یک دقیقه با زرین‌کوب!

به‌مناسبت ۲۴ شهریور
سالروز درگذشت دکتر عبدالحسین زرین‌کوب
ادیب، تاریخ‌نگار، منتقد ادبی، و استاد دانشگاه

زرین‌کوب، در این ویدیو کوتاه، از ضرورت توجه به فرهنگ ایرانی ــ اسلامی می‌گوید.
‌۱۴‌۰۰‌/۰‌۶‌/‌‌۲‌‌۴‌
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

«محتوا» درست است یا «محتوی»؟
آیا «محتویات» تشدید دارد؟
‌۱۴‌۰۰‌/۰‌۶‌/‌‌۲‌‌۵
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

به‌مناسبتِ ۲۶ شهریور
سالروز تشکیل نخستین جلسهٔ شورای
فرهنگستان زبان و ادب فارسی

آیا می‌دانستید واژه‌گزینی تنها یکی از فعالیت‌های علمی فرهنگستان است؟

فرهنگستان، علاوه‌بر واژه‌گزینی، ۱۳ گروه تخصصی دیگر نیز دارد، ازجمله گروه ادبیات تطبیقی، ادبیات معاصر، برون‌مرزی، تصحیح متون، دستور زبان فارسی و رسم‌الخط، دانشنامهٔ تحقیقات ادبی، زبان‌ها و گویش‌های ایرانی، فرهنگ‌نویسی، و ... .

برای آشنایی با این گروه‌های پژوهشی و آگاه‍ی از واژه‌های مصوب فرهنگستان و دانلود رایگان همهٔ کتاب‌ها و مجلات (نامهٔ فرهنگستان و نُه عنوان مجلهٔ علمی ـ پژوهشی دیگر)، به وبگاه فرهنگستان، به نشانی زیر مراجعه کنید.
https://apll.ir
۱۴‌۰۰‌/۰‌۶‌/۲۶‌‌
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

«ئی» یا «یی»؟ مسئله این است!

۱) در فارسی،‌ واژه‌های پایان‌یافته به â و o و u، در پیوند با i-، همراه با صامت میانجیِ y می‌آیند. این «ی»، در رسم‌الخط امروزی، به‌صورت «یـ» نوشته می‌شود، نه «ئـ»:
- زیبا + «-ی»: زیبایی (نه زیبائی)
- خرما + «-ی»: خرمایی (نه خرمائی)
- مانتو + «-ی»: مانتویی (نه مانتوئی)
- رادیو + «-ی»: رادیویی (نه رادیوئی)
- دارو + «-ی»: دارویی (نه داروئی)

۲) واژه‌های عربیِ پایان‌یافته به «اء/ ـاء» نیز، در پیوند با i-، با دو «ی» و به‌صورت «یی» نوشته می‌شوند، نه «ئی»:
- ابتدا + «-ی»: ابتدایی (نه ابتدائی)
- استثنا + «-ی»: استثنایی (نه استثنائی)

می‌دانیم که «ابتدائی» و «استثنائی» نادرست نیستند،‌ ولی در رسم‌الخطِ امروزی پیشنهاد نمی‌شوند و بسامدی نیز ندارند. توضیح‌ آن‌که، با استناد به پیکره‌های زبانی، بسامد واژه‌ای مانند «ابتدایی» دست‌کم دوبرابر «ابتدائی» و بسامد «استثنایی» سه‌برابر «استثنائی» است.

یادآوری:
اگر پس از این واژه‌ها «ی» نکره بیاید، به این صورت نوشته می‌شوند: زیبایی‌ای، استثنایی‌ای.
#املا_رسم‌الخط
‌۱۴‌۰۰‌/۰‌۶‌/‌‌۲‌۸‌
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

💥ثبت‌نام آغاز شد!💥
کارگاه آنلاین ترفندهای مخفی وُرد!
۱ روز آموزش حرفه‌ای در مؤسسۀ متنوک
⚠️توجه:
این کارگاه فقط سالی یک بار برگزار می‌شود!

🔰در این کارگاهِ یک‌روزه به شما آموزش می‌دهیم تا بتوانید به‌سرعت فایلتان را در وُرد ویرایش کنید و تا ۸۰ درصد در وقتتان صرفه‌جویی شود!

❌ثبت‌نام زودهنگام با ۱۵۰٫۰۰۰ تومان تخفیفِ ویژه فقط تا پنج‌شنبه ۱ مهرماه (ظرفیت بسیار محدود)❌

📜شرایط ثبت‌نام،‌ شروع کلاس، تخفیف، هدایا و مزایای این کارگاه را اینجا ببینید.

👩🏻ثبت‌نام سریع و آسان:👇
@MatnookAdmin3
@Matnook_com

واژه‌شناسی «لپ‌تاپ»

رایانۀ سبک و قابل‌حملی که معمولاً روی زانو گذاشته می‌شود «لپ‌تاپ» نام دارد،‌ زیرا lap به معنای «دامن یا ران پا (روی زانو)» و top به معنای «بالای/ روی چیزی» است. بنابراین املای درستش با دو «پ» است: لپ‌تاپ.
در گفتار،‌ به‌طور طبیعی و به‌خاطر آسانیِ تلفظ،‌ گاهی /پ/ به /ب/ بدل می‌شود. ازاین‌رو «لپ‌‌تاپ» را /لب‌تاب/ تلفظ می‌کنند و البته اشکالی ندارد.
فرهنگستان زبان و ادب فارسی،‌ در حوزۀ رایانه و فناوری اطلاعات، «رایانۀ کیفی» را برای واژۀ laptop computer تصویب و پیشنهاد کرده‌است.
‌۱۴‌۰۰‌/۰‌۶‌/‌‌۲۹
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

در کارگاه وُرد (جمعه، ۲ مهر)،
دقیقاً چه چیزی یاد می‌گیریم؟

🎁تخفیف، هدیه، سرفصل‌ها، و ...🎁
👩🏻ثبت‌نام سریع و آسان:👇
@MatnookAdmin3
‌‌۱۴‌۰۰‌/۰‌۶‌/‌‌۲۹
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

یک نکته‌ات بگویم!

نشانه‌گذاری در فارسی دقیقاً مطابق با انگلیسی نیست،‌ به‌ویژه ویرگول‌گذاری. بنابراین، در ترجمۀ این متن، قبل از «و» (and)، ویرگول نمی‌گذاریم، بلکه فقط بعد از «برای برخی‌» (for some people) می‌گذاریم،‌ چون در حکم قیدی است که در آغاز جمله آمده‌است:
تنهایی مسئلۀ مهمی است و برای برخی، به‌منزلۀ هوایی است که تنفس می‌کنند.
‌۱۴‌۰۰‌/۰‌۶‌/‌‌۳‌۰‌
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

هرگز نگذاشتم درس‌خواندنم مانع تحصیلاتم شود. (مارک توئین)

دو نکته:
۱) مصدرهای مرکب و شبه‌مرکب را همیشه بافاصله می‌نویسیم، مگر تکواژ وابسته‌ای در پایانشان افزوده شود. بنابراین «درس خواندن» را بافاصله، و «درس‌خواندنم» را نیم‌فاصله می‌نویسیم.
۲) املای نام «مارک توئین»، نویسندۀ آمریکایی، بهتر است به همین صورت («توئین») نوشته شود، نه *تواین.
‌۱۴‌۰۰‌/۰‌۶‌/‌‌۳‌۱‌
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

💥۲ جایزۀ ۱٫۵۰۰٫۰۰۰ریالی برای شما!💥

🎁برای آگاهی از شرایط شرکت در چالش و مسابقۀ امشب، دو استوری آخر اینستاگرام متنوک را ببینید و برندۀ این جایزۀ ویژه باشید! 👇
instagram.com/matnook_com
⏳زمان قرعه‌کشی: پنج‌شنبه، ۱ مهر
‌۱۴‌۰۰‌/۰‌۶‌/‌‌۳‌‌۱‌
سید محمد بصام
@Matnook_com

یک نکته‌ات بگویم!

هر دو ویرگول،‌ در این نوشته، اضافی است. پس از نهاد، چه عبارت باشد و چه جمله، چه کوتاه باشد و چه بلند،‌ نیازی به گذاشتنِ ویرگول نیست. بنابراین:
فلسفه‌ای که هیچ‌کس را ناراحت و عصبی نکند و با هیچ‌کس مخالفت نکند فلسفه نیست. کار فلسفه تحقیر حماقت است.

یادآوری:
هنگامی پس از نهاد ویرگول می‌گذاریم که میان آن و گزاره، عنصر دیگری قرار گرفته باشد. مثال:
کار فلسفه، چنانکه فیلسوفان گفته‌اند،‌ تحقیر حماقت است.
‌۱۴‌۰۰‌/‌۰‌۷‌/۰۱‌
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

امیدواریم برندهٔ بعدی شما باشید! 😊
‌۱۴‌۰۰‌/۰‌‌۷/۰۳‌
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

داستان «ادکلن»

«ادکلن» (در فرانسوی، eau de cologne) دراصل به‌ معنای «آبِ کُلْن» است. در سال ۱۷۰۹، یک عطرسازِ ایتالیایی به‌ نام یوهان ماریا فارینا (۱۶۸۵ - ۱۷۶۶)، که در شهر کلنِ آلمان زندگی می‌کرد، عطری در کارگاهش ساخت و نامش را «آبی از کلن» گذاشت. پس از مدتی، عطرِ او معروف شد و نامِ «ادکلن» بر آن باقی ماند. از آن پس، عطرهایی که با فرمولِ شیمیاییِ مشابه ساخته می‌شدند، «ادکلن» نام گرفتند. امروزه به عطرهایی که به اندازۀ مشخصی مادۀ خوشبوکننده و الکل داشته باشند «ادکلن» می‌گویند.
‌۱۴‌۰۰‌/۰‌‌۷/۰۳‌
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

یک نکتۀ فاصله‌گذاری

کهن شود همه‌کس را به روزگار، ارادت
مگر مرا،‌ که همان عشقِ اول است و زیادت
(سعدی)

۱) عبارتِ «به روزگار» در این بیتِ سعدی به معنای «به‌مرور زمان و در گذر ایام» است. این عبارت، که به‌اصطلاح یک گروه حرف‌اضافه‌ای است، مرکب است از «به» (حرف اضافه/ هسته) + «روزگار» (متمم/ وابسته) که مجموعاً در نقش قید به‌کار رفته‌است.

۲) یکی از معانیِ حرفِ اضافۀ «به»، به‌ویژه در فارسیِ قدیم، «در/ اندر» است که «ظرفیت زمانی» را نشان می‌دهد و نقش مستقلی در جمله دارد. بنگرید:
دهقان «"به" سحرگاهان» کز خانه برآید
نه هیچ بیارامد و نه هیچ بپاید (منوچهری)
«به سحرگاهان» یعنی «در آن زمان، که هنگام سپیده‌دم» باشد.

سعدی! «"به" روزگاران» مهری نشسته بر دل
بیرون نمی‌توان کرد، الّا «"به" روزگاران»
«به روزگاران» نیز به معنای «در گذر ایام» است. «به روزگار» نیز همچنین. درنتیجه، از آنجا که نقش و معنای «به»، در این کاربردها، مستقل است، بافاصله نوشته می‌شود و به واژۀ پس از خود نمی‌چسبد. بنابراین نوشتنِ «به‌روزگار»، به‌صورت نیم‌فاصله، نادرست است، زیرا «واژه» نیست که نیم‌فاصله نوشته شود.

۳) فاصله‌گذاریِ درست و دقیق، به‌طور کلی، مستلزمِ درکِ عمیقی از دستورزبان یعنی شناختِ هویتِ دستوریِ واژه‌ها و نقش آن‌هاست. افزون بر این، در فاصله‌گذاریِ متون قدیم، باید ویژگی‌های سبکی را نیز درنظر گرفت.
‌۱۴‌۰۰‌/۰‌‌‌۷‌/‌‌۰‌۶‌
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com
t.me/Matnook_com/3107

🔺نوع‌دوستی از دیدگاه اسلام

ناشر: جامعة المصطفی العالمیة
این کتاب در مؤسسۀ متنوک و به کوشش ویراستارانِ مؤسسه ویرایش شده‌است.
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

به‌مناسبتِ دوم اکتبر:
روز بدون خشونت، روز حیوانات مزرعه، و زادروز مهاتما گاندی

بزرگیِ هر ملتی را می‌توان از شیوۀ رفتارِ آن‌ها با حیوانات فهمید. (مهاتما گاندی)
۱۴‌۰۰‌/۰‌‌۷‌/‌‌۱‌۰‌
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

یک نکته‌ات بگویم!

تنوینِ «قبلاً» را در گفتاری‌نویسی و در پیوند با «-ها» یا «هم»، با «ن» و سرهم می‌نویسیم: قبلنا، قبلنم.

ویراستهٔ عکس‌نوشته را هم با درنگ ببینید:
تازگیا اخلاق خدا خیلی خوب شده. قبلنا سر یه سیب خوردن، آدم و حوا رو از بهشت می‌نداخت بیرون، الان سه هزار میلیاردم که بخوری، کاری به کارت نداره. نهایت اگه عصبی بشه، پرتت می‌کنه کانادا!
۱۴‌۰۰‌/۰‌‌۷‌/‌‌۱‌۰‌
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

به‌مناسبتِ ۳ اکتبر، روز تکنیسین‌ها

۱) «تکنیسین» (technicien) وام‌واژه‌ای فرانسوی و به معنای «کاردان فنی» است. فرهنگستان واژۀ «فن‌ورز» را برای آن پیشنهاد و تصویب کرده‌است: شخصی، معمولاً با مدرک کاردانی، که در فن یا صنعتی دارای تخصص و تجربۀ علمی باشد.

۲) در گفتار، به‌خاطر آسانیِ تلفظ، معمولاً این واژه را به‌صورت /تکنسین/ تلفظ می‌کنند (با تبدیل واکۀ i به e) و درست است. در نوشتار، بهتر است که برابرِ فارسیِ آن را به‌کار ببریم (= «فن‌ورز») و اگر بخواهیم فرنگیِ آن را به‌کار ببریم، بنویسیم «تکنیسین»، نه *تکنسین.
۱۴‌۰۰‌/۰‌‌۷‌/‌‌۱‌‌۱‌
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

🔺مقتل قتیل‌العبرة

دبیر مجموعه: سید محمد بصام
کتاب‌آماییِ این اثر (ترجمه، ویرایش، مقابله، طراحی، و ص.آرایی) در مؤسسۀ متنوک انجام شده‌است.
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com