لایو اینستاگرامی

موضوع: فاصله‌گذاری، نشانه‌گذاری، پرسش‌وپاسخ
زمان: سه‌شنبه (۱۳ مهر)، ساعت ۲۱

اینستاگرام مؤسسۀ متنوک:👇
instagram.com/matnook_com
🎁برای هریک از شرکت‌کنندگان یک جایزۀ ۲۵۰٫۰۰۰تومانی!🎁
۱۴‌۰۰‌/۰‌‌۷‌/‌‌۱‌۲‌
سید محمد بصام
@Matnook_com

اینستاگرام مؤسسۀ متنوک:👇
instagram.com/matnook_com
📣این لایو ذخیره نمی‌شود و جایزه فقط برای شرکت‌کنندگان در لایو است.
۱۴‌۰۰‌/۰‌‌۷‌/‌‌۱‌۳
سید محمد بصام
@Matnook_com

یادداشتی از دکتر حسین سامعی، زبان‌شناس، فرهنگ‌نویس، و استاد دانشگاه اِموری آمریکا (به‌مناسبتِ زادروز ایشان، ۱۳۳۲/۰۷/۱۴)، دربارهٔ کتاب غلط ننویسیم، اثر ابوالحسن نجفی:

۱) این کتاب حاصل نکته‌سنجی‌ها و دانش ستودنی نویسندهٔ آن در واکاوی برخی نکته‌های زبانی است، اما به‌شدت دچار ضعف علمی است.

۲) کتاب هیچ بنیان نظری و علمی و هیچ ساختار منظمی ندارد. یادداشت‌ها و توجهات نویسنده و مترجمی البته فرهیخته و دانشمند است که نکاتی را که در طول زمان به آن‌ها برخورده‌است به ما متذکر می‌شود. بنابراین یکدست نیست. تنها مطالبی درج شده‌است که نویسنده می‌داند یا به آن‌ها توجه کرده‌است.

۳) بینش نویسنده و روش تحلیلی او تاریخ‌گراست؛ یعنی صحت یک صورت زبانی را صرفاً با مراجعه به گذشتهٔ آن تعیین می‌کند. چنین رویکردی مغالطه‌آمیز است، چون به این توجه ندارد که خودِ این گذشته چگونه شکل گرفته‌است.

۴) دیدگاه نویسنده پیرایش‌محور است؛ یعنی می‌خواهد زبان را از آلودگی‌ها بزداید، اما هیچ تعریف روشنی از آلودگیِ زبانی به‌دست نمی‌دهد.

۵) عنوان کتاب و رویکرد نویسنده حاکی از آن است که این کتاب ویرایش‌محور نیست، هرچند ویراستاران از آن بسیار استفاده می‌کنند، چون بنا را بر غلط و درست در زبان گذارده‌است، که حکمی مطلق است. به نظر من، ویرایش نظر به غلط و درست ندارد یا نباید داشته باشد، بلکه رویکردی زیباشناختی دارد؛ یعنی چه چیزی مناسب یا پسندیده است.

۶) زیرعنوان «فرهنگ دشواریهای زبان فارسی» بی‌معناست. این‌ها دشواری‌ها نیستند، بلکه تغییراتِ زبانیِ فارسی هستند.

۷) در موارد متعدد، نتیجه‌گیری‌ها مِن‌عندی است و هیچ دلیل روشن و موجهی بر رد یا قبول یک صورت زبانی ارائه نمی‌شود.

من در نهایت، این کتاب را مفید اما به‌ لحاظ علمی گمراه‌کننده می‌دانم.
۱۴‌۰۰‌/۰‌‌۷‌/۱۴‌
سید محمد بصام
@Ketabe_Bahar
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

کنفرانس مطالعات ایرانی
مریلند، خرداد ۱۳‌۷‌۹

از راست:
علی دهباشی، محمد توکلی طرقی، حسین سامعی (زبان‌شناس و استاد دانشگاه اِموری آمریکا)، پیتر چلکوفسکی (ایران‌شناس آمریکایی و استاد دانشگاه نیویورک)
۱۴‌۰۰‌/۰‌‌۷‌/‌‌۱‌۴‌
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

یک نکته‌ات بگویم!

«(به)توسطِ» حرف اضافۀ مرکبی است که نشان می‌دهد فعل به‌وسیلۀ چه کسی یا چه چیزی انجام شده‌است. این حرفِ اضافه (یا دیگر حروف همانند آن) همراه با واژه یا واژه‌هایی که پس از آن‌ها می‌آیند از ساخت‌های کمابیش رایج در فارسی‌اند و کاملاً درست‌اند.
- كشته شدنِ پلاشان «ازدستِ» بيژن (شاهنامه)
- چنینم نبشته بُد اختر به سر/ که من کشته گردم «به‌دست» پدر (فردوسى)

در برخی عبارت‌ها، مانند همین زیرنویسِ عکس،‌ می‌توان به‌مناسبت از حروفِ اضافۀ دیگری نیز استفاده کرد. برای مثال، از آنجا که ترمیم با «دست» انجام می‌شود، بهتر است بنویسیم «پاکسازی به‌دست مرمتگر»، نه «توسط مرمتگر». اما باید بدانیم که عبارت اخیر نیز به هیچ وجه غلط نیست.

همچنین به‌جای «به‌وسیلۀ»،‌ باز هم به‌مناسبت، می‌توان از حرف اضافۀ «با» استفاده کرد.
درنتیجه،
مراحل پاکسازی طومار «توسط» مرمتگر «به‌وسیلۀ» مکش هوا
می‌شود:
فرایند پاکسازی طومار «به‌دست» مرمتگر «با» مکش هوا.
۱۴‌۰۰‌/۰‌‌۷‌/‌‌۱‌۵‌
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

«جهتِ» درست است یا «برای»؟

۱۴‌۰۰‌/۰‌‌۷‌/‌‌۱‌‌۸‌
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

آیا می‌دانستید «جهتِ» نوۀ «از» است؟!
۱۴‌۰۰‌/۰‌‌۷‌/‌‌۱‌‌‌۹‌‌
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com