بخش آغازین جلسات زبان‌شناسیِ
کارگاه آنلاین ویرایش متنوک

در کارگاه، هریک از این سطوح چهارگانه را، تا آنجا که به ویرایش مربوط می‌شوند، به‌تفصیل می‌گویم و آن‌ها را برپایۀ دستورزبانِ زبان‌شناختی توضیح می‌دهم تا ویرایش‌آموزان بتوانند درست از نادرست و ملاک‌های آن را خودشان تشخیص دهند.

سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

🔺رؤیا غفاری از تهران

"فیلم‌نامه‌نویس و دانش‌آموختۀ تئاتر دانشگاه تهرانم. به نظر من، به‌نسبت هزینه‌ای (شهریه‌ای) که پرداخت می‌کنید (در کارگاه متنوک) چند ده برابر خدمات آموزشی دریافت می‌کنید و من این نسبت را جای دیگری ندیده‌ام. همچنین ... ."

نکته‌های رایگان ویرایش:
@Matnook_com
نظر سایر شرکت‌کنندگان:
@Matnook_01

بخشی از کارگاه آنلاین ویرایش متنوک

تفاوت املا با رسم‌الخط چیست؟

سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

#زنگ_املا
۲۴ واژۀ «تخم»دار که نیم‌فاصله نوشته می‌شوند:
تخم‌افشانی
تخمِ‌جن
تخمِ‌حرام
تخمِ‌خر
تخم‌ریزی
تخم‌زا
تخم‌سگ
تخم‌گذاری
تخمِ‌لق
تخم‌مرغ
تخم‌مرغ‌بازی
تخم‌مرغ‌پز
تخم‌مرغ‌خوری
تخم‌مرغ‌زن
تخم‌مرغ‌‌شانسی
تخم‌مرغ‌هم‌زن
تخم‌و‌ترکه
تخمه‌آجیلی
تخمه‌ژاپنی
تخمه‌فروش
تخمه‌کدو
تخمی‌تخمی
چهارتخم
چهارتخمه
‌۱۴‌۰۰‌‌/‌‌۰‌‌‌۳‌‌‌/‌‌‌۱‌‌‌۸‌
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

نکته‌ای دربارهٔ «گرفتن» و «آمدن»

۱) «گرفتن» پرمعناترین فعل در فارسی است با بیش از ۸۰ معنی. یکی از معنی‌های گفتاریِ «گرفتن» تأکید بر کاری و نمایش قصد است. مثال:
- تأکید: بگیر بشین!
- نمایش قصد: خسته‌م، می‌خوام بگیرم بخوابم.

۲) فعلِ «آمدن» بیش از ۳۰ معنی در فارسی دارد که یکی از آن‌ها «خواهش و درخواست» است. این معنی،‌ از قدیم تا امروز، در گونۀ ادبی و گفتاری به‌کار می‌رود و همیشه به‌صورت فعل امر می‌آید. مثال:
- بیا و بی‌خیال ما شو!
- بیایید محض رضای خدا ازش بگذرید.
- بیا تا برآریم دستی ز دل/ که نتْوان برآورد فردا ز گِل (سعدی)
- بیا تا گل برافشانیم و مِی در ساغر اندازیم/ … (حافظ)
‌۱۴‌۰۰‌‌/‌‌۰۳/۱‌۹
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

صفحه‌کلید جی‌بورد
برای اندرویدی‌ها:👇
goo.gl/Dgty3a

- کادر قرمز: درج زیروزِبَر، تنوین، تشدید، و ...؛
- کادر آبی: درج نیم‌فاصله؛
- کادر مشکی: اعداد فارسی و سایر نشانه‌ها.
@Matnook_com

صفحه‌کلید فارس‌تپ
برای آیفونی‌ها:👇
goo.gl/ebieug

- کادر زرد: درج نیم‌فاصله؛
- کادر سبز: اعداد فارسی، درج زیروزِبَر، تنوین، تشدید، و سایر نشانه‌ها.
@Matnook_com

#زنگ_املا
۹۲ واژۀ «تک»دار که نیم‌فاصله نوشته می‌شوند:
تک‌آهنگ
تک‌باف
تک‌برگ
تک‌بلور
تک‌بند
تک‌به‌تک
تک‎‌بیت
تک‌بیتی
تک‌پایه
تک‌پَر
تک‌پرچم
تک‌پرده
تک‌پرور
تک‌پَرون
تک‌پسر
تک‌پوش
تک‌پیشه
تک‌تار
تک‌تاز
تک‌تک
تک‌تیر
تک‌تیرانداز
تک‌جداره
تک‌جنس
تک‌چاپ
تک‌چرخ
تک‌چشمی
تک‌چهره
تک‌حزبی
تک‌حلقه‌ای
تک‌خال
تک‌خطی
تک‌خواب
تک‌خوان
تک‌خور
تک‌دانه
تک‌دختر
تک‌درخت
تک‌درس
تک‌دوز
تک‌رنگ
تک‌رُو
تک‌رَوی
تک‌ریشه
تک‌ریل
تک‌زا
تک‌زبانه
تک‌زده
تک‌زنگ
تک‌سایز
تک‌ستون
تک‌سرفه
تک‌سرنشین
تک‌سلولی
تک‌سنگ
تک‌سوار
تک‌شاخ
تک‌شکل
تک‌شماره
تک‌صندلی
تک‌ضرب
تک‌ظرفیتی
تک‌فرزند
تک‌فروش
تک‌قطبی
تک‌گُل
تک‌گونه
تک‌گویی
تک‌گیر
تک‌لا
تک‌لپه
تک‌مادّه
تک‌محصول
تک‌موج
تک‌نرخی
تک‌نسخه
تک‌نفره
تک‌نفری
تک‌نگاری
تک‌نگاشت
تک‌نواز
تک‌واحدی
تک‌وتا
تک‌وتاز
تک‌وتازه
تک‌وتقلا کردن
تک‌وتنها
تک‌وتو
تک‌وتوک
تک‌وخیز
تک‌ودو
تک‌همسری
‌۱۴‌۰۰‌‌/‌‌۰۳‌/‌۲‌۳
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

#تمرین_ویرایش
بهتر بود جملۀ دوم را این‌گونه می‌نوشت:
«... بهتر که به ذوق خویش دیوانه باشیم تا به سلیقۀ دیگران عاقل.»
یعنی به‌جای این‌که اولین فعل را به قرینه حذف کند،‌ دومی را حذف می‌کرد.

یک راه دیگر این بود که، در این جمله، هر دو فعل را می‌آورد:
«... بهتر که به ذوق خویش دیوانه باشیم تا به سلیقۀ دیگران عاقل باشیم.»

یادآوری:
تکرارِ فعل همیشه ناپسند نیست، بلکه گاهی، برای تأکید و انسجام سخن، پسندیده هم هست.
‌۱۴‌۰۰‌‌/‌‌۰۳‌/‌۲‌۳
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

چالش ویرایش داریم:😊👇
t.me/Matnook_com/2883
‌۱۴۰‌۰‌/۰‍‍‍‍‌‌۳‌/‌‌۲‌۵‌
سید محمد بصام
#تمرین_ویرایش
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

ناویراسته:
ورود هواپيما حامل كمك های سازمان جهانی بهداشت به جمهوری اسلامی ايران از شهر فرودگاهی امام خمينی(ره)

ویراسته:
ورود هواپیمای حامل کمک‌های سازمان بهداشت جهانی به ایران از فرودگاه امام خمینی

نکات:
۱) هواپیمای حامل، نه هواپیما حامل.
۲) کمک، نه کمك.
۳) کمک‌های، نه کمك های.
۴) سازمان بهداشت جهانی، نه سازمان جهانی بهداشت.
۵) ایران، نه جمهوری اسلامی ایران. (حشو)
۶) فرودگاه امام خمینی، نه شهر فرودگاهی امام خمینی. (حشو)
۷) اضافه بودنِ «(ره)» و مانند آن پس از نام افراد در تیترهای خبری.
۸) پرانتز به واژۀ قبل از خود نمی‌چسبد و با فاصلۀ جامد درج می‌شود. پس: امام خمینی (ره).

یادآوری:
یکی از اصول خبرنویسی و خبرنگاری «بی‌طرفی» است. اصل دیگر آن است که تیترهای خبری را کوتاه، رسا، و به‌صورت عبارت بنویسیم، نه جمله.
‌۱۴‌۰۰‌‌/‌‌۰۳‌/‌‌۲‌‌۷‌
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

#زنگ_املا
۱۴‌۰۰‌‌/‌۰‌‌۳‌‌/‌‌۲‌۷‌
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

۳۰ قید حرف‌اضافه‌ای فارسی

این قید‌ها همواره با نیم‌فاصله نوشته می‌شوند:
به‌آسانی، به‌اجبار، به‌اشتباه، به‌اندازه، به‌‌تدریج، به‌تنهایی، به‌خصوص، به‌خوبی، به‌درستی، به‌دقت، به‌راستی، به‌روشنی، به‌زحمت، به‌زودی، به‌زیبایی، به‌سادگی، به‌سختی، به‌سرعت، به‌سلامتی، به‌شدت، به‌ظاهر، به‌علاوه، به‌قاعده، به‌مرور، به‌موقع، به‌ناگاه، به‌نسبت، به‌وضوح، ‌به‌وفور، به‌ویژه.

یادآوری:
پنج قید عربی داریم که «بـ» در آن‌ها حرف جَرّ است‌ و بنابراین همیشه سرهم نوشته می‌شود: بذاته، برأی‌العین، بشخصه، بعینه، بنفسه.

نادرست:
به‌ذاته، به‌رأی‌العین، به‌شخصه، به‌عینه، به‌نفسه.
#فاصله‌گذاری #املا_رسم‌الخط
۱۴‌۰‌۰‌‌/‌‌۰‌‌۳‌‌‌/‌‌‌۳‌۰‌
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

۱) در عنوانِ فرعیِ این کتاب، «خسارات واردشده» درست است، نه «وارده شده». یکی از وظایف ویراستار این است که علاوه‌بر متن کتاب، نوشته‌های روی جلد را هم پیش از چاپ بررسی کند تا چنین اشتباهاتی رخ ندهد.

۲) «دراثرِ» نیز، در عنوان این کتاب، حرف اضافهٔ مرکب و معادل «براثرِ» است. هردو کاملاً درست‌اند و می‌توان با ارزش یکسان به‌کارشان برد. (این‌که غلط ننویسیم و برخی به تقلید از او «دراثرِ» را نادرست شمرده‌اند پنداشتی است در نهایت سستی و نادرستی.)
۱۴‌۰‌۰‌‌/‌‌۰‌‌۳‌‌‌/‌‌‌۳‌‌۱‌
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

چالش ویرایش داریم:😊👇
t.me/Matnook_com/2890
‌۱۴۰‌۰‌/۰‍‍‍‍‌‌‌۴‌/‌‌‌۰‌۱‌
سید محمد بصام
#تمرین_ویرایش
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com