संविधान tricks
जॉईन करा
@mpscguidance

संसद : अधिकार आणि कार्ये

४००० सदस्य !! सर्वांचे मनःपूर्वक धन्यवाद ...आपल्या काही सूचना असतील तर जरूर कळवा admin @dc369

#Rajyaseva_Prelim_2018

♦️42 व्या घटनादुरुस्तीने मार्गदर्शक तत्वात करण्यात आलेले काही बदल व सुधारणा

- कलम 39- मुलांच्या निरोगी आरोग्यासाठी शासन तरतुदी करेल

-कलम 39-अ - गरीब व वंचित घटकांना समान न्याय व मोफत कायदे विषयक सहाय्य

-कलम 43-अ - कामगारांच्या उद्योगातील व्यवस्थापनात समावेशासाठी शासन तरतूद करेल

-कलम 48-A - पर्यावरण संवर्धन , संरक्षण तसेच वने व वन्यजीव यांच्यां संरक्षणासाठी शासन प्रयत्न करेल.

@mpscguidance

🔹2017 मधील प्रमुख दिवस व Theme
_____________________________


8 सप्टेंबर:- आंतराष्ट्रीय साक्षरता दिवस
Theme :- Literacy in a digital world

19 ऑगस्ट :- जागतिक मानव वहीत देवस
Theme :- Not a target

12 ऑगस्ट :- आंतराष्ट्रीय युवा दिवस
Theme :- Youth building peace

29 जुलै:- जागतिक व्याघ्र दिवस
Theme :- Fresh Ecology for tigers Protection

15 जुलै:- जागतिक युवक कौशल्य दिवस
Theme :-skills for to future of work

19 जुलै:- नेल्सन मंडेला आंतराष्ट्रीय दिवस
Theme:- Take action one inspire change

11 जुलै:- जागतिक लोकसंख्या दिवस
Theme :-Family Planning-Empowcring People Deviloping Nations

1 जुलै :- आंतराष्ट्रीय सहकार दिवस
Theme :- Co-operative ensure no one is left behind

29 जून :-सांखिकी दिवस
Theme:- Administrative and statistics

21 जून :- आंतराष्ट्रीय योग दिन
Theme:-Yoga for health
---------------------------------------------------
@mpscguidance

समांतर आरक्षण ...पुढील सुनावणी 8 जानेवारी
जॉईंन करा @mpscguidance

मूळची सात बेटे मुबंई

एकत्र मुंबई तयार होण्यापूर्वी असलेली हि मुंबईची ७ बेटे
१. माहीम
२. वरळी
३. परळ
४. माझगाव
५. मुंबई
६. लहान कुलाबा (ओल्ड वूमन्स आयलंड)
७. मोठा कुलाबा
१८४५ साली ईस्ट इंडिया कंपनीने लँड रेकलमेशन प्रोजेक्ट हाती घेऊन हि बेटे एकमेकांना जोडली

चालू घडामोडी:-
------------------------

* भारतीय नौसेना ची पहेली महिला पायलट :-शुभांगी स्वरूप

* साइबरस्पेसचे ५ वे जागतिक समेलन --------------- येथे आयोजित केले होते:- नवी दिल्ली

* २२ नोव्हेंबर २०१७ रोजी केंद्रीय मंत्रिमंडल ने 15 व्या वित्त आयोगास मंजुरी दिली . हा वित्त आयोग -------- पासून लागू होणार आहे :- १ एप्रिल २०२०

* अंडर-१९ युवा आशिया कप १७ क्रिकेट स्पर्धा ------- या संघाने जिंकली :- अफगानिस्तान

* १३ नोव्हे रोजी झालेल्या राष्ट्रीय परीषदेत देशातील सर्व ग्रामपंचायतीन नॅशनल ऑपटीकल फायबर नेटवर्कने जोडण्यासाठी --------- हा प्रयत्न सुरु केला :- भारतनेट

भारतीय रेल्वे सुवर्ण प्रकल्पातील पहिली ट्रेन -------- या दरम्यान धावली :- दिल्ली -काठगोदाम शताब्दी एक्स्प्रेस

* केंद्रीय मंत्रीमंडळाने युरोपीय पुननिर्माण आणी विकास बँक मध्ये भारताच्या सदस्य त्वाला मंजुरी दिली(EBRD:-European Bank of Reconstruction and Development). या बँकेचे मुख्यालय ----------- येथे आहे :- लंडन

अधिक माहितीसाठी जॉईन करा
T.me/mpscguidance

*व. पु. काळेंची भन्नाट २५ वाक्ये*
*१. गगनभरारीचं वेड*
कबुतराला गरुडाचे पंख लावता येतीलही पण गगनभरारीचं वेड हे रक्तातच असावं लागतं. कारण आकाशाची ओढ दत्तक घेता येत नाही.
*२. झुंज*
वादळे जेव्हा येतात तेव्हा आपण आपल्या मातीला घट्ट रुजून राहायचं असतं. ती जितक्या वेगाने येतात तितक्याच वेगाने निघूनही जातात. वादळ महत्त्वाचे नसते. प्रश्न असतो कि आपण त्यांच्याशी कशी झुंज देतो आणि त्यातून कितपत बऱ्या अवस्थेत बाहेर येतो याचा.
*३. कॅलेंडर*
भिंतीकडेच पाहत आयुष्य घालवणार्या रिकाम टेकड्यांना कॅलेंडर वर कुठलही चित्र चालतं.व्यक्तीमत्व घडवणार्या माणसांच्या बाबतीत,तारखांचे चौकोन जास्त सचित्र असतात.प्रत्येक चौकोनावर वेगळं चित्र,वेगळा विचार,वेगळी प्रगती,वेगळं शिखर.
*४. संघर्ष कुठपर्यंत?*
आकाशात जेव्हा एखादा कृत्रिम उपग्रह सोडतात तेव्हा गुरुत्वाकर्षणाच्या सीमेबाहेर पिटाळून लावेपर्यंत सगळा संघर्ष असतो. त्याने एकदा स्वतः गती घेतली कि उरलेला प्रवास आपोआप होतो. असंच माणसाचं आहे...समाजात विशिष्ट उंची गाठेपर्यंत जबर संघर्ष असतो. पण एकदा अपेक्षित उंचीवर पोहचलात कि आयुष्यात अनेक समस्या ती उंचीच सोडवते.
*५. पडावं तर असं!*
आपत्ती पण अशी यावी कि इतरांना हेवा वाटावा. व्यक्तीचा कस लागावा. पडायचंच असेल तर ठेच लागून पडून नये. चांगलं २००० फुटांवरून पडावं. म्हणजे माणूस किती उंचावर पोहचला होता हे तरी जगाला कळेल.
*६. परिपूर्णता?*
जगातील कुठलीच गोष्ट परिपुर्ण नाही. परमेश्वरानं सोनं निर्माण केलं. चाफ़्याची फ़ुलं सुद्धा त्यानंच निर्माण केली. मग त्याला सोन्याला चाफ़्याचा वास नसता का देता आला ? अपुर्णतेतही काही मजा आहेच की..
*७. नको असलेला भाग*
दगडात मूर्ती असतेच. त्याचा फक्त नको असलेला भाग काढून टाकायचा असतो. आणि मग ह्याच भावनेने निसर्गातील इतर गोष्टींकडे पहा. झाडे, नद्या, वारे, आकाश, जमीन आणि शेवटी माणूस. माणसातही नको असलेला भाग दूर करायला शिका.
*८. पशू माणसांपेक्षा श्रेष्ठ*
पशू माणसांपेक्षा जास्त श्रेष्ठ आहेत कारण ते INSTINCT वर जगतात...बेदम वजन वाढलंय म्हणून घारीला उडता येत नाही, किंवा एखादा मासा बुडाला असं कधी ऐकलंय का ?
*९. समस्या*
अनेक समस्या त्यावेळी सुचेल त्या मार्गाने सोडवाव्या लागतात. थोडा अवधी लोटल्यावर मग कायमचा उपाय शोधावा. दुध अचानकपणे म्हणजे आपण तंद्रीत असताना, कोणत्यातरी क्षणी लाट अंगावर यावी त्या वेगाने वर काठापर्यंत येते. चिमटा शोधायला वेळ नसतो. अशा वेळेला पाण्याचा शिडकावा करून ते तिथल्या तिथे शांत करायचं असतं. थांबवायचं असतं. मग सावकाश चिमटा शोधावा, उसंत घेवून ते खाली उतरवावं. तसच काहीसं अनेक समस्यांचं असतं.
*१०. प्रोब्लेम्स कुणाला नसतात?*
प्रोब्लेम्स कुणाला नसतात? ते शेवटपर्यंत असतात. पण प्रत्येक प्रोब्लेमला उत्तर असतेच.ते सोडवायला कधी वेळ हवा असतो, कधी पैसा तर कधी माणसे. या तिन्ही गोष्टीं पालिकडचा प्रोब्लेम अस्थित्वात नसतो.
*११. समोरच्याच्या दुःखाचे समाधान*
समोरच्या दुःख सांगणाऱ्या माणसाचं जर समाधान करायचं असेल, त्याला दिलासा द्यायची इच्छा असेल तर तो जे बोलतो त्यातलं सत्तर टक्के तुम्हाला ऐकू येता कामा नये. कारण त्याच्या आयुष्यातल्या दुःखाला पुष्कळदा त्याचा मूर्खपणाच कारणीभूत असतो. तो जेव्हा ऐकू येत नाही तेव्हाच सहानुभूती दाखवणं शक्य होतं. तो जे बोलतो ते जर सगळं ऐकू आलं त्यालाच एक झापड मारावीशी वाटते.
*१२. आयुष्याचे 'सुयोग्य व्यवस्थापन'*
जेव्हा अडचणीत असाल तेव्हा प्रामाणिक रहा. जेव्हा आर्थिक परिस्थती चांगली असेल तेव्हा साधे रहा. जेव्हा एखादे पद किंवा अधिकार असेल तेव्हा विनयशील रहा. जेव्हा अत्यंत रागात असाल तेव्हा शांत रहा. यालाच आयुष्याचे 'सुयोग्य व्यवस्थापन' असे म्हणतात.
*१३. पळू नका*
प्रश्नांपासून नेहमीच पळता येत नाही. कधी न कधी ते पळणाऱ्याला गाठतातच. पळवाटा मुक्कामाला पोहचत नाहीत. मुक्कामाला पोहचतात ते सरळ रस्तेच.
*१४. पाठीची खाज*
पाठीला चमत्कारिक ठिकाणी खाज सुटावी , आपला हात वर पोहचत नाही व दुसर्याला नक्की जागा सापडत नाही अशी अवस्था जीवनात ही बऱ्याचदा होते..
*१५. माफी*
माफी मागितल्याने तुम्ही चुकीचे होता आणि समोरची व्यक्ती बरोबर, हे कधीही सिद्ध होत नाही. माफीचा खरा अर्थ तुमचं नातं टिकवण्याची लायकी त्या दुसऱ्या व्यक्तीपेक्षा तुमच्यातच जास्त आहे.
*१५. खर्च-हिशोब*
खर्च झाल्याचं दुःख नसतं. हिशोब लागला नाही कि त्रास होतो.
*१६. गैरसमज*
गैरसमज हा कॅन्सरसारखा असतो. तिसऱ्या अवस्थेला पोहचल्यावर तो आपलं स्वरूप प्रकार करतो.
*१७. शस्त्रक्रिया. भीती-अभिमान*
शस्त्रक्रिया होण्यापूर्वी प्रत्येक रोगी घाबरलेला असतो. बरा झाल्यावर शिवलेली जखम तोच कौतुकाने दाखवत सुटतो.
*१८. अपेक्षा-ऐपत*
घेणाऱ्याच्या अपेक्षेपेक्षा देणाऱ्याची ऐपत नेहमीच कमी पडते.
*१९. अपयशाची भीती*
माणूस अपयशाला भीत नाही. अपयशाचं खापर फोडायला काहीच नाही मिळालं तर? याची त्याला भीती वाटते.
*२०. खरी शोकां

किका:*
बोलायला कोणीच नसणं यापेक्षा आपण बोललेलं समोरच्यापर्यंत न पोहचणं हि शोकांकिका जास्त भयाण.
*२१. कौतुकाची खुमारी*
कौतुकाला थोडी हेव्याची किनार असल्याशिवाय त्याला खरी खुमारी येत नाही.
*२२. झरा आणि डबकं*
वाहतो तो झरा आणि थांबतं ते डबकं! डबक्यावर डास येतात आणि झऱ्यावर राजहंस!
*२२. कागद-सर्टिफिकेट*
सगळे कागद सारखेच! त्याला अहंकार चिकटला कि त्याचं सर्टिफिकेट होतं.
*२३. रातकिड्याचा आवाज*
रातकिडा कर्कश ओरडतो यात वादच नाही. त्याचा त्रास होतो. पण त्यापेक्षाही जास्त त्रास तो कुठे बसून ओरडतो हे सापडत नाही त्याचा होतो.
*२४.फुगा किती फुगवायचा?*
एखादा फुगा फुगवता फुगवता एका क्षणी फुटतो. तो फुटल्यावर समजतं, तो किती फुगवायला नको होता.
*२५ हरवण्यासारखं घडवा*
आपण हरवण्यासारखं आयुष्यात जरूर घडायला हवं , कारण अशा स्थळावरून परतताना माणूस 'माणूस' राहत नाही. परतून येतं ते चैतन्य!
@mpscguidance

#Rajyaseva_Prelim_2018

राज्यघटना कलम 75 - मंत्रीपरिषद

- कलम 75-1 - पंतप्रधानांची नियुक्ती राष्ट्रपती करेल , व इतर मंत्र्यांची नियुक्ती राष्ट्रपती पंतप्रधान सल्ल्यानुसार करतील

- कलम 75-2 - मंत्री राष्ट्रपतींची मर्जी असेपर्यंत पदावर राहतील

- कलम 75-3 - मंत्रीपरिषद संयुक्तरित्या लोकसभेस जबाबदार असणार

- कलम 75-4 - मंत्रिपदाची शपथ राष्ट्रपती देणार

- कलम 75-5- मंत्री हा संसदेच्या दोन्ही पैकी एका सदनाचा सदस्य असावा, नसल्यास मंत्रिपद धारण केल्यावर एका सभागृहाचा सदस्य होणे बंधनकारक

- कलम 75-6 - मंत्री वेतन व भत्ते 2ऱ्या अनुसूचित दिल्याप्रमाणे संसद निश्चित करेल

T.me/mpscguidance

महात्मा ज्योतिराव फुले

जीवनपट

·         इ.स. १८२७ - जन्म कटगुण, सातारा जिल्हा

·         इ.स. १८३४ ते १८३८ - पंतोजींच्या शाळेत शिक्षण झाले.

·         इ.स. १८४० - सावित्रीबाईंशी विवाह.

·         इ.स. १८४१ ते १८४७ - स्कॉटिश मिशन हायस्कूलमध्ये इंग्रजी शिक्षण घेतले.

·         इ.स. १८४७- लहुजी वस्ताद साळवे दांडपट्टा व इतर शारीरिक शिक्षण घेतले.

·         इ.स. १८४७ - थॉमस पेन यांच्या 'राईट ऑफ मॅन' या ग्रंथाचा अभ्यास.

·         इ.स. १८४८ - मित्राच्या विवाहप्रसंगी निघालेल्या मिरवणुकीत ब्राह्मणाकडून अपमान झाला.
@mpscguidance
·         इ.स. १८४८ - भारतातील मुलींची पहिली शाळा सुरू केली. बहुजन समाजाच्या शिक्षणासाठी काम सुरू केले.

·         सप्टेंबर ७, इ.स. १८५१ - भिडे वाड्यात व रास्ता पेठेत मुलींच्या शाळेची सुरुवात.

·         इ.स. १८५२ - पूना लायब्ररीची स्थापना.

·         मार्च १५, इ.स. १८५२ - वेताळपेठेत अस्पृश्यांसाठी पहिली शाळा सुरू केली.

·         नोहेंबर १६, इ.स. १८५२ - मेजर कॅन्डी यांच्याकडून शैक्षणिक कार्यासाठी ब्रिटिश सरकारतर्फे विश्रामबाग वाड्यात सत्कार.

·         इ.स. १८५३ - 'दि सोसायटी फॉर प्रमोटिंग द एज्युकेशन ऑफ महार मांग ॲन्ड अदर्स' स्थापन केली.

·         इ.स. १८५४ - स्कॉटिश मिशनच्या शाळेत अर्धवेळ शिक्षकाची नोकरी

·         इ.स. १८५५ - रात्रशाळेची सुरुवात केली.

·         इ.स. १८५६ - जोतीबांवर मारेकरी घालून हत्येचा प्रयत्न झाला.

·         इ.स. १८५८ - शाळांच्या व्यवस्थापन मंडळातून निवृत्ती घेतली.

·         इ.स. १८६० - विधवाविवाहास साहाय्य केले.

·         इ.स. १८६३ - बालहत्या प्रतिबंधक गृहाची स्थापना केली .

·         इ.स. १८६५ - विधवांच्या केशवपनाविरुद्ध न्हाव्यांचा संप घडवून आणला.

·         इ.स. १८६४ - गोखले बागेत विधवाविवाह घडवून आणला.

·         इ.स. १८६८ - दुष्काळ काळात राहत्या घरातील हौद अस्पृश्यांसाठी खुला केला.

·         इ.स. १८७३ - सत्यशोधक समाजची स्थापना केली.

·         इ.स. १८७५ - शेतकऱ्यांच्या शोषणाविरुद्ध खतफोडीचे बंड घडवून आणले ( अहमदनगर).

·         इ.स. १८७५- स्वामी दयानंद सरस्वतींची पुण्यात मिरवणूक काढण्यास साहाय्य केले.

·         इ.स. १८७६ ते १८८२ - पुणे नगर पालिकेचे सदस्य होते.

·         इ.स. १८८० - दारूची दुकाने सुरू करण्यास विरोध केला.

·         इ.स. १८८० - नारायण मेघाजी लोखंडे यांना 'मिलहॅण्ड असोसिएशन' या देशातील पहिल्या कामगार संघटनेच्या स्थापनेत साहाय्य केले.

·         इ.स. १८८२ - 'विल्यम हंटर शिक्षण आयोगा' समोर निवेदन दिले. यात प्राथमिक शिक्षण सक्तीचे व मोफत देण्याची मागणी केली.

·         इ.स. १८८७ - सत्यशोधक समाजातर्फे नवीन मंगलाष्टकांची व नवीन पूजाविधीची रचना करून पुरोहिताशिवाय विवाह घडवून आणण्यास सुरुवात केली.

·         इ.स. १८८८- ड्यूक ऑफ कॅनॉट यांची भेट आणि सत्कार.

·         इ.स. १८८८ - मुंबईतील कोळीवाडा येथे जनतेने रावबहादुर वडेकर यांच्या हस्ते सत्कार करून 'महात्मा' ही पदवी प्रदान केली.

·         २८ नोव्हेंबर, इ.स. १८९० - पुणे येथे निधन झाले

फुले यांची दुर्मिळ स्वाक्षरी
@mpscguidance

डावीकडून : (१) भिडे वाड्यातील पहिली मुलींची शाळा, (२) हरिजनांसाठी खुली केलेली विहीर व (३) अहिल्याश्रम

@mpscguidance

#history
#शेतकरी चळवळ
विद्यमान पुणे जिल्ह्यातील भूतपूर्व भोर संस्थानात शेतकऱ्यांनी जंगल सत्याग्रह, कादवे (भोर संस्थानातील एक खेडे) सत्याग्रह व हिरडा सत्याग्रह अशी तीन महत्त्वाची आंदोलने केली. त्या प्रत्येकाचे स्वरूप आणि कालावधी वेगळा असला, तरी तत्कालीन राजेशाहीविरूद्घची ती आंदोलने होती आणि त्यांत अखेर शेतकऱ्यांचे प्रश्न मार्गी लागले. त्यांपैकी जंगल सत्याग्रह हा धरणाखाली ज्यांच्या जंगलातील जमिनी गेल्या आहेत, त्यांवरील शेतसारा वसुलीविरूद्घ होता. धरणामध्ये गाळ साचू नये म्हणून डोंगरावरील शेतीला बंदी घालण्यात आली होती. जंगलाच्या ज्या हद्दीत शेतकऱ्यांच्या जमिनी गेल्या होत्या, त्यांना त्यांची किंमत तर मिळाली नव्हतीच; पण दरवर्षी त्यांच्याकडून शेतसारा सक्तीने वसूल केला जाई. हा संघर्ष १८८० पासून १९३८ पर्यंत म्हणजे सु. ६० वर्षे धुमसत होता. अखेर प्रजापरिषदेच्या मध्यस्थीने हा अन्याय दूर झाला. कादवे या लहान खेड्यातील जमिनी, भोर संस्थानातील तत्कालीन सरदार नातू यांनी तेथील जमिनी लिलावात विकत घेतल्या. त्यामुळे शेतकऱ्यांची उपासमार होऊ लागली आणि त्यांनी आंदोलन छेडले व लिलावात गेलेल्या जमिनी परत मिळविल्या (१९२६). याव्यतिरिक्त भोरमधील शेतकऱ्यांवर हिरडेफळावर निर्बंध, लग्न टक्का, पाटदाम, म्हैसपट्टी असे काही पुस्तकात न सापडणारे कर लादण्यात आले होते. प्रजापरिषदेच्या आंदोलनामुळे १९२२ मध्ये संस्थानच्या गादीवर आलेल्या बाबासाहेब पंतसचिव यांनी ते रद्द केले. पुढे हिरडा विकण्याच्या मक्तेदारीविरूद्घ शेतकऱ्यांनी आंदोलन केले (१९२५). भोरमधील जंगलातील काही क्विंटल हिरडा निर्यात होत होता. त्यावर भोर संस्थान रॉयल्टीनामक निर्यात कर घेत असे. हा सर्व व्यवहार मुंबईतील एका कंपनीस संस्थानाधिपतींनी मक्त्याव्दारे दिला होता. त्यामुळे मावळे शेतकऱ्यांनी संस्थानाबाहेर हिरडा निर्यातीस परवानगी द्यावी म्हणून हिरडा सत्याग्रह केला..
जॉईन करा
@mpscguidance

मिस युनिव्हर्स २०१७:-
----------------------------

* लास वेगास येथे पार पडलेल्या ६६ व्या मिस युनिव्हर्स या सौंदर्यस्पर्धेत मिस युनिव्हर्स चा बहुमान द.आफ्रिकेच्या डेमी लेई नेल्स-पीटर्सने पटकावला.
स्पर्धेचे ठिकाण :- लास वेगास (अमेरिका )
विजेती :- डेमी लेई नेल्स-पीटर्स (द.आफ्रिका)
२ रेस्थान:- लॉरा गोंझालेझ (कोलंबिया )
३ रे स्थान :- डेव्हिना बेनेट (जमैका)
* दक्षिण आफ्रिकेसाठी हा किताब पटकावणारी डेमी लेई ही दुसरी सौंदर्यवती आहे. याआधी मार्गारेट गार्डिनर हिने १९७८मध्ये हा किताब जिंकला होता
* मिस युनिव्हर्स २०१७’मध्ये सौंदर्यवती श्रद्धा शशीधरने भारताचे प्रतिनिधीत्व केले होते.

🔹जोतीराव गोविंदराव फुले


◾️जोतीराव गोविंदराव फुले (एप्रिल ११ , इ.स. १८२७ - नोव्हेंबर २८, इ.स. १८९०), महात्मा फुले नावाने प्रसिद्ध, हे मराठी लेखक, विचारवंत आणि समाजसुधारक होते. त्यांनी सत्यशोधक समाज नावाची संस्था स्थापन केली; शेतकरीआणि बहुजन समाजांच्या समस्यांना केंद्रस्थानी ठेवून पुरोगामी विचारांची मांडणी केली आणि महाराष्ट्रातील स्त्री शिक्षणाची मुहूर्तमेढ रोवली. जनतेने त्यांना महात्मा ही उपाधी बहाल केली होती; जनता त्यांना ‘महात्मा फुले’ म्हणत.


🔴जोतीराव फुले


👉🏻जोतीराव गोविंदराव
फुले

👉🏻टोपणनाव:जोतीबा, महात्मा

👉🏻जन्म:११एप्रिल १८२७

👉🏻कटगुण, सातारा,महाराष्ट्र

🔴👉🏻मृत्यू:नोव्हेंबर २८, इ.स. १८९०



◾️पुणे, महाराष्ट्र

👉🏻संघटना:सत्यशोधक समाज

👉🏻प्रमुख स्मारके:भिडे वाडा, गंज पेठ ,पुणे

👉🏻प्रभाव:थॉमस पेन

🔴👉🏻प्रभावित:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर

👉🏻वडील:गोविंदराव फुले

👉🏻आई:चिमणाबाई

👉🏻फुले पत्नी:सावित्रीबाई

👉🏻फुले अपत्ये:यशवंत


🔴बालपण आणि शिक्षण

◾️जोतिबा फुले यांचे मूळ गाव सातारा जिल्ह्यातील कटगुण हे होते. त्याच गावी महात्मा फुल्यांचा जन्म ११ एप्रिल १८२७ रोजी झाला. जोतिबांच्या वडिलांचे नाव गोविंदराव आणि आईचे नाव चिमणाबाई होते. शेवटच्या पेशव्यांच्या काळात महात्मा फुले यांचे वडील आणि दोन चुलते फुले पुरवण्याचे काम करीत होते, त्यामुळे गोर्‍हे हे त्यांचे मूळ आडनाव असले तरी, पुढे ते फुले म्हणून ओळखले जाऊ लागले व तेच नाव पुढे रूढ झाले. कटगुणहून त्यांचा परिवार पुरंदरतालुक्यातील खानवडी येथे आला. तेथे त्यांचे घर असून, त्यांच्या नावे सातबाराचा उतारा आहे. खानवडी येथे फुले आडनावाची बरीच कुटुंबे आहेत.

जोतीराव केवळ नऊ महिन्यांचे होते, तेव्हा त्यांच्या आईचे निधन झाले. त्यांचा विवाह वयाच्या बाराव्या वर्षी सावित्रीबाई यांचेशी झाला. प्राथमिक शिक्षणानंतर काही काळ त्यांनी भाजी विक्रीचा व्यवसाय केला. इ.स. १८४२ ला माध्यमिक शिक्षणासाठी पुण्याच्या स्कॉटिश मिशन हायस्कूलमध्ये त्यांनी प्रवेश घेतला. बुद्धी अतिशय तल्लख त्यामुळे पाच-सहा वर्षातच त्यांनी अभ्यासक्रम पूर्ण केला.


🔴शैक्षणिक कार्य

महात्मा फुल्यांच्या कवितेतल्या शिक्षणाचे महत्त्व पटवून देणाऱ्या खालील ओळी प्रसिद्ध आहेत.

“विद्येविना मती गेली । मतीविना नीती गेली ।

नीतीविना गती गेली । गतीविना वित्त गेले । वित्ताविना शूद्र खचले । इतके अनर्थ एका अविद्येने केले ।।

”

बहुजन समाजाचे अज्ञान, दारिद्‌ऱ्य आणि समाजातील जातिभेद पाहून ते अतिशय अस्वस्थ होत असत. ही सामाजिक परिस्थिती सुधारण्याचा त्यांनी निश्चय केला. त्याप्रमाणे त्यांनी इ.स. १८४८ साली पुण्यामध्ये बुधवार पेठेतील भिडे यांच्या वाड्यात पहिली मुलींची शाळा काढून तेथील शिक्षिकेची जबाबदारी सावित्रीबाईंवर सोपविली. महाराष्ट्रातील स्त्री शिक्षणाची ही मुहूर्तमेढ ठरली. तसेच अस्पृश्य मुलांसाठी त्यांनी पुण्याच्या वेताळपेठेत इ.स.१८५२ मध्ये शाळा स्थापन केली. त्यांच्या या कार्याला सनातन्यांकडून सतत विरोध होत असे. पण जोतीराव आपल्या भूमिकेवर ठाम असत. समाज सुधारण्याच्या कार्याला गती दिली. जोतीरावांनी त्यांच्या पत्‍नी सावित्रीबाईंना शिक्षण देऊन शिक्षणकार्यास प्रवृत्त केले. शाळेच्या मुख्याध्यापकपदी आरूढ झालेली भारतातील पहिली महिला म्हणजे सावित्रीबाई. त्याचप्रमाणे स्वतंत्रपणे फक्त स्त्रियांसाठी शाळा काढणारे महात्मा फुले हे पहिले (?) भारतीय होत.

🔵सामाजिक कार्य

मानवी हक्कावर इ.स.१७९१ मध्ये थॉमस पेन यांनी लिहिलेले पुस्तक त्यांच्या वाचनात आले. त्याचा प्रभाव त्यांच्या मनावर झाला. सामाजिक न्यायाबाबत त्यांच्या मनात विचार येऊ लागले. त्यामुळेच विषमता दूर करण्यासाठी स्त्रीशिक्षण आणि मागासलेल्या जातीतील मुलामुलींचे शिक्षण यावर त्यांनी भर देण्याचे ठरवले. सामाजिक भेदभाव त्यामुळे कमी होईल असे त्यांचे निश्‍चित मत आणि अनुमान होते.

‘कोणताही धर्म ईश्वराने निर्माण केलेला नाही आणि चातुर्वण्य व जातिभेद ही निर्मिती मानवाचीच आहे’ असे रोखठोकपणे बोलताना मात्र या विश्वाची निर्मिती करणारी कोणती तरी शक्ती आहे अशी त्यांची (अस्तिक्यवादी) विचारसरणी होती. मानवाने गुण्यागोविंदाने रहावे असे त्यांचे मत होते. त्यांनी लिहिलेल्या ‘शेतकऱ्याचा असूड’ या पुस्तकातून महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांची विदारक दुर्दशा आणि दारिद्‌ऱ्याची वास्तवता विशद केली आहे. या पुस्तकाद्वारे विशाल दृष्टिकोनाचा क्रांतिकारक म्हणून ही जोतीरावांचे दर्शन होते. ‘नीती हाच मानवी जीवनाचा आधार आहे’ हा विचार मांडणारे जोतीराव एक तत्त्वचितक व्यक्तिमत्त्व होते.

#NewPrograms
‘चॅम्प’ (चाइल्ड हेल्थ अँड मोर्टालिटी प्रिव्हेंशन):-
___________________________
» कुपोषणाच्या समस्येवर कायमस्वरूपी उपाय काढता यावा म्हणून गरिबीरेषेखालील लोकांमध्ये संतुलित आणि पोषक आहाराच्या सवयी दृढ करण्यासाठी भारतीय आयुर्विज्ञान संशोधन परिषदेच्या (इंडियन कौन्सिल फॉर मेडिकल रिसर्च- आयसीएमआर) वतीने ‘चॅम्प’ (चाइल्ड हेल्थ अँड मोर्टालिटी प्रिव्हेंशन) हा कार्यक्रम हाती घेण्यात आला आहे.
» त्यासाठी राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद यांचे गाव कानपूर देहात, ओडिशातील कोरापूत आणि महाराष्ट्रातील पालघर या तीन जिल्ह्यांची सर्वेक्षणासाठी निवड करण्यात आली आहे.
» पालघर, कानपूर देहात आणि कोरापूट जिल्ह्यातील गरिबीरेषेखाली राहणाऱ्यांची संख्या देशात सर्वाधिक असल्यामुळे त्यांची निवड करण्यात आली आहे. या जिल्ह्यांमध्ये सर्वेक्षण सुरू झाले आहे.

#currentquiz

चालू घडामोडी प्रश्नसंच : 26-27 नोव्हेंबर 2017
प्र. 1) बॅडमिंटन आणि पॅरा-बॅडमिंटन जागतिक चॅम्पियनशिप 2019 मध्ये संयुक्तपणे आयोजन करणारे पहिले शहर कोणते?
1) बेसल
2) लंडन
3) नवी दिल्ली
4) टोकियो

प्र. 2) शासकीय सेवांसाठी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 23 नोव्हेंबर रोजी अनावरण केलेल्या ‘उमंग’ या अॅपचे पूर्णरूप काय आहे?
1) Universal Mobile Application for New-age Governance
2) Unified Mobile Application for New-age Governance
3) United Mobile Application for New-age Governance
4) Union Mobile Application for New-age Governance

प्र.3) खलीलपैकी कोणत्या बँकेने वित्तीय सेवांसाठी ‘योनो’ हे युनिफाइड इंटिग्रेटेड अॅप विकसित केले आहे?
1) पंजाब नॅशनल बँक
2) आयसीआयसीआय बँक
3) एचडीएफसी बँक
4) भारतीय स्टेट बँक

प्र.4) आंतरराष्ट्रीय गीता महोत्सव 2017 कोठे पार पडणार आहे?
1) कुरुक्षेत्र
2) अहमदाबाद
3) हरिद्वार
4) क्षिप्रा

प्र.5) योग्य विधान ओळखा
a) आंतरराष्ट्रीय भुगर्भिय काँग्रेस मुंबई मध्ये होणार आहे.
b) 36 वी ही परिषद 2020 मध्ये होईल.
c) बांग्लादेश, नेपाळ, पाकिस्तान आणि श्रीलंका हे सह-यजमान देश आहेत.
पर्याय
1) फक्त a व b बरोबर
2) फक्त b व c बरोबर
3) फक्त a व c बरोबर
4) सर्व a, b आणि b बरोबर

प्र. 6) भारतीय चित्रपट विकास महामंडळाचे मुख्यालय कोणत्या शहरात आहे?
1) मुंबई
2) पुणे
3) कोची
4) नवी दिल्ली

प्र.7) चुकीचे विधान ओळखा
a) 26 नोव्हेंबर हा दिवस संविधान दिन म्हणून साजरा केला जातो.
b) 26 नोव्हेंबर 1949 रोजी भारतीय संविधानाची अमलबजावणी सुरू झाली होती.
c) 26 नोव्हेंबर 2017 रोजी केंद्रीय एचआरडी मंत्रालयाने डिजिटल सिगनेचर उपक्रम सुरू केला आहे.
d) 26 नोव्हेंबर 2017 रोजी एनसीसीने आपला 69 वा स्थापना दिवस साजरा केला आहे.

प्र. 8) अंतराळात मोक्याच्या ठिकाणाहून सूर्याचे निरीक्षण करून अभ्यास करण्यासाठी इस्रो २०१९-२० मध्ये कोणता उपग्रह सोडणार आहे?
1) आदित्य एल-१
2) निसार एल -१
3) आदित्य एल-२
4) निसार एल – २

उत्तरे :-
1) बेसल, 2) Unified Mobile Application for New-age Governance, 3) भारतीय स्टेट बँक (YONO - You Need Only One), 4) कुरुक्षेत्र (हरियाणा, 25 नोव्हेंबर 2017, रामनाथ कोविन्द यांच्या हस्ते उद्घाटन), 5) फक्त b व c बरोबर (दिल्ली येथे होणार आहे), 6) मुंबई, 7)2 (26 नोव्हेंबर 1949 रोजी राज्यघटनेचा स्वीकार करण्यात आला होता.), 8) आदित्य एल-१