به عبارت دیگر

«به عبارت دیگر» یک گروه حرف‌اضافه‌ای است. این گروه‌ها همیشه دو بخش دارند: حرف اضافه + واژه‌(ها). به حرف اضافه‌شان «هسته» می‌گویند و به واژه(ها)ی بعد از آن «وابسته». بنابراین همۀ اجزایشان بافاصله نوشته می‌شود، چون هرگز هستۀ گروه به وابستۀ آن نمی‌چسبد. پس ننویسیم «به‌عبارت دیگر» یا «به‌عبارت‌دیگر». سایر گروه‌های مشابه نیز همین‌گونه‌اند: «به بیان دیگر»، «به سخن دیگر»، «از سوی دیگر»، و ... که با فاصلۀ کامل نوشته می‌شوند و در جمله به‌عنوان قید به‌کار می‌روند.

یادآوری:
۱) «دیگر»، در این گروه‌، صفتِ واژۀ قبل از خود است. برای همین می‌توان «به دیگر عبارت» نیز نوشت، چنان‌که می‌توان «به دیگر بیان» و «به دیگر سخن» و «از دیگر سو» نوشت.
۲) «به عبارت دیگر» نوعی گرده‌برداریِ مفید از این عبارت عربی و انگلیسی است: «بعبارةٍ أُخریٰ» و "in other words".

سید محمد بصام
@Matnook_com

شاخص چیست؟

در دستورزبان فارسی، عنوان‌ها و لقب‌هایی که همراه با اسم می‌آیند «شاخص» نام دارند. شاخص‌ یا برای احترام می‌آید یا سِمت و منصب افراد را نشان می‌دهد یا نشانۀ نَسَب و رتبۀ علمی‌ است و یا مواردی از این دست. مثال:
آخوند علی زنوزی، آقا سید کاظم رشتی، استاد مینُوی، امام رضا، بانو فرحِ پهلوی، پاپ فرانسیس، پدر ژپتو،‌ پروفسور حسابی، پهلوان پوریا، حاج منصور ارضی، حکیم فردوسی، خواجه نظام‌الملک، دکتر خانلری، سپهبد خلبان نادر جهانبانی، سرهنگ قذافی، سید محمد بصام، شهید حججی، شیخ عباس قمی، علامه دهخدا، قاضی سعید قمی، کلنل محمد‌تقی‌خان پسیان، ملک‌الشعرا بهار، موسیو پوآرو، مهندس بازرگان، و ... ‌.

یادآوری:
شاخص‌ها همیشه بافاصله نوشته می‌شوند، مگر آن‌ها که همیشه در کنار اسم خود به‌کار می‌روند و جزئی از آن‌ شده‌اند. مثال:
امیربانو، بی‌بی‌شطیطه، حاجی‌فیروز، حسن‌دله، عباس‌میرزا، رضاخان، رضاشاه،‌ رضا‌قلی‌خان، شاه‌عباس، فتحعلی‌شاه، کَل‌عباس، مش‌مریم، ملاصدرا، ملانصرالدین، میرزاکوچک‌خان، ناصرالدین‌شاه، ننه‌بلقیس،‌ و ... .
#دستورزبان #فاصله‌گذاری
‌۱۴‌‌۰۰‌‌/‌۰‌۱‌/‌۱‌۲‌
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

سه نکتۀ فاصله‌گذاری

عبارت «هر چند وقت یک بار» از دو گروه اسمی تشکیل شده‌است:
۱) «هر چند وقت» (صفت + صفت + اسم)؛
۲) «یک بار» (عدد/ صفت + معدود/ موصوف).
این دو گروه همیشه در نقش قید به‌کار می‌روند و کاملاً بافاصله نوشته می‌شوند.

یادآوری:
۱) «هرچند» اگر حرف ربط و به معنای «اگرچه» باشد، بی‌فاصله نوشته می‌شود:
هرچند پیر و خسته‌دل و ناتوان شدم
هرگه که یاد روی تو کردم جوان شدم (حافظ)

۲) «یک بار» عدد و معدودِ غیرواژگانی است (= واژه نیست) و بنابراین بافاصله نوشته می‌شود.
#فاصله‌گذاری
‌۱۴‌‌۰۰‌‌/‌۰‌۱‌/‌‌۱‌۴‌
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

یک نکته‌ات بگویم!

نام‌ها و شاخص‌های مختوم به «ه» سَریا (= «ۀ/ ـۀ») یا «یِ» نمی‌گیرند. مثال:
- آزاده نامداری (نه آزادۀ ... یا آزاده‌ی ...)؛
- علامه دهخدا (نه علامۀ ... یا علامه‌ی ...).

یادآوری:
اگر برای نام یا شاخصی صفت بیاوریم، سریا یا «یِ» می‌گیرد. مثال:
آزادۀ عزیز، علامۀ فقید، و ... .
‌‌۱۴۰‌۰/‌۰۱‌/‌۱‌‌۶‌
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

#زنگ_املا
۳۳ واژهٔ «این»دار که نیم‌فاصله نوشته می‌شوند:
ایناهاش (بی‌فاصله)
این‌پااون‌پا کردن
اینجا/ این‌جا
اینجاآنجا/ این‌جاآن‌جا
این‌جانب/ اینجانب
این‌جانبان
اینجاوآنجا/ این‌جاوآن‌جا
این‌جور
این‌جوری
این‌جوریا
این‌جهانی
این‌چنین
این‌چنینی
این‌ریختی
این‌سان
این‌سو
این‌شکلی
این‌طرف
این‌طور
این‌طوری
این‌قدر
این‌قدرها
این‌کاره
این‌که/ اینکه
این‌گونه
این‌وآن (ضمیر)
این‌وَر
این‌وَراون‌وَر شدن
این‌وَراون‌وَر کردن
این‌وَری
این‌ها
این‌همانی
این‌همه
این‌یکی (ضمیر)
‌۱۴‌‌۰‌۰‌/۰‌‌۱‌‌/‌۱۸
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

شش قاعدۀ درصدنویسی

قاعدۀ اول:
۱-۱) همیشه عددِ درصد را حروفی می‌نویسیم: کارمزدِ بیش از چهار درصد رباخواری است. (از اینترنت)
۱-۲) اگر بخواهیم عدد را برجسته یا متمایز کنیم، می‌توانیم آن را رقمی بنویسیم: کارمزدِ بیش از ۴ درصد رباخواری است.
۱-۳) در متن‌های ریاضی یا محاسباتی، همیشه عددِ درصد و سایر اعداد را رقمی می‌نویسیم: اگر عدد ۵۰۰ به‌ اندازۀ ۴ درصد افزایش داشته باشد، نتیجۀ نهایی چقدر می‌شود؟ کافی است عدد ۱٫۰۴ را در ۵۰۰ ضرب کنید. آن‌گاه می‌بینید که نتیجۀ نهایی ۵۲۰ خواهد بود. (از اینترنت)

قاعدۀ دوم:
عدد و درصد را همیشه بافاصله می‌نویسیم، چنان‌که عدد و معدود را بافاصله می‌نویسیم: چهل درصد (۴۰ درصد)، نیم* درصد (۰٫۵ درصد)، سه‌ونیم درصد (۳٫۵ درصد)، دوازده و چهارصدم درصد (۱۲٫۰۴ درصد)، سه و یک‌چهارم درصد (¼۳ درصد). (میان عدد رقمی و واژۀ «درصد» همیشه فاصلۀ جامد می‌زنیم، زیرا بی‌‌فاصله نوشتن عدد و درصد نادرست است.)

یادآوری:
«صددرصد» قید است و همیشه حروفی و بی‌فاصله نوشته می‌شود. وگرنه، عدد و معدود است و بافاصله نوشته می‌شود.
قید: «فرمایش اعلی‌حضرت صددرصد صحیح است» (نادر ابراهیمی، آتش بدون دود، ج ۷، ص ۱۹۶)؛ عسل صددرصد خالص و طبیعی.
عدد و معدود: از نظر علمی و فنی، زمانی که غنی‌سازی به بیست درصد رسید، دیگر تا صد درصد هم می‌تواند پیش برود (از اینترنت)؛ سرمایه‌گذاری، با ۱۰۰ درصد سود سالانه.

قاعدۀ سوم:
الگوی عدد + «درصد» + «-ی» را همیشه با نیم‌فاصله یا بی‌فاصله می‌نویسیم:
۱) وام ۴درصدی؛
۲) افزایش ده‌درصدی حقوق کارمندان در سال جدید.

قاعدۀ چهارم:
عدد و نشانۀ «%» را بی‌فاصله می‌نویسیم: کاهش دامنۀ نوسان سهام از ۵% به ۲%. (از اینترنت)

قاعدۀ پنجم:
نشانۀ «%» را در سمت چپ عدد می‌نویسیم،‌ زیرا در فارسی از راست به چپ می‌خوانیم: ۴۵%.

یادآوری:
۱) از آنجا که نویسهٔ درصد با نویسهٔ اعشار متفاوت است، نوشتن درصد در سمت چپ عدد موجب اشتباه و بدخوانی نمی‌شود.
- نویسهٔ درصد: ۳% (یا ۳٪)؛ ۰٫۲% (یا ۰٫۲٪)
- نویسهٔ اعشار: ۰٫۰۳ (= سه‌صدم)
۲) کد فعال‌سازی نویسۀ اعشار در وُرد 066B است.

قاعدۀ ششم:
نشانۀ «%» و واژۀ «درصد» را با هم نمی‌نویسیم.
درست: طبق آمار، ۵% مردم ایران بیکارند.
درست: طبق آمار، پنج درصد مردم ایران بیکارند.
نادرست: طبق آمار، ۵% درصد مردم ایران بیکارند.

نکته:
فرهنگستانِ اول «درصد» را برای «پورسانتِ» فرانسوی تصویب کرد که هردو کمابیش رایج‌اند، ولی فرهنگستان فعلی «درصدانه» را تصویب کرد که اقبالی نیافت.
#فاصله‌گذاری #املا_رسم‌الخط
‌‌۱‌۴‌‌۰‌‌۰‌‌/‌۰۱/‌‌۲‌۱‌
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

#زنگ_املا
۷۸ واژهٔ «با»دار که بی‌فاصله نوشته می‌شوند:
باابهت
بااحساس
بااخلاق
باادب
بااراده
باارزش
بااستعداد
باانصاف
باانضباط
بااهمیت
باایمان
بابرکت
باپرستیژ
باتجربه
باتدبیر
باتربیت
باتقوا
باثبات
باجربزه
باجرئت
باحال
باحجاب
باحوصله
باحیا
باخبر
باخدا
بادقت
بادوام
باذوق
باروحیه
باسابقه
باسلیقه
باسواد
باسیاست
باشخصیت
باشرف
باشعور
باشکوه
باشهامت
باصرفه
باصفا
باطراوت
باعُرضه
باعظمت
باغیرت
بافاصله
بافایده
بافرهنگ
بافضیلت
باقاعده
باکفایت
باکلاس
باکلاه
باکله
باگذشت
بالیاقت
بامحبت
بامرام
بامزه
بامسما
بامعرفت
بامعنا
بامعنی
بامهابت
بانزاکت
بانشاط
بانظم
بانفوذ
بانمک
باواسطه
باوجدان
باوجود (صفت)
باوفا
باوقار
باهم‌آیی
باهمت
باهنر
باهوش
‌‌۱‌۴‌‌‌۰‌‌۰‌/‌۰‌‌‌۱‌‌‌/‌‌۲‌۳‌‌
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

دو نکتهٔ فاصله‌گذاری

۱) وقتی دو شاخص در پی هم می‌آیند، بافاصله نوشته می‌شوند. مثال:
استاد دکتر علی‌اشرف صادقی، امیر سپهبد علی صیاد شیرازی، سپهبد خلبان نادر جهانبانی، ... .

۲) فاصله‌گذاریِ نام‌های خانوادگیِ دوتایی و بیشتر تابع تلفظ است. اگر به هم اضافه شوند، بافاصله نوشته می‌شوند. وگرنه نیم‌فاصله. مثال:
- حالت اضافه: جوادیِ آملی،‌ محمدیِ گلپایگانیِ اَبیانه،‌ ... .
- غیراضافه: تقوی‌منش، میلان‌نورانی، حسینی‌پناه، ... .
‌۱‌۴‌۰‌۰‌/‌۰۱‌/‌۲‌۵‌‌
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

یک نکته‌ات بگویم!

«دانه» واحد شمارش اشیا هم هست:
رسمی: یک دانه سیب؛
شکسته: یه دونه سیب.
از نظر دستوری، «یک دانه» (یا «یه دونه») عدد + واحدواژه است و بنابراین همیشه بافاصله نوشته می‌شود. ولی اگر با نیم‌فاصله بنویسیم، به صفت تبدیل می‌شود و به‌ معنای «تک، بی‌نظیر، و یکی‌یکدانه» است: گوهر یک‌دانه (= «گوهر بی‌نظیر»).
و به قول قدیمی‌ها، پسرِ یه‌دونه یا خُله یا دیوونه!
#فاصله‌گذاری
۱‌۴۰‌۰/‌۰۱‌/۲‌۸‌
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

#زنگ_املا
۴۸ واژهٔ «باز»دار که بی‌فاصله نوشته می‌شوند:
بازانجام
بازاندیشی
بازآفرینی
بازآموزی
بازآوری
بازپخت
بازپخش
بازپرداخت
بازپس
بازپس‌گیری
بازتولید
بازجویانه
بازچاپ
بازخرید
بازخواست
بازخوانی
بازخور
بازخورد
بازدار
بازدارندگی
بازدارنده
بازداری
بازداشته
بازداشتی
بازدَم
بازدیدکننده
بازسازی
بازسازی‌شده
بازشماری
بازکننده
بازگردانده
بازگردانی
بازگشت‌پذیر
بازگشت‌ناپذیر
بازگفت
بازگوکننده
بازماندگی
بازمانده
بازمصرف
بازنشر
بازنگری
بازنمایی
بازنوشته
بازنویسی
بازیابی
بازیافت
بازیافته
بازیافتی
‌۱‌۴‌۰‌۰‌‌/‌۰‌‌۱‌/۳‌‌۰
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

🔺درس‌هایی برای دنیای پساکرونا

ناشر: کتابستان
این کتاب در مؤسسۀ متنوک و به کوشش ویراستارانِ مؤسسه ویرایش شده‌است.
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

«کیوی» (در انگلیسی، kiwi) درواقع نام یکی از پرندگانِ بومیِ نیوزیلند است که بال‌هایی کوتاه و منقاری بلند دارد و نمی‌تواند پرواز کند. داستان از این قرار است که «کیوی»، میوۀ معروف، که از گیاهان بومی و میوۀ ملیِ چین است، در آغازِ قرنِ بیستم به نیوزیلند (زلاند نو) برده و کشت شد. از آنجا که این میوه شبیه پرندۀ کیوی بود، نام این پرندۀ زیبا را برروی این میوه گذاشتند و به این نام شهرت یافت.
نهال کیوی نخستین بار در دهۀ چهلِ خورشیدی به کوشش شخصی به نام محمدامین البرزی به ایران آورده شد و در تنکابن کاشته شد.
امروزه ایران یکی از صادرکنندگان کیوی است و این میوۀ خوشمزه و پرخاصیت در استان‌های حاشیۀ دریای خزر (گیلان، مازندران و گلستان) کشت می‌شود.
‌۱۴‌‌۰۰‌‌/‌۰‌‌۲‌/‌‌۰‌۱‌
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

#زنگ_املا
۷۲ واژهٔ «بچه»دار که نیم‌فاصله نوشته می‌شوند:
بچه‌اعیان
بچه‌اعیون
بچه‌باز
بچه‌بازی
بچه‌پا
بچه‌پایی
بچه‌پُررو
بچه‌پولدار
بچه‌خرخون
بچه‌خلاف
بچه‌خوار
بچه‌خور
بچه‌خوره
بچه‌خوشگل
بچه‌خون
بچه‌دار
بچه‌داری
بچه‌دان
بچه‌دختر
بچه‌درس‌خون
بچه‌دزد
بچه‌دزدی
بچه‌دوست
بچه‌دون
بچه‌زا
بچه‌زایی
بچه‌سال
بچه‌سرراهی
بچه‌سرکه
بچه‌سگ
بچه‌سن
بچه‌ش شدن
بچه‌شیر
بچه‌شیردِه
بچه‌فسقلی
بچه‌فیل
بچه‌قشنگ
بچه‌قنداقی
بچه‌کونی
بچه‌گدا
بچه‌گربه
بچه‌گول‌زنک
بچه‌لات
بچه‌مثبت
بچه‌مچه
بچه‌محصل
بچه‌محل
بچه‎‌محله
بچه‌محلی
بچه‌مدرسه‌ای
بچه‌مُرده
بچه‌مرشد
بچه‌مزلف
بچه‌مکتبی
بچه‌ننه
بچه‌ننه‌بازی
بچه‌ولگرد
بچه‌هه
بچه‌یتیم
بَروبچه
پسربچه
خانوم‌بچه‌ها
دختربچه
درویش‌بچه
زن‌وبچه
سگ‌بچه
غلام‌بچه
کبک‌بچه
گرگ‌بچه
بچگانه (سرهم)
بچگونه (سرهم)
بچگی (بدون «ـه»)
‌۱‌۴‌۰‌۰‌‌/‌۰‌‌‌۲‌/۰‌۶‌
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

گفتاری‌نویسی «چه»

۱) در پیوند با ضمیرها‌ی شخصی:
چه‌م، چه‌ت، چه‌ش، چه‌مون، چه‌تون، چه‌شون

۲) در پیوند با ضمیر شخصی و فعل:
چه‌مه، چه‌ته، چه‌شه، چه‌مونه، چه‌تونه، چه‌شونه

یادآوری:
«چی» صورت گفتاری و غیررسمیِ «چه» است:
چیا/ چی‌ها (= چه چیزهایی)، چی به چیه، چی‌چی، چیه.
#گفتاری‌نویسی #فاصله‌گذاری
‌۱۴‌‌۰۰‌‌/‌۰‌‌۲‌/‌‌‌۰‌‌۷‌
‌سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

«روان‌شناسی» یا «روان‌شناختی»؟
به‌مناسبت ۹ اردیبهشت
روز روان‌شناس و مشاور

«روان‌شناسی» برابرنهاد فارسی برای واژۀ انگلیسی psychology (/سایکولوژی/) است که از عبارت یونانی Ψυχολογία گرفته شده‌است. در این عبارت، واژۀ ψυχή (/پسیکه/) به معنای «روح و نفْس» است. ازاین‌رو، در فارسی، به این دانش «علم‌الروح»، «علم‌النفس»، و «معرفةالنفس» می‌گفتند. گویا اولین بار، در سال ۱‌۳۱‌۷، دکتر علی‌اکبر سیاسی واژۀ فارسی «روان» را به‌جای «روح» و «نفْس» به‌کار برد و در پی آن، واژۀ «روان‌شناسی» را نیز ساخت، که رفته‌رفته متداول و پذیرفته شد.

یادآوری:
در فارسی، دانش‌هایی که بخش پایانی‌شان «-شناسی» دارند اسم‌اند. برای تبدیل این اسم‌ها به صفت، بخش پایانی‌شان به «-شناختی» بدل می‌شود. بنابراین «روان‌شناسی» اسم است و صفتِ آن «روان‌شناختی» است. مثال:
- اسم (در ترکیب اضافی): دانش روان‌شناسی، انجمن زبان‌شناسی، و ...؛
- صفت (در ترکیب وصفی): اختلالات روان‌شناختی، مطالعات زبان‌شناختی، و ... .
‌۱۴‌‌۰۰‌‌/‌۰‌‌۲‌/‌‌‌۰‌‌‌۹‌
‌سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

به‌مناسبت ۱۰ اردیبهشت
روز ملی خلیج فارس

کهن‌ترین نامی که از خلیج فارس به‌جا مانده‌است نامی است که آسوریان، پیش از ورود نژاد آریا به فلات ایران، بر این دریا گذاشته‌اند. در کتیبه‌های کهنِ آسوری، از این دریا به نام «نارمرتو»، به معنی «رود تلخ»، یاد شده‌است. در کتیبه‌‌ای از داریوشِ کبیر نیز، در تنگهٔ سوئز، «دریایی که از پارس آید» ذکر شده‌است. در روزگار ساسانیان، این خلیج را «دریای پارس» می‌گفتند.
بطلمیوس، دانشمند معروف علم هیئت، که در قرن دوم میلادی زندگی می‌کرد، در کتاب جغرافیای خود، که به زبان لاتین نوشته‌است‌، از این دریا به نام «پرسیکوس سینوس» یاد کرده‌است، که درست به معنای «خلیج فارس» است. قرن‌هاست که ترجمهٔ لاتینی «سینوس پرسیکوس» در دیگر زبان‌های زندهٔ جهان باقی مانده‌است و همهٔ ملل جهان خلیج فارس را به همین نام خوانده‌اند. در دوران اسلامی نیز نام این خلیج «بحر فارس»، «البحر الفارسی»، «الخلیج الفارسی»، و «خلیج فارس» یاد شده و در دایرةالمعارف اسلامی نیز همین نام‌ها برای خلیج فارس ضبط گردیده‌است.
اینک نام خلیج فارس در دیگر زبان‌ها، که نام «پارس» نیز در آن‌ها وجود دارد:
- آلمانی: Persischer Golf؛
- انگلیسی: Persian Gulf؛
- ایتالیایی: Golfo Persico؛
- روسی: Persidskizaliv؛
- ژاپنی: Perusha Wan؛
- فرانسوی: Golfe Persique.
برگرفته از: احمد اقتداری، «خلیج فارس و نام آن»، اطلاعات سیاسی ــ اقتصادی، فروردین و اردیبهشت ۱۳۸۹، شمارهٔ ۲۷۱ و ۲۷۲، ص ۶۲-۶۹ (با اندکی تلخیص).
#واژه‌شناسی
۱۴‌۰۰‌/۰‌۲/‌۱۰‌
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

#کتاب_خوب_بخوانیم
سفارش و خرید مستقیم: 09121226008
@Ketabe_Bahar

فهرست، پیش‌گفتار و بخشی از کتاب:
t.me/Ketabe_Bahar/723
۱‌۴‌۰‌۰/‌۰‌۲/۱‌۱‌
سید محمد بصام
@Matnook_com

فاصله‌گذاری ۴۵۶ واژۀ «بی»دار (رایگان)
با امکان جست‌وجو + ۱ قاعدۀ فاصله‌گذاری
۳ صفحه، پی‌دی‌اف
#فاصله‌گذاری
سید محمد بصام
@Matnook_com
www.matnook.com

#زنگ_املا
۴۰ واژهٔ «پدر»دار که بی‌فاصله نوشته می‌شوند:
پدراندرپدر
پدرآمرزیده
پدربزرگ
پدربیامرز
پدرتباری
پدرجد
پدرخانم
پدرخدایی
پدرخوانده
پدردار
پدردرآر
پدردربیار
پدردرپدر
پدرزن
پدرسالار
پدرسالاری
پدرسگ‌بازی
پدرسگ‌صاحب
پدرسوختگی
پدرسوخته
پدرسوخته‌بازی
پدرشاهی
پدرشناس
پدرشوهر
پدرشیفتگی
پدرصلواتی
پدرکُش
پدرکُشتگی
پدرکُشته
پدرکُشی
پدرمادر
پدرمادردار
پدرمُرده
پدرنامرد
پدرنسناس
پدروار
پدریار
زن‌پدر
سگ‌پدر
هم‌پدر
‌۱‌‌۴‌‌۰‌‌۰‌‌‌/‌‌۰‌‌‌۲‌‌/۱‌۳‌
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

یک نکته‌ات بگویم!

در متن و پاورقی (یا پی‌نوشت) و کتابنامه، نام کتاب‌های آسمانی، ازجمله قرآن، نه سیاه (Bold) می‌شود و نه شیب‌دار (ایرانیک).

سید محمد بصام
@Matnook_com

برگی از تاریخ
متنی فارسی از قرن ششم

«سال چهل، به اول سال، از جملۀ خوارج سه کس بودند؛ یکی عبدالرحمن‌بن ملجم و دیگر مبارک‌بن عبدالله و سه‌دیگر عمروبن بکر، و همواره بر علی و معاویه و عمروبن العاص لعنت کردندی. پس گفتند ما خود را به خدای بخشیم و این سه کس را بکشیم که همه فتنه از ایشان است و بر این بایستادند و شمشیرها را زهرآب دادند و میعاد کردند که به رمضان [...] هرکسی یکی را بکشد.

[...] عبدالرحمن دو مرد دیگر را با خود یار گردانید، یکی را نام وردان بود و دیگری را شبیب، و زنی را دوست داشته بود و نام او قطام بود و خارجیه بود و برادرش به حرب نهروان کشته شده بود و عبدالرحمن او را گفت: به زن من باش.
قطام گفتا: تو کابین من نداری.
عبدالرحمن گفتا: کابین تو چیست؟
قطام گفتا: سه هزار درم سیم و غلامی و کنیزکی و خون علی‌بن ابی‌طالب!
عبدالرحمن گفت: این‌همه بدهم و علی را بکشم، و عظیم تیز بگشت بر آن کار.

و روز آدینه، هفدهم ماه رمضان، سحرگاهی هر سه تن سوی مسجد آمدند و چون امیرالمؤمنین علی اندرآمد، هرسه تیغ بزدند و عبدالرحمن شمشیر بر سرش زد و تا نزدیک مغزش برسید. شبیب و وردان هردو بجَستند و عبدالرحمن گرفتار آمد و مردی از پس برفت و وردان را بکشت. پس امیرالمؤمنین علی جعدة‌بن هبیره را فرمود که مردم را نماز کند و حسن را خود وصی کرده بود. پس هم او را فرمود که عبدالرحمن را نگاه دار و اگر من بمیرم، او را قصاص کن و اگر نه، آنچه باید خود کنم. پس عبدالرحمن را گفت: چرا چنین کردی؟
گفت: زیراکه خون تو حلال است، با چندین خون‌ها که تو ریخته‌ای.

بعد از آن، علی روز سوم از جهان بیرون رفت، رضوان‌الله‌علیه، و حسن بر وی نماز کرد و عمرش شصت‌و‌سه سال بود.»

منبع:
مجمل التواریخ و القصص، تصحیح اکبر نحوی (چاپ اول: تهران، انتشارات دکتر محمود افشار، ۱۳۹۹)، ص ۴۴۳
#پرسه_در_متون
۱‌‌۴‌‌۰‌‌۰‌‌‌/‌‌۰‌‌‌۲‌‌/۱‌‌۴‌
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com