🚨 BREAKING: Google maps Amma update har'aa waggoottan boodaa gaddadhisee jiraa


Kuunis navigation har'aa fi Gemini itti dabalate jira

Dhuguma iran 🇮🇷 Addunyaa kana dukkaneessuufii ?
Iran 🇮🇷 Keebiliiwwan IT addunyaa 🌎 galaana jalaa yoo cirte maaltu taha ❓❓❓
Keebiliin galaana jalaa toora keebilii faayibar optikii kanneen galaanaa jala diriiran yoo ta’u, lafee dugdaa interneetii fi qunnamtii idil-addunyaati .

🌍 Keebiliin kun maali?

Isaanis keebilii baay’ee dheeraa ta’ee fi lafa galaanaa irratti awwaalame ykn diriirfamee fi:

• Intarneetii

• Bilbila idil-addunyaa

• Daataa (kan akka viidiyoo, baankii, fi appii) ti

Tiraafikoonni interneetii addunyaa %95 ol akka namoonni tokko tokko amananitti karaa saatalaayitii osoo hin taane karaa keebilii kanaan darba.

⚙️ Akkamitti hojjeta?

• Fiiber optikaalaa kan daataa akka paalsii ifaatti dabarsan of keessaa qaba.

• Mallattoon kun maayilii hunda (tilmaamaan km 50–100) karaa irra deddeebitoota bishaan jalaa ni guddata.

• lafa irratti bu’uuraa “buufata keebilii” jedhaman waliin kan walqabatudha.

🌐 Fakkeenyota Keebilii Giloobaal Barbaachisoo

Keebilii beekamoo ta'an keessaa muraasni:

• SEA -ME -WE 3/4/5
(Kibba Baha Eeshiyaa Baha Giddugaleessaa fi Awurooppaa walitti hidhu)

•FLAG (Fiber-Optic Link Around the Globe 🌍 ) .
- Keebilii addunyaa durii fi dheeraa ta'e keessaa tokko

• AAE-1 (Eeshiyaa-Afrikaa-Awurooppaa-1) .
Karaa Baha Giddu Galeessaatiin Eeshiyaa Afrikaa fi Awurooppaa waliin wal qunnamsiisuu

• Marea
Keebilii ammayyaa Awurooppaa fi Ameerikaa walqunnamsiisu (dhaabbilee akka Microsoft fi Meta irraa deeggaramuu)

📍 Maaliif baay'ee barbaachisaa ta'e?

• Osoo inni hin jiraatin intarneetiin addunyaa ni kufa ture.

• Kan irratti hirkatu:

• Baankotaa fi jijjiirraa faayinaansii

• Dhaabbilee teeknooloojii

• Mootummootaa fi qunnamtii waraanaa

⚠️ Barbadeessuun ni danda’amaa ?

Eeyyee, garuu salphaa miti:

• Keebiliiwwan baay’ee gadi fagoo fi haala wal madaaluun eegumsa kan qaban dha.

• Haa ta’u malee, kanneen armaan gadiitiin miidhamuu danda’u:

• Doonii (anchorages) .

• Kirkira lafaa

• Gochaalee sabotage (harka xiqqaa ta’us ni danda’ama) .

Fakkeenyaaf, Strait of Hormuz naannoo miira namaa kakaasudha sababiin isaas keebiliin baay’een naannoo sana darba.

▶️ Tarii iran 🇮🇷 muddama hamaa irra gaafa geesse barbadeessuus dandeessi garuu hanga ammatti qabataamaan wanti isiin jette hin jiru

🧠 Odeeffannoo Barbaachisaa

Humnoonni gurguddoon (kan akka Ameerikaa fi Chaayinaa) keebilii kana akka qabeenya tarsiimootti kan ilaalan yoo ta’u, waraana ykn muddama keessatti xiyyeeffatamuu isaanii yaaddoon yeroo hunda ni mul’ata.

NoteBook Ai app
Ai kan NoteBook download godhuf

@Oro_Tech_Tipz

Ministeerri barnootaa appilikeeshinii “Agent AI Teacher Assistant” (Agentic AI Teacher Assistant) jedhu kan guutummaatti sarara irraa bahee hojjetu fi of danda’ee murtee kennuu danda’u horateera.
-----------------//-------------
(Ginbot 28/2018 E) Ministeerri barnootaa AI appilikeeshinii hojii guyyaa guyyaa barsiisota sadarkaa 2ffaa hir’isu, guutummaatti sarara irraa badee hojii of danda’ee hojjeta.
Akka ICT fi Digital Education CEO Zelalem Asaffaa (Doctor) jedhanitti, application kun sarvarii giddugaleessa ykn teeknooloojii duumessa irratti hin hirkatu, garuu salphumatti kompitara naannoo irratti kan fe’amu fi dandeettii keessoo qaba jedhe.
Akkaataa sirna barnootaa haaraatti kitaabota kutaa 9ffaa - 12ffaa akka Datasettti, guutummaatti qoratanii hubachuuf AI application qopha’eera. (Model Fine-Tuning).
Appilikeeshinichi karoora barnootaa qopheessa, gaaffilee qormaataa fi assaayimentii sadarkaa isaa eeggate kan maddisiisu, akkasumas tarsiimoowwan barsiisummaa mataa isaatiin qindeessuu kan Kunis yeroo gatii qabeessa barsiisonni hojii birokiraasii guyyaa irratti dabarsan guutummaatti kan hir’isu ta’uus himaniiru.
Barsiisonni yeroo gahaa barattoota isaanii waliin qunnamtii kallattii akka qabaatan gargaaruun alatti qulqullina barnootaa mirkaneessuu keessatti shoora olaanaa akka qabu Dr. Zelaalem eeraniiru.
CEOn akka jedhetti teeknooloojiin kun ulfaatina ifaa LLM moodeela salphaa ta’e laptoppii yookiin desktop kompiitara kamirrattuu osoo hin barbaachisin fe’uu danda’a.
Muuxannoo manneen barnootaa filatamaniitiin appilikeeshiniin bu'aa gaarii argamuu kan ibsan ogeessi kun, barsiisotaafi ogeessota teeknooloojii naannolee hundarraa dhufaniif leenjiin kennamuus ibsaniiru.
Gorsaan kutaa ICT Muluneh Atnaafuu (Doktor), gama isaaniitiin, appilikeeshiniin AI kun qaama tarsiimoo dijitaalaayizeeshinii barnootaa waliigalaa ministeera barnootaa baase akka ta’e ibsanii jiru.
Digital divide riqicha: AI application guutumatti Offline Mode irratti hojjeta. Appilikeeshinichi tajaajila addaan hin cinne kenna jedhan keessumaayyuu manneen barnootaa baadiyyaafi fageenyatti bakka networkiin interneetii hin jirre yookiin baay’ee murtaa’aa ta’e.
Kunis garaagarummaa manneen barnootaa magaalaa fi baadiyaa gidduu jiru akkasumas qulqullina barnootaa (Digital Divide) sadarkaa ol’aanaatti akka ceesisu hubataniiru.
Zero Infrastructure & Subscription Costs ilaalchisee application kompitara irratti yoo fe’ame kaardiin interneetii ji’aan hin jiru, network diriirsuu ykn AI fayyadamuun akka barbaachisu ibsanii jiru.
AI application kun barsiisota ammayyaa’aa fi salphaa kan taasisu qofa osoo hin taane, barattoonni deeggarsa fooyya’aa karaa walitti fufiinsa qabuun akka argatan gochuun firii isaanii akka fooyyessu ni ibsa.
Pirojektiin Cehumsa Barnoota Itoophiyaa baankii addunyaatiin deeggarame sadarkaa yaalii AI application (Pilot) hojiirra oolchuu fi babal’ina dabalataa deeggarsa teeknikaa barbaachisaa ta’e gochuudhaan manneen barnootaa keessatti ijaaramuun bu’aa olaanaa qaba.

Baankiin Biyyaalessaa dhaabbilee tajaajila dabarsa maallaqaaf eeyyama hin qabne ifoomse


Baankiin Biyyaalessaa Itoophiyaa hawaasni, miseensonni diyaaspooraa fi maamiltootni bakka bu’oota dhaabbilee dabarsa maallaqaa eeyyama hin qabne akka hin fayyadamne akeekkachiisera.

Baankichi ibsa baaseen, hojiiwwan seeraan alaa kun seera Itoophiyaatiin kan dhorkaman ta’uu ibseera.

Karaa seeraan alaa kanaan maallaqa erguun yookaan fudhachuun maamiltoota kasaaraa maallaqaa guddaa, harkifannaa kaffaltii, herrega baankii cufamuu ykn daangessuu, akkasumas itti gaafatamummaa seeraa jala ooluu akka danda’aniif saaxila jedheera.

Maallaqni gara biyya keessaa seenu dabalaa dhufuu waliin walqabatee, lammiileen karaa dabarsa maallaqaa eeyyama seeraa qaban qofa akka fayyadaman Baankiin Biyyaalessaa gorseera.

Karaa seeraan alaa fayyadamuun namoota maallaqa erganis ta’e maatii maallaqa sana fudhatan, seerota hojiirra jiran irratti hundaa’uun tarkaanfii bulchiinsaa fi seeraa jala oolchuu akka danda’u hubachiiseera.

Dabalataanis, Baankiin Biyyaalessaa Itoophiyaa dhaabbilee tajaajila dabarsa maallaqaa Itoophiyaatti kennuuf eeyyama hin qabne 17 maqaa isaanii eeruun ifoomsera.

Bu’uuruma kanaan;

➡️Adulis Money Transfer
➡️Amal Express
➡️Amal USA
➡️Amana Express
➡️Avanti
➡️Awash Direct
➡️Bakal Money Transfer
➡️Juba Express
➡️Rasmi Pay
➡️Remad Pay (yookaan Ramada Pay Kah)
➡️Shigey Money Transfer
➡️Taj Financial Service
➡️Tasa Pay
➡️Tewakel Money Services
➡️USWire
➡️World Direct Link
➡️Zola

Dhaabbileen kunneen tajaajila dabarsa maallaqaa kennuuf eeyyama seeraa kan hin qabne ta’uun ibsameera.

Maamiltoonni nageenya maallaqa isaanii eeguuf, akkasumas maallaqni isaanii karaa amanamaa ta’een qaama barbaadame bira ga’uu isaa mirkaneessuuf, bakka bu’oota dabarsa maallaqaa Baankii Biyyaalessaa Itoophiyaatiin eeyyamni seeraa kennameef qofa akka fayyadaman baankichi hubachiiseera.

Dabalataan, maallaqa kamiyyuu osoo hin dabarsin dura, dhaabbanni dabarsa maallaqaa filatame seeraan eeyyamameera moo hin eeyyamamne jechuun mirkaneessuuf marsariitii Baankii Biyyaalessaa Itoophiyaa https://nbe.gov.et/mta/ seenuun ilaaluun akka danda’amu baankichi beeksiseera.

𝑻𝑽 𝒌𝒆𝒆𝒔𝒔𝒂𝒏 𝑾𝒊-𝑭𝒊 𝒘𝒂𝒍𝒊𝒊𝒏 𝒘𝒂𝒍𝒒𝒖𝒏𝒏𝒂𝒎𝒔𝒊𝒊𝒔𝒖𝒖𝒏 (𝒄𝒐𝒏𝒏𝒆𝒄𝒕 𝒈𝒐𝒄𝒉𝒖𝒖𝒏) sagantaalee adda addaa, viidiyoo fi fiilmii toora intarneetii irraa kallattiin daawwachuuf filannoo gaariidha. Haalli itti fayyadamaa fi walqunnamsiisuu akkaataa gosa TV keessanii irratti hundaa'a.

1.𝑨𝒌𝒌𝒂𝒂𝒕𝒂𝒂 𝑺𝒎𝒂𝒓𝒕 𝑻𝑽 𝑾𝒊-𝑭𝒊 𝑾𝒂𝒍𝒊𝒊𝒏 𝑾𝒂𝒍𝒒𝒖𝒏𝒏𝒂𝒎𝒔𝒊𝒊𝒔𝒂𝒏
Yoo TV'n keessan Smart TV (kan intarneetii ofiin fudhatu) ta'e, tarkaanfiiwwan armaan gadii hordofaa:

=>>𝑺𝒆𝒕𝒕𝒊𝒏𝒈𝒔 𝑩𝒂𝒏𝒂𝒂:Rimoottii (Remote) TV keessanii irraa furtuu Settings ykn mallattoo giirii (⚙️) tuqaa.

=>>𝑵𝒆𝒕𝒘𝒐𝒓𝒌 𝑭𝒊𝒍𝒂𝒅𝒉𝒂𝒂: Kan itti aanee dhufu keessaa filannoo Network ykn Network & Internet jedhu barbaadaa.

=>>𝑾𝒊-𝑭𝒊 𝑺𝒂𝒂𝒒𝒂𝒂:Itti aansuun Wi-Fi ykn Wireless kan jedhu filachuun 'On' godhaa.

=>>𝑴𝒂𝒒𝒂𝒂 𝑾𝒊-𝑭𝒊 𝑭𝒊𝒍𝒂𝒅𝒉𝒂𝒂: Maqaa Wi-Fi keessanii (Network name) tarree dhufe irraa filadhaa.

=>>𝑰𝒄𝒄𝒊𝒕𝒊𝒊 𝑮𝒂𝒍𝒄𝒉𝒂𝒂: Iccitii (Password) Wi-Fi keessanii sirritti galchaa, sana booda Connect ykn OK tuqaa. "Connected" kan jedhu yoo agarsiise milkooftaniittu.

2. 𝒀𝒐𝒐 𝑻𝑽'𝒏 𝑲𝒆𝒆𝒔𝒔𝒂𝒏 𝑺𝒎𝒂𝒓𝒕 𝑻𝑽 𝑻𝒂'𝒖𝒖 𝑩𝒂𝒂𝒕𝒆 𝑯𝒐𝒐?
TV'n keessan bifa durii ykn intarneetii kan ofiin hin fudhanne yoo ta'e, meeshaalee dabalataa fayyadamuun gara Smart TV'tti jijjiiruu dandeessu:

=>>𝙏𝙑 𝘽𝙤𝙭(Fakkeenyaaf, Android TV Box ykn Apple TV): Meeshaalee kana karaa portii HDMI TV keessaniin walqunnamsiisuun Wi-Fi itti guuttee appilikeeshiniiwwan adda addaa buufachuu dandeessu.

=>>𝑪𝒉𝒓𝒐𝒎𝒆𝒄𝒂𝒔𝒕 𝒚𝒌𝒏 𝑭𝒊𝒓𝒆 𝑻𝑽 𝑺𝒕𝒊𝒄𝒌: Meeshaa xiqqaa flash USB fakkaatu kana HDMI TV irratti suuquun, bilbila keessan (fakkeenyaaf Infinix ykn Honor kamiyyuu) irraa kallattiin gara TV'tti viidiyoo dabarsuu (cast gochuu) dandeessu.

𝑭𝒂𝒂𝒚𝒊𝒅𝒂𝒂𝒘𝒘𝒂𝒏 𝑻𝑽 𝒇𝒊 𝑾𝒊-𝑭𝒊 𝑾𝒂𝒍𝒒𝒖𝒏𝒏𝒂𝒎𝒔𝒊𝒊𝒔𝒖𝒖𝒏 𝑸𝒂𝒃𝒖:

=>>𝑨𝒑𝒑𝒊𝒍𝒊𝒌𝒆𝒆𝒔𝒉𝒊𝒏𝒊𝒊𝒘𝒘𝒂𝒏 𝑲𝒂𝒍𝒍𝒂𝒕𝒕𝒊𝒊𝒏 𝑭𝒂𝒚𝒚𝒂𝒅𝒂𝒎𝒖𝒖:YouTube, Netflix, Amazon Prime, fi kanneen biroo bilbila malee TV irraa kallattiin daawwachuu.

=>>𝙎𝙘𝙧𝙚𝙚𝙣 𝙈𝙞𝙧𝙧𝙤𝙧𝙞𝙣𝙜 (𝙠𝙖𝙡𝙡𝙖𝙩𝙩𝙞𝙞𝙣 𝘿𝙖𝙗𝙖𝙧𝙨𝙪𝙪):Suuraa, viidiyoo, ykn geemii bilbila keessan irra jiru guutummatti Scriinii bal'aa TV irraatti mul'isuu.

=>>𝑾𝒆𝒃 𝑩𝒓𝒐𝒘𝒔𝒆𝒓: Akka kompiwtaraatti weebsaayitoota adda addaa odeeffannoo dubbisuu ykn barbaaduu.

=>>𝑺𝒐𝒇𝒕𝒘𝒂𝒓𝒆 𝑼𝒑𝒅𝒂𝒕𝒆: software TV keessanii yeroo yeroon fooyyessuun (update gochuun) nageenya fi saffisa meeshaa keessanii eeguu.


©️Abbi Tech

Feesbuukiin (Meta) suuraan yknviidiyoon tokko AI'n hojjetamuu isaa karaalee armaan gadiitiin beeka:

​Mallattoo C2PA (Content Credentials): Meeshaaleen AI beekkamoo (fakkeenyaaf Adobe, OpenAI, Midjourney fi kkf) yeroo suuraa uuman, odeeffannoo dhokataafi mallattoo (metadata) faayilicha keessatti dabalu.

Feesbuukiin yeroo ati suuraa ol fe'tu (upload gootu) ragaa kana dubbisuudhaan battalatti adda baasa.

​Teeknolojii Sakatta'iisaa (Algorithms): Meta'n ofuma isaatiifis teeknolojii fi 'machine learning' fayyadamuun boca suuraa, halluu, fi akkaataa piiksiliin itti qindaa'e sakatta'uun bifa AI'n qophaa'uu isaa ni tilmaama.

​Qajeelfama Industry-Standard: Dhaabbileen teeknolojii gurguddoon hundi waliigaltee idil-addunyaa qabaachuun faayiloonni AI irraa maddan mallattoo addaa akka qabaatan waan taasisaaniif, sirni Feesbuukii salphaatti irratti dammaqu danda'a.

𝗦𝗮𝗿𝘃𝗮𝗿𝗼𝗼𝗻𝗻𝗶 (𝗦𝗲𝗿𝘃𝗲𝗿𝘀) damee Netwoorkingii fi IT (Teknooloojii Odeeffannoo) keessatti gahee guddaa qabu. Gosti sarvarii tokkoon tokkoon isaa tajaajila addaa fayyadamtootaa (users) fi meeshaaleef akka kennuuf kan qophaa'edha.

Ibsa bal'aa 𝗴𝗼𝘀𝗼𝗼𝘁𝗮 𝘀𝗮𝗿𝘃𝗮𝗿𝗶𝗶 kunooti:

🗄️ 𝗗𝗮𝘁𝗮𝗯𝗮𝘀𝗲 𝗦𝗲𝗿𝘃𝗲𝗿 (𝗦𝗮𝗿𝘃𝗮𝗿𝗶𝗶 𝗞𝘂𝘂𝘀𝗮𝗮 𝗗𝗮𝗮𝘁𝗮𝗮) – Daataa bifa qindaawaa ta'een kuusa, akkasumas ni bulcha.

➡️Ibsa: Sarvariin kun odeeffannoon dhaabbata tokkoo (fakkeenyaaf, ragaa hojjettootaa, kuusaa maallaqaa ykn maamiltootaa) haala salphaa, sirrii fi amansiisaa ta'een akka kuufamuu fi yeroo barbaadametti dafee akka argamu taasisa.

📁 𝗙𝗶𝗹𝗲 𝗦𝗲𝗿𝘃𝗲𝗿 (Sarvarii Faayilii) – Faayiloota adda addaa netwoorkii irratti kuusuu fi qooduuf tajaajila.

➡️Ibsa: Hojjettoonni waajjira tokko keessa jiran waraqaa USB (Flash) dhaan walii kennuu mannaa, sarvarii kana irraa kallattiin faayilii (barreeffama, viidiyoo, suuraa) waliin fayyadamuu fi wal jijjiiruu danda'u.

🌐 𝗗𝗡𝗦 𝗦𝗲𝗿𝘃𝗲𝗿 (Sarvarii DNS) – Maqaa doomeenii (domain names) gara teessoo IP (IP addresses) tti jijjiira.

➡️Ibsa: Akkuma galmee bilbilaa maqaa fi lakkoofsa walitti qabsiisu, sarvariin kun maqaa marsariitii salphaatti sammuutti qabamuu danda'u (fkn, google.com) gara lakkoofsa kompiwutarri hubatutti (fkn, 192.168.1.1) jijjiiruun akka wal-quunnaman gargaara.

⚙️ 𝗔𝗽𝗽𝗹𝗶𝗰𝗮𝘁𝗶𝗼𝗻 𝗦𝗲𝗿𝘃𝗲𝗿 (Sarvarii Appilikeeshinii) – Appilikeeshinoota dalagsiisuun fayyadamtootaaf tajaajila dhiyeessa.

➡️Ibsa: Sarvariin kun piroograamoonni garaa garaa (software) akkaataa itti hojjetanii fi ragaa raabsan qindeessuudhaan kompiwutaroota biraatiif dandeettii tajaajila kennuu uuma.

🖨️ 𝗣𝗿𝗶𝗻𝘁 𝗦𝗲𝗿𝘃𝗲𝗿 (Sarvarii Piriintarii) – Piriintaroota waliin fayyadamnuu fi hojii piriintii bulcha.

➡️Ibsa: Kompiwutaroonni baay'een piriintarii tokkotti fayyadamanii akka waraqaa maxxansan to'ata. Waraqaan eenyu dura akka ba'uu qabu tartiibaan qindeessa.

📧 𝗠𝗮𝗶𝗹 𝗦𝗲𝗿𝘃𝗲𝗿 (Sarvarii Imeelii) – Imeelii erguu, fudhachuu fi kuusuu to'ata.

➡️Ibsa: Ergaawwan karaa Gmail, Outlook, ykn imeelii dhaabbataa darban iddoo kana keessummeeffamu. Yeroo imeelii ergitu, sarvariin kun ergaa kee fuudhee gara nama isa qaqqabuu qabutti dabarsa.

🌍 𝗪𝗲𝗯 𝗦𝗲𝗿𝘃𝗲𝗿 (Sarvarii Weebii) – Marsariitii (websites) fi appilikeeshinoota weebii keessummeessa (hosts).

➡️Ibsa: Yeroo intarneetii fayyadamnee waan tokko barbaadnu, barreeffamoonni, suuraawwanii fi viidiyoowwan nuuf dhihaatan kan dhufan sarvarii weebii kana irraati.

🔄 𝗣𝗿𝗼𝘅𝘆 𝗦𝗲𝗿𝘃𝗲𝗿 (Sarvarii Pirooksii) – Fayyadamtootaa fi intarneetii gidduutti akka gidduu-galeessaatti (intermediary) hojjeta.

➡️Ibsa: Iccitiin (IP Address) kompiwutara fayyadamaa akka hin baane dhoksuuf, nageenya dabaluuf, fi saffisa intarneetii fooyyessuuf akka dallaa ykn riqichaatti gargaara.

🎮 𝗚𝗮𝗺𝗲 𝗦𝗲𝗿𝘃𝗲𝗿 (Sarvarii Geemii) – Taphoota namoota baay'een taphataman (multiplayer) keessummeessuu fi walquunnamtii taphattootaa bulcha.

➡️Ibsa:Namoonni addunyaa garaa garaa irraa yeroo tokkotti intarneetiin wal-arganii akka taphatan, akkasumas taphichi bifa saffisaa fi wal-fakkaatuun hunda bira akka ga'u haala mijeessa.

• Gosoota sarvarii kana beekuun namoota Netwoorkingii, Bulchiinsa Sirnaa (System Administration), ykn Nageenya Saayibarii (Cybersecurity) qo'achuu eegalaniif bu'uura baay'ee gaariidha.

Barreeffamoota ChatGPT fi Codex fayyadamuun uumaman irratti mallattoon ijaan hin mul’anne (invisible watermark) dabalamaa jira. OpenAI tajaajila kana torbanoota dhufan keessa fayyadamtoota Yuuniyeenii Awurooppaa (EU) keessa jiraniif eegalsiisa.

Akkamitti hojjeta?
Sirnichi tooftaa filannoo jechootaa xiqqoo jijjiiruun kan hojjetu yoo ta'u, kanaanis meeshaan sakatta'aa (detector) barreeffamichi AIn barreeffamuu isaa salphaatti adda baasa.

• Yeroo jalqabaaf addunyaa maratti akkuma jirutti (default) hin hojjetu.
• Fayyadamtoonni API addunyaa guutuu jiran moodeelota filataman irratti fedhiidhaan (opt in) fayyadamuu danda'u.

OpenAI akka jedhutti, mallattoon kun eenyummaa nama barreessee hin saaxilu; akkasumas dhugummaa ykn abbummaa barreeffamichaa mirkaneessuuf tooftaa guutuu miti.

@Oro_Tech_Tipz