگی
#آتیلا_حاجیزاده
محله ی چرنداب تبریز در دوم تیرماه ۱۳۱۸ شاهد یک تولد بود. تولدی که جز تبدیل کردن یک خانواده ی چهار نفری به یک خانواده ی پنج نفری تغییری در روال زندگی هیچکس به وجود نیاورد و هیچکس نمی دانست سال ها بعد اندبشه های این نوزاد، جاده ی عظیمی در زندگی جوانان این مرز و بوم به وجود خواهد آورد.
ادامه مطلب در۳بخش در کانال پاراگراف منتشر شدهاست.
________________________________
پاراگراف
@Paragraph
#آتیلا_حاجیزاده
محله ی چرنداب تبریز در دوم تیرماه ۱۳۱۸ شاهد یک تولد بود. تولدی که جز تبدیل کردن یک خانواده ی چهار نفری به یک خانواده ی پنج نفری تغییری در روال زندگی هیچکس به وجود نیاورد و هیچکس نمی دانست سال ها بعد اندبشه های این نوزاد، جاده ی عظیمی در زندگی جوانان این مرز و بوم به وجود خواهد آورد.
ادامه مطلب در۳بخش در کانال پاراگراف منتشر شدهاست.
________________________________
پاراگراف
@Paragraph
به بهانه ی دوم تیر، زادروز صمد بهرنگی ۱/۳
#آتیلا_حاحیزاده
بهرنگی دربارهی خودش گفته است: قارچ زاده نشدم بی پدر و مادر، اما مثل قارچ نمو کردم، ولی نه مثل قارچ زود از پا درآمدم. هر جا نمی بود، به خود کشیدم، کسی نشد مرا آبیاری کند. من نمو کردم… مثل درخت سنجد کج و معوج و قانع به آب کم، و شدم معلم روستاهای آذربایجان. پدرم میگوید: اگر ایران را میان ایرانیان تقسیم کنید، از همین بیشتر نصیب تو نمیشود.
محله ی چرنداب تبریز در دوم تیرماه ۱۳۱۸ شاهد یک تولد بود. تولدی که جز تبدیل کردن یک خانواده ی چهار نفری به یک خانواده ی پنج نفری تغییری در روال زندگی هیچکس به وجود نیاورد و هیچکس نمی دانست سال ها بعد اندبشه های این نوزاد، جاده ی عظیمی در زندگی جوانان این مرز و بوم به وجود خواهد آورد.
پدرش به شغل زهتابی اشتغال داشت و به رسم دیرینه ی پدری نام فرزند خود را خود انتخاب کرد. صمد نامی بود که عزت بهرنگ نوزاد ۳ روزه ی خود را بدان نام خطاب کرد.
صمد کودکی بیش نبود که پدرش برای گذران زندگی مانند هزاران کارگر آذربایجانی، به امید آنکه زندگی خود را سر و سامان بخشد، راه قفقاز و معدن های نفت باکو را در پیش گرفت و صمد روز های نوجوانی اش را بدون حضور پدر گذاراند به مدرسه رفت، تحصیل کرد و در همنشینی با مردمی رنجدیده و زحمتکش رشد و نمو یافت.
مهرماه ۱۳۳۴ بود که صمد تحصیلات متوسطه ی خود را به پایان رسانده و وارد دانشسرای مقدماتی تبریز شد و دو سال بعد در خرداد ۱۳۳۶ از همان دانشکده فارغ التحصیل شد و صمد ۱۸ ساله با انتخاب شغل آموزگاری از پاییز همان سال، زمانیکه باد خزان صدای زنگ مدارس، صدای خانه ی آمال صمد را به صدا در می آورد راهی آبادی های آذربایجان شد. و تا زمانیکه چشم از جهان فرو بست کودکان روستا های آذرشهر، ممقان، قاضی جهان، گوگان، آخی جهان نه… نه… بلکه تمام کودکان آذربایجانی را چون فرزندان نداشته ی خود تربیت کرد.
پدرش می گفت: اگر روزی ایران را بین ایرانیان تقسیم کنند، جز همین چند روستا نصیب تو نمی شود. اما صمد دلخوش به همین کودکان روستایی بود. کودکانی که در عصری چون آذرخش خوریشیدند و طغیان کردند.
در مهرماه ۱۳۳۷ برای ادامه تحصیلات خود در رشته ی زبان و ادبیات انگلیسی وارد دانشکده ی ادبیات فارسی و و زبان های خارجی شد و به موازات آموزگاری تحصیلاتش را ادامه داد و در خرداد ۱۳۴۱ تحصیلاتش را به اتمام رسانده و گواهینامه ی پایان تحصیلاتش را اخذ نمود.
نوشتن را چند سالی میشد که آغاز کرده بود اما هرچقدر دوستانش می گفتند که آثارت منتشر کن تا اسم و رسمی پیدا کنی گوشش بدهکار نبود تا اینکه بالاخره راضی شد اثری از خود به نام عادت را با نام مستعار به چاپ برساند. این روال با چاپ داستان های تلخون و بی نام در سال های ۱۳۴۰و ۴۲ و سایر داستان های فاخرش ادامه یافت . ترجمههایی نیز از انگلیسی و ترکی استانبولی به فارسی و از فارسی به ترکی آذربایجانی ارائه می داد. ترجمه ی اشعار مهدی اخوان ثالث، احمد شاملو، فروغ فرخزاد، و نیما یوشیج از جمله آثار صمد هست که طرفداران بسیاری در آذربایجان پیدا نمود.
تحقیقاتی را نیز در جمعآوری فولکلور آذربایجان و نیز در مسائل تربیتی منتشر کرده بود و در کتاب کندوکاو در مسائل تربیتی ایران کلمات عربی به عاریت گرفته شده از عربی را بخش بزرگی از اشتراک زبانهای رایج ایرانی از جمله ترکی آذربایجانی با فارسی دانستهاست. و به همین دلیل خواستار عدم حذف آنان با بهانههای باستانگرایی و تاکید بیشتر بر این لغات در هنگام آموزش فارسی به کودکان آذربایجانی شده بود.
علم و ادبیات با چاشنی عشق به آموزگاری روح و جمسش را تسخیر کرده بود و صمد مغلوب این نیروی جذاب گشته بود. میخواند، مینوشت تا تا راه روشنایی را نشان دهد تا بتواند نسل هایی را از تاریکی و ظلمت نجات دهد.
صمد در سال ۱۳۴۱ به جرم عنوان کردن سخنان حاشیه دار در دفتر دبیرستان و بین دبیران اخراج شد و به دبستان انتقال یافت. فعالیت های فرهنگی اش افزایش یافته بود یک سال بعد در پی همین فعالیت هایش با توطئه ی رئیس اداره ی فرهنگ آذربایجان به دادگاه فراخوانده شد و مشکلات فراوانی برای او به وجود آمد هرچند که در انتها تبرئه گشت.
اما این پایان ماجرا نبود.سال ۱۳۴۳ همراه بود با تحت تعقیب قرار گرفتن و فراخوانده شدن مجدد به دادگاه که در انتها به اتهام چاپ کتاب «پاره پاره» باصدور کیفرخواست از سوی دادستانی عادی ۱۰۵ ارتش یکم تبریز به ۶ماه تعلیق از خدمت محکوم گشت اما در آبانماه همان سال حکم تعلیقش لغو شد و صمد دوباره بر سر کلاس و تدریسش بازگشت.سالهای میانی دهه۴۰ با دستگیری و اعدام تعدادی از نزدیکان صمد مصادف گشت و از دست دادن رفقایش تاثیر بسیاری در روحیاتش گذاشت.اما این بازهم این مسائل سبب عقب نشینی صمد و توقف فعالیت هایش نگردید او بازهم می نوشت، نشر می کرد، محفل تشکیل می داد و در اعتصابات دانشجویی شرکت میکرد.
@paragraph
#آتیلا_حاحیزاده
بهرنگی دربارهی خودش گفته است: قارچ زاده نشدم بی پدر و مادر، اما مثل قارچ نمو کردم، ولی نه مثل قارچ زود از پا درآمدم. هر جا نمی بود، به خود کشیدم، کسی نشد مرا آبیاری کند. من نمو کردم… مثل درخت سنجد کج و معوج و قانع به آب کم، و شدم معلم روستاهای آذربایجان. پدرم میگوید: اگر ایران را میان ایرانیان تقسیم کنید، از همین بیشتر نصیب تو نمیشود.
محله ی چرنداب تبریز در دوم تیرماه ۱۳۱۸ شاهد یک تولد بود. تولدی که جز تبدیل کردن یک خانواده ی چهار نفری به یک خانواده ی پنج نفری تغییری در روال زندگی هیچکس به وجود نیاورد و هیچکس نمی دانست سال ها بعد اندبشه های این نوزاد، جاده ی عظیمی در زندگی جوانان این مرز و بوم به وجود خواهد آورد.
پدرش به شغل زهتابی اشتغال داشت و به رسم دیرینه ی پدری نام فرزند خود را خود انتخاب کرد. صمد نامی بود که عزت بهرنگ نوزاد ۳ روزه ی خود را بدان نام خطاب کرد.
صمد کودکی بیش نبود که پدرش برای گذران زندگی مانند هزاران کارگر آذربایجانی، به امید آنکه زندگی خود را سر و سامان بخشد، راه قفقاز و معدن های نفت باکو را در پیش گرفت و صمد روز های نوجوانی اش را بدون حضور پدر گذاراند به مدرسه رفت، تحصیل کرد و در همنشینی با مردمی رنجدیده و زحمتکش رشد و نمو یافت.
مهرماه ۱۳۳۴ بود که صمد تحصیلات متوسطه ی خود را به پایان رسانده و وارد دانشسرای مقدماتی تبریز شد و دو سال بعد در خرداد ۱۳۳۶ از همان دانشکده فارغ التحصیل شد و صمد ۱۸ ساله با انتخاب شغل آموزگاری از پاییز همان سال، زمانیکه باد خزان صدای زنگ مدارس، صدای خانه ی آمال صمد را به صدا در می آورد راهی آبادی های آذربایجان شد. و تا زمانیکه چشم از جهان فرو بست کودکان روستا های آذرشهر، ممقان، قاضی جهان، گوگان، آخی جهان نه… نه… بلکه تمام کودکان آذربایجانی را چون فرزندان نداشته ی خود تربیت کرد.
پدرش می گفت: اگر روزی ایران را بین ایرانیان تقسیم کنند، جز همین چند روستا نصیب تو نمی شود. اما صمد دلخوش به همین کودکان روستایی بود. کودکانی که در عصری چون آذرخش خوریشیدند و طغیان کردند.
در مهرماه ۱۳۳۷ برای ادامه تحصیلات خود در رشته ی زبان و ادبیات انگلیسی وارد دانشکده ی ادبیات فارسی و و زبان های خارجی شد و به موازات آموزگاری تحصیلاتش را ادامه داد و در خرداد ۱۳۴۱ تحصیلاتش را به اتمام رسانده و گواهینامه ی پایان تحصیلاتش را اخذ نمود.
نوشتن را چند سالی میشد که آغاز کرده بود اما هرچقدر دوستانش می گفتند که آثارت منتشر کن تا اسم و رسمی پیدا کنی گوشش بدهکار نبود تا اینکه بالاخره راضی شد اثری از خود به نام عادت را با نام مستعار به چاپ برساند. این روال با چاپ داستان های تلخون و بی نام در سال های ۱۳۴۰و ۴۲ و سایر داستان های فاخرش ادامه یافت . ترجمههایی نیز از انگلیسی و ترکی استانبولی به فارسی و از فارسی به ترکی آذربایجانی ارائه می داد. ترجمه ی اشعار مهدی اخوان ثالث، احمد شاملو، فروغ فرخزاد، و نیما یوشیج از جمله آثار صمد هست که طرفداران بسیاری در آذربایجان پیدا نمود.
تحقیقاتی را نیز در جمعآوری فولکلور آذربایجان و نیز در مسائل تربیتی منتشر کرده بود و در کتاب کندوکاو در مسائل تربیتی ایران کلمات عربی به عاریت گرفته شده از عربی را بخش بزرگی از اشتراک زبانهای رایج ایرانی از جمله ترکی آذربایجانی با فارسی دانستهاست. و به همین دلیل خواستار عدم حذف آنان با بهانههای باستانگرایی و تاکید بیشتر بر این لغات در هنگام آموزش فارسی به کودکان آذربایجانی شده بود.
علم و ادبیات با چاشنی عشق به آموزگاری روح و جمسش را تسخیر کرده بود و صمد مغلوب این نیروی جذاب گشته بود. میخواند، مینوشت تا تا راه روشنایی را نشان دهد تا بتواند نسل هایی را از تاریکی و ظلمت نجات دهد.
صمد در سال ۱۳۴۱ به جرم عنوان کردن سخنان حاشیه دار در دفتر دبیرستان و بین دبیران اخراج شد و به دبستان انتقال یافت. فعالیت های فرهنگی اش افزایش یافته بود یک سال بعد در پی همین فعالیت هایش با توطئه ی رئیس اداره ی فرهنگ آذربایجان به دادگاه فراخوانده شد و مشکلات فراوانی برای او به وجود آمد هرچند که در انتها تبرئه گشت.
اما این پایان ماجرا نبود.سال ۱۳۴۳ همراه بود با تحت تعقیب قرار گرفتن و فراخوانده شدن مجدد به دادگاه که در انتها به اتهام چاپ کتاب «پاره پاره» باصدور کیفرخواست از سوی دادستانی عادی ۱۰۵ ارتش یکم تبریز به ۶ماه تعلیق از خدمت محکوم گشت اما در آبانماه همان سال حکم تعلیقش لغو شد و صمد دوباره بر سر کلاس و تدریسش بازگشت.سالهای میانی دهه۴۰ با دستگیری و اعدام تعدادی از نزدیکان صمد مصادف گشت و از دست دادن رفقایش تاثیر بسیاری در روحیاتش گذاشت.اما این بازهم این مسائل سبب عقب نشینی صمد و توقف فعالیت هایش نگردید او بازهم می نوشت، نشر می کرد، محفل تشکیل می داد و در اعتصابات دانشجویی شرکت میکرد.
@paragraph
به بهانه ی دوم تیر، زادروز صمد بهرنگی ۲/۳
#آتیلا_حاحیزاده
درگذشت مشکوک
در رفت و امد هایش به کافه لطفی دوستان بسیاری پیدا کرده بود که بیشترشان تحت تاثیرات کلامی و آثار صمد قرار گرفته و روابط نزدیکی با او داشتند.
حمزه فراهتی افسر دامپزشک فارغ- التحصیل سال ۱۳۴۲، همان همسفر صمد در سفر معروف قاراداغ نیز از جمله افرادی بود که در کافه لطفی با صمد آشنا شده بود. شهریور ۱۳۴۷ بود که سفر آن ها به بهانه ی ماموریت حمزه جهت سرکشی به مناطق مرزی آغاز شد و ۳ شهریور آن حادثه ی تلخ رخ داد.
اسد بهرنگی، برادر بزرگتر صمد، باقی وقایع را چنین نقل می کند :« من به وسیله ی تلفن از دوستی شنیدم برای صمد حادثه ای پیش آمده. رفتم نزد کاظم سعادتی. کاظم آن وقت داشت خانه اش را درست میکرد. کارش را رها کرد…. مطمئن شدیم که صمد در آب غرق شده…. قرار شد چهار نفر بروند. دو تا از شوهرخواهرهایم، خودم و کاظم سعادتی… خلاصه دو روز آواره و سرگردان بودیم تا بالاخره جسد را پیدا کردیم – ۱۲ شهریور در نزدیکی پاسگاه شتربان در چند کیلومتری محل غرق شدن-. توی یک جزیره مانندی در وسط رودخانه بود. بعضیها میگفتند با افسری او را دیده اند. ولی هیچکس اطلاع دقیقی نداشت که جریان چه طور بود. دهاتیهای آنجا خیلی بامحبت بودند جسد را آوردند بیرون و شستند… فقط دو سه تا جای زخم، طرف ران و ساقش بود چیزی شبیه فرورفتگی.» پیکر صمد در گورستان امامیه تبریز دفن شد و آثارش به جاودانگی ماند.
کنار آمدن با واقعیت مرگ بهرنگی به آن سادگی نبود. جامعه معترض روشنفکری و در راس آنان آل احمد و غلامحسین ساعدی که کاشف و معرف صمد، از همان لحظات اول که خبر حادثه به تهران رسید، آماده بود که ساواک را در صندلی متهم بنشاند. در تشییع جنازه انبوهی از مردم، روشنفکران و جوانان شرکت دارند و او نیست. غیبتی ظاهراً غیر موجه، که اگر نگوئیم خشم، حداقل کنجکاوی ها را بر می انگیخت بر سر زبان ها بود: آن افسری که می گوید با صمد بوده، کیست؟ و جواب جوابی معین بود.
نظامی بودن فراهتی فرضیه دست داشتن ساواک در مرگ صمد را قوت بخشید، و البته روشنفکران آن زمان نیز در این راه تلاش موفقانهای کردند. اسد بهرنگی برادر صمد می گوید: فراهتی را دو ماه بعد در خانهٔ بهروز دولتآبادی دیدم و در رابطه با این مسئله گفت : «من این طرف بودم و صمد آن طرفتر. یک دفعه دیدم کمک میخواهد. هر چه کردم نتوانستم کاری بکنم.» اما هنوز هم با گذشت قریب پنجاه سال از درگذشت مشکوک صمد هنوز هم هاله هایی از ابهام در گرد فوت او پرسه می زنند اما آنچه روشن است فراهتی چه در کتاب خود با عنوان ” از آن سالها و سالهای دیگر ” و چه در مصاحبه ی خود با صدای آمریکای فارسی نتوانسته دلایل قابل قبولی ارائه نماید.
آثار صمد
به قول اسد بهرنگی شاهکار صمد زندگی اش بود و مانیفستش ماهی سیاه کوچولو اما به نظر من صمد جزو معدود نویسنده و اندیشمندانی است که نمیتوان آثارش را گلچین نمود. سطر به سطر آثار صمد قفل یک لایه از زندگی و اندیشه اش را برای ما می گشاید که می توان از آن ها راهی به سوی روشنایی یاد کرد به همین دلیل هم مروری بر آثاری صمد را خالی از لطف نمی بینم.
بهرنگی درنوزدهسالگی اولین داستان منتشرشدهاش به نام «عادت» (۱۳۳۹) را نوشت. یک سال بعد داستان «تلخون» را که برگرفته از داستانهای آذربایجان بود، با نام مستعار «ص. قارانقوش» در کتاب هفته منتشر کرد. بعدها از بهرنگی مقالاتی در روزنامههای «مهد آزادی»، «توفیق» و غیره به چاپ رسید با امضاهای متعدد و اسامی مستعار فراوان از جمله داریوش نواب مرغی، چنگیز مرآتی، بابک، افشین پرویزی، ص. آدام و آدی باتمیش.
برای اولین بار بعد از انقلاب اسلامی، مجموعه قصه های صمد بهرنگی با تصحیح عزیزالله علیزاده توسط انتشارات فردوس تهران در سال ۱۳۷۷ در ۴۳۸ صفحه منتشر شد.
الف : قصهها بینام–۱۳۴۴
اولدوز و کلاغها–پاییز ۱۳۴۵
اولدوز و عروسک سخنگو–پاییز ۱۳۴۶
کچل کفتر باز–آذر ۱۳۴۶
پسرک لبو فروش–آذر ۱۳۴۶
افسانه محبت–زمستان۱۳۴۶
ماهی سیاه کوچولو – تهران، مرداد ۱۳۴۷( با تصویرگری فرشید مثقالی شناختهشدهترین اثر بهرنگی است. تصویرهای این کتاب جایزه براتیسلاوا را از آن خود کرد.)
پیرزن و جوجه طلاییاش–۱۳۴۷
یک هلو هزار هلو-بهار ۱۳۴۸
۲۴ ساعت در خواب و بیداری-بهار ۱۳۴۸
کوراوغلو و کچل حمزه-بهار ۱۳۴۸
تلخون و چند قصه دیگر-۱۳۴۲
کلاغها، عروسکها و آدمها
آه !ما الاغها
افسانه های آذربایجان ترکی
دومرول
ب) کتاب و مقاله
کندوکاو در مسائل تربیتی ایران – تابستان ۱۳۴۴
الفبای فارسی برای کودکان آذربایجان
اهمیت ادبیات کودک
فولکلور و شعر
افسانههای آذربایجان (ترجمه فارسی)-جلد ۱-اردیبهشت۱۳۴۴
افسانههای آذربایجان (ترجمه فارسی)جلد ۲–تهران، اردیبهشت۱۳۴۷
تاپماجالار-قوشماجالار(مثلها و چیستانها)–بهار۱۳۴۵
پاره اره(مجموعه شعر از چند شاعر)–تیر ۱۳۴۲
________________________________
پاراگراف
@Paragrap
#آتیلا_حاحیزاده
درگذشت مشکوک
در رفت و امد هایش به کافه لطفی دوستان بسیاری پیدا کرده بود که بیشترشان تحت تاثیرات کلامی و آثار صمد قرار گرفته و روابط نزدیکی با او داشتند.
حمزه فراهتی افسر دامپزشک فارغ- التحصیل سال ۱۳۴۲، همان همسفر صمد در سفر معروف قاراداغ نیز از جمله افرادی بود که در کافه لطفی با صمد آشنا شده بود. شهریور ۱۳۴۷ بود که سفر آن ها به بهانه ی ماموریت حمزه جهت سرکشی به مناطق مرزی آغاز شد و ۳ شهریور آن حادثه ی تلخ رخ داد.
اسد بهرنگی، برادر بزرگتر صمد، باقی وقایع را چنین نقل می کند :« من به وسیله ی تلفن از دوستی شنیدم برای صمد حادثه ای پیش آمده. رفتم نزد کاظم سعادتی. کاظم آن وقت داشت خانه اش را درست میکرد. کارش را رها کرد…. مطمئن شدیم که صمد در آب غرق شده…. قرار شد چهار نفر بروند. دو تا از شوهرخواهرهایم، خودم و کاظم سعادتی… خلاصه دو روز آواره و سرگردان بودیم تا بالاخره جسد را پیدا کردیم – ۱۲ شهریور در نزدیکی پاسگاه شتربان در چند کیلومتری محل غرق شدن-. توی یک جزیره مانندی در وسط رودخانه بود. بعضیها میگفتند با افسری او را دیده اند. ولی هیچکس اطلاع دقیقی نداشت که جریان چه طور بود. دهاتیهای آنجا خیلی بامحبت بودند جسد را آوردند بیرون و شستند… فقط دو سه تا جای زخم، طرف ران و ساقش بود چیزی شبیه فرورفتگی.» پیکر صمد در گورستان امامیه تبریز دفن شد و آثارش به جاودانگی ماند.
کنار آمدن با واقعیت مرگ بهرنگی به آن سادگی نبود. جامعه معترض روشنفکری و در راس آنان آل احمد و غلامحسین ساعدی که کاشف و معرف صمد، از همان لحظات اول که خبر حادثه به تهران رسید، آماده بود که ساواک را در صندلی متهم بنشاند. در تشییع جنازه انبوهی از مردم، روشنفکران و جوانان شرکت دارند و او نیست. غیبتی ظاهراً غیر موجه، که اگر نگوئیم خشم، حداقل کنجکاوی ها را بر می انگیخت بر سر زبان ها بود: آن افسری که می گوید با صمد بوده، کیست؟ و جواب جوابی معین بود.
نظامی بودن فراهتی فرضیه دست داشتن ساواک در مرگ صمد را قوت بخشید، و البته روشنفکران آن زمان نیز در این راه تلاش موفقانهای کردند. اسد بهرنگی برادر صمد می گوید: فراهتی را دو ماه بعد در خانهٔ بهروز دولتآبادی دیدم و در رابطه با این مسئله گفت : «من این طرف بودم و صمد آن طرفتر. یک دفعه دیدم کمک میخواهد. هر چه کردم نتوانستم کاری بکنم.» اما هنوز هم با گذشت قریب پنجاه سال از درگذشت مشکوک صمد هنوز هم هاله هایی از ابهام در گرد فوت او پرسه می زنند اما آنچه روشن است فراهتی چه در کتاب خود با عنوان ” از آن سالها و سالهای دیگر ” و چه در مصاحبه ی خود با صدای آمریکای فارسی نتوانسته دلایل قابل قبولی ارائه نماید.
آثار صمد
به قول اسد بهرنگی شاهکار صمد زندگی اش بود و مانیفستش ماهی سیاه کوچولو اما به نظر من صمد جزو معدود نویسنده و اندیشمندانی است که نمیتوان آثارش را گلچین نمود. سطر به سطر آثار صمد قفل یک لایه از زندگی و اندیشه اش را برای ما می گشاید که می توان از آن ها راهی به سوی روشنایی یاد کرد به همین دلیل هم مروری بر آثاری صمد را خالی از لطف نمی بینم.
بهرنگی درنوزدهسالگی اولین داستان منتشرشدهاش به نام «عادت» (۱۳۳۹) را نوشت. یک سال بعد داستان «تلخون» را که برگرفته از داستانهای آذربایجان بود، با نام مستعار «ص. قارانقوش» در کتاب هفته منتشر کرد. بعدها از بهرنگی مقالاتی در روزنامههای «مهد آزادی»، «توفیق» و غیره به چاپ رسید با امضاهای متعدد و اسامی مستعار فراوان از جمله داریوش نواب مرغی، چنگیز مرآتی، بابک، افشین پرویزی، ص. آدام و آدی باتمیش.
برای اولین بار بعد از انقلاب اسلامی، مجموعه قصه های صمد بهرنگی با تصحیح عزیزالله علیزاده توسط انتشارات فردوس تهران در سال ۱۳۷۷ در ۴۳۸ صفحه منتشر شد.
الف : قصهها بینام–۱۳۴۴
اولدوز و کلاغها–پاییز ۱۳۴۵
اولدوز و عروسک سخنگو–پاییز ۱۳۴۶
کچل کفتر باز–آذر ۱۳۴۶
پسرک لبو فروش–آذر ۱۳۴۶
افسانه محبت–زمستان۱۳۴۶
ماهی سیاه کوچولو – تهران، مرداد ۱۳۴۷( با تصویرگری فرشید مثقالی شناختهشدهترین اثر بهرنگی است. تصویرهای این کتاب جایزه براتیسلاوا را از آن خود کرد.)
پیرزن و جوجه طلاییاش–۱۳۴۷
یک هلو هزار هلو-بهار ۱۳۴۸
۲۴ ساعت در خواب و بیداری-بهار ۱۳۴۸
کوراوغلو و کچل حمزه-بهار ۱۳۴۸
تلخون و چند قصه دیگر-۱۳۴۲
کلاغها، عروسکها و آدمها
آه !ما الاغها
افسانه های آذربایجان ترکی
دومرول
ب) کتاب و مقاله
کندوکاو در مسائل تربیتی ایران – تابستان ۱۳۴۴
الفبای فارسی برای کودکان آذربایجان
اهمیت ادبیات کودک
فولکلور و شعر
افسانههای آذربایجان (ترجمه فارسی)-جلد ۱-اردیبهشت۱۳۴۴
افسانههای آذربایجان (ترجمه فارسی)جلد ۲–تهران، اردیبهشت۱۳۴۷
تاپماجالار-قوشماجالار(مثلها و چیستانها)–بهار۱۳۴۵
پاره اره(مجموعه شعر از چند شاعر)–تیر ۱۳۴۲
________________________________
پاراگراف
@Paragrap
به بهانه ی دوم تیر، زادروز صمد بهرنگی ۳/۳
#آتیلا_حاحیزاده
ج) مجموعه مقالهها
انشا و نامهنگاری برای کلاسهای ۲و۳
آذربایجان در جنبش مشروطه
د) ترجمهها
بهرنگی ترجمههایی از انگلیسی و ترکی استانبولی به فارسی و از فارسی به آذری (از جمله ترجمهی شعرهایی از مهدی اخوان ثالث، احمد شاملو، فروغ فرخزاد، و نیما یوشیج) انجام داد. برخی از این آثار به قرار زیرند:
ما الاغها! – عزیز نسین – پاییز ۱۳۴۴
دفتر اشعار معاصر از چند شاعر فارسی زبان
خرابکار (قصههایی از چند نویسنده ترک زبان) – تیر ۱۳۴۸
کلاغ سیاهه – مامین سیبیریاک (و چند قصه دیگر برای کودکان) خرداد ۱۳۴۸
ماهی سیاه کوچولو مانیفست آزادیخواهی
من از آن شخص هایی هستم که صمد را با ماهی سیاه کوچولو اش شناخته و درک کرده ام، داستانی که در اسم در حوزه ی ادبیات کودک نوشته شده است ولی در عمق خود تمام قشر های سنی و لایه های اجتماعی را مورد خطاب قرار می دهد.
نوشته ای که هرچند در سال 1346 قریب 50 سال پیش تحریر گشته ولی قابلیت جذب و آموزگاری نسل امروز و حتی نسل های آینده را نیز در بطن خود نهادینه ساخته است.
زبان نمادین این داستان الهام بخش بسیاری از نویسندگان و شاعران مختلف بودهاست و اشعار و متون بسیاری در وصفش سروده شدهاست. این کتاب به 50 زبان جهان ترجمه شده از زبانهای جهان ترجمه شدهاست. ماهی سیاه کوچولو به عنوان کتاب برگزیده کودک در سال ۱۳۴۷ شناخته شده و همچنین جایزه ۶ امین نمایشگاه کتاب کودک در بلون ایتالیا و جایزهٔ بیینال براتیسلاوای چکاسلواکی را در سال ۱۹۶۹ ازآن خود نمود.
منابع
راز های مرگ صمد بهرنگی/اشرف دهقانی
از آن سال ها و سال های دیگر/حمزه فراهتی
برادرم صمد بهرنگی / اسد بهرنگی
نامه های صمد بهرنگی / اسد بهرنگی
راز مرگ صمد بهرنگی و حمزه فراهتی/ جلال آل احمد
صمد و افسانه ی عوام / جلال آل احمد
مجموعه آثار صمد بهرنگی
________________________________
پاراگراف
@Paragraph
#آتیلا_حاحیزاده
ج) مجموعه مقالهها
انشا و نامهنگاری برای کلاسهای ۲و۳
آذربایجان در جنبش مشروطه
د) ترجمهها
بهرنگی ترجمههایی از انگلیسی و ترکی استانبولی به فارسی و از فارسی به آذری (از جمله ترجمهی شعرهایی از مهدی اخوان ثالث، احمد شاملو، فروغ فرخزاد، و نیما یوشیج) انجام داد. برخی از این آثار به قرار زیرند:
ما الاغها! – عزیز نسین – پاییز ۱۳۴۴
دفتر اشعار معاصر از چند شاعر فارسی زبان
خرابکار (قصههایی از چند نویسنده ترک زبان) – تیر ۱۳۴۸
کلاغ سیاهه – مامین سیبیریاک (و چند قصه دیگر برای کودکان) خرداد ۱۳۴۸
ماهی سیاه کوچولو مانیفست آزادیخواهی
من از آن شخص هایی هستم که صمد را با ماهی سیاه کوچولو اش شناخته و درک کرده ام، داستانی که در اسم در حوزه ی ادبیات کودک نوشته شده است ولی در عمق خود تمام قشر های سنی و لایه های اجتماعی را مورد خطاب قرار می دهد.
نوشته ای که هرچند در سال 1346 قریب 50 سال پیش تحریر گشته ولی قابلیت جذب و آموزگاری نسل امروز و حتی نسل های آینده را نیز در بطن خود نهادینه ساخته است.
زبان نمادین این داستان الهام بخش بسیاری از نویسندگان و شاعران مختلف بودهاست و اشعار و متون بسیاری در وصفش سروده شدهاست. این کتاب به 50 زبان جهان ترجمه شده از زبانهای جهان ترجمه شدهاست. ماهی سیاه کوچولو به عنوان کتاب برگزیده کودک در سال ۱۳۴۷ شناخته شده و همچنین جایزه ۶ امین نمایشگاه کتاب کودک در بلون ایتالیا و جایزهٔ بیینال براتیسلاوای چکاسلواکی را در سال ۱۹۶۹ ازآن خود نمود.
منابع
راز های مرگ صمد بهرنگی/اشرف دهقانی
از آن سال ها و سال های دیگر/حمزه فراهتی
برادرم صمد بهرنگی / اسد بهرنگی
نامه های صمد بهرنگی / اسد بهرنگی
راز مرگ صمد بهرنگی و حمزه فراهتی/ جلال آل احمد
صمد و افسانه ی عوام / جلال آل احمد
مجموعه آثار صمد بهرنگی
________________________________
پاراگراف
@Paragraph
پ.ک.ک، پژاک، ی.پ.گ و ه.د.پ؛
یک گروه تروریستی با چهار شاخه
#آتیلا_حاجیزاده
ول پرس: اوایل دههی ۱۹۷۰ سرفصل نوینی در تاریخ اقدامات تروریستی گروههای تروریستی کردی بود. در این سالها عبدالله اوجالان که اوایل سومین دهه از زندگی خود را سپری میکرد هستهای مارکسیستی با گرایشات کردی در شهر آنکارا بنیان نهاد. این گروه که عمده اعضای آنرا دانش آموزان زیر ۲۰ سال تشکیل میدادند پس از چندی به شرق ترکیه نقل مکان کرده و در ۲۷نوامبر۱۹۷۸ نام رسمی “حزب کارگران کردستان” را برگزید. ترور «محمتجلال بوچاک» از زعمای عشیرههای کرمانجزبانان در ترکیه، به اتهام همکاری بادولت ترکیه سرآغاز خشونتطلبی و رفتارهای تروریستی این گروه بود.
ادامه مطلب در ۲بخش در کانال پاراگراف منشر شده است.
________________________________
پاراگراف
@Paragraph
یک گروه تروریستی با چهار شاخه
#آتیلا_حاجیزاده
ول پرس: اوایل دههی ۱۹۷۰ سرفصل نوینی در تاریخ اقدامات تروریستی گروههای تروریستی کردی بود. در این سالها عبدالله اوجالان که اوایل سومین دهه از زندگی خود را سپری میکرد هستهای مارکسیستی با گرایشات کردی در شهر آنکارا بنیان نهاد. این گروه که عمده اعضای آنرا دانش آموزان زیر ۲۰ سال تشکیل میدادند پس از چندی به شرق ترکیه نقل مکان کرده و در ۲۷نوامبر۱۹۷۸ نام رسمی “حزب کارگران کردستان” را برگزید. ترور «محمتجلال بوچاک» از زعمای عشیرههای کرمانجزبانان در ترکیه، به اتهام همکاری بادولت ترکیه سرآغاز خشونتطلبی و رفتارهای تروریستی این گروه بود.
ادامه مطلب در ۲بخش در کانال پاراگراف منشر شده است.
________________________________
پاراگراف
@Paragraph
پ.ک.ک، پژاک، ی.پ.گ و ه.د.پ؛
یک گروه تروریستی با چهار شاخه ۱/۲
#آتیلا_حاجیزاده
یول پرس: اوایل دههی ۱۹۷۰ سرفصل نوینی در تاریخ اقدامات تروریستی گروههای تروریستی کردی بود. در این سالها عبدالله اوجالان که اوایل سومین دهه از زندگی خود را سپری میکرد هستهای مارکسیستی با گرایشات کردی در شهر آنکارا بنیان نهاد. این گروه که عمده اعضای آنرا دانش آموزان زیر ۲۰ سال تشکیل میدادند پس از چندی به شرق ترکیه نقل مکان کرده و در ۲۷نوامبر۱۹۷۸ نام رسمی “حزب کارگران کردستان” را برگزید. ترور «محمتجلال بوچاک» از زعمای عشیرههای کرمانجزبانان در ترکیه، به اتهام همکاری بادولت ترکیه سرآغاز خشونتطلبی و رفتارهای تروریستی این گروه بود.
وقوع کودتای ۱۹۸۰ ترکیه توسط ارتش این کشور به رهبری «کنان اورن» و تحت فشار قرار دادن تمام احزاب ترکیه، پ.ک.ک نیز از این فشارها در امان نماند. پایان دادن به هرج و مرج که یکی از اهداف این کودتا بهشمار میآمد سبب شد تا اعضای این گروهک تحت فشار قرار گرفته و پس از متحمل شدن احکام اعدام و زندان به سوریه بگریزند. گروه کارگران کردستان(پ.ک.ک) از سال۱۹۸۴ کاملا خط ومشی تروریستی را در پیش گرفته و سازمان و تأسیساتهای دولتی ترکیه به ویژه در کشورهای اروپایی را هدف خشونتهای خود قرار دادند.
شدت گرفتن مناقشات ترکیه و سوریه بر سر رودخانهی فرات، سبب برقراری روابط حسنه میان حافظ اسد و اوجالان گشت و این امر پ.ک.ک را از آزادی عمل بیشتری در سوریه برخوردار کرد به گونهای که در دههی ۱۹۹۰ یک سوم نیروهای این گروه تروریستی را، کرمانجزبانان سوریه تشکیل میدادند.
سیر عملیاتهای تروریستی پ.ک.ک علیه دولت ترکیه ادامه یافت تا رهبر آن عبدالله اوجان در ۱۵ فوریهی ۱۹۹۹ در عهد نخستوزیری «بولت اجویت» دستگیر شده و پس از محاکمهی علنی به تحمل حبس مادامالعمر در جزیرهی آمرالی محکوم شد که این دستگیری به آشوبهایی از سوی طرفداران این گروه در ترکیه و سایر کشورها به ویژه ایران انجامید.
حملات ۱۱سپتامبر ۲۰۰۱، جامعهی جهانی را بصورت جدی متوجه گروههای شبه نظامی و تروریستی نمود. که موجبات حمله نظامی ایالات متحدهی آمریکا بنام مبارزه با تروریسم به کشورهای افغانستان و عراق را فراهم آورد و منجر به تدوین و تکمیل لیست گروههای تروریستی از سوی مجامع بینالمللی شد. در این اثنا بود که گروه پ.ک.ک برای در امان ماندن از هجوم غرب و ورود به لیست گروههای تروریستی، تشکیلات خود را دستخوش تغییراتی نمود که از جملهی آنان میتوان به اعلام آتش بس و سازماندهی نیروهای خود در کشورهای مختلف در قالب تشکیلاتهای موازی با وحدت استراتژی و سیاستهای کلی اشاره نمود. تأسیس گروههای پژاک، ی.پ.گ و ه.د.پ از جمله اقداماتی بود که پیرو همین سیاستها انجام گرفت.
گروه حیات آزاد کردستان( پارتی ژیانی ئازادی کوردستان) با نام اختصاری «پژاک» شاخهی ایرانی گروه پ.ک.ک بود که در ۴آوریل ۲۰۰۳، در روز تولد عبدالله اوجالان رهبر و بنیاگذار گروه مادر(پ.ک.ک) تشکیل شد. این حزب مرام و ایدئولوژی خود را آپوئیسم اعلام کرد که تلفیقی از اندیشه چپ و پانکوردیسم بود که توسط عبدالله اوجالان معروف به (آپو) تدوین گشته بود. گروه پ.ک.ک با وجود اشتراکات رفتاری و برآیند سیاست، همواره بر عدم وحدت تشکیلاتی و هرگونه ارتباط خود با پژاک تأکید مینمود تا اینکه ”دوزدار هامو“ سخنگوی پ.ک.ک در ۴سپتامبر ۲۰۱۱ طی مصاحبهی خود با خبرگزاری «فرانس پرس» به صراحت به این وابستگی و وحدت تشکیلاتی اعتراف نمود.
گروه پژاک سالهاست که در حال ترور نیروهای نظامی و مردم عادی ایران بوده و طول این اقدامات شمار کثیری را به شهادت رسانده و دلیل اصلی ناامنی در منطقه غرب آذربایجان، استان کردستان و کرمانشاه بهشمار میآید.
گروه دموکراتیک خلقها (HDP)، شاخهی سیاسی گروه پ.ک.ک بود که در ۱۵ اکتبر ۲۰۱۲ با بهرهجستن از فضای دموکراتیک ترکیه و بهم پیوستن چند گروه چپگرای کرد تشکیل شد. هرچند که تمامی احزاب در ترکیه باید حامی تمامیت ارضی و پایبند به قانون اساسی ترکیه باشند. اما این گروه همواره از سیاستهای گروه پ.ک.ک حمایت نموده و کشتهشدگان آن در درگیری با نیروهای ترکیه را شهید مینامید.
برخی از رهبران HDP پس از کشف روابط آنان با پ.ک.ک، به جرم تهیه سلاح و منابع مالی برای پ.ک.ک و از همه مهمتر انتشار تصاویری از رهبر این حزب، «صلاح الدین دمیرتاش»، با اعضای پ.ک.ک، دستگیر شدند با اینکه این حزب و پ.ک.ک همواره بر عدم رابطه با یکدیگر تأکید میکنند اما شواهد و مدارک بدست آمده بیانگر چیزی دیگریاست. این حزب که همچون حافظ منافع پ.ک.ک فعالیت میکند در راستای گسترش تشکیلاتهای سیاسی پ.ک.ک تشکیل گشت. که پیشتر نیز همین سیاست تفکیک نیروهای مسلح از نیروهای سیاسی با تشکیل حزب ” اتحاد دموکراتیک سوریه” در شاخه سوری پ.ک.ک به اجرا در آمده بود.
___
پاراگراف
@paragraph
یک گروه تروریستی با چهار شاخه ۱/۲
#آتیلا_حاجیزاده
یول پرس: اوایل دههی ۱۹۷۰ سرفصل نوینی در تاریخ اقدامات تروریستی گروههای تروریستی کردی بود. در این سالها عبدالله اوجالان که اوایل سومین دهه از زندگی خود را سپری میکرد هستهای مارکسیستی با گرایشات کردی در شهر آنکارا بنیان نهاد. این گروه که عمده اعضای آنرا دانش آموزان زیر ۲۰ سال تشکیل میدادند پس از چندی به شرق ترکیه نقل مکان کرده و در ۲۷نوامبر۱۹۷۸ نام رسمی “حزب کارگران کردستان” را برگزید. ترور «محمتجلال بوچاک» از زعمای عشیرههای کرمانجزبانان در ترکیه، به اتهام همکاری بادولت ترکیه سرآغاز خشونتطلبی و رفتارهای تروریستی این گروه بود.
وقوع کودتای ۱۹۸۰ ترکیه توسط ارتش این کشور به رهبری «کنان اورن» و تحت فشار قرار دادن تمام احزاب ترکیه، پ.ک.ک نیز از این فشارها در امان نماند. پایان دادن به هرج و مرج که یکی از اهداف این کودتا بهشمار میآمد سبب شد تا اعضای این گروهک تحت فشار قرار گرفته و پس از متحمل شدن احکام اعدام و زندان به سوریه بگریزند. گروه کارگران کردستان(پ.ک.ک) از سال۱۹۸۴ کاملا خط ومشی تروریستی را در پیش گرفته و سازمان و تأسیساتهای دولتی ترکیه به ویژه در کشورهای اروپایی را هدف خشونتهای خود قرار دادند.
شدت گرفتن مناقشات ترکیه و سوریه بر سر رودخانهی فرات، سبب برقراری روابط حسنه میان حافظ اسد و اوجالان گشت و این امر پ.ک.ک را از آزادی عمل بیشتری در سوریه برخوردار کرد به گونهای که در دههی ۱۹۹۰ یک سوم نیروهای این گروه تروریستی را، کرمانجزبانان سوریه تشکیل میدادند.
سیر عملیاتهای تروریستی پ.ک.ک علیه دولت ترکیه ادامه یافت تا رهبر آن عبدالله اوجان در ۱۵ فوریهی ۱۹۹۹ در عهد نخستوزیری «بولت اجویت» دستگیر شده و پس از محاکمهی علنی به تحمل حبس مادامالعمر در جزیرهی آمرالی محکوم شد که این دستگیری به آشوبهایی از سوی طرفداران این گروه در ترکیه و سایر کشورها به ویژه ایران انجامید.
حملات ۱۱سپتامبر ۲۰۰۱، جامعهی جهانی را بصورت جدی متوجه گروههای شبه نظامی و تروریستی نمود. که موجبات حمله نظامی ایالات متحدهی آمریکا بنام مبارزه با تروریسم به کشورهای افغانستان و عراق را فراهم آورد و منجر به تدوین و تکمیل لیست گروههای تروریستی از سوی مجامع بینالمللی شد. در این اثنا بود که گروه پ.ک.ک برای در امان ماندن از هجوم غرب و ورود به لیست گروههای تروریستی، تشکیلات خود را دستخوش تغییراتی نمود که از جملهی آنان میتوان به اعلام آتش بس و سازماندهی نیروهای خود در کشورهای مختلف در قالب تشکیلاتهای موازی با وحدت استراتژی و سیاستهای کلی اشاره نمود. تأسیس گروههای پژاک، ی.پ.گ و ه.د.پ از جمله اقداماتی بود که پیرو همین سیاستها انجام گرفت.
گروه حیات آزاد کردستان( پارتی ژیانی ئازادی کوردستان) با نام اختصاری «پژاک» شاخهی ایرانی گروه پ.ک.ک بود که در ۴آوریل ۲۰۰۳، در روز تولد عبدالله اوجالان رهبر و بنیاگذار گروه مادر(پ.ک.ک) تشکیل شد. این حزب مرام و ایدئولوژی خود را آپوئیسم اعلام کرد که تلفیقی از اندیشه چپ و پانکوردیسم بود که توسط عبدالله اوجالان معروف به (آپو) تدوین گشته بود. گروه پ.ک.ک با وجود اشتراکات رفتاری و برآیند سیاست، همواره بر عدم وحدت تشکیلاتی و هرگونه ارتباط خود با پژاک تأکید مینمود تا اینکه ”دوزدار هامو“ سخنگوی پ.ک.ک در ۴سپتامبر ۲۰۱۱ طی مصاحبهی خود با خبرگزاری «فرانس پرس» به صراحت به این وابستگی و وحدت تشکیلاتی اعتراف نمود.
گروه پژاک سالهاست که در حال ترور نیروهای نظامی و مردم عادی ایران بوده و طول این اقدامات شمار کثیری را به شهادت رسانده و دلیل اصلی ناامنی در منطقه غرب آذربایجان، استان کردستان و کرمانشاه بهشمار میآید.
گروه دموکراتیک خلقها (HDP)، شاخهی سیاسی گروه پ.ک.ک بود که در ۱۵ اکتبر ۲۰۱۲ با بهرهجستن از فضای دموکراتیک ترکیه و بهم پیوستن چند گروه چپگرای کرد تشکیل شد. هرچند که تمامی احزاب در ترکیه باید حامی تمامیت ارضی و پایبند به قانون اساسی ترکیه باشند. اما این گروه همواره از سیاستهای گروه پ.ک.ک حمایت نموده و کشتهشدگان آن در درگیری با نیروهای ترکیه را شهید مینامید.
برخی از رهبران HDP پس از کشف روابط آنان با پ.ک.ک، به جرم تهیه سلاح و منابع مالی برای پ.ک.ک و از همه مهمتر انتشار تصاویری از رهبر این حزب، «صلاح الدین دمیرتاش»، با اعضای پ.ک.ک، دستگیر شدند با اینکه این حزب و پ.ک.ک همواره بر عدم رابطه با یکدیگر تأکید میکنند اما شواهد و مدارک بدست آمده بیانگر چیزی دیگریاست. این حزب که همچون حافظ منافع پ.ک.ک فعالیت میکند در راستای گسترش تشکیلاتهای سیاسی پ.ک.ک تشکیل گشت. که پیشتر نیز همین سیاست تفکیک نیروهای مسلح از نیروهای سیاسی با تشکیل حزب ” اتحاد دموکراتیک سوریه” در شاخه سوری پ.ک.ک به اجرا در آمده بود.
___
پاراگراف
@paragraph