इतिहास ,विविध आयोग #notes #history
वैभव शिंदे

इतिहास,दुष्काळ आयोग #notes
वैभव शिंदे

इतिहास ,1857 उठाव तथ्य #notes #history
वैभव शिंदे

भारतातील ९ राज्य व ४ केद्रशासित प्रदेशांना समुद्र किनारा लागतो. त्यातील राज्यांचा समुद्र किनारालांबीनुसार क्रम..

(४ केंद्रशासित प्रदेश- पुद्दुचेरी,अंदमान निकोबार,लक्षव्दिप,दमन दिवण)
#geography

World Economic Forum च्या सर्वसमावेशक विकास निर्देशांक 2018 अहवालात भारतीय अर्थव्यवस्था 62 व्या क्रमांकावर

#current

🛑Grammar Correction:🛑

"I think you will really benefit to do this course program".
⚔️There is a mistake here. ⚔️
❌We don't say "benefit to do something"
@mpscguidance
✅We must say;✅
"I think you will really benefit from doing this course program."
We can;
BENEFIT FROM DOING something (benefit + from + verb ing)
"All staff will benefit from attending this conference". @mpscguidance
or
BENEFIT FROM something (benefit + from + noun)
"You will benefit from this course in many ways."
#english
🌀 t.me/mpscguidance 🌀

🐝4 Words For "Stressed Out"🐝

🎖1. Don't get so wound up about things!
🎖2. She gets so worked up when she's in traffic!
🎖3. I've been feeling really on edge lately because I've got an exam coming up.
🎖4. Are you okay David? You're looking a little frazzled.
#english #vocabulary
🍄 @mpscguidance🍄

मित्रांनो तुमच्यापैकी कोणाच्या काही नोट्स,लेख, ई साहित्य,videos ज्याने विद्यार्थ्यांना अभ्यासात मदत होईल असे वाटत असेल तर तुम्ही @erdc9
या लिंक वर पाठवू शकता..
तुमच्या नावासोबत ते प्रकाशित करण्यात येईल
🙏🙏🙏🙏🙏

Biodiversity Hotspots
#environment

नेताजी सुभाषचंद्र बोस जयंती 23 जानेवारी

२३ जानेवारी १८८७ रोजी कटक मध्ये नेताजी सुभाषचंद यांचा जन्म झाला. लहानपणापासूनचं ते बंडखोर वृत्तीचे होते.

नेताजींना ८ भावंडे होती. त्यांचा क्रमांक ९ वा होता. त्यांना शालेय जीवनातच राष्ट्रप्रेमाचे बाळकडू मिळाले. वयाच्या १५ व्या वर्षी, नेताजींनी हिमालयाच्या दिशेने प्रस्थान केले. पण त्यांना काही गुरुदर्शन झाले नाही म्हणून त्यांनी स्वामी विवेकानंदांचे साहित्य वाचून त्यांना आपले गुरु बनवले.

कॉलेजमध्ये असताना एकदा इंग्रजी शिकवणाऱ्या शिक्षकाने भारतीयांना दुषणे दिली. नेताजींनी त्या क्षणी उभे राहून शिक्षकाला गप्प केले आणि भारत आणि भारतीयांविरोधात काहीही बरळण्याचा जाब विचारला आणि संप पुकारला. या कृतीमुळे त्यांना कॉलेजमधून काढून टाकण्यात आले.

१९२१ मध्ये इंग्लंडला जाऊन नेताजींनी इंडियन सिव्हील एक्झाम दिली आणि त्यात नेताजींनी ४ था क्रमांक पटकावला होता.@mpscguidance
त्याकाळी गव्हर्नरला भेटायला जाताना सोबत छत्री घेऊन जाण्यास मनाई होती. परंतु सिव्हील परीक्षा पास झाल्यावर नेताजींनी अश्या प्रकारचा तुघलकी फतवा पाळण्यास साफ नकार दिला. स्वातंत्र्यलढ्यात सहभागी होऊन भारतभूमीला स्वतंत्र करण्याच्या इराद्याने नेताजींनी इंडियन सिव्हील सर्विस मधील चांगल्या पगाराच्या सरकारी नोकरीला लाथाडले.

नेताजींना २ वेळा राष्ट्रीय कॉंग्रेसचा अध्यक्ष म्हणून निवडण्यात आले होते.

कॉंग्रेस पार्टी सोडल्यानंतर १९३९ मध्ये त्यांनी फॉरवर्ड ब्लॅकसंघटनेची स्थापना केली.

१९२१-१९४१ या काळात नेताजींना विविध कारागृहांमध्ये बंदी म्हणून ठेवण्यात आले.१९४१ मध्ये नेताजींना एका घरामध्ये नजरकैदेत ठेवण्यात आले. त्यांनी वेषांतर तेथून स्वत:ची सुटका करून घेतली आणि कारमधून कोलकत्त्यावरून ते गोमोहला पोचले. गोमोह येथून ट्रेन पकडून त्यांनी पेशावरमध्ये पाउल टाकले.

पुढे पेशावर ते काबुल हा प्रवास पायी डोंगररंगातून केला. त्यानंतर पुढे पुन्हा वेषांतर करून मॉस्को मार्गे जर्मनीपर्यंतचा प्रवास करत ते अडॉल्फ हिटलरला जाऊन भेटले.

१९४३ मध्ये जेव्हा नेताजी बर्लिनमध्ये वास्तव्यास होते तेव्हा त्यांनी आझाद हिंद रेडियो आणि फ्री इंडिया सेंटरची स्थापन केली.
१९४३ मध्ये नेताजींना जपानहून आमंत्रण आले. जर्मनीहून जपान व्हाया मादागास्कर असा सबमरीनमधून प्रवास करत ते जपानला पोचेल. अश्या मोठ्या प्रवासयात्रा म्हणजे नेताजींसाठी जीवावरचं संकट असे. पण आपल्या हुशारीने ते या यात्रा यशस्वीरित्या पूर्ण करत असतं.

ऑक्टोबर २१, १९४३ रोजी, नेताजींनी सिंगापुरात अर्जी-हुकुमत-ए-आझाद-हिंदची स्थापना केली.

सुभाषचंद्र बोस यांनी दिलेला दिलेला “जय हिंद” चा नारा हा आज भारताचा राष्ट्रीय नारा बनला आहे.

द्वितीय महायुद्धाच्या काळात, आझाद हिंद फौजेने जपानी लष्कराच्या साथीने भारतावर आक्रमण केले. दोन्ही फौजांनी इंग्रजांकडून अंदमान आणि निकोबार बेटे जिंकली. ही बेटे अर्जी-हुकुमत-ए-आझाद-हिंदच्या अनुशासनाखाली राहिली. 
नेताजींनी ह्या बेटांचे शहीद आणि स्वराज बेटे असे नामकरण केले.

जुलै ६, १९४४ रोजी आझाद हिंद रेडियो वरचे आपले भाषण नेताजींनी गांधीजींना उद्देशून केले. ह्या भाषणात, नेताजींनी गांधीजींचा राष्ट्रपिता असा उल्लेख करत, आपल्या युद्धासाठी त्यांचा आशीर्वाद मागितला. अशा प्रकारे, नेताजींनी गांधीजींना सर्वप्रथम राष्ट्रपिता असे संबोधले.@mpscguidance
नेताजी सुभाषचंद्र बोस यांचा गांधींच्या अहिंसावादी लढ्याला विरोध होता, कारण त्यांचे ठाम म्हणणे होते की रक्त सांडल्याशिवाय स्वातंत्र्य मिळणे केवळ अशक्य आहे. पण त्यांच्यात केवळ वैचारिक मतभेद होते अन्यथा ते एकमेकांचे चांगले सहकारी होते.

१९४४ मध्ये अमेरिकन पत्रकार लुई फिशर ह्यांच्याशी चर्चा करताना महात्मा गांधींनी नेताजींचा “देशभक्तांचा देशभक्त” असा उल्लेख केला होता.

ऑगस्ट १८, १९४५ रोजी नेताजी विमानातून मांचुरियाच्या दिशेने जात होते. ह्या प्रवासादरम्यान ते बेपत्ता झाले. ह्या दिवसानंतर ते कधी कुणाला दिसलेच नाहीत.

ऑगस्ट २३, १९४५ रोजी जपानच्या दोमेई वृत्त संस्थेने जगाला कळवले की, ऑगस्ट १८ रोजी नेताजींचे विमान तैवानच्या भूमीवर अपघातग्रस्त झाले होते व त्या दुर्घटनेत खूपच भाजलेल्या नेताजींचे इस्पितळात निधन झाले.

नेताजी सुभाषचंद्र बोस यांचा मृत्यू हे आजवर न उलगडलेलं कोडं आहे. भारत सरकार देखील हे प्रकरण शांतचं ठेवण्याचा प्रयत्न करते. असं म्हटलं जातं की नेताजींचा मृत्यू विमान अपघातात झाला, परंतु त्यांच्या शरीराचे कोणतेही अवशेष मिळालेले नाहीत. याच कारणामुळे नेताजी सुभाषचंद्र बोस यांचा मृत्यू एक रहस्य बनून राहिलं आहे.

१९९२ साली नेताजी सुभाषचंद्र बोस यांना मरणोत्तर भारतरत्‍न प्रदान करण्यात आले होते. परंतु नेताजींच्या मृत्यूचा कुठलाही पुरावा उपलब्ध नसल्याने त्यांना मरणोत्तर ‘भारतरत्‍न’ पुरस्कार देणे अवैध आहे असा युक्तिवाद करत हा पुरस्कार काढून घेण्यात आला. दिलेला भारतरत्‍न पुरस्कार परत घेण्याची भारतीय इतिहासातील ही

एकमेव घटना आहे.

काही अभ्यासक आणि जाणकार असे मानतात की जर फाळणीवेळी नेताजी भारतात असते तर कदाचित भारताची फाळणी न होता भारत अखंड राष्ट्र म्हणून टिकून राहिला असता.

“तुम मुझे खून दो, मैं तुम्हे आजादी दूँगा”

असा नारा देत भारतीय स्वातंत्र्यलढ्याला नवचैतन्य देणाऱ्या नेताजी सुभाषचंद्र बोस यांना हृदयापासून सलाम !

स्वराज्य संकल्पक शहाजीराजे भोसले यांना विनम्र अभिवादन 🙏🙏

🔘 घाट 🔘

मुंबई ते नाशिक :- थळघाट
(कसाराघाट)

पुणे ते सातारा :- खंबीटकी
पुणे ते सासवड : दिवेघाट

कोल्हापुर ते रत्नागिरी :- आंबा घाट

कराड ते चिपळुण :- कुंभार्लिघाट

भोर ते महाड :- वरंधा घाट

मुंबई ते पुणे :- बोर घाट

औरंगाबाद ते चाळीसगाव :- कन्नड घाट

कोल्हापुर ते गोवा :- फोंडा घाट

सावंतवाडी ते बेळगांव :- अंबोली घाट

🔘 औष्णिक विद्युत केंद्र 🔘

खापरखेडा : नागपुर

कोराडी : नागपुर

परळी वैजनाथ : बीड

फेकरी : जळगाव

एकलहरे : नाशिक

चोला : ठाणे

तुर्भे : मुंबई

पारस : अकोला

बल्लारपूर : चंद्रपुर

दुर्गापुर : चंद्रपुर

भारतीय महिला पहिल्यांदाच उडवणार मिग विमाने
#current

• भारतात पहिल्यांदाच महिला फायटर पायलट ही जेट विमानं उडवणार आहेत.
• भारतीय हवाई दलातील अवनी चतुर्वेदी, भावना कांत आणि मोहना सिंग अशा तीन महिला वैमानिकांनी फायटर पायलट प्रशिक्षण यशस्वीरित्या पूर्ण केले आहे.

• आतापर्यंत या तिघींनी पायलॅटस पीसी-७, टर्बोप्रॉप्स, किरन आणि हॉक जेट ट्रेनर्स अशी तुलनेनं हाताळायला सोपी विमानं चालवली.
• आता अवनी आणि भावना मिग-२१ बिसन्स हे विमान उडवणार आहेत. याचं त्यांनी ३४० किमी प्रति तासांचं व्हर्च्युअल प्रशिक्षण घेतलं आहे.

• अवनीने ही दोन सीट्स असणाऱ्या मिग-२१ टाइप ६९ ट्रेनर विमानात क्वालिफाइड फायटर इंस्ट्रक्टरसोबत प्रशिक्षण घेतलं आहे.
• भावनादेखील अंबाला एअरबेसवर हे प्रशिक्षण लवकरच घेईल.
• मोहना अद्याप हॉक अॅडव्हान्स्ड जेटचं प्रशिक्षण कलाइकुंड एअरबेसवर घेत आहे. तीचंही लवकरच ऑपरेशनल स्क्वॉड्रनवर पोस्टींग केलं जाईल, अशी माहिती एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याने दिली.
• मिग-२१ विमानांचं सर्वसाधारण प्रशिक्षण दिलं गेल्यानंतर हवेतून हवेत आणि हवेतून जमिनीवर मारा करण्याचं प्रशिक्षण दिलं जातं.
• ते पूर्ण झाल्यावर मून फेजमध्ये (चंद्रप्रकाशात) आणि गडद काळोखात विमान चालवण्याचं प्रशिक्षण दिलं जातं. संपूर्ण प्रशिक्षण पूर्ण झाल्यानंतरच तो फायटर पायलट पूर्णपणे ऑपरेशनल झाल्याची घोषणा केली जाते. या संपूर्ण खडतर प्रशिक्षणाला एक वर्षाचा कालावधी लागतो. अवनी, भावना आणि मोहनाने जून २०१६ पासून हे प्रशिक्षण घेतलं आहे.

• अवनी आणि भावना यांना महिला म्हणून कोणतंही झुकतं माप देण्यात आलेलं नाही. सुखोई ३०एमकेआय किंवा मिराज-२००० या तुलनेने हाताळायला सोप्या फायटर जेटऐवजी त्यांना मिग-२१ स्वाड्रनची पोस्टिंग दिली जाणार आहे.
• अर्थात यामागे दुसरंही असं कारण आहे की त्या एअर डिफेन्स मिशनवर असतील. प्रत्यक्ष युद्धावेळी मिग-२१ विमानं हद्दीत येणाऱ्या शत्रूंना रोखण्याचं काम करतात. ती विमानं शत्रूच्या क्षेत्रात जात नाहीत.
• शत्रूच्या तावडीत सापडून महिला वैमानिकांचा छळ होऊ शकतो, ही शक्यताही यामागे गृहित धरलेली आहे.
• जॉईन टेलिग्राम @mpscguidance

https://goo.gl/r9jcBt
Amazon Great Indian Sale is about to end

Amazon is offering huge discounts and Cashbacks on the eve of Republic Day, Amazon Great Indian Sale is about three days from January 21st to 24th.

Amazon offering 10% Cashback through either HDFC Cards or Amazon Pay Balance.

If you are Planning to Purchase anything, do it before offer Expires, especially Standard Books,
Most of the books prices reduced Drastically.
All MPSC books https://goo.gl/2R9NiC

https://goo.gl/17ktWf

#geography

⚾⚾भुगोल⚾⚾


०१. हिमालयाच्या रोहतांग खिंडीनजीक कोणत्या नदीचा उगम आहे?
>>> बियास

०२. भारताच्या कोणत्या राज्याची राजधानी सात वन्य टेकड्यांवर आहे?
>>>तिरुवनंतपुरम

०३. कोणत्या राज्यात देशातील पहिले गायींचे अभयारण्य (Cow's Sanctuary) स्थापन्यात येणार आहे?
>>>मध्य प्रदेश

०४. कोणत्या शहराला महाराष्ट्राची पर्यटन राजधानी म्हणून ओळखतात.
>>>औरंगाबाद

०५. हुंडरू धबधबा भारताचा कोणत्या शहराजवळ आहे?
>>> रांची

०६. फेकरी हा औष्णिक विद्युतप्रकल्प कोणत्या जिल्ह्यात आहे?
>>> जळगाव

०७. मिनिकॉय, कदमत व बित्रा कोणत्या केंद्रशासीत प्रदेशाचे प्रांत आहेत?
>>> लक्षद्वीप

०८. भारतीय पठारी प्रदेशाने किती क्षेत्र व्यापले आहे?
>>> १२ लाख चौ.कि.मी.

०९. नर्मदा नदीच्या दक्षिण भागात असलेले भारतातील सर्वात मोठे पठार कोणते?
>>> दख्खनचे पठार

१०. महाराष्ट्रास लागून कोणत्या राज्याची सीमा सर्वात जास्त लांब आहे?
>>> मध्य प्रदेश

११. महाराष्ट्राच्या कोणत्या दिशेला सातपुडा पर्वतरांगा व गाविलगड टेकड्या आहेत?
>>> उत्तर

१२. परभणी व नांदेड जिल्ह्यातील डोंगरांच्या रांगेला कोणती रांग म्हणतात?
>>> निर्मळ रांग

१३. 'V' आकाराची दरी कशामुळे तयार होते?
>>> नदीचे अपघर्षण

१४. दगडी कोळशाचा निकृष्ठ दर्जाचा प्रकार कोणता आहे?
>>> Lignite

१५. बावन्न दरवाजांचे शहर म्हणून कोणते शहर ओळखले जाते?
>>> औरंगाबाद

१६. Table Land नावाने कोणता भाग ओळखला जातो?
>>> पाचगणी

१७. हाफलांग हे पर्वतीय पर्यटन स्थळ कोणत्या राज्यात आहे?
>>> आसाम

१८. पोलो खेळाचा उगम कोणत्या राज्यात झाला आहे?
>>> मणिपूर

१९. पृथ्वीच्या पृष्ठभागावरील सर्वांत खोल भाग कोणता?
>>> मरियाना गर्ता

२०. गोवरी' कोणत्या भारतीय राज्यातील नृत्य-नाटक आहे?
>>> राजस्थान

२१. घूमरा नृत्यात कोणत्या देवतेची पूजा केली जाते?
>>> दुर्गा

२२. ग्रेट बॅरियर रीफ' कोणत्या महासागरात आहे?
>>> प्रशांत महासागर

२३. या पैकी कोणत्या ग्रहाची कक्षा पृथ्वीच्या सर्वात जवळ आहे?
>>> शुक्र

२४. कोणत्या नदीचे गौतमी आणि वशिष्ठ हे दोन प्रकार आहेत?
>>> गोदावरी

२५. भारतातील कोणत्या राज्यात ओजापाली नृत्य केले जाते?
>>> आसाम

२६. जगोई, चोलोम व थांग-ता कोणत्या शास्त्रीय नृत्याचे अंश आहेत?
>>> मणिपुरी

२७. भारतातील कोणत्या राज्यात ड्यूक्स नोज हे शिखर आहे?
>>> महाराष्ट्र

२८. इरुवका हा सण कोणत्या भारतीय राज्यातील शेतकर्यांद्वारे साजरा केला जातो?
>>> आंध्र प्रदेश

२९. पॉपीर आणि चालो नृत्य कोणत्या राज्यातील आहे?
>>> अरूणाचल प्रदेश

३०. वारली पेंटीग्ज मूळच्या कोणत्या राज्यातील आहेत?
>>> महाराष्ट्र

३१. लावी जत्रा भारतातील कोणत्या राज्यात भरते?
>>> हिमाचल प्रदेश

३२. फिग्रीन ऑफ गोरा देव' (tribal horse God) ही कोणत्या भारतीय प्रदेशातील कला आहे?
>>> गुजरात

३३. पनिहारी भारतातील कोणत्या राज्याचे लोकनृत्य आहे?
>>> राजस्थान

३४. कांचनगंगा राष्ट्रीय उद्यान कोणत्या भारतीय राज्यात आहे?
>>> सिक्किम

३५. झाबुआ हा आदिवासी भाग कोणत्या राज्यात आहे?
>>> मध्य प्रदेश

३६. भारतात वनांखालील सर्वाधीक भूभाग कोणत्या राज्यात आहे?
>>> मध्य प्रदेश

३७. महाराष्ट्रातील कोणत्या जिल्ह्यात साक्षरतेचे प्रमाण सर्वात कमी आहे?
>>> नंदुरबार

३८. कोणत्या राज्यात रबराची सर्वाधीक लागवड होते?
>>> केरळ

३९. महाराष्ट्रातील कोणता प्रदेश 'तलावाचा प्रदेश' म्हणून ओळखला जातो?
> >> पूर्व विदर्भ

४०. राज्यातील कोणत्या जिल्ह्यात पहिला सहकारी साखर कारखाना उभारण्यात आला ?
>>> अहमदनगर

४१. महाराष्ट्रात कोणत्या नदीची लांबी सर्वात कमी आहे ?
>>> नर्मदा

४२. 'श्रीशैल्यम जलविद्युत प्रकल्प' कोणत्या नदीवर बांधलेला आहे ?
>>> कृष्णा

४३. महाराष्ट्राने भारताचा किती टक्के भाग व्यापलेला आहे?
>>> ९%

४४. महाराष्ट्रातील कोणत्या सीमेला सातपुडा पर्वतांची रांग आहे?
>>> उत्तर सीमेला

४५. महाराष्ट्राला किती किमी चा समुद्रकिनारा लाभला आहे?
>>> ७२० किमी

४६. कोल्हापूर हे शहर कोणत्या नद्या च्या काठावर वसले आहे?
>>> पंचगंगा

४७. महाराष्ट्रात सह्य़ाद्री पर्वताची लांबी किती कि.मी. आहे?
>>> ४४० कि.मी.

४८. महाराष्ट्रातील राळेगणसिध्द हे गाव कोणत्या तालुक्यात आहे?
>>> पारनेर (अहमदनगर जिल्हा)

@mpscguidance

🔴👉🏻 नद्या व प्राचीन नावे 👈🏻🔴

https://telegram.me/mpscguidance
___________________

झेलम » वितस्ता

चिनाब » असिक्नि

रावी » इरावती / परुष्णी

बियास » विपाशा / अर्गीकीया

सतलज » शतद्रू / शातूद्री


👉🏻मृदेची धूप वाढविणारे पीक :

१) तंबाखू
२) कापूस
३) बटाटा
४) मका

🔵मृदेची धूप रोखणारी पिके :

वाटाणा

ज्वारी

बाजरी

हरभरा

👉🏻 सर्वाधिक वनक्षेत्र असलेले पहिले चार जिल्हे(MH)

1) गडचिरोली

2) चंद्रपुर

3) अमरावती

4) नाशिक

👉🏻सर्वांत कमी वनक्षेत्र असलेले जिल्हे

1) लातूर

2) मुंबई शहर व उपनगर

3) उस्मानाबाद

4) रत्नागिरी

5) परभणी

वनक्षेत्रानुसार विभागांचा उतरता क्रम
नागपूर » नाशिक » अमरावती » कोकण » पुणे » औरंगाबाद


*🔴महाराष्ट्रचा भूगोल🔴*

# क्षेत्रफळानुसार प्रशासकीय विभागाचा क्रम

औरंगाबाद » नाशिक » पुणे » नागपूर » अमरावती » कोकण


# 🔴क्षेत्रफळानुसार प्रादेशिक विभागाचा क्रम


विदर्भ » पश्चिम महाराष्ट्र » मराठवाडा » कोकण » खानदेश


# क्षेत्रफळानुसार पहिले पाच जिल्हे
अहमदनगर » पुणे » नाशिक » सोलापूर » गडचिरोली


# क्षेत्रफळानुसार शेवटचे पाच जिल्हे
मुंबई शहर « मुंबई उपनगर « नंदुरबार « सिंधुदुर्ग


# तालुक्यांच्या संख्येनुसार विभागाचा क्रम
औरंगाबाद » नागपूर » पुणे » अमरावती » नाशिक » कोकण

# सर्वाधिक तालुके : नांदेड, यवतमाळ (प्रत्येकी १६)

# सर्वांत कमी तालुके : मुंबई शहर (०), मुंबई उपनगर (३), धुळे (४)


https://telegram.me/mpscguidance

भूगोलाचे काही महत्त्वाचे नोटस्
#geography

०१. _बल्लारपूर कागद गिरणी *चंद्रपूर जिल्ह्यात*आहे._

०२. _नाशिक शहर महाराष्ट्राचा *'हरित पट्टा'* म्हणून ओळखले जाते._

०३. _२०११ ची जनगणना स्वातंत्र्या नंतरची *७ वी* जनगणना होती._

०४. _२०११ च्या जनगणने नुसार *महाराष्ट्रातील सर्वात कमी साक्षरता* असलेला जिल्हा *नंदुरबार*._

०५. _२०११ च्या जनगणने नुसार *महाराष्ट्रातील सर्वाधिक स्त्री साक्षरतेचा जिल्हा मुंबई उपनगर*._

०६. _१९२१ या वर्षाला भारतीय लोकसंख्या इतिहासातील *'महाविभाजन वर्ष'* म्हणतात._

०७. _महाराष्ट्रात भुईमूग पिकाकरिता *'इक्रिसॅट' (Icrisat)* तंत्र अवलंबिले जाते._

०८. _NH7 राष्ट्रीय महामार्ग भारतातील *सर्वात लांब* राष्ट्रीय महामार्ग आहे._

०९. _पूर्व घाटातील *सर्वोच्च शिखर अर्मा कोंडा आंध्र प्रदेश* राज्यात आहे._

१०. _भारतातील त्रिभुज प्रदेश तयार न होणारी नदी *नर्मदा* आहे._

११. _हिमरू कला भारतातील कर्नाटक राज्याशी संबंधित आहे._

१२. _*गोसीखुर्द प्रकल्प वैनगंगा* नदीवर बांधण्यात येत आहे._

१३. _*कांचनगंगा राष्ट्रीय उद्यान सिक्किम* राज्यात आहे._

१४. _टिहरी बांध *भागीरथी नदीवर* बनलेला आहे._

१५. _गोलकोंडा खाण भारतातील आंध्र प्रदेश राज्यात आहे._

१६. _सायलेंट व्हॅली केरळ राज्यात आहे._

१७. _जगातील सर्वात लांब कालवा राजस्थान राज्यात आहे._

१८. _शिवसमुद्र धबधबा कावेरी नदीवर आहे._

१९. _माऊंट अबू अरवली पर्वत रांगेत आहे._

२०. _जम्मू काश्मीर मधील *सलाल जलविद्युत प्रकल्प चिनाब नदीवर* आहे._

https://t.me/mpscguidance

*महाराष्ट्र या राज्यातील नदयाआणि त्या काठावरील शहरे*

०१. *गोदावरी* - _नाशिक, कोपरगाव, पैठण, गंगाखेड, नांदेड._

०२. *कृष्णा* - _कराड, सांगली, मिरज, वाई, औदुंबर_

०३. *भिमा* - _पंढरपुर_

०४. *मुळा -मुठा* - _पुणे_

०५. *इंद्रायणी* - _आळंदी, देहु_

०६. *प्रवरा* - _नेवासे, संगमनेर_

०७. *पाझरा* - _धुळे_

०८. *कयाधु* - _हिंगोली_

०९. *पंचगंगा* - _कोल्हापुर_

१०. *धाम* - _पवनार_

११. *नाग* - _नागपुर_

१२. *‎गिरणा* - _भडगांव_

१३. *वशिष्ठ* - _चिपळूण_

१४. *वर्धा* - _पुअलगाव_

१५. *सिंधफणा* - _माजलगांव_

१६. *‎वेण्णा* - _हिंगणघाट_

१७. *कऱ्हा* - _जेजूरी_

१८. *सीना* - _अहमदनगर_

१९. *बोरी* - _अंमळनेर_

२०. ‎*ईरई* - _चंद्रपूर_

२१. ‎*मिठी* - _मुंबई_

महाराष्ट्रातील काही अभयारण्य

* _भारतात २००९-१० मध्ये ५१५ अभयारण्ये होती._

* _महाराष्ट्रात ३५ अभयारण्ये._

*अ.क्र. - जिल्हा - अभयारण्य - क्षेत्रफळ*

०१. धुळे - अनेर धरण - ८३

०२. अमरावती - मेळघाट वाघ संरक्षक अभयारण्य - ११५०

०३. कोल्हापूर - राधानगरी - ३५१

०४. ठाणे - तानसा - ३०५

०५. वर्धा - बोर - ६१

०६. सोलापूर, अहमदनगर - माळढोक पक्षी अभयारण्य - १२२२

०७. जळगांव - यावल अभयारण्य - १७८

०८. रायगड - कर्नाळा पक्षी अभयारण्य - ५

०९. भंडारा - नागझिरा - १५३

१०. नांदेड - किनवट - २१९

११. अहमदनगर - देऊळगांव रेहेकुरी - ३

१२. सातारा - कोयना - ४२४

१३. सांगली - सागरेश्वर - ११

१४. पुणे, ठाणे - भिमाशंकर - १३१

१५. सांगली,कोल्हापूर - चांदोली - ३०९

१६. रायगड - फणसाड - ७०

१७. नाशिक - नांदूर मधमेश्वर - १००

१८. चंद्रपूर - अंधारी - ५०९

१९. अहमदनगर - कळसूबाई हरिश्चंद्र - ३६२

२०. गडचिरोली - चापराला - १३५

२१. औरंगाबाद, जळगांव - गौताळा औट्रमघाट - २६१

२२. यवतमाळ, नांदेड - पैनगंगा - ३२५

२३. सिंधुदुर्ग - मालवण - २९

२४. पुणे - मयुरेश्वर - ५

२५. औरंगाबाद - जायकवाडी - ३४१

२६. बीड - नायगाव मयुर अभयारण्य - ३०

२७. उस्मानाबाद - येडशी - २२

२८. बुलडाणा - आंबा बरवा - १२७

२९. बुलडाणा - ज्ञान गंगा - २०५

३०. अकोला - नरनाळा - १२

३१. अमरावती - वाण - २११

३२. यवतमाळ - टिपेश्वर - १४८

३३. गडचिरोली - भामरागड - १०४

३४. ठाणे - तुम्भारेश्वर - ८६

३५. वाशीम - कारंजा सोहोळ - १८

*महाराष्ट्र राज्यातील काही धरणे*

०१. *अमरावती जिल्हा* - _ऊर्ध्व वर्धा धरण_

०२. *अहमदनगर जिल्हा* - _आढळा प्रकल्प, ढोकी धरण, तिरखोल धरण, निळवंडे धरण, पळशी धरण, भंडारदरा धरण, मांडओहळ धरण, ज्ञानेश्वरसागर तलाव (मुळा धरण, रुई छत्रपती धरण, लोणीमावळा धरण, विसापूर तलाव, सीना धरण, हंगा धरण, ज्ञानेश्वरसागरतलाव(मुळा धरण)_

०३. *औरंगाबाद जिल्हा* - _गराडा तळे, गौताळा तलाव, जायकवाडी धरण, नागद तलाव, निर्भोर तळे._

०४. *उस्मानाबाद जिल्हा* - _तेरणा धरण_

०५. *कोल्हापूर जिल्हा* - _रंकाळा तलाव_

०६. *गडचिरोली जिल्हा* - _दिना_

०७. *गोंदिया जिल्हा* - _इटियाडोह_

०८. *चंद्रपूर जिल्हा* - _पेंच आसोलामेंढा_

०९. *जळगाव जिल्हा* - _अग्नावती धरण, अंजनी धरण, अभोरा धरण, काळा बंधारा, कृष्णपुरी बंधारा, गाळण पाझर तलाव, गिरणा धरण, जामदा बंधारा, तोंडापुरा धरण, दहीगाव बंधारा, धामणगाव बंधारा, पांझण उजवा कालवा, पिंपरी बंधा