सयाजीराव गायकवाड तृतीय

सयाजीराव गायकवाड
#history
जन्म- १० मार्च, १८६३
मृत्यू- ६ फेब्रुवारी, १९३९

तिसरे महाराजा सयाजीराव गायकवाड हे १८७५ ते १९३९ सालांदरम्यान बडोदा संस्थानाचे राजे होते. बडोदा संस्थानातील प्रजेच्या कल्याणासाठी केलेल्या कार्याकरता ते विशेषत्वाने ओळखले जातात.

महाराजा सयाजीराव गायकवाड या नावाने ओळखले जाणारे प्रजाहितदक्ष, आदर्श असे नरेश. पूर्वाश्रमीचे ते गोपाळ काशीराम गायकवाड. अतिशय गरीब घरातला एक हुशार, चुणचुणीत मुलगा.

१० मार्च १८६३ रोजी नाशिक जिल्ह्यातील कवणाणे येथे त्यांचा जन्म झाला. कोणालाही सांगून खरे वाटले नसते पण अतिशय गरीब कुटुंबात जन्माला आलेला गोपाळ पुढे बडोद्याचे महाराज खंडेराव गायकवाड यांच्या मृत्यू नंतर बडोद्याच्या राजघराण्यात दत्तक म्हणून गेला आणि बडोद्याच्या राजगादीवर एक महाराजा म्हणून सिहासनावर आरूढ झाला. नसता आरूढ झाला नाही तर ‘हिदुस्थानातील एकमेव आदर्श राजा’ हा किताबही पंडित मदनमोहन मालवीय यांच्याकडून त्यांनी मिळवला. सयाजीराव महाराजांनी आपल्या छोट्याशा संस्थानात अनेक सुधारणा घडवून आणल्या. न्यायव्यवस्था, ग्रामपंचायतीचे पुनरुज्जीवन, सक्तीचे प्राथमिक शिक्षण, गरजू विद्यार्थ्यांना शिष्यवृत्ती, औद्योगिक प्रशिक्षण, हरिजनांसाठी शाळा, अस्पृश्यता निवारण, संस्कृत ग्रंथ प्रकाशन, कला शिक्षणाची सोय, सर्वसामान्य माणसांसाठी अशा कितीतरी सुधारणा त्यांनी प्रत्यक्षात आणल्या. या व्यतिरिक्त स्त्रियांच्या बाबतीतही पुढाकार घेऊन त्यांचे हक्क त्यांना मिळावेत म्हणून खूपच प्रयत्न केले. बालविवाह बंदी, स्त्रियांना वारसाहक्क, विधवा विवाह, कन्याविक्रय बंदी, पडदा पद्धती बंद इ. सुधारणा आपल्या संस्थानात करून स्त्रियांना आधुनिक युगाचे दालन उघडून दिले. अत्यंत पुरोगामी विचाराच्या या महाराजाने राष्ट्रीय, सामाजिक परिषदेचे अध्यक्षस्थान भूषविले. १८८६ मध्ये मुंबई येथील एका समारंभात उत्स्फूर्तपणे त्यांनी ज्योतिबा फुल्यांना ‘महात्मा’ ही पदवी दिली. तसेच डॉ. आंबेडकरांना शिष्यवृत्ती आणि नोकरीही दिली होती. अशा या आदर्श राजाचे ६ फेब्रुवारी १९३९ रोजी निधन झाले.

T.me/empscguidance

MPSC च्या मागील सर्व प्रश्नपत्रिका pdf स्वरूपात खालील लिंक वर Download करा
https://mpscguidance.blogspot.in/2012/08/mpsc-previous-years-question-paper.html?m=1

सर्व स्पर्धा परीक्षेसाठी लागणारी महत्वाची संदर्भ पुस्तके pdf स्वरूपात download करा
👇👇👇👇👇👇👇👇👇
https://mpscguidance.blogspot.in/2012/10/free-ebooks-download.html

https://mpscguidance.blogspot.in/2012/08/free-download-mpsc-2012-2013-marathi.html

👉महाराष्ट्र शालेय शिक्षण मंडळाचे सर्व पुस्तके येथे DOWNLOAD करा
👆👆👆👆

YCMOU चे सर्व पुस्तके या लिंक वर
👇👇👇👇👇👇👇👇👇
https://mpscguidance.blogspot.in/2016/12/ycmou-all-ebooks-free-download.html

👉Combine Prelim 2018
नवीन अभ्यासक्रम आणि पुस्तकसूची

https://mpscguidance.blogspot.in/2017/12/mpsc-combine-group-b-new-exam-pattern.html

⚠️150 Common Error in English Grammar
https://mpscguidance.blogspot.in/2017/08/common-error-in-english-150-sentences.html?m=1I

उच्च न्यायालयाची सुनावणी 15 फेब्रुवारी रोजी होणार.
MPSC भरतीवरील स्थगिती कायम

सकाळ इयर बुक 👍👌
http://amzn.to/2siG17k

अभिनव इयर बुक 2018👍
http://amzn.to/2E72yJB

SIAC च्या सूर्यवंशी सरांचा गाजलेला CSAT सराव प्रश्नसंच 👇👇👇
http://amzn.to/2E7ksfl

#current
*देशातील सर्वात उंच दुसऱ्या क्रमांकाचा ध्वज (महाराष्ट्रातील सर्वात उंच)* :
@empscguidance
२६ जानेवारी २०१८ हा दिवस भारतीय इतिहासात सुवर्णअक्षरांनी कोरला गेला व महाराष्ट्राच्या शिरपेचात मनाचा आणखी एक तुरा रोवला गेला. याचे कारण होते पिंपरी-चिंचवड येथील भक्ती-शक्ती चौकात फडकवण्यात आलेला सर्वांत उंच दुसऱ्या क्रमांकाचा ध्वज. अटारी, वाघा बोर्डर येथील ध्वज ११० मी. उंच आहे. कोल्हापूर मध्ये उभारण्यात आलेल्या ध्वजाची उंची ९३ मी. होती व पुण्यात फडकवण्यात आलेला ध्वज होता ७३ मी. पण या सर्वांबरोबरच १०७ मी. उंचीचा ध्वज पिंपरी-चिंचवड येथे उभा आहे. या ध्वजाची लांबी आहे १२० फुट व रुंदी आहे ८० फुट आणि हा ध्वज उभारण्यासाठी साधारण ३.२५ कोटी इतका खर्च आला आहे. ध्वज पॉलिस्टरच्या धाग्यांनी विणला आहे. ध्वजाचे एकूण वजन ९० किलोग्रॅम आहे. ध्वज ज्या खांबावर उभा आहे त्या खांबाचा तळातील व्यास आहे २ मीटर आणि वरच्या भागाचा व्यास आहे ०.६ मीटर. खांबाचे एकूण वजन आहे ४२ टन.

*देशातील उंचीनुसार ध्वज* :-

१) अटारी, वाघा बोर्डर, अमृतसर(पंजाब) – ३६० फुट
२) पिंपरी-चिंचवड, भक्ती-शक्ती चौक(महाराष्ट्र) – ३५१ फुट
३) एस.पी. कार्यालय, कोल्हापूर(महाराष्ट्र) – ३०३ फुट
४) पहाडी मंदिर, रांची(झारखंड) – २९३ फुट
५) संजीवय्या पार्क, हैदराबाद(तेलंगना) – २९१ फुट
६) रायपुर(छत्तीसगढ) – २६९ फुट
७) टाऊन पार्क, फरीदाबाद(हरियाना) – २५० फुट
८) कात्रज प्राणीसंग्रहालय, पुणे(महाराष्ट्र) – २३७ फुट
९) सेन्ट्रल पार्क, नवी दिल्ली(दिल्ली) – २०७ फुट

*गोबर धन योजना* :
#current
या योजनेअंतर्गत जनावरांचे मलमूत्र व शेतीतील काही विशिष्ठ पदार्थ वापरून कंपोस्ट खत, बायो गॅस व बायो सीएनजी (Compressed Natural Gas) तयार करण्यासाठी सरकार सहाय्य करणार आहे.

*गोबर धनचा अर्थ* :

गॅल्व्हनायझिंग ऑरगॅनिक बायो ऍग्रो रिसोर्स धन (Galvanizing Organic Bio Agro Resource)

*योजनेचे फायदे* :

१) कंपोस्ट तयार होत असल्यामुळे आपण त्याचा शेतात खत म्हणून वापर करू शकतो, जेणेकरून रासायनिक खतांमुळे होणारे शेतीचे नुकसान टळेल व शेतक-याला शेतीतून जास्त फायदा मिळवणे शक्य होईल.
२) जनावरांच्या मलमूत्राचा वापर कंपोस्टसाठी होत असल्याने त्यापासून होणार कचरा होणार नाही.
३) इंधनाची असलेली गरज बायो-सीएनजी पूर्ण करत असल्याने दर वाढत चाललेल्या पेट्रोल-डिझेल ला पर्याय मिळेल.
४) सर्व गाड्या सीएनजी वर धावू लागल्या की प्रदूषण आपोआप कमी होईल.
५) बायो गॅस मुबलक प्रमाणात मिळणार असल्याने लाकूड व अन्य जळाऊ इंधनाची बचत होऊन पर्यावरणाचा होणार ऱ्हास थांबेल.

*योजनेची घोषणा* :

२०१८ च्या अर्थसंकल्पीय बजेटमध्ये अर्थमंत्री अरुण जेटली यांच्याद्वारे घोषणा केली गेली.

*योजनेची क्षेत्रे* :

प्रायोगिक तत्वावर हा प्रयोग सफल ठरतो का हे पाहण्यासाठी ११५ जिल्ह्यांची निवड करण्यात आलेली आहे.

*योजनेचे उद्दिष्ट* :

१) कंपोस्टविषयी जागृती निर्माण करून पारंपारिक ऊर्जास्रोतांना पर्याय शोधणे.
२) शेतकऱ्यांना याविषयी सखोल माहिती देऊन रासायनिक खतांऐवजी नैसर्गिक खते वापरण्यावर भर.
३) पेट्रोल-डिझेल मुळे होणारे प्रदूषण सीएनजीद्वारे कमी करणे.

©https://Telegram.me/empscguidance

*🔹राज्यपाल🔹* :

#polity
राष्ट्रपतींना राष्ट्रीय पातळीवर जे जे अधिकार आहेत ते सर्व अधिकार राजपालांना राज्य पातळीवर आहेत. राज्यपाल हे राज्यासाठी असतात तर नायब-राज्यपाल(लेफ्टनंट गव्हर्नर) हे केंद्रशासित प्रदेशांकरिता असतात. राज्यपालांना जरी सर्व अधिकार असले तरी राज्य पातळीवर सर्व प्रकारचे निर्णय घेण्याचा अधिकार मात्र त्या - त्या राज्याच्या मुख्यमंत्र्यांकडे असतो.

*नियुक्ती* :

राज्यपालांची आणि नायब-राज्यपालांची नियुक्ती दर पाच वर्षांनी केली जाते. हीh नियुक्ती राष्ट्रपतींमार्फत केली जाते. राज्यपाल हे जनतेचे प्रतिनिधी नसून राष्ट्रपतींचे प्रतिनिधी असतात.

*पात्रता* :

कलम 157 आणि कलम 158 नुसार राज्यपालाकडे खालील पात्रता असणे आवश्यक आहे:
1) राज्यपाल हा भारतिय नागरिक असला पाहिजे.
2) वयाची 35 वर्षे पूर्ण झालेली असली पाहिजेत.
3) राज्यपाल हा संसदेचा किंवा विधिमंडळाचा सदस्य असता काम नये, असल्यास ज्यावेळी त्याची राज्यपाल म्हणून नियुक्ती होईल तेव्हा ते पद त्याला सोडावे लागेल.
4) शासनाच्या अन्य कोणत्याही फायद्याच्या पदावर नियुक्ती नसावी.

*वेतन* :

1 जानेवारी 2006 पासून राजपालांचे वेतनमध्ये वाढ करण्यात आली असून ते सध्या 1,10,000 रु. इतके आहे, व नायब राज्यपालांचे वेतन 80,000 इतके असते.

*अधिकार व कार्य* :

1) संविधानाचे पालन व त्याचे संरक्षण करणे हे राज्यपालांचे आद्य कर्तव्य आहे.

*कार्यकारी अधिकार* :

1) विधानसभेत बहुमत मिळवणाऱ्या पक्षातील एका योग्य व्यक्तीची मुख्यमंत्री म्हणून नियुक्ती करणे.
2) तसेच मंत्रमंडळातील इतर सदस्यांची नियुक्ती करणे.
3) जिल्हा न्यायाधीश नेमाने व उच्च न्यायाधीश नेमण्यासाठी आयोगाच्या अध्यक्षांना मदत करणे.
4) न्यायाधीश व मंत्रिमंडळातील सदस्यांना त्यांचे अधिकार व कार्य वाटप करणे, व त्यांना शपथ देणे.

*कायदेविषयक अधिकार* :

1) राज्यविधिमंडळाच्या सभा बोलावणे व सदस्यांना प्रोत्साहन देणे.
2) विधानसभा निवडणुकीनंतर पहिल्या सत्राचा आरंभ करून राज्य सरकारची नवीन धोरने स्पष्ट करणे व विधेयकासंबंधी चर्चा करणे.

*अर्थविषयक अधिकार*:-

1) राज्य पातळीवर राज्याचा वित्त अहवाल तयार करणे व सर्व बाबी निधीअंतर्गत बसवणे.
2) राज्याला अनुदान मिळण्यासाठी राज्यपालांची संमती गरजेची असते.
3) राज्याच्या बजेटनुसार राज्य अर्थसंकल्प तयार करून राज्यांना आवश्यक असणाऱ्या सोयीसुविधांसाठी खर्च करणे.

*इतर अधिकार*:-

1) विधानसभा विसर्जित करणे.
2) एखादे विधेयक नाकारणे.
3) विशिष्ट स्थितीत वटहुकूम काढणे.
4) विधानसभेत एका पक्षाचे जर बहुमत तयार झाले नसेल तर दोन किंवा अधिक पक्षांना एकत्र घेऊन संयुक्तरित्या मंत्रिमंडळ तयार करणे.

*पदच्युत*:-

राज्यपालांचे पॅड काढून घेणे किंवा त्यांना अतिरिक्त मुदतवाढ देणे हे सर्वस्वी राष्ट्रपतींच्या हातात असते. राज्यपालांना जर स्वतःहून जर पदमुक्त व्हायचे असेल तर ते आपला राजीनामा राष्ट्रपतींकडे सोपवू शकतात.

*आताचे राज्यपाल*:-

पश्चिम बंगाल - केशरी नाथ त्रिपाठी
उत्तराखंड - कृष्ण कांत पॉल
उत्तर प्रदेश - राम नाईक
त्रिपुरा - तथागत रॉय
तेलंगना- इ.एस.एल.नरसिंहम्
तामिळनाडू - बनवारीलाल पुरोहित
सिक्कीम - श्रीनिवास पाटील
राजस्थान - कल्याण सिंग
पंजाब - व्ही.पी.सिंग बदनोर
ओडिशा - एस.सी.जमीर
नागालँड - पदमनभं आचार्य
मिझोराम - निर्भय शर्मा
मेघालय - गंगा प्रसाद
मणिपूर - नजमा हेपतुल्ला
महाराष्ट्र - सी. विद्यासागर राव
मध्यप्रदेश - आनंदीबेन पटेल
केरळ - पी. सथाशिवम
कर्नाटक - वाजूभाई वाला
झारखंड - द्रौपदि मुरमु
जम्मू आणि काश्मीर - नरेंद्र नाथ वोहरा
हिमाचल प्रदेश - आचार्य देव व्रत
हरियाणा - कप्तान सिंग सोळंकी
गुजरात - ओम प्रकाश कोहली
गोवा - मृदुला सिन्हा
छत्तीसगड - बलराम दास टंडन
बिहार - सत्यपाल मलिक
आसाम - जगदीश मुखी
अरुणाचल प्रदेश - बी. डी. मिश्रा
आंध्र प्रदेश - इ.एस.एल. नरसिंहम्

* केंद्रशासित प्रदेश*

लक्षद्वीप - फारूक खान
दमण आणि दिव - प्रफुल्ल खोडा पटेल
दादरा आणि नगर हवेली - प्रफुल्ल खोडा पटेल
चंदिगड - व्ही.पी. सिंग बदनोर
अंदमान आणि निकोबार बेटे - देवेंद्र कुमार जोशी
पॉण्डेचेरी - किरण बेदी
दिल्ली - अनिल बैजल


© https://Telegram.me/empscguidance

#Geography
महाद्वीप                   सर्वोच्च शिखर

– एशिया                          एवरेस्ट नेपाल

– यूरोप                           माउंट एल्ब्रुस (रूस)

– उत्तरी अमेरिका            माउंट मैकिनले (अलास्का)

– दक्षिण अमेरिका            माउंट एकांकागुआ

– अफ्रीका                      माउंट किलिमंजारो

( तंजानिया)

–  ऑस्ट्रेलिया                  माउंट कोस्युस्को

– अंटार्कटिक                   विन्सन मैसिफ

 संकलन @kiranjadhav

#Geography
महाराष्ट्रातील प्रमुख कृषी संशोधन संस्था
मध्यवर्ती ऊस संशोधन केंद्र, --------- पाडेगांव (सातारा)
गवत संशोधन केंद्र, ------------------- पालघर (ठाणे)
नारळ संशोधन केंद्र, ------------------ भाटय़े (रत्नागिरी)
सुपारी संशोधन केंद्र, ------------------ श्रीवर्धन (रायगड)
काजू संशोधन केंद्र, -------------------- वेंगुर्ला (सिंधुदुर्ग)
केळी संशोधन केंद्र, -------------------- यावल (जळगाव)
हळद संशोधन केंद्र, -------------------- डिग्रज (सांगली)
राष्ट्रीय डाळिंब संशोधन केंद्र, हिरज ---केगांव (सोलापूर)
राष्ट्रीय कांदा- लसून संशोधन केंद्र -----राजगुरूनगर (पुणे)

#Rajyseva_2018
#current_affairs

चालू घडामोडी प्रश्न
१. भारत सरकारच्या स्वच्छ भारत अभियानांतर्गत जानेवारी २०१८ अखेर किती राज्य व केंद्रशासित प्रदेश उघड्यावरील शौचापासून मुक्त झाले आहेत ?
1.10
2.11
3.12
4.14