حرفای این عالم شنیدنی هست

@muors

روستای کردنشین #شیخکانلو در بخش چناران در استان خراسان رضوی

در طول تاریخ ایران بخش عمده ای از کردهای شمال استان آذربایجانغربی در طی حکومت های صفویه،افشار و پهلوی در چندین مرحله تبعید و آسمیله شدند بدینگونه باسیاست های غلط حکومتها برعلیه کردها بخشی از دموگرافی این استان به هم خورد و زمینه پایگذاری ناسیونالیستهای ترک به وجود امدکه نمونه آن را امروز دراین استان وقره باغ در جمهوری آذربایجان میبینیم.
@muors

‍ ‍ "رضای خالد"

نوشته: #طاهر_آگور

طی سال‌های جنگ جهانی اول، روسیه تزاری به عثمانی تاخت و مناطق کردنشین نیز درگیر بلوا شدند. منطقه سرحد به علت قرابت جغرافیایی شوروی و عثمانی، به میدان جنگ طرفین تبدیل شد و در این بین بخشی از کردها در چارچوب "هنگ‌های حمیدیه" و برخی نیز با فتوای مذهبیون وارد جنگ با روس‌ها شدند. قتل‌عام ارامنه نیز در این حین صورت گرفت و اکثر قریب به اتفاق کردها به دلیل همزیستی چندهزارساله با ارامنه، وارد این بازی نشدند. در اثبات این امر می‌توان به افراد بسیاری اشاره نمود که توسط کردها نجات یافتند و بعدها به پاس این اقدام کردها، به فرهنگ و ادب کردی خدمت نموند. افرادی نظیر کاراپت خاچو و پدر آرام تیکران و ... البته ناگفته نماند که تعداد اندکی از فئودال‌ها وارد معرکه شدند.
رضای خالد فرزند خالد رزگان از سران عشیره حسنی در منطقه "موش" بود که وارد جنگ با روس‌ها شد. روس‌ها بسیاری از مناطق را به تصرف خود درآورده بودند و برای هر منطقه حاکم یا فرماندهی نظامی انتصاب می‌کردند. حاکم ارمنی منطقه "موش" میز مشهور به "پاتریکه موشه" یا "فریکه موشه" بود که برای اذیت و آذار مردم منطقه، تمام فئودال‌های منطقه را دعوت می‌کند و پشت درب منتظرشان می‌گذارد. رضای خالد از این امر برآشفته می‌شود و در را شکسته و داخل می‌شود و فریک را به قتل می‌رساند.
پس از این حادثه دستگیر و به زندان فرستاده می‌شود. گفته می‌شود وی در زندان به نیت روس‌ها پی برده و می‌دانست که سعی بر مسموم نمودن وی دارند، لذا به هیچ روی از دست زندان‌بانان غذا نمی‌خورد و در نهایت روس‌ها در آب استحمام وی سم ریخته و بدین طریق وی را به قتل رساندند.
ترانه‌ای را که در وصف رضای خالد سروده شده را با صدای دلیل دیلانار می‌شنویم.
Delil Dilanar - Rizaye Xalid

#نشر_دهید
---------------
t.me/dengbeji_welat

‍ قديمى ترين قطعه موسيقى جهان🎵
متعلق به تمدن اسرارامیز #کوردهای_سومری است.

پروفسور مايكل له وى در حال نواختن يك قطعه موسيقى سومرى كشف شده از اقلیم کردستان عراق به قدمت 6500 سال كه نت هاى آن روى يك كتيبه رسى حك شده است تمدن کوردی سومری در بین دیاله،کرکوک ،سلیمانیه و ایلام و کرمانشاه قرارداشت و مقر پادشاهی سومر درمیانرودان(مزوپوتامیا)قرارداشت

به تاریخ و #تمدن خودافتخارکنید وقدرش رابدانید وگرنه بقیه زحمت دزدیدن ومصادره ان رابرایتان خواهندکشید
همانگونه که اینکار،راانجام داده اند.
@muors

‍ کوه آرارات

کوه آرارت (به ارمنی:ماسیس،Մասիս یاآرارات،Արարատ به ترکی:آگری داغ، Ağrı Dağı، بهکردی:چیای آگری،Çiyayê Agirî) کوهی است واقع در شمال شرقی کشور ترکیه (استان آغری) در مرز ایران،جمهوری خودمختار نخجوان و ارمنستان. به ارتفاع 5150 متر از سطح دریا
و آرارات کوچک 3850 متر

بخش عمده‌ای از سرزمین کوهستانی ارمنستان، با مرکزیت کوه آرارات، که سرچشمهٔ رودخانه‌های دجله، فرات و ارسو محصور به آب‌های دریای خزر، دریای سیاه و دریای مدیترانه است
لمه و پیشوند «آر»، که به کرات در ترکیب نام‌ها و واژه‌های ارمنی چون، ᐸاورـ آرـ تو>، اورارتو، ᐸآرـ گیشتی>،آرگیشتی اول، ᐸآرـ ار ـ ات>، ᐸآرـ من>(نام قومی ایرانی)، ᐸآرـ مه نوید>(نژاد ارمنیان)، ᐸآرـ تساخ>،آرتساخ ᐸآرـ اکس> رود ارس و آراتا به کار رفته‌است، ریشه در میان‌رودان شمالی دارد.
آرای زیبا، خدای آفرینش سرزمین و قومی است که از هزاران سال پیش در بلندی‌های ارمنستان می‌زیسته‌اند.
باستان شناسان آثار رؤیت و پرستش پرفروغ‌ترین ستاره ٔکهکشان، شباهنگ را در خرابه‌های پایگاه پنج هزار سالهٔ ستاره‌شناسی مه تسا مور، در ارمنستان کنونی، کشف کرده‌اند. این ستاره نماد، آیا (در دوره‌های بعد اینانا و بعدهاآناهیتا) خدای آفرینش سرزمین آراتا در دوران پایانی سده ۴ (پیش از میلاد) بوده‌است.
آشوریان، نخستین ساکنان و حکام آراتا، که در آغاز هزارهٔ سوم پیش از میلاد به تدریج به سمت جنوب کوچ کردند و در بین‌النهرین (عراق کنونی)  سکونت گزیدند، مردمی از تیرهٔ آرمه نوید بودند.
تمدن هند و یونان در پایان هزارهٔ سوم پیش از میلاد و آغاز تمدن اورارتو از این نقطه به هند و شبه جزیره بالکان منتقل شد و امروزه، می‌توان سرچشمهٔ زبان و فرهنگ هند و اروپایی را در آراتا یا سرزمین کوهستانی ارمنستان دانست. منشأ و مرکز اقلیمی زبان‌های هندواروپایی که بیش از یک سده است به منزلهٔ زبان مادر زبان‌هایی با ساختار هند و اروپایی شناخته شده، در سرزمین کوهستانی ارمنستان است.  قبایل چادرنشین تُرک تبار نخستین بار در هزارهٔ دوم پس از میلاد، در اواسط قرن یازدهم، این منطقه را مورد تهاجم قرار دادند و در آن سکونت گزیدند. سلجوقیان، که در سال ۱۰۶۴ میلادی شهرآنی، پایتخت ارمنستان، را متصرف شده و اقوام ترک مهاجر و کُرد محلی را به مهاجرت به سرزمین‌های حاصلخیز آن تشویق کرده بودند، جهان‌گشایی نهایی را در تابستان سال ۱۰۷۱ میلادی آغاز کردند
@muors

‍ امروز یکم نوامبر ششمین سالگرد آزادسازی شهرتاریخی کوبانی است رزمندگان کردبا کمترین نیرو ونبود امکانات کافی در مدت کوتاهی داعشیان را شکست داد با پس گرفتن کوبانی به دست رزمندگان کرد مردانگی و عزت کردها درسطح جهانی شهرت یافت.
کلیپ زیر مربوط به لحظه آزادی شهر کوبانی است
@muors

‍ دنگبژ مصطفی بروکی میلان در وصف کوبانی چه عالی می سراید
#فروارد_کنید
@muors

‍ چالدران بهشت گمشده آذربایجان غربی
کاری از هنرمند گرامی آقای اسماعیل میلان
با همکاری اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان چالدران

@muors

پناهندگان روستاهای موانا کورانه و بالولان از منطقه ترگورکه در اثر حمله دولت عثمانی به خاک ایران و غضب اموال و منازل آنان از روستاهای خود آواره وبه کنسولگری روسیه در ارومیه پناهنده شده اند 33 جمادی الااخر1325
#Dîroka_hewçerx
@muors

عضو شورای یکی از روستاهای بخش قطور درحین کولبری کشته شد

برپایه گزارش رسیده بامداد روز دوشنبه ۱۲ آبان ۹۹ (۲ نوامبر ۲۰۲۰)، عضو شورای روستای زلزله زده راویان از توابع بخش قطور شهرستان خوی با هویت سیاوش کوره‌سنی در حین کولبری در مرزهای این شهرستان با شلیک مستقیم نیروهای مرزبانی کشته شد سیاوش کوره سنی فرزند جمال برای تامین مایحتاج زندگی به کولبری روی آورده بود.
@muors

‍ ‍ ‍ ‍ فرزنده بگ جلالی

#طاهر_آگور

فرزنده‌ی سلیمان احمد بنابر برخی روایات متولد 1892 میلادی هست و به جرات می‌توان گفت یکی از شجاع‌ترین شخصیت‌های تاریخ کردهاست.
فرزنده به شجاعت، دلاوری و بی‌باکی خود شهرت دارد و هیچ‌گاه در مقابل تعدی حکومت ترکیه سکوت نکرد.
در سال 1925 سلیمان احمد، پدر فرزنده با عشیره خود به قیام شیخ سعید پیران پیوست و پس از شکست قیام به همراه شیخ گیادین برادر شیخ سعید، شیخ علی‌رضا پسر شیخ سعید و کرم قول آقاسی و عوداله مصطه و 150 خانوار متشکل زنان و کودکان به طرف مرزهای ایران حرکت کرد و در منطقه آواجیق چالدران با وجود اینکه امیرتومان آیرملو برای جلب اعتماد آنان قرآن مهر کرده و قسم خورده و بدانها امان داده بود، ولی به عهد خود وفا نکرد و با خیانت به سلیمان احمد و کرم قول آقاسی و عودال مصطه را به قتل رساند.
پس از این واقعه، فرزنده نزد اسماعیل آقای سمکو آمد و مدتی نزد وی ماند. با آغاز قیام بزرگ آرارات، فرزنده به جنگ با ترکیه آمد و فرماندهی قدرتمندترین "دسته" آرارات را بر عهده گرفت. دسته فرزنده تا ارزروم هم پیش رفت.
فرزنده سحرگاه 8 مرداد 1309 بار دیگر با سوگند قرآن فریب خورده و در روستای مخور چالدران با خیانت سرهنگ محمد امین اوتایلی، زخمی و دستگیر شد. وی پس از دستگیری به خوی و سپس به تبریز و از آنجا به زندان قصر قجر تهران فرستاده شد.
فرزنده پس از 8 سال در سال 1318 در زندان با یکی از فرماندهان پهلوی و بنا بر برخی روایات با خود رضا شاه پهلوی درگیر و او را از ناحیه سر زخمی می‌کند و با دستور رضا شاه به دست پزشک احمدی با آمپول هوا اعدام می‌شود. پس از اعدام فرزنده در زندان، همسر وی بصره خانم حسنانی به همراه شیخ عبدالقادر ساکان و ... به زندان مراجعه می‌کنند و زندانبانان چشمان فرزنده را بیرون آورده و تحویل آنان می‌دهند.
افراسیاب (الفسیا) پسر فرزنده در 12 سالگی سربریده می‌شود.

پ.ن1: پیرامون شخصیت و رشادت‌های فرزنده می‌توان کتاب‌ها نوشت و این نوشته بسیار مختصر هست.
پ.ن2: بنا بر برخی روایات، فرزنده در یکی از ملاقات خود در زندان می‌گوید: "تنها نگرانی من این است که پس از مرگم، مردم فرزندان‌شان را به اسم من (فرزنده) نامگذاری خواهند کرد"!
پ.ن3: بصره همسر فرزنده و آسیا مادر وی می‌باشد.
@muors

اولین کتاب گرامر کوردی کرمانجی که در سال 1787 در شهر رم ایتالیا منتشر شد
@muors

کولبر را نکشید-
#کاریکاتور
@muors

کرونا را جدی بگیرید

ویروس کرونا جان سە برادر کامیارانی را گرفت و هشت فرزند یتیم شدند رعایت بهداشت فردی بسیار مهم است
@muors

کردها به جوبایدن سلام می کنند!

✍صلاح الدین خدیو
با پیشتازی بایدن در چند ایالت کلیدی باقیمانده، روزهای ترامپ در کاخ سفید به شماره افتاده و احتمال پیروزی وی بیش از پیش قوت گرفته است.
به جرات می توان گفت که امروز میلیاردها نفر در سراسر جهان با بیم و امید حساسترین انتخابات آمریکا در دهه های اخیر را دنبال می کردند. دوستان، دشمنان و رقبای آمریکا همه می خواهند بدانند که سیاست خارجی آمریکا در چهار سال آینده چگونه خواهد بود.
چهار کشوری که در چهار سال گذشته بیشترین چالش را با سیاست های آمریکا داشتند، مواضع متفاوتی در این زمینه دارند. چین و ایران خواهان رفتن ترامپ و روسیه و ترکیه که رهبرانشان دارای رابطه شخصی با رئیس جمهور آمریکا هستند، ماندن او را ترجیح می دهند.
از قضا همین نکته و خوی معامله گری ترامپ به پاشنه آشیل کردها و نقطه قوت اردوغان تبدیل شده است.
عقب نشینی ترامپ از کردستان سوریه که به هجوم ترکیه انجامید، ماحصل یک تماس تلفنی و معامله ترامپ و اردوغان بود.
از این رو شکست ترامپ یقینا خبر خوبی برای اردوغان نخواهد بود. از سویی بایدن دارای مواضع صریح تری در قبال کردهاست و برای دفاع از آنها مصمم تر است و از سوی دیگر دو برنامه احتمالی اردوغان برای حمله به کردهای عراق و سوریه در غیاب ترامپ با چالش مواجه خواهد شد.
اغلب ناظران هشدار می دهند که ترکیه برای حمله مجدد به مناطق تحت کنترل کردها در سوریه آماده می شود. با حضور بایدن در کاخ سفید انتظار می رود واشنگتن از یک دستور کار مشخص در خاورمیانه پیروی و دیبلماسی دیمی و توئیتری ترامپ را کنار بگذارد.
در این صورت ترکیه حتما با مخالفت جدی تر آمریکا روبرو می شود.
دومین برنامه اردوغان حمله به مقرهای اصلی و مراکز فرماندهی پ.ک.ک در کوهستان قندیل است. درخشش پهپادهای ترکی بیرقدار در جنگ قره باغ و ناتوانی ارمنی ها در دفاع موثر، او را به صرافت تکرار این تجربه در قندیل انداخته است.
اوج گرفتن اختلافات میان حزب دمکرات کردستان و پ.ک.ک در هفته های اخیر که به مرز درگیری نظامی رسیده، نمی تواند از سیاست ترکیه و فشارهای آن برکنار باشد.
این عملیات که مستلزم پیشروی در عمق خاک عراق است، بدون چراغ سبز آمریکا امکان پذیر نیست و رئیس‌ جمهور ترکیه امید زیادی به کسب موافقت ترامپ بسته است.
با این وصف با رفتن ترامپ دستکم در کوتاه مدت احتمال حمله ترکیه به این دو بخش کردستان به حداقل می رسد و این بهانه خوبی برای کردهاست تا از رفتن ترامپ خوشحال شوند.
مضاف بر کردهای ترکیه و سوریه، کردهای عراق و در راس آنها حزب دمکرات نیز از آمدن بایدن منتفع می شوند. کسی که در دوران اوباما روابط نزدیکی با آنها داشت و از حمایت های آشکار و بی پرده دریغ نمی کرد.
@muors

🔺فورى/امام جمعه اهل سنت ارومیه به ملکوت اعلی پیوست

▫️دقایقی قبل استاد جلیل القدر حاج ماموستا ملاعبدالقادر بیضاوی، عالم ربانی و امام جمعه اهل سنت ارومیه دار فانی را وداع گفتند.




@muors

📚بخش کوتاهی از تاریخ گمشده کردهای #ماکو به قلم اولیای چلبی نوشته شده
@muors
اولیای چلبی مشهورترین سیاح دوره عثمانی حدود ۳۷۰ سال پیش برای اولین بار به ایران هم سفر میکند. وی ابتدا به #ماکو میاید و بعد به مرند و تبریز هم میرود. چلبی حدود ۵۰ سال بیشتر مناطق تحت کنترل حکومت عثمانی و بعضا به کشورهای همسایه سفر میکند و حاصل این سفرها ۱۰ جلد کتاب قطوری است تحت عنوان سیاحتنامه اولیا چلبلی که اکنون بعنوانی یکی از مهمترین منابع برای تحقیق در باره سرزمین، مردمان، زبان٫ مذهب و جغرافیای این مناطق مورد استفاده قرار میگیرد
این سیاحتنامه تاکنون به فارسی ترجمه نشده است ولی بخش مربوط به ماکو تبریز و مرند آن در سال ۱۳۳۸ در مجله دانشکده ادبیات دانشگاه تبریز چاپ شده است. مترجم آن حاج حسین نخجوانی ولی دو موضوع بسیار مهم مربوط به کردها را در ترجمه اش حذف کرده است. یک حیله و یا بهتر بگوییم شیادی که ناشی است از ریشه دار بودن دشمنی بعضی از روشنفکران ترک آذری با کردها.

موضوع از چه قرار است؟

اولیا چلبی در کتابش در اوصاف #قلعه_ماکو مینویسد
گرچه از بنای اصلی این قلعه دیگر اثری باقی نمانده، اما می‌گویند که انوشیروان ساسانی آن را ساخته‌است. هنگامی که کردها تابع سلیمان محتشم (سلطان عثمانی) شدند، قلعه #ماکو به حاکم کردهای محمودی اهداء شد. اما بعدا ایرانیان حیله‌ای به کار برده، ماکو را از آن خود کردند.
اولیا چلبی در ادامه مینویسد:
از #ماکو حرکت کرده از روستای «ییلاجق» گذشتیم که تابع قلعه عونیک (آونیک) است و نیم اهالی‌اش ارمنی و نیم دیگرش مسلمان است. مسلمانانش کردهای محمودی هستند. از اینجا به بعد فرستاده خان ایروان، قاسم خان، از ما جدا شده به ایروان رهسپار شد و حقیر همراه با ایلچی (فرستاده) عثمانی از میان کوه‌های شرقی رو به سوی نخجوان گذاشتیم. بعد از آن به یک روستای دیگری میرسند که مینویسد سیصد خانوار است و تمامی ساکنین آن از کردهای شوشیکی هستند مترجم شیاد این دو موضوع مهم مرتبط با کردها را در ترجمه اش حذف کرده است

در پست های بعدی شما میتوانید متن اصلی سیاحتنامه و ترجمه فارسی حیله گرانه آن را هم ببینید
@muors

در اینجا میبینید که مترجم عامدانه اشاره اولیا چلبی به کردبودن اهالی ماکو را حذف کرده است
@muors

در اینجا اولیا چلبی به توصیف سفرش از #ماکو به سوی نخجوان میپردازد. اولین روستای هفتصد خانواری که به آن میرسد به نوشته وی نصف آن کرد و نصف دیگر آن ارمنی است و روستای سوم هم سیصد خانوار هستند و همگی از کردهای شوشیکی
مترجم در هر دو مورد کردها را حذف کرده است
@muors

اولیا چلبی در اینجا مینویسد که قلعه ماکو توسط سلطان عثمانی به کردهای محمودی هدیه داده شده بود که بعد به تفصیل مینویسد که چگونه حاکمان محلی ایران آنرا از دست آنها درآورد
@muors

کتاب سانسورشده:
مترجم در اینجا هم بخش مربوط به حاکمیت کردهای محمودی بر قلعه ماکو را حذف کرده است
@muors