🔶लोकसंख्याविषयक महत्वाचे🔶

1. जनगणना - गृह मंत्रालयांतर्गत
2. जनगणना प्रारंभ - 1872
3. जनगणना आयुक्त पद निर्मिती - 1881
4. जनगणना अधिनियम - 1948
5. कुटुंब नियोजन कार्यक्रमास सुरुवात - 1952

6. जन्म - मृत्यू नोंदणी अधिनियम - 1969

7. राष्ट्रीय लोकसंख्या आयोग स्थापना - 1993

8. पहिले लोकसंख्या धोरण - 1976

9. दुसरे लोकसंख्या धोरण - 2000



🔶लोकसंख्या विषयक सिद्धांत🔶

1. माल्थसचा लोकसंख्याविषयक सिद्धांत
- प्रबंधाचे नाव - An essay on the principles of Population

लोकसंख्या "भूमितीय पद्धतीने" (2,4,6,8.....) वाढते , तर अन्नधान्य उत्पादन "अंकगणितीय पद्धतीने"(1,2,3,4....) वाढते.

Channel Link
@mpscguidance


t.me/mpscguidance

जगभरातील 31% गरीब बालक भारतात  आहेत :- OPHI अहवाल

*ऑक्सफोर्ड पॉवर्टी अँड ह्यूमन डेव्हलपमेंट इनिशिएटिव्ह (OPHI) ने “2017 ग्लोबल मल्टी-डायमेन्शनल पोव्हर्टी इंडेक्स (MPI) अहवाल प्रसिद्ध केला.

* अहवाल जगभरातील 23 देशांबाबत अद्ययावत MPI अंदाज प्रदान करतो._

*यावेळी प्रथमच* प्रत्येक देशासाठी दारिद्रयरेषेखाली जगणार्‍या बालकांविषयी माहिती प्रसिद्ध केली आहे.

* अहवालानुसार, 103 देशांमधील निम्म्या बहु आयामीरीतीने गरीब लोकांना लहान मुलं आहेत.

*दारिद्रयरेषेखाली बालकांविषयी जागतिक स्वरूप*

* 103 निम्न व मध्यम उत्पन्न घेणार्‍या देशांमध्ये, एकूण लोकसंख्येत 34% बालकांचे प्रमाण आहे - परंतु त्यापैकी 48% गरीब आहेत.

* प्रत्येक 5 बालकांपैकी जवळजवळ दोन (एकूण 37% किंवा 689 दशलक्ष) बहु आयामीरीतीने गरीब आहेत. 
* भारतासह 36 देशांत, कमीत कमी अर्ध्या बालकांचा MPI गरिबीत आहे.
* इथिओपिया, नायजर आणि दक्षिण सुदान मध्ये 90% बालके MPI गरीब आहेत.

*जागतिक MPI चे स्वरूप*

* जगभरात जवळपास 1.45 अब्ज लोक MPI गरिबीत जगत आहेत. त्यापैकी 26.5% लोक सर्वेक्षण केलेल्या 103 देशांत आहेत.
* चड, बुरकीना फासो, नायजर, इथिओपिया, दक्षिण सुदान, नायजेरिया, युगांडा आणि अफगाणिस्तान हे जगातले सर्वात गरीब प्रदेश आहेत.

*जागतिक MPI आणि भारत*

* भारतात सर्वाधिक 295 दशलक्ष वंचित लोकसंख्या आहे आणि जगातल्या बहुआयामी गरीब बालकांपैकी 31% एवढे भारतामध्ये राहतात.

*एकूण लोकसंख्येनुसार बहु-आयामीरितीने गरीब बालकांची संख्या लक्षात घेतली तर 103 देशांमध्ये भारत 37 व्या स्थानी आहे.*

*बहु-आयामीरितीने(Multi dimensional Poverty Index )गरीब बालक म्हणजे कोण?*

_"बहु-आयामीरितीने गरीब" बालक म्हणजे गरिबीच्या आरोग्य, शिक्षण आणि जीवनमानाचा स्तर या तीन विषयात वर्गीकृत केलेल्या दहा निर्देशकांपैकी कमीतकमी एक तृतीयांश निर्देशकांमध्ये ते बालक कमी मूल्यांकीत केले गेले आहे._

• एकूण लोकसंख्येशी असलेले हिंदू लोकसंख्येचे प्रमाण 0.7% नी घटले .
• शीख लोकसंख्येचे प्रमाण 0.2% नी घटले .
• बौद्ध लोकसंख्येचे प्रमाण 0.1% नी घटले .
• मुस्लिम लोकसंख्येचे प्रमाण 0.8% नी वाढले .
• ख्रिश्चन आणि जैन धर्माच्या लोकसंख्येत कोणताही महत्वपूर्ण बदल झाला नाही.

जॉइन » @mpscguidance

एकूण मुस्लिम लोकसंख्येचा विचार केल्यास आसाममध्ये सर्वाधिक वाढ झाली आहे. 2001 मध्ये 30.09% असलेले प्रमाण आता 34.2% एवढे झाले. बांगलादेशातून येणार्‍या निर्वासितांमुळे मुख्यतः ही वाढ झाली.

नागरी वसाहतीचा आकारानुसार क्रम : शहर > नगर > महानगर > सन्नगर

दशलक्षी शहरे :
» १० लाख पेक्षा जास्त लोकसंख्या असलेली शहरे.
» देशात ५३ शहरे.
» महाराष्ट्रात ६.
१) बृहन मुंबई,
२) पुणे,
३) नागपूर,
४) नाशिक,
५) वसई विरार,
६) औरंगाबाद
जॉइन » @mpscguidance

» २००१-११ या दशकातील नागरी लोकसंख्येत वाढ : महाराष्ट्र : २४% आणि भारत : ३२%
» २००१-११ या दशकातील ग्रामीण लोकसंख्येत वाढ : महा. १०% आणि भारत : १२ %