महाराष्ट्र Atlas pdf
जॉईन करा @mpscguidance

विविध जागतिक अहवालात भारताची रँकिंक
जॉईन करा
@mpscguidance

#current
● 'सुखोई'तून 'ब्राम्होस'ची यशस्वी चाचणी...

- प्रथमच सुखोई 30 MKI विमानावरुन यशस्वी चाचणी...
(सुखोई - 2 Stage engine)

- वजन : 2.5 टन
- पल्ला : 290 किमी ( अशी क्षमता शेजारी राष्ट्रांकडे नाही )
- स्थळ : बंगालचे उपसागर

- सुपरसाॅनिक वेग (1 km/s) चीनच्या 3 पट जास्त वेगवान...
- हवेतून जमिनीवर व समुद्रावर अचूक वेध...

■ ब्राम्होस-
- भारताच्या Brahmputra व रशियाच्या Moskova या दोन नद्यांच्या आद्याक्षरावरुन BRAHMOS हे नाव...

-रशिय व भारताकडून (DRDO) संयुक्तपणे विकसित...
-FIRE & FORGET तत्वावर आधारित...
-जमिनीवरुन/समुद्रातून/हवेतून--जमिनीवरील व समुद्रावरील लक्ष्य अचूक भेदू शकते...
- इंजिन : रामजेट
- वजन : 2500/3000KG
- लांबी : 8.4 M
- वेग : 2.8- 3 MACH

MPSC मुलाखत मार्गदर्शन कार्यशाळा

दिनांक - 28 Nov 2017

दुपारी- 3:30 pm वाजता.

मार्गदर्शक - डॉ. आनंद पाटील सर

मार्गदर्शन कार्यशाळा स्थळ -

स्टडी सर्कल
धृता कॅपिटल
दुसरा मजला
अप्पा बळवंत चौक
प्रगती बुक सेंटर समोर
गणराज बुक डेपो च्या वरती
बुधवार पेठ पुणे 02

नाव नोंदणी आवश्यक

अधिक माहिती संपर्क -

9552998822
020 24486245

जॉईन टेलिग्राम चॅनल @mpscguidance

📌आकलन घटकाची तयारी

Reading Comprehension (वाचन व आकलन काैश्यल्य) याचा अभ्यास कसा करावा....
सौरभ जोशी ,मुख्याधिकारी यांचा लेख

वाचन व आकलन याचा अभ्यास काही एका दिवसात हाेणारा अभ्यास नाही. या साठी सततचा सराव हाच एक मार्ग आहे.
वाचन तर आपण अगदी शाळेत पहिल्या वर्गात असल्या पासुन करत आलेलाे आहाेत. परंतु वाचन करण्याच्या काही चुकीच्या पद्धती आपण नकळत अंगीकारताे व त्या तश्याच आपण वापरत राहाताे. त्यामुळे आपला वाचन करण्याचा वेग हा कमी राहाताे व आपला CSAT चा पेपर पुर्ण वाचुनही हाेत नाही.
त्यामुळे सर्वात आधी या चुका काेणत्या ते आपण पाहू...
१. वाचताना बाेलणे- खुप जण हे वाचताना आपण जे काही वाचताे तेच ताेंडाने बाेलून वाचतात. त्यामुळे आपल्या वाचनाचा वेग हा आपल्या बाेलन्याच्या वेगा इतका कमी हाेताे. आपल्या बाेलन्याचा वेग हा कमीच असताे त्यामुळे मग आपन वाचन्यातही मागे पडताे. त्यामुळे वाचताना बाेलण्याची किंवा हळुहळू बडबडण्याची सवय साेडा.

२. वाचताना आेळी वर बाेट किंवा पेन फिरवने- काही जणांना वाचताना त्या आेळीवर बाेट/पेन फिरवीन्यची सवय असते. या सवयी मुळे ही वाचनाचा वेग कमी हाेताे.

३. Regression - ही चुक आपल्यातील बरेच जण करतात. Regression म्हनजे वाचन करताना एकच शब्द, एकच आेळ किंवा एक paragraph परत परत वाचने. असे आपन करताे कारण पहिल्या वेळेस वाचल्यावर ते आपल्याला कळाले नाही असे आपल्याला वाटते. त्यामुळे तेच तेच आपण परत परत वाचत राहाताे. या सवयी मुळे एखादा उतारा वाचण्यासाठी आपल्याला गरजे पेक्षा दिड ते दाेनपट जास्त वेळ लागताे.

४. Word by word वाचने- शाळेपासुनच आपल्याला एक-एक शब्द वेगवेगळा वाचन्याची सवय लागलेली आहे. पण वाचनाचा वेग वाढवायचा असल्यास एक-एक शब्द वेगवेगळा न वाचता meaningful group of words एकदा वाचन्याची सवय लावुन घेने गरजेचे आहे. पण यासाठी खुप सराव करणे गरजेचे आहे.

वरील चुका जर आपण करत असू तर लवकरात लवकर सरावाने त्या सुधारण्याचा प्रयत्न करावा.

शेवटी प्रत्येकाची वाचनाची एक पद्धत असते. व त्या पद्धतीने तुम्ही जर वेगाने वाचू शकत असाल तर त्याच पद्धतीचा वापर करावा.




📌वेळेचे नियोजन -Time management



राज्य सेवा पेपर २ म्हणजे Csat च्या पेपर ला ८० प्रश्न असतात. त्या पैकी साधारणतः ४५ ते ५० प्रश्न हे वाचन व आकलन यावर असतात. त्यात ९ ते १० passages आपल्याला साेडवावे लागतात.



त्यानंतर mathematical aptitude व reasoning यावर साधारणतः २५ प्रश्न असतात. उरलेले ५ प्रश्न हे Decision making चे असतात.



काही जनांचा हा गैरसमज आहे की Csat म्हणजे 'गणित'. पण वरिल माहीती वरून असे लक्षात येते की Csat म्हणजे काही गणित हा विषय नाही. गणित या विषयाचे फार तर १०-१२ प्रश्न या पेपर ला असतात. त्या मुळे गणित कच्चे असले तरी त्याचा काही फार फरक पडत नाही.



Reasoning या विषयात दाेन प्रकार येतात. एक म्हणजे verbal reasoning व दुसरे non verbal reasoning. Verbal reasoning म्हणजे puzzles, blood relationship वरिल प्रश्न, syllogism etc.

Non-verbal reasoning म्हणजे diagram based प्रश्न.



वेळेचे व्यवस्थापन साधारणतः असे करता येईल.

t.me/mpscguidance

Reading comprehension - प्रत्येक passage ला 7 min या प्रमाने 70 min



Apti & reasoning - 35 min



Decision making - 15 min


यात आपल्या expertise नुसार काही बदल केले जाऊ शकतात. जसे की आपले वाचन आकलन चांगले असेल तर १ तासात ताे विभाग पुर्ण करून आपण त्या नुसार adjustment करू शकताे.

मी स्वतः काय करताे ते पुढच्या लेखात आपण पाहू. तसेच आपण काेणता घटक आधी साेडवायचा व काेणता नंतर ते ही पाहू.


📌RC चे passages येतात काेठुन?

हे passages काेणत्यातरी पुस्तकातुन, वर्तमानपत्रातुन, मासिकातुन, घेतले जातात. हे passages साधारणतः इतिहास, साहित्य, science, पर्यावरण, कृषी या विषयांचे असतात. म्हणजे GS चा अभ्यास हा RC साठी पण उपयाेगी ठरताे.


हे passages २५०-३५० शब्द संख्या या दरम्यान असतात. १० पैकी ८-९ passages हे मराठी व इंग्रजी या दाेन्ही भाषेत दिलेले असतात. म्हणून आपण ज्या भाषेत comfortable आहाेत त्या भाषेत आपण ते साेडवू शकताे. पण प्रत्येक passages हा काेणत्या तरी source मधुन घेताना ताे मराठी किंवा इंग्रजी मध्ये असताे, व ताे correspondingly इंग्रजी किंवा मराठी मध्ये translate करून दाेन्ही भाषांमध्ये आपल्याला दिला जाताे. हे translation खुप वेळेस accurate नसते. त्या मुळे passages साेडवताना आपल्या चुका हाेतात.



त्या टाळण्या साठी आपण काही गाेष्टी करू शकताे, जसे

१. passages चा source आेळखा. म्हणजे ताे passages मराठी source मधुन घेतला आहे की इंग्रजी मधुन ते आेळखुण त्या भाषेत ताे passages वाचा. साधारणतः science, literature, environment, international affairs, या बाबत चे passages इंग्रजी source मधुन घेतले जातात, ते इंग्रजी मध्येच वाचावेत. महाराष्ट्राचा च्या बाबत चे passages, संत परंपरा, कृषी असे passages मराठी source मधुन घेतलेले असतात, ते मराठी तुन वाचावेत. मागील पेपर चा अभ्यास केल्यास आपण सरावाने passage चा source आेळखने शिकू शकताे.


२. passages वाचताना एखादा शब्द किंवा एखाद्या आेळीचा अर्थ न कळाल्यास आपण तेव्हडा भागच दुसर् या भाषेत वाचावा.


वरील पैकी काेणतीही पद्धत आपण वापरू शकताे.
Join
t.me/mpscguidance

शुभांगी स्वरूप
-भारतीय नौसेना च्या पहिल्या महिला पायलट
जॉईंन करा
@mpscguidance

Fastest in World👍👌👌

#csat
Passage decoded -

काेणताही passage हा साधारणतः खालील structure चा असताे. 

१. मुख्य मुद्दा - हा उतार् या मधील main idea असते. हा आकलणाच्या दृष्टीने खूप महत्वाची असताे. हा कळाल्या शिवाय उतार् या चे आकलन हाेत नाही. या बाबत hint ही पहिल्या किंवा शेवटच्या paragraph मध्ये साधारणतः असते. 

२. पार्श्वभूमी (background) - मुख्य मुद्दा समजण्या साठी दिली जाणारी background information. 

3. पुरक माहीती (support) - मुख्य मुद्दा पटवून देण्या साठी दिली जाणारी उदाहरणे. ही आकलना साठी गरजेची असली तरी तसा फारसा उपयाेग या माहीतीचा नसताे. साधारणतः middle paragraphs are मध्ये ही माहीती असते. 

४. परिणाम (implications) - मुख्य मुद्द्याचे परिणाम यात दिलेले असतात. साधारणतः शेवटच्या paragraph मध्ये ही माहीती असते. ही माहीती महत्वाची असते.


आता काेणताही passage वाचताना हे मुद्दे आेळखण्याचा प्रयत्न करावा. 

सौरभ जोशी ,मुख्याधिकारी यांचा लेख
जॉईंन करा
T.me/mpscguidance

📖फकिरा कादंबरी
लेखक अण्णाभाऊ साठे
जॉईन करा
@mpscguidance

१ मे १९६० ला महाराष्ट्राची स्थापना झाली. पहिले मुख्यमंत्री म्हणून यशवंतराव चव्हाण यांनी १ मे १९६० पासून १९ नोव्हेंबर १९६२ पर्यंत धुरा सांभाळली. यशवंतराव चव्हाण यांचे 'आधुनिक महाराष्ट्राचे शिल्पकार' असेही वर्णन केले जाते. नावातच "यश" आणि "यशवंत" असल्यामुळे त्यांना प्रारब्ध भाग्य आणि नशीब दोन्ही गोष्टी प्राप्त झाल्या होत्या. महाराष्ट्रातील राजकारणाला सुयोग्य दिशा देण्याचे आणि समतोल व जातिभेदरहीत राजकारणाचा वारसा देण्याचे कार्य केले. ज्ञानोपासक व अभिरुचीसंपन्न व्यक्तिमत्त्व, सुसंस्कृत व वैचारिक अधिष्ठान असलेले नेतृत्व आणि मुत्सद्दी व विरोधकांचाही मान राखणारे संयमी राजकारणी असेही त्यांना म्हणता येईल. गरीब कुटुंबातील असल्यामुळे त्यांना समाजातील तळागाळाच्या घटकांच्या समस्या ज्ञात होत्या, त्या दृष्टीने देखील त्यांनी योजना आखल्या.

राज्यात सहकार चळवळीपासून अनेक साखर कारखान्यांच्या स्थापनेसह कृषि, सांस्कृतिक, आर्थिक आणि शैक्षणिक क्षेत्रात देखील त्यांचे योगदान आहे.
यशवंतरावांनी मुख्यमंत्री पदानंतर उपपतंप्रधान, संरक्षणमंत्री, परराष्ट्र मंत्री अशी महत्वाची पदे देखील सांभाळली. यशवंतराव यांची दुसरी ओळख म्हणजे त्यांचा साहित्यातही नावलौकिक असून ऋणानुबंध आणि कृष्णाकाठ या लिखित पुस्तकांमध्ये त्यांच्यातला चांगला लेखक दिसतो. याचबरोबर त्यांची पत्रं, त्यांना आलेली महनीयांची पत्रं देखील अजूनही जतन केलेली असून या पत्रांमुळे त्यांचा जनसंपर्क दिसून येतो. कराड येथे त्यांच्या निवासस्थानीच त्यांच्या विविध वस्तूंचे जतन करण्यात आले आहे. यशवंतरावांना चीन युद्धाच्या वेळी संरक्षणमंत्री पदावर नियुक्त करण्यात येऊन यावेळी त्यांनी त्यांचे कर्तृत्वाचे आणि निर्णयक्षमतेचा आदर्श जगासमोर उभा केला. हिमालयाच्या संरक्षणाला सह्याद्री धावून गेल्याची अखिल महाराष्ट्राची त्यावेळी प्रतिक्रिया होती. महाराष्ट्राच्या कृषी व औद्योगिक विकासाचा पाया घालणारा, महाराष्ट्रात सहकाराचे जाळे विणणारा आणि पंचायत राज्याच्या माध्यमातून तळागाळातल्या समाजाला त्याच्या लोकशाही ताकदीचे भान देणारा हा द्रष्टा नेता व 'आधुनिक महाराष्ट्राचे शिल्पकार' यांच्या स्मृतीस विनम्र अभिवादन

📖महाराष्ट्राचे शिल्पकार जॉईन करा @mpscguidance

📖यशवंतराव यांचे गाजलेले आत्मचरित्र
जॉईन करा @mpscguidance

राणी पद्मावती !
राणी पद्मिनी (पद्मावती ) खरोखर होऊन गेली का, की ती केवळ दंतकथा आहे, याबद्दल इतिहासतज्ज्ञांत मतभेद आहेत. असे असले, तरी राणी पद्मिनीचे लोकमानसातील स्थान अढळ आहे. मेवाडचा राणा असलेल्या रावळ रतनसिंह याची पत्नी राणी पद्मिनी तिच्या सौंदर्यासाठी प्रसिद्ध होती. तिला मिळवण्यासाठीच अल्लाउद्दीन खिलजी या मुघल शासकाने १३०२मध्ये चितोडगडला वेढा घातल्याचा उल्लेख काही ग्रंथांत आढळतो. मात्र, काही तज्ज्ञांना पद्मिनीची ही कथा खरी वाटत नाही. रतनसिंहाने मोठ्या शौर्याने किल्ला लढवला. मात्र, काही काळाने त्याला शरणागती पत्करावी लागली. त्यानंतर लक्ष्णसिंहाने लढाई सुरूच ठेवली. या लढाईत अखेर तो धारातीर्थी पडला. त्यानंतर राणी पद्मिनी आणि किल्ल्यातील इतर स्त्रियांनी शत्रूच्या तावडीत सापडू नये, यासाठी धगधगत्या चितेत उडी घेऊन ‘जोहार’ केला. पद्मिनीचे सौंदर्य आणि तिने शीलरक्षणासाठी केलेला जोहार यामुळे तिची कथा सर्वदूर पसरली.
राणी पद्मिनीच्या या कथेच्या वेगवेगळ्या आवृत्त्या पुढच्या काळात अनेक लेखकांनी लिहिल्या आहेत, त्यावर कविता आणि वीरगाथा रचल्या आहेत.
राणी पद्मिनीवरील सर्वांत पहिले काव्य म्हणजे सुफी कवी जायसी मलिक महंमद याने लिहिलेले ‘पद्मावत.’ जायसी याने १५४०च्या सुमारास अवधी हिंदी भाषेत लिहिलेल्या या काल्पनिक खंडकाव्यात चितोडगडला अल्लाउद्दीन खिलजीने घातलेला वेढा आणि राणी पद्मिनीचा जोहार या ऐतिहासिक घटनांचा आधार घेतला आहे. यामध्ये चितोडचा राजा रतनसेन, सिंहलद्वीपची (श्रीलंका) राजकन्या पद्मिनी यांची प्रेमकथा आहे. रूपकांची सुंदर मांडणी करून हे काल्पनिक काव्य लिहिले आहे. यात चितोड म्हणजे शरीर, राजा म्हणजे मन, सिलोन (श्रीलंका) म्हणजे हृदय, पद्मिनी म्हणजे बुद्धी, अल्लाउद्दीन म्हणजे लालसा अशा रूपकांचा वापर केला आहे. खिलजीसोबतच्या लढाईत रतनसेनाचा पराभव होऊनही पद्मिनी सती गेल्याने तिच्या प्रेमाचा विजय होतो; तर गड जिंकूनदेखील खिलजीची वासना पराभूत होते, असे या कथेचे सार आहे. सुफी काव्यात जायसीचे ‘पद्मावत’ उत्कृष्ट काव्यरचना मानले जाते.
राजपूत वीरगाथांमध्ये राणी पद्मिनीची कथा सांगितली आहे. हमरतन याने १५८९मध्ये रचलेली ‘गोरा बादल पद्मिनी चौपाई’ त्यापैकी एक. यामध्ये रावळ रतनसिंह याने सिंहल देशातील (श्रीलंका) राजकन्या पद्मिनीशी केलेला विवाह, तिच्या सौंदर्याची महती ऐकून दिल्लीच्या अल्लाउद्दीन खिलजीने चितोडगडवर केलेली स्वारी, त्यानंतर कपटाने राणा रतनसिंहाला केलेली अटक यांचा समावेश आहे. या कथेत गोरा आणि त्याचा पुतण्या बादल या राजपूत योद्ध्यांचा उल्लेख येतो. लढाई करून गोरा आणि बादल खिलजीच्या तावडीतून राणाला सोडवून पुन्हा किल्ल्यावर पाठवतात, असे वर्णन आहे. १८व्या आणि १९व्या शतकात अनेक कवींनी ही कथेवर रचना केल्या आहेत.
राणी पद्मिनीच्या सौंदर्याची कीर्ती ऐकून आलेला उल्लाउद्दीन खिलजी तिचे रूप पाहायाला मिळावे, अशी विनंती रतनसिंहाला करतो. रक्तरंजित संघर्ष टाळण्यासाठी अखेर राणीचे रूप खिलजीला आरशात दाखवले जाते. त्यानंतर रतनसिंह खिलजीला निरोप द्यायला किल्ल्याबाहेर येतो. त्या वेळी खिलजी रतनसिंहाला कपटाने अटक करतो. या प्रकारानंतर राणी पद्मिनी रतनसिंहापासून दूर गेलेला त्याचा सेनापती गोरा याला शोधून काढते. खिलजीसोबत शस्त्रसंधी केल्याने गोरा नाराज असतो. मात्र, त्याची समजूत काढून राणी त्याला या संकटाची कल्पना देते. त्यानंतर गोरा आणि त्याचा तरुण पुतण्या बादल चातुर्याने राणाची सुटका करतात. यात राणी अल्लाउद्दीनकडे यायला तयार असल्याचा संदेश खिलजीला पाठवला जातो. त्याच वेळी राणीसोबत तिच्या सातशे मैत्रिणीही येणार असल्याचे कळवले जाते. गोरा आणि बादल सातशे पालख्या सजवून तयार करतात. त्या पालख्यांमध्ये राजपूत योद्धे बसून जातात आणि राणा रतनसिंहाची सुटका करून त्यांना सुखरूप चितोडगडला पाठवतात. मात्र, या लढाईत गोरा आणि बादल यांना वीरमरण येते. पंडित जवाहरलाल नेहरू यांनी ‘डिस्कव्हरी ऑफ इंडिया’मध्येही राणी पद्मिनीबद्दल अशा स्वरूपाची माहिती दिली आहे. ‘भारत एक खोज’ या मालिकतेही हा भाग आहे. राजस्थानातील प्रसिद्ध कवी पं. नरेंद्र मिश्र यांनी गोरा, बादल आणि पद्मिनी यांच्या कथेवर ‘दोहराता हूँ सुनो रक्त से लिखी हुई कुरबानी’ ही वीररसातील सुंदर हिंदी कविता लिहिली आहे. पं. मिश्रा, तसेच कवी कुमार विश्वास यांचे या कवितेच्या सादरीकरणाचे व्हिडिओ यू-ट्यूबवर आहेत.
राणी पद्मिनीचे सुंदर व्यक्तिमत्त्व, पद्मिनीला मिळवण्यासाठी अल्लाउद्दीन खिलजीने चितोडगडला घातलेला वेढा, राणीने केलेला जोहार या सगळ्या अद्भुत कथाबीजाची मोहिनी अनेक कलाकारांवर पडली. कोल्हापूर येथील बाबूराव पेंटर यांच्या महाराष्ट्र फिल्म कंपनीने १९२४मध्ये ‘सती पद्मिनी’ हा चित्रपट तयार केला होता. इंग्लंडमधील वेम्बले येथील चित्रपट महोत्सवात १९२५मध्ये ‘कल्याण खजिना’ आणि ‘सती पद्मिनी’ हे दोन चित्रपट भारताचे प्रातिनिधिक चित्रपट म्हणून दाखवले होते. हिंदीमध

्ये १९६४मध्ये ‘महाराणी पद्मिनी’ हा चित्रपट आला होता. पद्मिनीच्या कथेवर फ्रेंच ऑपेरा दिग्दर्शक अल्बर्ट रसेल यांनी १९२३मध्ये ‘पद्मावती’ हा ऑपेरा बसवला होता. राजस्थानातील चितोडगडला भेट दिल्यानंतर प्रेरणा घेऊन त्यांनी या ऑपेराची निर्मिती केली. रसेल यांनी या ऑपेराच्या संगीतात भारतीय सुरावटींचाही वापर केला होता. नाटककार पु. भा. भावे यांनी १९७१मध्ये लिहिलेले ‘महाराणी पद्मिनी’ हे नाटक गाजले होते. १९६८-६९मध्ये त्यांनी ‘चितोड यात्रा’ हे प्रवासवर्णनही लिहिले होते.
रावळ रतनसिंह हा गुहिलोत घराण्यातील राजा. चितोडगडावरून राज्यकारभार करणारा रतनसिंह १३०२मध्ये मेवाडच्या सत्तेवर आला आणि १३०३मध्ये अल्लाउद्दीन खिलजीकडून त्याचा पराभव झाला. त्या वेळी पद्मिनीने राजपूत स्त्रियांसह जोहार केला होता. अल्लाउद्दीन खिलजीसोबत त्या मोहिमेत आमीर खुसरो हा कवीदेखील होता. त्याच्या साहित्यात चितोडगडच्या संदर्भाने राणी पद्मिनी, तिने केलेला जोहार यांचा उल्लेख आढळत नाही. मात्र, राजपूत स्त्रियांमध्ये जोहारची परंपरा पूर्वीपासून होती. गुजरातच्या बहादूरशहाने १५३४मध्ये, तसेच अकबराने १५६७मध्ये चितोडगड जिंकून घेतला होता. तेव्हा १५३४मध्ये महाराणा संग्रामसिंह याची पत्नी कर्मवतीने, तसेच १५६७च्या आक्रमणावेळीही अनेक राजपूत स्त्रियांनी जोहार केला होता. चितोडगडावर ही ठिकाणे आहेत. राजस्थानात या जोहारांच्या स्मृती जपण्यासाठी दर वर्षी मेळे भरतात. त्यात राणी पद्मिनीचा जोहार मोठा भरतो. चितोडगडावर पद्मिनी महाल म्हणून एक महालही आहे. तेथील आरशातच पद्मिनीचे प्रतिबिंब खिलजीने पाहिल्याचे सांगितले जाते. तसे आरसेही तेथे बसवलेले आहेत. मात्र, राणीला कधीच आरशात दाखवण्यात आले नव्हते. हा प्रकार इतिहासाचे विकृतीकरण असल्याचा दावा राजपूत करनी सेनेने केला आहे. काही व्यक्तींनी या महालात घुसून हे आरसे फोडल्याचा प्रकार घडला होता. राणी पद्मिनी होऊन गेली, की ती फक्त दंतकथा आहे, असा प्रश्न पडतो. मात्र, राणी पद्मिनीने जोहार करून केलेला त्यागाची महती लोकसाहित्यातून प्रकट होत राहिली. एका पिढीकडून दुसऱ्या पिढीला सांगितल्या जाणाऱ्या हकिकतींमधून राणीची ही प्रतिमा तयार झाली आहे. तिच्या इतिहासाबाबत मतभेद असले, तरी लोकमानसात राणी पद्मिनीची अमिट छाप कोरली गेली आहे.

'I hate these Pakistanis'
हिमालयाच्या रक्षणास धावला सह्याद्री !
# यशवंतराव
भारत-पाक युद्धादरम्यान २० सप्टेंबर ला पाकिस्तानी वायुसेनेने एक भारतीय प्रवासी विमान पाडले, त्या हल्ल्यात गुजरातचे तत्कालीन मुख्यमंत्री बळवंतराय मेहता मृत्युमुखी पडले. हि बातमी ऐकून व्यथित झालेले यशवंतराव म्हणाले "I hate these Pakistanis. It was the most dastardly attack on non-military and a tiny plane. Balwantbhai has died a martyr's death."
१९६५ च्या भारत पाकिस्तान युद्धा दरम्यान सतत युद्धभूमीवर वावरत सैन्याचे मनोबल वाढवणारे संरक्षणमंत्री यशवंतराव चव्हाण यांनी १९६२ च्या युद्धातील पराभवामुळे मनौधैर्य खच्ची झालेल्या भारतीय सैन्याची खर्या अर्थाने पुनर्बांधणी केली.
सतत राजकारण्यांच्या दावणीला बांधलेल्या सैन्याला त्यांनी युद्धादरम्यान विशेषाधिकार दिले जेणेकरून त्यांना दिल्लीवरून ग्रीन सिग्नल ची वाट पहावी लागू नये. सैन्याला प्रोत्साहित करण्यासाठी ते स्वतः बॉर्डर फ्रंट वर फिरत होते,अनेक ठिकाणी सभा घेतल्या,सियालकोट -लाहोर या पाकिस्तानी ठाण्यांच्या जवळ भेटी दिल्या.
सप्टेंबर च्या उत्तरार्धात शस्त्रसंधी झाली, शस्त्रसंधी झाली असती तर ज्याचे सैन्य जिथे आहे तिथला ताबा त्यांच्याकडेच राहणार होता.
भारतीय सेना मोठा प्रदेश जिंकू शकत होती परंतु त्यासाठी त्यांना वायुसेनेच्या सपोर्ट ची गरज होती. वायुसेनेला युद्धात उतरविण्यासाठी इमर्जन्सी कमिटीच्या परवानगीची गरज होती,पण त्यासाठी बराच वेळ गेला असता,आणि सरकारच्या अशक्त धोरणामुळे परवानगी न मिळण्याचीच शक्यता होती. अश्या वेळी यशवंतरावांनी धाडसी निर्णय घेत सेनेला ऐर स्ट्राईक ची परवानगी दिली.
युनायटेड नेशन्स च्या मध्यस्थीने जेव्हा शस्त्रसंधी झाली तेव्हा म्हणजे २२ सप्टेंबर ला भारताने १८४० चौ किमी म्हणजे पाक पेक्षा तिप्पट प्रदेश ताब्यात घेतला होता.२३ सप्टेंबर ला दोन्ही बाजूंनी आपापली शस्त्रे म्यान केली. भारताच्या या तडाख्याने मस्तीत असलेला चीनही सावध झाला आणि त्यांनी आपल्या कुरबुरी बंद केल्या.
यशवंतरावांच्या मुत्सद्दी धोरणामुळे भारताने या युद्धात विजय तर मिळवलाच पण भारतीय सैन्याला प्रचंड आत्मविश्वास हि मिळाला.
अश्या लढवय्या यशवंतरावांची आज पुण्यतिथी , त्यांना शतशः नमन
- आम्हीच ते वेडे ज्यांना आस इतिहासाची

The Constitution of India
P M Bakshi
Join @mpscguidance