🎞نقد فیلم و سریال🎞

۱۰۰ فیلم برتر تاریخ سینما در متا

429 viewsalireza ripper, 15:28

این آپارتایدِ پست‌مدرن

نقدی بر منطقه‌۹ :

شاید در سال ۲۰۰۹ میلادی کمتر کسی فکرش را میکرد که با حضور عناوینی همچون آواتار ، مهلکه، حرامزاده‌های لعنتی ، بالا ، نقطه‌کور و... که یا از بودجه‌ها و امکانات وسیع و قدرت تبلیغات رسانه‌ای و یا از اعتبار و‌پیشینه خالقان خود بهره میبردند، اثر کم هزینه و در عین حال سرپا و تماشایی همچون 《منطقه۹》، ساخته نیل بلومکمپ بتواند دوستداران هنر هفتم و منتقدان را اینچنین غافلگیرنماید.( با بودجه‌ای معادل ۳۰ میلیون دلار که طبیعتا برای چنین اثر شکوهمندی ،بودجه اندکی محسوب میشود) . منطقه۹ را نیل بلومکمپی ساخته که در کارنامه‌ کارگردانی‌اش سابقه ساخت آثار کوتاه متعدد و همچنین ساخت چند کار بلاک باستر نه چندان مهم و‌ماندگار را دارد(الیزیوم ،چپی) . به اعتقاد نگارنده این متن، اثر مذکور همچنان مهمترین و بهترین اثر خالقش بوده و به راحتی اثبات میکند که هنوز هم نبوغ و خلاقیت فردی میتواند در برابر بودجه‌های سنگین و کمپانی‌های غول‌آسا، قدعلم کرده و خروجی شگفت انگیزی را پیش چشمان مخاطب قراردهد.

منطقه۹ به مانند دیگر آثار ارزشمند هنر هفتم در ابتدا متکی به ارزشهای درون متنی است ودر ضمن ، نیم نگاهی به زیرمتن هم دارد. آشکارا ساختار فیلمنامه منطقه۹ از عناصر پست‌مدرن بهره میبرد . مولتی‌ژانر است و فیلمنامه‌اش با اکشن، سای‌فای، کمدی و حتی بادی‌هارور گره خورده است.

فیلمنامه‌ای جذاب و پرکشش که با خلق انواع گره‌های داستانی و به طبع گره‌گشایی‌های مورد نیاز، به اکشن متوسل میشود و با درجه نمایشی بزرگ‌سالانه‌اش ،ابایی از نمایش خون و سبعیت حاکم در داستان ندارد. همچنین موضوع تکنولوژی موجودات فضایی و تلاش انسانها برای دستیابی بدان، آن ورِ سای‌فای راتقویت میکند. تقویتی که البته به رسم آثار پاپ‌کرنی معمول ، صرفا برای پیشروی داستان درنظر گرفته شده و آن بحث تحقیق بر بدن موجودات فضایی و کلنجار رفتن با DNA آنها و ... آنچنان پررنگ و موشکافانه در اثر جای ندارند. فضای شوخ و شنگ اثر در لحظات ابتدایی و زمانی که قرار است بشکلی مستندوار با زیست موجودات فضایی درمنطقه ۹ و تعاملشان با انسانها و... آشنا شویم، به کمدی تکیه میکند و تقابلها بیشتر از آنکه خشن و‌آزاردهنده باشند به شکلی کمیک و سرخوشانه تصویر سازی میشوند. تلاش انسانها برای اقناع نمودن موجودات فضایی و امضا زدن آنها زیر فرم‌های مربوطه یا حضور یک موجود فضایی با لباسی زنانه و یا گاز زدن لاستیک ماشین انسانها و... خود از این دست موارد به شمار می‌آیند. تمهیدی که در صرفا در همان دقایق ابتدایی کارکرد و معنا داشته و هرچقدر به دقایق پایانی نزدیک میشویم از آن کاسته و بر تلخی و خشونت اثر افزوده میشود.

در ضمن با وقوع نقطه عطف فیلمنامه (مسموم شدن قهرمان توسط مایع فضایی ناشناخته) ،مسیر روایت به سمت بادی‌هارورها میرود. تغییرات تدرجی که از دست چپ آغاز شده و به مرور دندان‌ها ، چشم و... را نیز درگیر کرده و هویت انسانی را به چالش میکشد .به واقع چاشنی ترس هم به اثر افزوده تا پازل مولتی ژانری شامل قطعات متنوعی باشد.

همچنین اثر مذکور 《هجوی》 است بر تعدادی از شناخته شده ترین سای‌فای اکشنهای تاریخ سینما (روز استقلال ، جنگ دنیاها، مسافران کشتی فضایی و...) چنانچه در این اثر موجودات فضایی بر خلاف پیش زمینه فکری مخاطب، در موضع ضعف بوده و انسان است که بر آنها مسلط شده و نه برعکس! حتی چنانچه در ابتدای اثر هم در غالب نریشن بر این مهم آگاه میشویم که مکانِ روایت (ژوهانسبورگ واقع در آفریقای جنوبی) است و‌نه شهری همچون نیویورک یا شیکاگو و... در آمریکا! ضمنا این اثری است که انسانها بشکلی عادی و روتین با موجودات فضایی، دیالوگ برقرار کرده و اصولا ترسی از آنها ندارند! گویی با همنژاد خود طرفند و تعاملی عادی میان آنهادر جریان است . تمهیدی پست‌مدرن که البته علاوه بر سطح ظاهری و بازیگوشی در ژانر، بر سطح درونی اثر هم تاکید میکند که در ادامه بدان نیز خواهیم پرداخت.درنتیجه اثر مذکور از همان ابتدا درتلاش است تا تمام کلیشه‌های ژانر و پیش‌فرضهای ذهنی مخاظب را به چالش بکشد و بدین شکل یونیک بودنش را تثبیت نماید.

روایت نیز غیرِخطی پیش میرود و به وفور شاهد نماهایی هستیم که افراد مختلف در زمانِ حال روبروی دوربین نشسته‌اند و از حوادثی در گذشته میگویند که ما خودِ آن حوادث را در دل سکانسهای مختلف به نظاره مینشینیم. مدلی که ممکن است در دقایق ابتدایی اثر قابل تشخیص نباشد ،چرا که هم افراد مختلف و هم قهرمان داستان، به حالت مصاحبه‌های تلویزیونی مشغول نطق کردن بوده و به مرور و با بسط و‌گسترش پیرنگ براین غیرخطی بودن آگاه میشویم.

👍1

711 viewsOmid Salimi, edited 16:40