‍ ‍ شنگال یا سنجار؟
علی پاک سرشت

چندی پیش یک گور دسته جمعی دیگر متعلق به کردهای ایزدیِ قربانی داعش کشف شد. بایستی گفت، شنگال در استان نینوا، که از جمله مناطق مورد مناقشه دولت مرکزی و اقلیم کردستان است، با این که با حمله داعش و کشته و اسیر شدن هزاران کرد معروف شد، اما در تاریخ کردها اهمیتی خاص دارد. شنگال مرکز مهم‌ترین عبادتگاه و حج کردهای ایزدی یعنی لالش، محل دفن شیخ عَدی، است. این کردها همان‌هایی هستند که پس از ظهور اسلام و گسترش آن در مناطق مختلف مسلمان نشدند، هر چند به تدریج دین اسلام بر آیین آنها نیز تاثیر گذاشت.
کردهای ایزدی دو کتاب مقدس دارند: "جلوه" که اصول اعتقادی آن‌ها را تشریح می کند و کتاب دیگر مصحفا رَش (کتاب سیاه) که مجموعه دعاها و سرودهای آنان در ستایش بزرگانشان است. کتب مقدس آنها به کردی کرمانجی هستند. ایزدی‌ها رو به آفتاب نماز می خوانند و مردگان خود را دفن می کنند به همین خاطر در کردی آنها را "شرقی" نیز می نامند. شیخ عدی و ملک طاووس دو عنصر مهم و اساسی در این دین هستند. کلمه ایزدی از "ایزد" به معنای "خدا" می آید اما بعضی افراد با هدف تحقیر و تخریب آنها در نزد مسلمانان آنها را "یزیدی" و "شیطان پرست" نیز معرفی نموده اند. داستان حماسی مشهور کردی "درویش عَودی و عدوله" با محوریت کردهای ایزدی می باشد.
کلمه "شنگال" در اصل "شنگار" کلمه ای کردی است، نزدیکی مخرج دو حرف "ل" و "ر" سبب این تغییر می شود (مانند "پرگار" در کردی به معنای "نظام" که به صورت "پرگال" متداول شده است) اما در عربی برای راحتی تلفظ به "سنجار" تبدیل شده. در سال های اخیر شورای این شهر اسم آن را به صورت رسمی به "شنگال" تبدیل نمود.
نادیا مراد، دختر ایزدی آزاد شده از دست داعش و برنده جایزه صلح نوبل، همانند بخشی از کردهای ایزدی اصرار می کنند آنها "کرد" نیستند بلکه کرمانج و ایزدی اند! ناگفته نماند آنها در طی تاریخ بیش از هفتاد بار قتل عام شده اند.


@muors
@muors

ایل حیدرانلو و کور حسین پاشای حیدری


نوشته زیر بخشی از مصاحبه کمال سبحان داغ، نوه حسین پاشای حیدری، نویسنده و محقق تاریخ کردها، پیرامون ایل حیدرانلو و حسین پاشای حیدری با سایت "زمان کردی" می باشد که با توجه اهمیت آن، ترجمه نموده و در اختیار علاقمندان قرار دادم. ( #طاهر_آگور )
ایل حیدرانلو
بطور کلی تمامی عشایر و قبایل کرد به دو دسته میلان و زیلان تقسیم می شوند. به عبارتی مل (Mil) و زیل (Zîl).
حیدرانلوها اصالتا ملی (میلان) می باشند. سکونتگاه اولیه آنها فارقین (سیلوان) از توابع استان دیاربکر ترکیه بوده و در سال 1600 میلادی به جهت حمایت و پشتیبانی از قیام عبدالحلیم روحایی از طرف عثمانی به مناطق سرحد کوچانیده شدند. بخشی از آنها وارد خاک ایران شده و در مناطق ماکو، چالدران و خوی ساکن شدند و تابستانها برای ییلاق به مناطق الداغ، الگز و قَرتَوین (Qertewîn) کوچ می کردند. در آرشیو عثمانی هنگام اشاره به ایلات کرد، از حیدرانلو بعنوان پرجمعیت ترین ایل نام برده می شود. حیدرانلوها در جنگهای ایران با شوروی و کورحسین پاشا با شوروی نقش مهمی ایفا کرده اند. امروز این عشیره در خاک ترکیه در مناطق پاتنوس، ارجیش، فلستان، ابخ و مرادیه و در ایران در مناطق ماکو، چالدران و خوی زندگی می کنند.

جایگاه کور حسین پاشا در تاریخ کردها


کور حسین پاشا رئیس عشیره حیدرانلو بود و در سال 1892 میلادی فرماندهی 4 هنگ حمیدیه را برعهده داشت و از همین روی حکومت به او درجه میرلیوایی عطا می کند. در تارخ کردها دو شخص با درجه میرلیوا وجود دارند: ابراهیم پاشای ملی و کور حسین پاشای حیدرانلو. میرلیوا همان ژنرال امروزیست. کور حسین پاشا بسیار قدرتمند بوده و طی نامه ای خطاب به سلطان عبدالحمید عثمانی چنین می نویسد: "من به همراه 4 هنگ خود و تمام مخارج و تدارکات آن تا مرز یونان تحت امر شما می باشم". در پی این نامه سلطان عبدالحمید از او با یک مدال قدردانی می کند. سال 1908 و پس از قدرت گرفتن حزب "اتحاد و ترقی"، کور حسین پاشا نیز همچون سایر فرماندهان حمیدیه مورد غضب آنها قرار گرفت و مدت کوتاهی زندانی شد. به خاطر عدم تسلیم شدن به حزب اتحاد و ترقی، راه ایران را در پیش میگیرد و وارد خاک ایران می شود. با عبدالرزاق بدرخان و اسماعیل خان سمکو ارتباط برقرار و با آنها به مذاکره و گفتگو می نشیند. از این رو امپراتوری عثمانی و بویژه حزب اتحاد و ترقی با حیله و تزویر او را مورد عفو قرار داده و فرا میخواند. او نیز پیرامون فرار و بازگشتش نامه ای خطاب به اتحاد و ترقی می نویسد.
پس از قیام شیخ سعید، همراه با خانوداه اش تبعید می شود. از تبعیدگاه به همراه فرزندانش گریخته و راه سوریه را در پیش میگیرد. هدفش پیوستن به قیام آرارت بوده و در نظر داشته که از راه خاک ایران به آرارات برود. از سوریه حرکت و به کردستان عراق می رود و نزد شیخ بارزانی مهمان می شود، سپس به راه افتاده و به اتفاق پسرش عبدالله و خواهرزاده اش احمد زرو در منطقه بارزان و در ناحیه پیران کشته می شوند.

@muors

نمایی زمستانی از
روستای مخمور بخش جنوبی چالدران

ارسالی: از #توحید میلان

@muors

ماکو و تالاب خان

تالاب« خان» واقع درییلاقات روستای جنگ تپه درمنطقه پهناور آواجیق و یکی از زیباترین تالابهای منطقه در نقطه صفر مرزی است
نام این تالاب برگرفته از نام جد و حاکم وسر حددار آواجیق «محمد قلی خان سرتیپ» میباشد

🔴(اطلاعیە شمارە 2)

فراخوان همکاری با پروژە ترسیم #اطلس #زبان_کردی

بە اطلاع می رساند کە #پروژە_ترسیم_اطلس _زبان_کردی با مشارکت #پژوهشکدە #کردستان‌شناسی( دانشگاە کردستان) و #سازمان_مدیریت_و_برنامەریزی_استان #کردستان، با هدف تدوین و ترسیم #جغرافیای #گویشی_گونەهای_زبانی_استان_کردستان، در فاز جمع آوری دادەهای زبانی قرار گرفتە است. لذا از گویشوران کرد زبان بومی #استان_کردستان کە" در روستاهای تابعە شهرستان های #قروە_بیجار_سنندج و #دیواندرە" سکونت دارند، دعوت می شود در صورت تمایل بە همکاری، جهت شرکت در #مصاحبە_حضوری و فراهم آوردن امکان ضبط و ثبت دادە های زبانی خود، مراتب را بە مجریان این پروژە اطلاع دهند.
بدیهی است کە حسب امر در پایان این پروژە بە افراد مورد مصاحبە گواهی همکاری و مشارکت در طرح اهدا خواهد شد.

☎️تلفن تماس و هماهنگی: 09186701081
#پژوهشکدە_کردستان‌شناسی

امروز 29 فروردین جشن چهارشنبه سرخ در بین ملت شریف و بزرگ کوردهای ایزدی #زه_ر #توشتی است
@muors

منظره زیبا گردشگری روستای رند
ماکو
@muors

♦️ ارسال #سومین_محموله کمکهای مردمی شهرستان ماکو توسط جمعیت هلال احمر به هموطنان سیل زده در قالب اقلام بهداشتی و غذایی،،،

مورخه؛ ۹۸/۱/۲۹
🔹جمع آوری ها همچنان ادامه دارد....
@muors

قسمت 6⃣
#آلبوم_خاطرات

کلیپی از عروسی قدیمی 23 سال پیش به احتمال زیاد این عروسی درمنطقه #چالدران و یا چایپاره میباشد
@muors
@muors

🕺👬👭👬👭

💢 کشف بیش از ۲۲ تن برنج خارجی قاچاق در گمرک بازرگان

@muors

کلیپی زیبا از بیرون کشیدن دنبلان از زیر زمین در منطقه سدارس چایپاره

ارسالی از #اردلان دلایی میلان
@muors

نمایی زیبا ازشهر ماکو،معروف به شهر سنگی ایران
@muors

فیلمی زیبا از جاده #خوی_قطور و عبور قطار باربری از کنار جاده

ارسالی از محمد
@muors

بارش برف هم اکنون سه راهی ایواغلی #خوی_ماکو
ارسالی حسن قوردوئی
@muors

درخشش نوجوانان آذربایجان‌غربی در نمایشگاه بین‌المللی نقاشی کودکان ژاپن

▫️مدیر کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان آذربایجان غربی گفت: «شیما شفایی» نوجوان عضو مرکز فرهنگی هنری مهاباد و «آیدا پروانه»، نوجوان ۱۳ ساله عضو مرکز پیرانشهر در نوزدهمین نمایشگاه دو سالانه بین‌المللی نقاشی کودکان کاناگاوا ژاپن، موفق به کسب دیپلم افتخار شدند

@muors

Îrana me birîndare 😢😩

@muors

❌صرفا جهت اطلاع همشهریان

وانتی های هندوانه، کنار خیابون برای جذب مشتری چنین کارهایی می‌کنند! /به هیچ وجه هندوانه بهاری را نخرید

@muors

منظره ای زیبا از روستای تاتکند در چالدران بهار زیبا

ارسالی :از #فردین قوردویی

@muors

اثالت زن کورد این عکس خیلی قدیمی که توسط توریستهای آن زمان گرفته شده در پاهایش چارخ هست.به احتمال زیاد در بازرگان گرفته شده باشد چون کوه الله اکبر بازرگان و آرارات دیده میشود
ارسالی: از #مخاطب

@muors

📣📣تعدادی مدارک گمشده 📣📣

شامل
گواهینامه پایان خدمت و کارت بانکی میباشد .
ازیابنده تقاضا میشود درصورت پیدا شدن با شماره زیر تماس بگیرند

فخرالدین بقایی زیلان
09143492340

@muors

" زن "در زبان کُردی به زیباترین نحو ممکن معنا شده
نه خانم است
نه زنیکه
نه ضعیفه
نه زن

او را «آفرت» مینامند به معنای آفریننده

@muors