سخنگوی انجمن زبان کردی:
برای تبدیل کردن زبان کردی به زبان رسمی در ترکیه تلاش می کنیم.

لینک خبر:

http://kurdpress.com/details.aspx?id=208953


@muors

کَرنَموت در بین کردهای سرحد
علی پاک سرشت

یکی از باورهای کردهای منطقه سرحد (محدوده کوه آگری/آرارات) كەرنەمووت/کَرنَموت است. پس از ئاخلێڤە (جنبیدن و جان گرفتن خاک) (معادل اسفند)، گاهی در چند روز اول بهار، برف و بورانی شدید می‌آید و گاهی نیز زیان و ضرری زیاد به انسان، طبیعت و حیوانات منطقه می‌رساند. کردهای کرمانجی سرحد این هفته را کرنموت می‌نامند. حتی گاهی در سرحد اواخر ماه پایانی زمستان را کرنموت می‌گویند.
البته یک ستاره و یک جشن نیز به نام کرنموت وجود دارد. امروز همه اینها فراموش شده‌اند. واسیلی نیکیتین نویسنده لهستانی و کنسول سابق روسیه تزاری در اورمیه در کتاب (Les Kurdes: Études sociologiques)، (به فرانسه) صفحات254-252، به نقل از پرزیلوسکی می‌نویسد که در فرهنگ کردی-فرانسه السکاندر ژابا (Dictionnaire kurde-français)، صفحه 330، مدخل کرنموت را چنین توضیح داده: "خر نمی میرد – نام عیدی که کردها در روز بیستم مارس جشن می‌گیرند". "خر نامیرا".
گارنیک آساطوریان، نویسنده ایرانی- ارمنی، نیز معتقد است کرنموت همان واژه "کرنموت/گرنموت" ارمنی به معنای "آمدن بهار" است که وارد کردی شده است. (صص 61-60 کتاب "کردها و خاستگاه آنها"). با توجه به این که ارامنه این منطقه قبل از قتل‌‎عام توسط ترک‌ها، طی صدها سال چنان زندگی مسالمت‌آمیزی با کردها داشتند که با همدیگر "کریو" (خویشاوندی ناشی از ختنه فرزند پسر) می شدند، ارامنه بر کردی نیز مسلط بودند و حتی خوانندگان مشهور سنتی کردی‌سرای مانند کاراپته خاچو در اصل ارمنی بودند، لذا نمی توان احتمال این تبادل واژگان را رد کرد. هر چه که باشد، مهم این است این آداب و رسوم و باورها و جشن‌ها در سایه زندگی ماشینی امروز از بین رفته اما برای احیای آنها هنوز دیر نیست. می توان این نوع باورها را به صورت کتاب، برنامه صوتی-تصویری... ثبت و ضبط کرد. در عصر جریان تقریبا یکطرفه جهانی شدن، این اقدامات یک ضرورت به نظر می‌رسد.
در مورد کرنموت این جمله نیز در منطقه رایج بود: سەیرێ رەبەنێ ھات ل مە كەرنەمووت، ئەز مام و كەرێ گەوریرووت. (ترجمه کلمه به کلمه: ای سیران خانم بیچاره، کرنموت آمد و فرا رسید، فقط من مانده‌ام با خر با گلوی بی‌مو).

@kurmanc_name (کانال کرمانج‌نامه را به دیگران نیز معرفی کنید)

@muors

#توییت_انتخاباتی
نمایش معرفی اموال
@muors

‍ معرفی یک کتاب: مروری بر کتاب "ژنرال احسان نوری پاشا"
علی پاک سرشت

نام کتاب : ژنرال احسان نوری پاشا"، نویسنده: رحیم اشنویی محمودزاده، ناشرمولف، چاپ دوم سال 1390، 341 صفحه.
نویسنده کتاب می گوید درسال های آخر دبیرستان در تهران با ژنرال احسان نوری پاشا، فرمانده قیام آرارات از سال 1927 تا 1930، آشنا شده و این رابطه قدری قوی شده که ژنرال او را "فرزند" خود می نامد و حتی بعدا برایش به خواستگاری نیز می رود. احسان نوری و همسر ترک زبانش فرزند نداشتند. قیام آرارات توسط سازمان "خویبون" هدایت شد. برویی حسکی تللو، فرزنده بیگ از جمله سران مهم این قیام بودند. پس از شکست این قیام، بسیاری از کردهای جلالی ماکو نیز به اتهام همکاری با این قیام توسط رضا خان پهلوی به مناطق مختلف مانند قزوین، قم، ارسباران، اهر، کرمان، گرمسار... تبعید شدند.
نویسنده که سال های متمادی به خانه احسان نوری پاشا رفت و آمد کرده و از نزدیک شاهد اتفاقات زیادی بوده است می نویسد: احسان نوری پاشا پس از شکست قیام آرارات به ایران پناهنده شد، یک هفته در ماکو ماند، سپس راهی تهران گشت. وی نه ماه در زندان شهربانی محبوس بود، هشت سال در شهرهای کرمان، یزد، ساوه تبعیدی بود. وی در سال 1321 همراه یوسف علی مهاجر، بانو بصره حسنانی، تیمور جلالی، شمس الدین جلالی، ایلخانی جلالی و محمد درویش خواستار افزایش مقرری یا خروج از حالت تحت نظر شدند و طی اقامت 46 ساله خود سختی های بسیار زیادی کشید. وی در سال 1355 بر اثر برخورد یک موتورسوار –به روایتی مشکوک - در میدان توحید تهران، نزدیکی خانه اش، فوت کرد. همسرش یاشار خانم نیز در سال 1362 فوت نمود.
مولف کتاب در قسمتی به اظهارات احسان نوری پاشا اشاره می کند که در دوره ژنرالی در ارتش عثمانی، دستور قتل عام ارامنه صادر شده بود و احسان نوری پاشا به خاطر سرپیچی از دستور در جبهه مرز با گرجستان، به جای دیگری منتقل گردید. احسان نوری در ایران دو کتاب به نام های "قیام آرارات" و "ریشه نژادی کرد" نوشت. همچنین، وی کتاب "زندگی من" را به صورت صوتی ضبط کرده و در اختیار ایوب بابو (پِرَش) برادرزاده ملامصطفی بارزانی قرار داده که ظاهر هنوز چاپ نکرده است. البته وی در روزنامه کوهستان، به صاحب امتیازی دکتر اسماعیل اردلان، در سال 1324 وقایع آرارات را نوشته است.
نویسنده به نقل از ژنرال احسان نوری می گوید: یاور فتح الله خان از افسران نظامی ایران در ماکو که خودش ترک یا ترکمن بود عمدا برای مشوش کردن افکار حکومت مرکزی گزارشات را علیه کردها و به نفع ترکیه تنظیم می کرد و این در موافقت ایران با استفاده ترکیه از خاک ایران برای محاصره و سرکوب قیام بی تاثیر نبود. نویسنده در صفحه 64 کتاب از دزیده شدن خیلی از دستنوشته های احسان نوری پاشا پس از مرگ و توسط ساواک خبر می دهد. در صفحه 68 نیز از زبان احسان نوری پاشا از قاضی محمد در دوره جمهوری مهاباد انتقاد می کند که "استقلال و اتحاد نداشتند و شدیدا وابسته شوروی بودند".
آرشی روزولت سفیر آمریکا در تهران نیز به جمهوری مهاباد سفر کرده و سپس در دیدار با احسان نوری پاشا می گوید: "در دیدار از مهاباد از مرکز چاپ روزنامه "کردستان" دیدار کردیم و شماره های آن را نیز به ما دادند اما شماره آخر را از ما گرفتند و علت را از قاضی پرسیدم. به نظرم قاضی محمد ناسیونالیست است نه کمونیست. قاضی گفت: در این شماره به "انجمن ایالتی کردستان" اشاره شده، این مرا خیلی عصبانی کرده چون ایالت کردستان وجود ندارد و ما بخشی از آذربایجان هستیم و من نمی خواهم این اشتباه منتشر شود." (ص 81)
در صفحه 83 می گوید: "ملا مصطفی بارزانی از قاضی محمد خواست از منطقه خارج شود و با تمام قوا از او حمایت خواهد کرد اما قاضی گفت می دانم زندگیم در خطر است اما مردم را تنها نمی گذارم و قاضی محمد همراه سایر سران کرد از جاده سیزده کیلومتری به جانب کوک تپه رفتند و از ارتش ایران رسما استقبال نمودند و یه عمر یازده ماهه جمهوری پایان داده شد."
احسان نوری پاشا پس از دیدار با ملامصطفی در تهران می گوید: "ملامصطفی می گوید قاضی محمد روحیه مبارزه ندارد، نمی تواند بین عشایر کرد که نیروی اصلی جمهوری هستند اتحاد ایجاد کند چون آنها می ترسند در یک نظام کمونیستی قرار گیرند. اکثر عشایر با دولت ایران روابط خوبی دارند. چند بار خواستم با یک اقدام سریع مسلحانه قاضی محمد و بقیه را بازداشت کنم و خودم امور را به دست بگیرم اما هم از نظر اخلاقی درست نیست هم با این اقدام با شوروی طرف حساب می شوم."

#علی.پاک.سرشت

@muors

‍ معرفی کتابی جدید از عبدالکریم سروش
علی پاک سرشت

کتاب "دەنگ و دەنگبێژی"، گردآوری، تالیف و تشریح عبدالکریم سروش (ئاریاس)، پژوهشگر نامدار فرهنگ شفاهی کردی کرمانجی، در 341 صفحه به زودی در انتشارات پنویس منتشر می‌شود. این کتاب به کردی کرمانجی است. در بخش اول، به صورتی مفصل به توضیح در مورد صدا و جنس آن پرداخته و در بخش دوم هنر دَنگبِژی، انواع، جایگاه و اهمیت آن به صور بسیار تخصصی و حرفه‌ای پرداخته است. در بخش سوم، ضمن تفکیک دنگبژها (ترانه‌سرایان سنتی) بر حسب منطقه جغرافیایی، ویژگی هر کدام را به صورت جداگانه آورده است.
دنگ و دنگبژی (ترجمه کلمه به کلمه: صدا و صداگویی) به ترانه‌های سنتی کردی کرمانجی اطلاق می‌شود که از دیرباز در انتقال فرهنگ کردی اعم از آداب و رسوم، جنگاوری، هنرنمایی، تاریخ، موضوعات اجتماعی... نقش بسیار حیاتی داشته و دارد. در نبود مدارس در جامعه سنتی کردی در طی قرن‌ها، دنگبژها نقش معلمان و نویسندگان را در جامعه ایفا کرده‌اند اما امروز صدای آنها یکی پس از دیگری خاموش می‌شود. این اقیانوس بیکران نیازمند جمع‌آوری، ثبت و ضبط است. عبدالکریم سروش در دوران فعالیت در صدا و سیما با عشق و علاقه دست به این کار زد و پس از بازنشستگی نیز شبانه روز در محفل پیرمردان و پیرزنان کرد در روستاهای مختلف نشست و بخش‌هایی از این فرهنگ سنتی را از مرگ حتمی نجات داد. او تاکنون چندین اثر گرانبها از مجموعه فرهنگ شفاهی کردی منتشر کرده است.

@kurmanc_name (در کانال کرمانج‌نامه عضو شوید و آن را به دیگران نیز معرفی کنید)

📢 ۱۳ پناهجو در نزدیکی چالدران از سرما یخ زدەاند./سە نفر از آنها اهل کوبانی و بقیە افغانستانی بودەاند.

📌 بنا بر برخی گزارش‌ها، شب گذشته ۱۳ مهاجر که در حال عبور از مرز کوهستانی ایران با ترکیه در شهرستان چالدران بودند بر اثر شدت کولاک، از سرما جان باخته‌اند.

📌 محمد امین بیلمز، استاندار استان وان ترکیه که با ایران هم‌مرز است، گفت که این افراد در حال عبور غیرقانونی از مرز بوده‌اند و به خاطر بروز کولاک جان باخته‌اند. محل این اتفاق، کوه‌های ساری‌چمن چالدران گزارش شده است.

📌 به گفته استاندار وان شرایط جوی مانع از رسیدن خدمات اضطراری به منطقه شده است.

📌 تابعیت این مهاجران تأیید نشده است، اما براساس گزارشی که در روزنامه «اِورَنسَل» ترکیه منتشر شده، ۱۰ نفر از آن‌ها اهل افغانستان و سه نفر از کوبانی سوریه، بودند.

📌 مرز ایران و ترکیه از اوایل سال‌های پس از انقلاب ۵۷ به عنوان یکی از راه‌های فرار پناهجویان به سمت غرب استفاده شده است.
@muors

🔺دفترچه بیمه‌های درمانی سال ۱۴۰۰ حذف می‌شود

▫️مدیرعامل سازمان بیمه سلامت: با ایجاد سامانه برخط اطلاعات بیمه‌شدگان درمانی با همکاری سازمان تامین اجتماعی، همپوشانی بیمه‌ها و دفترچه‌های کاغذی بیمه نیز تا سال ۱۴۰۰ حذف می شود.
@muors

#فوری

ویروس کرونا در کمین ماکو

کانال تلگرامی آینا نیوز وابسته به اصلاح طلبان نوشت: ۴ شهروند ایرانی تا ساعاتی دیگر از ووهان چین و از طریق استانبول وارد فرودگاه ارومیه خواهند شد.

🔹 این افراد مشکوک به ویروس کرونا بوده و احتمالا اقدمات مراقبتی در موردشان به مورد اجرا گذارده خواهد شد.

🔹 هنوز علت ورود آنها به ارومیه مشخص نیست اما منابع خبری گزارش داده اند یک نفرشان اهل ماکو است./آینانیوز

@muors

🔺عفو شماری از محکومان با موافقت رهبر انقلاب

▫️به مناسبت سالروز پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی، رهبر انقلاب با عفو و تخفیف مجازات دو هزار و ۳۱۵ نفر از محکومانِ محاکم عمومی و انقلاب، سازمان قضایی نیروهای مسلح و تعزیرات حکومتی موافقت کردند.
@muors

🔺 توصیف مهران مدیری از کولبری در برنامه دورهمی

▫️کولبری به دلیل فقر و بیکاری یکی معضلات مهم مناطق کردنشین است.
@muors

#خیابان_امام

به منظور مشارکت در اجرای طرح تعریض خیابان امام (ره) شهرستان ماکو، ساختمان پاساژ گوزل و زمینهای همجوار آن مجموعا به مساحت عرصه 747 مترمربع و اعیانی 1191 مترمربع توسط سازمان منطقه آزاد ماکو #تملک گردیده است.
به زودی عملیات #تخریب آن اجرایی خواهد شد.
@muors

‌‌✍طاهر آگور

روز عشاق - کشیش رومی و طلبه کورد

در زمان‌های گذشته پیش از اینکه سیستم آموزش و پرورش به شکل کنونی رواج پیدا کند، کسب علم در مناطق کردنشین در دارالعلوم دینی صورت می‌گرفت. طلاب گاه برای تحصیل علم به مناطق دوردست سفر کرده و سال‌ها در حجره‌های دارالعلوم سپری می‌کردند. این مراکز علمی معمولا در کنار مساجد دایر بودند و در مناطق روستانشین نیز در مجاورت آبادی‌ها بنا می‌شدند.
وظیفه اداره دارالعلوم به طور کلی بر عهده طلاب بود، از جمله این وظایف صیانت و نگهبانی از این مراکز علمی می‌بود که آن نیز باز از سوی خود طلاب صورت می‌گرفت. همچنین گاها مردم برای طلاب غذا آماده می‌کردند و یکی از طلاب مأمور آوردن آن غذا به دارالعلوم می‌شد. در جریان رفت و آمدهایی که به دلایل مختلف صورت می‌پذیرفت، بعضا میان طلاب و دختران آبادی‌های مجاور حس عاشقی و دلدادگی به وجود می‌آمد.دنگبیژی ولات
در یکی از مناطق روستایی کردستان ترکیه (سرحد) یکی از طلاب به اسم "که‌له‌ش" و یکی از دختران روستای مجاور دارالعلوم عاشق می‌شوند. همچنین میان دارالعلوم و آبادی رودی جاری بوده که برای طلاب برای رفتن به آبادی می‌بایست از آن عبور می‌کردند. یک شب که که‌له‌ش نگهبانی دارالعلوم را برعهده داشته، طبق قرار قبلی که با معشوقه خود گذاشته، سعی می‌کند بدون اینکه کسی مطلع شود، از رودخانه عبور و به دیدن یار برود. ولی هنگام عبور از رودخانه به دلیل شدت جریان آب موفق به عبور از رودخانه نشده و جان به جان آفرین تسلیم می‌کند.
ترانه "کەلەشۆ" بعدها از سوی معشوقه ‌که‌له‌ش در وصف این رویداد دردناک سروده می‌شود که تاکنون در میان کردها رواج دارد.
این رویداد شباهت بسیاری با ماجرای کشیش رومی دارد که سالگرد وفات وی به عنوان روز عشاق (ولنتاین) نام‌گذاری شده است.

Radyoya Rewanê _ Keleşo

(کلشو)👇👇👇👇

🌺به ما بپیوندید

@muors

📼دنگبژی ولات کوردی

#نشر_دهید
---------------
t.me/dengbeji_welat

🔲 بمباران گروه‌های تحت حمایت ترکیه در #عفرین توسط جنگنده‌های #روسیه.

▪️دقایقی پیش برای نخستین بار پس از اشغال #عفرین توسط ارتش اشغالگر ترکیه و گروه‌های اخوانی/سلفی تحت حمایتش جنگنده‌های روسیه مواضع گروه‌های تحت حمایت ترکیه در عفرین را بمباران کردند.

▪️آیا باید منتظر شروع مرحله جدید در جنگ سوریه باشیم؟

@muors

🖤انا لله و انا الیه راجعون 🖤

در کمال تأسف ( آقای ابراهیم دلایی میلان ) دار فانی را وداع گفت
از خداوند متعال برای ایشان طلب مغفرت کرده و برای خانواده بزرگوارشان صبر جمیل مسئلت می نماییم

از طرف نماینده بیمه ایران جمال پورمهی

@muors

تحقیقی پیرامون ترانه "محو"
#طاهر_آگور

شاید کمتر کسی را می توان در میان کردهای کرمانج پیدا کرد که ترانه "محو" را که سال‌های سال از رادیوی کردی ایروان پخش می‌شد، نشنیده باشد. ترانه‌ای که همه آن را با صدای افسونگر فاطما عیسی شه‌بانوی موسیقی کردی می‌شناسند. فاطما عیسی از کردهای عشیره‌ی بروکی و همسرش از طایفه قزلباش ماکو بودند کە به ارمنستان کوچ کرده‌اند.
اما محو کیست؟ چه سرگذشتی باعث خلق ترانه "محو" و شھرت آن گشته است؟ قدمت آن به چه زمانی برمی‌گردد؟
محو(محمد) و معشوقه‌اش رحان(ریحانه) از شاخه قوچکی طایفه قزلباش ایل جلالی و اهل روستای کولیک از شمالی‌ترین نقطه مرزی ماکو که در مجاورت مرزهای ترکیه و نخجوان و ارمنستان قرار دارد می‌باشند.
داستان سرگذشت محو و رحان که قدمت آن به بیش از یک‌صد و سی سال پیش برمی‌گردد از این قرار است؛ رحان از خانواده‌ای فقیر می‌باشد که پدرش را از دست داده است و محو سرپرستی وی را بر عهده می‌گیرد. رحان در منزل محو، همراه با همسر و فرزندان وی زندگی می‌کند، بدون آن‌که عشق خود را نسبت به محو بروز بدهد در وصف وی ترانه‌های بسیاری می‌سراید. عشق یک‌طرفه رحان ادامه پیدا می‌کند تا اینکه در نهایت یک روز محو به رحان می‌گوید؛ برود به گوسفندان سر بزند. رحان می‌رود و بعد از چند لحظه کە خبری از او نمی‌شود، محو به دنبالش می‌رود تا ببیند چرا برنگشته است. وقتی بیرون می‌رود می‌بیند که رحان بر تخته سنگی نشسته و در حالی که گریه می‌کند در وصف محو و عشق یک‌طرفه خود ترانه می‌سراید. بدین ترتیب محو به عشق رحان نسبت به خود پی می‌برد و او را به همسری اختیار می‌کند.
مقبره محو و رحان در گورستان متروکه سمه‌دێران در مجاورت همین روستا واقع هست.
ترانه‌هایی را که رحان در وصف محو سروده است از سوی دنگبژهای مختلف خوانده می‌شوند، مشهورترین آنها از سوی فاطما عیسی خوانده شده است.

علاقمندان برای معلومات بیشتر می‌توانند فایل مقاله تحقیقی بنده، که به تفصیل به این موضوع پرداخته است را مطالعه بفرمایند.

@muors

Çile/ دي
Sibat/ بهمن
Adar / اسفند
Nîsan/ فروردين
Gulan / ارديبهشت
Hezîran / خرداد
Tîrmeh / تير
Tebax/ مرداد
Îlon / شهريور
Cotmeh / مهر
Mijdar / آبان
Kanûn / آذر
ماه هاى سال در زيان كوردى
به ترتيب سال ميلادى 👆👆👆

Bê zimanê kurdî jiyan nabe.
بێ زمانێ کوردی ژیان نابە
بدون زبان کوردی زندگی ممکن نیست.
@muors