ठळक बातम्या.

(6 फेब्रुवारी 2025)

1.केरळमध्ये ब्रुसेलोसिसची नोंद.

-ब्रुसेलोसिस हा ब्रुसेला प्रजातींमुळे होणारा एक जिवाणूजन्य आजार आहे.

- लक्षणे - ताप, अशक्तपणा, वजन कमी होणे आणि सामान्य अस्वस्थता यांचा समावेश होतो. उष्मायन कालावधी एक आठवडा ते दोन महिन्यांपर्यंत असतो, परंतु बहुतेक लक्षणे दोन ते चार आठवड्यांत दिसून येतात.
-उपचार पर्याय -  सामान्य उपचारांमध्ये डॉक्सीसाइक्लिन आणि स्ट्रेप्टोमायसिन यांचा समावेश आहे.

2. भारत रणभूमी दर्शन उपक्रम

-७७ व्या लष्कर दिनानिमित्त, संरक्षण मंत्रालयाने भारत रणभूमी दर्शन उपक्रम सुरू केला.

-भारतीय सशस्त्र दलांच्या बलिदानाचे स्मरण करणाऱ्या ७७ स्थळांवर हे उपक्रम लक्ष केंद्रित करते. हा उपक्रम भारतीय लष्कर, राज्य सरकारे आणि पर्यटन मंत्रालय यांच्यातील सहकार्याने राबविण्यात आला.

3.घरगुती वापर खर्च सर्वेक्षण (HCES) २०२३-२४

- राष्ट्रीय सांख्यिकी कार्यालय (NSO) कडून मोजणी.

- २०२३-२४ नमुना: २,६१,९५३ कुटुंबे (१,५४,३५७ ग्रामीण, १,०७,५९६ शहरी)

- अंदमान आणि निकोबार काही दुर्गम गावे वगळता सर्व राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये आयोजित .

- सर्वेक्षण कालावधी: ऑगस्ट २०२३ - जुलै २०२४.

- एचसीईएस २०२३-२४ चे प्रमुख निष्कर्ष:
1.सध्याच्या किमतींवर MPCE (मासिक दरडोई खर्च):
-ग्रामीण : ₹४,१२२ (२०२३-२४) विरुद्ध ₹३,७७३ (२०२२-२३).
-शहरी : ₹६,९९६ (२०२३-२४) विरुद्ध ₹६,४५९ (२०२२-२३).

2.शहरी-ग्रामीण वापरातील तफावत:
२०२२-२३ मध्ये ७१% आणि २०११-१२ मध्ये ८४% वरून २०२३-२४ मध्ये ७०% पर्यंत घसरले .

3.राज्यनिहाय ट्रेंड:
ग्रामीण MPCE मध्ये ओडिशा (१४%) मध्ये सर्वाधिक वाढ दिसून आली, तर पंजाब (१३%) मध्ये शहरी MPCE मध्ये सर्वाधिक वाढ दिसून आली.

- केरळमध्ये शहरी-ग्रामीण MPCE तफावत सर्वात कमी (१८%) नोंदवली गेली , तर झारखंडमध्ये सर्वाधिक (८३%) होती.

4. भारतातील पहिले राष्ट्रीय सहकार विद्यापीठ.

- प्रस्तावित: इन्स्टिट्यूट ऑफ रुरल मॅनेजमेंट आणंद (IRMA), गुजरात.

-इन्स्टिट्यूट ऑफ रुरल मॅनेजमेंट आणंद (IRMA)भारताच्या श्वेत क्रांतीचे संस्थापक वर्गीस कुरियन यांनी १९७९ मध्ये स्थापना केली .

5.जेव्हॉन्स पॅराडॉक्स संकल्पना.

−जेव्हॉन्स पॅराडॉक्स म्हणजे काय?
जेव्हा एखादे साधन अधिक कार्यक्षम आणि वापरण्यास स्वस्त होते तेव्हा एकूण वापर कमी होण्याऐवजी वाढतो.

−संदर्भ: डीपसीएक लाँचमुळे जागतिक टेक स्टॉक्समध्ये विक्री झाल्यानंतर, एआय चिपच्या मागणीबद्दल चिंता निर्माण झाल्यानंतर,जेव्हॉन्स विरोधाभास आर्थिक चर्चेत पुन्हा एकदा समोर आला आहे

-सिद्धांत आणि मूळ:१८६५ मध्ये विल्यम स्टॅनली जेव्हॉन्स यांनी मांडला.

6.सँटोरिनीला बेट

-चार दिवसांत २०० हून अधिक भूकंपांचे धक्के.

-ग्रीसमधील सायक्लेड्स द्वीपसमूहाचा भाग असलेल्या दक्षिण  एजियन समुद्रात स्थित .(आफ्रिकन प्लेट  आणि  एजियन सी प्लेटच्या संगमाजवळ स्थित)

−दक्षिण एजियन ज्वालामुखी आर्कमधील सर्वात सक्रिय ज्वालामुखी केंद्रांपैकी एक,  सॅंटोरिनी कॅल्डेरा येथे आहे  .

-ऐतिहासिकदृष्ट्या  मिनोअन उद्रेकासाठी  (सुमारे ३,६०० वर्षांपूर्वी) ओळखले जाते, जे इतिहासातील सर्वात मोठ्या ज्वालामुखी उद्रेकांपैकी एक आहे.

7.कर्ज-ते-जीडीपी गुणोत्तर

- केंद्र सरकारने आर्थिक वर्ष २०२६-२७ पासून वित्तीय तूट ऐवजी कर्ज-ते-जीडीपी गुणोत्तर हा प्राथमिक वित्तीय आधार म्हणून बदलण्याची घोषणा केली आहे ,

-२०३१ पर्यंत ५०±१% गुणोत्तराचे लक्ष्य ठेवले आहे .

−कर्ज-ते-जीडीपी गुणोत्तर बद्दल :

हे देशाच्या एकूण कर्जाचे त्याच्या GDP शी असलेले प्रमाण दर्शवते, जे आर्थिक स्थिरता आणि परतफेड क्षमता दर्शवते.

Join:@MpscMadeSimple