Forwarded from 🚆𝗠𝗣𝗦𝗖 𝗘𝘅𝗽𝗿𝗲𝘀𝘀🚆©
🔶लोकसंख्याविषयक महत्वाचे🔶
1. जनगणना - गृह मंत्रालयांतर्गत
2. जनगणना प्रारंभ - 1872
3. जनगणना आयुक्त पद निर्मिती - 1881
4. जनगणना अधिनियम - 1948
5. कुटुंब नियोजन कार्यक्रमास सुरुवात - 1952
6. जन्म - मृत्यू नोंदणी अधिनियम - 1969
7. राष्ट्रीय लोकसंख्या आयोग स्थापना - 1993
8. पहिले लोकसंख्या धोरण - 1976
9. दुसरे लोकसंख्या धोरण - 2000
🔶लोकसंख्या विषयक सिद्धांत🔶
1. माल्थसचा लोकसंख्याविषयक सिद्धांत
- प्रबंधाचे नाव - An essay on the principles of Population
लोकसंख्या "भूमितीय पद्धतीने" (2,4,6,8.....) वाढते , तर अन्नधान्य उत्पादन "अंकगणितीय पद्धतीने"(1,2,3,4....) वाढते.
Channel Link
@mpscguidance
t.me/mpscguidance
1. जनगणना - गृह मंत्रालयांतर्गत
2. जनगणना प्रारंभ - 1872
3. जनगणना आयुक्त पद निर्मिती - 1881
4. जनगणना अधिनियम - 1948
5. कुटुंब नियोजन कार्यक्रमास सुरुवात - 1952
6. जन्म - मृत्यू नोंदणी अधिनियम - 1969
7. राष्ट्रीय लोकसंख्या आयोग स्थापना - 1993
8. पहिले लोकसंख्या धोरण - 1976
9. दुसरे लोकसंख्या धोरण - 2000
🔶लोकसंख्या विषयक सिद्धांत🔶
1. माल्थसचा लोकसंख्याविषयक सिद्धांत
- प्रबंधाचे नाव - An essay on the principles of Population
लोकसंख्या "भूमितीय पद्धतीने" (2,4,6,8.....) वाढते , तर अन्नधान्य उत्पादन "अंकगणितीय पद्धतीने"(1,2,3,4....) वाढते.
Channel Link
@mpscguidance
t.me/mpscguidance
Forwarded from 🚆𝗠𝗣𝗦𝗖 𝗘𝘅𝗽𝗿𝗲𝘀𝘀🚆©
Q. २०११ साली संयुक्त राष्ट्रांच्या लोकसंख्या विभागाने २०५० सालातील जागतिक लोकसंख्येसंबंधी एक अहवाल प्रस्तुत केला. यात संभाव्य सर्वाधिक लोकसंख्येच्या २० देशांची यादी दिली गेली, या यादीत पुढीलपकी कोणत्या देशाचा समावेश नाही?
अ) व्हिएतनाम ब) पाकिस्तान
क) ब्राझिल ड) इंग्लंड
स्पष्टीकरण – मे २०११ मध्ये संयुक्त राष्ट्रसंघाने जो अहवाल प्रस्तुत केला त्यानुसार, जागतिक लोकसंख्या २०४३ पर्यंत ९ अब्ज इतकी असेल. २०५० पर्यंत भारत चीनला लोकसंख्येच्या बाबतीत मागे टाकेल.
२० देशांची यादी खालील प्रमाणे –
१) भारत, २) चीन, ३) अमेरिका
४) नायझेरीया, ५) इंडोनेशिया ६) पाकिस्तान
७) ब्राझिल ८) बांगलादेश ९) फिलिपाइन्स
१०) कांगो ११) इथोपिया १२) मेक्सिको
१३) टांझानिया १४) रशिया १५) इजिप्त
१६) जपान १७) व्हिएतनाम १८) केनिया १९) युगांडा २०) तुर्की
अ) व्हिएतनाम ब) पाकिस्तान
क) ब्राझिल ड) इंग्लंड
स्पष्टीकरण – मे २०११ मध्ये संयुक्त राष्ट्रसंघाने जो अहवाल प्रस्तुत केला त्यानुसार, जागतिक लोकसंख्या २०४३ पर्यंत ९ अब्ज इतकी असेल. २०५० पर्यंत भारत चीनला लोकसंख्येच्या बाबतीत मागे टाकेल.
२० देशांची यादी खालील प्रमाणे –
१) भारत, २) चीन, ३) अमेरिका
४) नायझेरीया, ५) इंडोनेशिया ६) पाकिस्तान
७) ब्राझिल ८) बांगलादेश ९) फिलिपाइन्स
१०) कांगो ११) इथोपिया १२) मेक्सिको
१३) टांझानिया १४) रशिया १५) इजिप्त
१६) जपान १७) व्हिएतनाम १८) केनिया १९) युगांडा २०) तुर्की
Forwarded from 🚆𝗠𝗣𝗦𝗖 𝗘𝘅𝗽𝗿𝗲𝘀𝘀🚆©
जगभरातील 31% गरीब बालक भारतात आहेत :- OPHI अहवाल
*ऑक्सफोर्ड पॉवर्टी अँड ह्यूमन डेव्हलपमेंट इनिशिएटिव्ह (OPHI) ने “2017 ग्लोबल मल्टी-डायमेन्शनल पोव्हर्टी इंडेक्स (MPI) अहवाल प्रसिद्ध केला.
* अहवाल जगभरातील 23 देशांबाबत अद्ययावत MPI अंदाज प्रदान करतो._
*यावेळी प्रथमच* प्रत्येक देशासाठी दारिद्रयरेषेखाली जगणार्या बालकांविषयी माहिती प्रसिद्ध केली आहे.
* अहवालानुसार, 103 देशांमधील निम्म्या बहु आयामीरीतीने गरीब लोकांना लहान मुलं आहेत.
*दारिद्रयरेषेखाली बालकांविषयी जागतिक स्वरूप*
* 103 निम्न व मध्यम उत्पन्न घेणार्या देशांमध्ये, एकूण लोकसंख्येत 34% बालकांचे प्रमाण आहे - परंतु त्यापैकी 48% गरीब आहेत.
* प्रत्येक 5 बालकांपैकी जवळजवळ दोन (एकूण 37% किंवा 689 दशलक्ष) बहु आयामीरीतीने गरीब आहेत.
* भारतासह 36 देशांत, कमीत कमी अर्ध्या बालकांचा MPI गरिबीत आहे.
* इथिओपिया, नायजर आणि दक्षिण सुदान मध्ये 90% बालके MPI गरीब आहेत.
*जागतिक MPI चे स्वरूप*
* जगभरात जवळपास 1.45 अब्ज लोक MPI गरिबीत जगत आहेत. त्यापैकी 26.5% लोक सर्वेक्षण केलेल्या 103 देशांत आहेत.
* चड, बुरकीना फासो, नायजर, इथिओपिया, दक्षिण सुदान, नायजेरिया, युगांडा आणि अफगाणिस्तान हे जगातले सर्वात गरीब प्रदेश आहेत.
*जागतिक MPI आणि भारत*
* भारतात सर्वाधिक 295 दशलक्ष वंचित लोकसंख्या आहे आणि जगातल्या बहुआयामी गरीब बालकांपैकी 31% एवढे भारतामध्ये राहतात.
*एकूण लोकसंख्येनुसार बहु-आयामीरितीने गरीब बालकांची संख्या लक्षात घेतली तर 103 देशांमध्ये भारत 37 व्या स्थानी आहे.*
*बहु-आयामीरितीने(Multi dimensional Poverty Index )गरीब बालक म्हणजे कोण?*
_"बहु-आयामीरितीने गरीब" बालक म्हणजे गरिबीच्या आरोग्य, शिक्षण आणि जीवनमानाचा स्तर या तीन विषयात वर्गीकृत केलेल्या दहा निर्देशकांपैकी कमीतकमी एक तृतीयांश निर्देशकांमध्ये ते बालक कमी मूल्यांकीत केले गेले आहे._
*ऑक्सफोर्ड पॉवर्टी अँड ह्यूमन डेव्हलपमेंट इनिशिएटिव्ह (OPHI) ने “2017 ग्लोबल मल्टी-डायमेन्शनल पोव्हर्टी इंडेक्स (MPI) अहवाल प्रसिद्ध केला.
* अहवाल जगभरातील 23 देशांबाबत अद्ययावत MPI अंदाज प्रदान करतो._
*यावेळी प्रथमच* प्रत्येक देशासाठी दारिद्रयरेषेखाली जगणार्या बालकांविषयी माहिती प्रसिद्ध केली आहे.
* अहवालानुसार, 103 देशांमधील निम्म्या बहु आयामीरीतीने गरीब लोकांना लहान मुलं आहेत.
*दारिद्रयरेषेखाली बालकांविषयी जागतिक स्वरूप*
* 103 निम्न व मध्यम उत्पन्न घेणार्या देशांमध्ये, एकूण लोकसंख्येत 34% बालकांचे प्रमाण आहे - परंतु त्यापैकी 48% गरीब आहेत.
* प्रत्येक 5 बालकांपैकी जवळजवळ दोन (एकूण 37% किंवा 689 दशलक्ष) बहु आयामीरीतीने गरीब आहेत.
* भारतासह 36 देशांत, कमीत कमी अर्ध्या बालकांचा MPI गरिबीत आहे.
* इथिओपिया, नायजर आणि दक्षिण सुदान मध्ये 90% बालके MPI गरीब आहेत.
*जागतिक MPI चे स्वरूप*
* जगभरात जवळपास 1.45 अब्ज लोक MPI गरिबीत जगत आहेत. त्यापैकी 26.5% लोक सर्वेक्षण केलेल्या 103 देशांत आहेत.
* चड, बुरकीना फासो, नायजर, इथिओपिया, दक्षिण सुदान, नायजेरिया, युगांडा आणि अफगाणिस्तान हे जगातले सर्वात गरीब प्रदेश आहेत.
*जागतिक MPI आणि भारत*
* भारतात सर्वाधिक 295 दशलक्ष वंचित लोकसंख्या आहे आणि जगातल्या बहुआयामी गरीब बालकांपैकी 31% एवढे भारतामध्ये राहतात.
*एकूण लोकसंख्येनुसार बहु-आयामीरितीने गरीब बालकांची संख्या लक्षात घेतली तर 103 देशांमध्ये भारत 37 व्या स्थानी आहे.*
*बहु-आयामीरितीने(Multi dimensional Poverty Index )गरीब बालक म्हणजे कोण?*
_"बहु-आयामीरितीने गरीब" बालक म्हणजे गरिबीच्या आरोग्य, शिक्षण आणि जीवनमानाचा स्तर या तीन विषयात वर्गीकृत केलेल्या दहा निर्देशकांपैकी कमीतकमी एक तृतीयांश निर्देशकांमध्ये ते बालक कमी मूल्यांकीत केले गेले आहे._
Forwarded from 🚆𝗠𝗣𝗦𝗖 𝗘𝘅𝗽𝗿𝗲𝘀𝘀🚆©
• एकूण लोकसंख्येशी असलेले हिंदू लोकसंख्येचे प्रमाण 0.7% नी घटले .
• शीख लोकसंख्येचे प्रमाण 0.2% नी घटले .
• बौद्ध लोकसंख्येचे प्रमाण 0.1% नी घटले .
• मुस्लिम लोकसंख्येचे प्रमाण 0.8% नी वाढले .
• ख्रिश्चन आणि जैन धर्माच्या लोकसंख्येत कोणताही महत्वपूर्ण बदल झाला नाही.
जॉइन » @mpscguidance
• शीख लोकसंख्येचे प्रमाण 0.2% नी घटले .
• बौद्ध लोकसंख्येचे प्रमाण 0.1% नी घटले .
• मुस्लिम लोकसंख्येचे प्रमाण 0.8% नी वाढले .
• ख्रिश्चन आणि जैन धर्माच्या लोकसंख्येत कोणताही महत्वपूर्ण बदल झाला नाही.
जॉइन » @mpscguidance
Forwarded from 🚆𝗠𝗣𝗦𝗖 𝗘𝘅𝗽𝗿𝗲𝘀𝘀🚆©
एकूण मुस्लिम लोकसंख्येचा विचार केल्यास आसाममध्ये सर्वाधिक वाढ झाली आहे. 2001 मध्ये 30.09% असलेले प्रमाण आता 34.2% एवढे झाले. बांगलादेशातून येणार्या निर्वासितांमुळे मुख्यतः ही वाढ झाली.
Forwarded from 🚆𝗠𝗣𝗦𝗖 𝗘𝘅𝗽𝗿𝗲𝘀𝘀🚆©
नागरी वसाहतीचा आकारानुसार क्रम : शहर > नगर > महानगर > सन्नगर
Forwarded from 🚆𝗠𝗣𝗦𝗖 𝗘𝘅𝗽𝗿𝗲𝘀𝘀🚆©
दशलक्षी शहरे :
» १० लाख पेक्षा जास्त लोकसंख्या असलेली शहरे.
» देशात ५३ शहरे.
» महाराष्ट्रात ६.
१) बृहन मुंबई,
२) पुणे,
३) नागपूर,
४) नाशिक,
५) वसई विरार,
६) औरंगाबाद
जॉइन » @mpscguidance
» १० लाख पेक्षा जास्त लोकसंख्या असलेली शहरे.
» देशात ५३ शहरे.
» महाराष्ट्रात ६.
१) बृहन मुंबई,
२) पुणे,
३) नागपूर,
४) नाशिक,
५) वसई विरार,
६) औरंगाबाद
जॉइन » @mpscguidance
Forwarded from 🚆𝗠𝗣𝗦𝗖 𝗘𝘅𝗽𝗿𝗲𝘀𝘀🚆©
» २००१-११ या दशकातील नागरी लोकसंख्येत वाढ : महाराष्ट्र : २४% आणि भारत : ३२%
» २००१-११ या दशकातील ग्रामीण लोकसंख्येत वाढ : महा. १०% आणि भारत : १२ %
» २००१-११ या दशकातील ग्रामीण लोकसंख्येत वाढ : महा. १०% आणि भारत : १२ %
Forwarded from 🚆𝗠𝗣𝗦𝗖 𝗘𝘅𝗽𝗿𝗲𝘀𝘀🚆©
नागरी लोकसंख्या वाढीचा सर्वाधिक दर » रायगड
नागरी लोकसंख्या
» महाराष्ट्र : ४५.२३ (२००१ : ४२.%)
» सर्वाधिक
१) मुंबई शहर
२) मुंबई उपनगर
३) पुणे
४) नागपूर
» सर्वात कमी
१) गडचिरोली
२) शिंधुदुर्ग
३) हिंगोली
जॉइन » @mpscguidance
स्थलांतरच्या प्रकारानुसार उतरता क्रम
१) ग्रामीण ते ग्रामीण
२) ग्रामीण ते शहरी
३) शहरी ते शहरी
४) शाहरी ते ग्रामीण
जॉइन » @mpscguidance
» भारताची लोकसंख्या तिसर्या ते सातव्या सर्वाधिक लोकसंख्या असलेल्या देशांच्या एकत्रित लोकसंखेपेक्षाही जास्त आहे. (अमेरिका, इंडोनेशिया, ब्राझिल, पाकिस्तान, बांग्लादेश)
» उत्तरप्रदेश आणि महाराष्ट्रची लोकसंख्या अमेरिकेच्या लोकसंख्येपेक्षाही जास्त आहे.
» एकट्या उत्तरप्रदेशाची लोकसंख्या ब्राझिलच्या लोकसंख्येएवढी आहे.
T.me/mpscguidance
नागरी लोकसंख्या
» महाराष्ट्र : ४५.२३ (२००१ : ४२.%)
» सर्वाधिक
१) मुंबई शहर
२) मुंबई उपनगर
३) पुणे
४) नागपूर
» सर्वात कमी
१) गडचिरोली
२) शिंधुदुर्ग
३) हिंगोली
जॉइन » @mpscguidance
स्थलांतरच्या प्रकारानुसार उतरता क्रम
१) ग्रामीण ते ग्रामीण
२) ग्रामीण ते शहरी
३) शहरी ते शहरी
४) शाहरी ते ग्रामीण
जॉइन » @mpscguidance
» भारताची लोकसंख्या तिसर्या ते सातव्या सर्वाधिक लोकसंख्या असलेल्या देशांच्या एकत्रित लोकसंखेपेक्षाही जास्त आहे. (अमेरिका, इंडोनेशिया, ब्राझिल, पाकिस्तान, बांग्लादेश)
» उत्तरप्रदेश आणि महाराष्ट्रची लोकसंख्या अमेरिकेच्या लोकसंख्येपेक्षाही जास्त आहे.
» एकट्या उत्तरप्रदेशाची लोकसंख्या ब्राझिलच्या लोकसंख्येएवढी आहे.
T.me/mpscguidance
Forwarded from MPSC 2025 📚📚 (Prashant Khedkar)
#Rajyaseva_2018
#PSI_STI_ASO2018
#Geography
भूगोल सरावप्रश्न
संकलन- @khedkar_prashant
258. पृथ्वी प्रमाणेच जवळपास 24 तास हा परिवलन काल कोणत्या ग्रहाचा आहे?
⚪️बुध
⚫️गुरू
🔴मंगल✅✅✅अचूक उत्तर
🔵शनी
जॉईन करा @RajyasevaSTI
#PSI_STI_ASO2018
#Geography
भूगोल सरावप्रश्न
संकलन- @khedkar_prashant
258. पृथ्वी प्रमाणेच जवळपास 24 तास हा परिवलन काल कोणत्या ग्रहाचा आहे?
⚪️बुध
⚫️गुरू
🔴मंगल✅✅✅अचूक उत्तर
🔵शनी
जॉईन करा @RajyasevaSTI
Forwarded from MPSC 2025 📚📚 (Prashant Khedkar)
#Rajyaseva_2018
#PSI_STI_ASO2018
#Geography
भूगोल सरावप्रश्न
संकलन- @khedkar_prashant
259. पृथ्वीवरील 2 अक्षवृत्तातील अंतर किती असते?
⚪️11 किमी
⚫️111 किमी✅✅✅ अचूक उत्तर
🔴1111 किमी
🔵अंतर सर्व ठिकाणी समान नसते
जॉईन करा @RajyasevaSTI
#PSI_STI_ASO2018
#Geography
भूगोल सरावप्रश्न
संकलन- @khedkar_prashant
259. पृथ्वीवरील 2 अक्षवृत्तातील अंतर किती असते?
⚪️11 किमी
⚫️111 किमी✅✅✅ अचूक उत्तर
🔴1111 किमी
🔵अंतर सर्व ठिकाणी समान नसते
जॉईन करा @RajyasevaSTI
Forwarded from MPSC 2025 📚📚 (Prashant Khedkar)
#Rajyaseva_2018
#Geography
भूगोल सरावप्रश्न
संकलन- @khedkar_prashant
261. विषुववृत्त तसेच मकरवृत्त अश्या दोन्ही अक्षवृत्तावर असणारा देश कोणता?
⚪️ब्राझील✅✅✅ अचूक उत्तर
⚫️कांगो
🔴लिबिया
🔵पेरू
जॉईन करा @RajyasevaSTI
#Geography
भूगोल सरावप्रश्न
संकलन- @khedkar_prashant
261. विषुववृत्त तसेच मकरवृत्त अश्या दोन्ही अक्षवृत्तावर असणारा देश कोणता?
⚪️ब्राझील✅✅✅ अचूक उत्तर
⚫️कांगो
🔴लिबिया
🔵पेरू
जॉईन करा @RajyasevaSTI
Forwarded from MPSC 2025 📚📚 (Prashant Khedkar)
#Rajyaseva_2018
#Geography
भूगोल सरावप्रश्न
संकलन- @khedkar_prashant
262. पायरोस्फियर नावाने पृथ्वीच्या अंतरंगातील कोणता थर ओळखला जातो?"
⚪️सियाल
⚫️सायमा✅✅✅ अचूक उत्तर
🔴निफे
🔵बाह्य प्रावरण
जॉईन करा- @RajyasevaSTI
#Geography
भूगोल सरावप्रश्न
संकलन- @khedkar_prashant
262. पायरोस्फियर नावाने पृथ्वीच्या अंतरंगातील कोणता थर ओळखला जातो?"
⚪️सियाल
⚫️सायमा✅✅✅ अचूक उत्तर
🔴निफे
🔵बाह्य प्रावरण
जॉईन करा- @RajyasevaSTI
Forwarded from MPSC 2025 📚📚 (Prashant Khedkar)
#Rajyaseva_2018
#Geography
भूगोल व पर्यावरण सरावप्रश्न
संकलन- @khedkar_prashant
263. भारतात जीवावरण राखीव प्रकल्प कोणत्या वर्षी सुरू करण्यात आला होता?
⚪️1982
⚫️1984
🔴1986✅✅✅अचूक उत्तर
🔵1988
चॅनल लिंक- @RajyasevaSTI
#Geography
भूगोल व पर्यावरण सरावप्रश्न
संकलन- @khedkar_prashant
263. भारतात जीवावरण राखीव प्रकल्प कोणत्या वर्षी सुरू करण्यात आला होता?
⚪️1982
⚫️1984
🔴1986✅✅✅अचूक उत्तर
🔵1988
चॅनल लिंक- @RajyasevaSTI
Forwarded from MPSC 2025 📚📚 (Prashant Khedkar)
#Rajyaseva_2018
#PSI_STI_ASO2018
#Geography
भूगोल सरावप्रश्न
संकलन- @khedkar_prashant
264. भारतात खालीलपैकी कोणत्या संरक्षित क्षेत्रात पर्यटनाची परवानगी असते?
अ. राष्ट्रीय उद्यान
ब. अभयारण्य
क. जीवावरण राखीव
पर्याय
⚪️अ,ब,क
⚫️अ,ब✅✅अचूक उत्तर
🔴अ,क
🔵ब,क
चॅनल लिंक- @RajyasevaSTI
#PSI_STI_ASO2018
#Geography
भूगोल सरावप्रश्न
संकलन- @khedkar_prashant
264. भारतात खालीलपैकी कोणत्या संरक्षित क्षेत्रात पर्यटनाची परवानगी असते?
अ. राष्ट्रीय उद्यान
ब. अभयारण्य
क. जीवावरण राखीव
पर्याय
⚪️अ,ब,क
⚫️अ,ब✅✅अचूक उत्तर
🔴अ,क
🔵ब,क
चॅनल लिंक- @RajyasevaSTI
Forwarded from MPSC 2025 📚📚 (Prashant Khedkar)
#Rajyaseva_2018
#Geography
भूगोल सरावप्रश्न
संकलन- @khedkar_prashant
265. बांगलादेश व त्रिपुरा दरम्यान असलेल्या सीमारेषेस असलेले विशिष्ट नाव काय?
⚪️रेहमान रेषा
⚫️इंदिरा रेषा
🔴शून्य रेषा✅✅✅ अचूक उत्तर
🔵बंग रेषा
जॉईन करा @RajyasevaSTI
#Geography
भूगोल सरावप्रश्न
संकलन- @khedkar_prashant
265. बांगलादेश व त्रिपुरा दरम्यान असलेल्या सीमारेषेस असलेले विशिष्ट नाव काय?
⚪️रेहमान रेषा
⚫️इंदिरा रेषा
🔴शून्य रेषा✅✅✅ अचूक उत्तर
🔵बंग रेषा
जॉईन करा @RajyasevaSTI
Forwarded from Economics💲💸💰💳📈📉📊
🔴 RBI पहिले द्विमासिक पतधोरण
✅रेपो रेट - 6%
✅रिव्हर्स रेपो रेट - 5.75%
✅बँक रेट - 6.25%
2018-19 साठी GDP वृद्धीचे लक्ष्य - 7.4%
✅रेपो रेट - 6%
✅रिव्हर्स रेपो रेट - 5.75%
✅बँक रेट - 6.25%
2018-19 साठी GDP वृद्धीचे लक्ष्य - 7.4%
lifespans-of-the-animal-kingdom.jpg
713.1 KB
Lifespan in Detail @eMPSCguidance