ڕۆژی دووەم

#هۆنەری_بریاردان@i5xkImZAaSQ5ZWYy123

جەڵتەی دڵ بە کورتی:
هۆکارەکە: کۆبوونەوەی چەوری لەناو خوێنبەرەکانی دڵدا، کە دەبێتە هۆی دروستبوونی کڵۆیەکی خوێن (مەین) و بڕینی کتوپڕی لێشاوی خوێن بۆ ماسولکەی دڵ.
ئەنجامەکەی: بەهۆی نەگەیشتنی ئۆکسجین، ئەو بەشەی ماسولکەی دڵ بەرەو تێکچوون و مردن دەچێت.
نیشانە سەرەکییەکان:
ئازار و قورسی توند لە سنگدا (زیاتر لە لای چەپ).
بڵاوبوونەوەی ئازار بۆ قۆڵی چەپ، مل، شەویلگە، یان پشت.
تەنگەنەفەسی کتوپڕ و عارەقکردنەوەی سارد.
چی پێویستە بکرێت؟
فریاکەوتنی خێرا: جەڵتەی دڵ کاتی ناوێت؛ لەگەڵ دەرکەوتنی نیشانەکاندا پێویستە دەستبەجێ نەخۆشەکە بگەیەنرێتە نەخۆشخانە یان سەنتەری دڵ، چونکە هەر خولەکێک دواکەوتن مەترسی لەسەر ژیانی دروست دەکات.

فێربوونی چەند ڕستەی دەستەواژەیەک لە دەرمانخانە و کاتی نەخۆشی پێویستمان پێ دەبێ


✍أخذ هذا الدوه قبل الأكل / ورا الأكل"
خوێندنەوەکەی: ئەخز هازا ددووە قبەل لئەکڵ / وەڕا لئەکڵ.
ماناکەی: ئەم دەرمانە پێش نان بخۆ / دوای نان بخۆ.
(تێبینی: لە عێراقیدا بە دوای نان دەڵێن "ورا الأكل).
✍خض الشيشة (العلبة) زين قبل الاستعمال"
خوێندنەوەکەی: خُز شیشە (ئەل عولبێ) زێین قبەل لئستیعمال.
ماناکەی: دەرمانەکە (شیروبەکە) باش ڕاوەشێنە پێش بەکارهێنان.
✍هذا حبوب تحت اللسان"
خوێندنەوەکەی: هازا حوبوب تەحتەل لیسان.
ماناکەی: ئەمە حەپی ژێر زمانە.
💉 دووەم: بەشی پەرستاری (تمريض)



💐ئەو ڕستانەی پەرستارێک لە کاتی پشکنینی سەرەتایی یان پێدانی چارەسەر بە نەخۆشەکە دەڵێت:
✍خليني أقيسلك الضغط والحرارة"
خوێندنەوەکەی: خلینی ئەقیسلەک دزەغط وەل حەرارە.
ماناکەی: با پەستانی خوێن (فشار) و پلەی گەرمیت بۆ بپێوم.
(تێبینی: پیتی "ض" لێرەدا نزیک لە "ز" دەخوێندرێتەوە).
✍عندك حساسية من أي دوه؟"
خوێندنەوەکەی: عەندەک حەساسیە من ئەی دووە؟
ماناکەی: حەساسیەتت بە هیچ دەرمانێک هەیە؟
✍أخذ نفس عميق واكتمه شوية"
خوێندنەوەکەی: ئەخز نەفەس عەمیق وەکتمە شوویە.
ماناکەی: هەناسەیەکی قووڵ هەڵکێشە و کەمێک ڕایبگرە (بۆ کاتی پشکنینی سنگ یان گرتنی تیشک).


💡 زانیاری خێرا بۆ قوتابیان (فەرھەنگۆک):
دوه / علاج: دەرمان
إبرة: دەرزی (سرنج)
غرفة الطوارئ: بەشی فریاکەوتن (تەواری)
العيادة الخارجية: کلینیکی دەرەکی




💊 بۆ بەشی دەرمانسازی (صيدلية)
ئەم ڕستانە یارمەتیت دەدەن کاتێک دەتەوێت چۆنیەتی و کاتی بەکارهێنانی دەرمانەکان بۆ نەخۆشەکە ڕوون بکەیتەوە:
✍هذا الدوه ينأخذ مرتين باليوم، الصبح وبالليل
خوێندنەوەکەی: هازا ددووە ینئەخز مەڕتەین بلیۆم، سوبوح و بللێل.
ماناکەی: ئەم دەرمانە ڕۆژی دوو جار دەخورێت، بەیانیان و شەوان.
✍هذي القطرة بس للعين، لا تستعملها لشي ثاني.
خوێندنەوەکەی: هازی لقەترە بەس للعەین، لا تستەعمێلها لشێ سانی.
ماناکەی: ئەم قەترەیە تەنیا بۆ چاوە، بۆ هیچ شتێکی تر بەکاری مەهێنە.
✍لا تقطع العلاج حتى لو صرت زين، كمل الكورس
خوێندنەوەکەی: لا تقطەعل عيلاج حەتتا لەو سرت زێین، کەملل کۆرس.
ماناکەی: دەرمانەکە مەبڕە تەنانەت ئەگەر باشیش بوویت، کۆرسەکە تەواو بکە.
✍خلي هذا العلاج بالثلاجة"
خوێندنەوەکەی: خەللی هازال عیلاج بسسەللاجە.
ماناکەی: ئەم دەرمانە لەناو سەلاجە دابنێ.
💉 بۆ بەشی پەرستاری (تمريض)
ئەم ڕستانە لە کاتی مامەڵەکردن لەگەڵ نەخۆش لە قاوشەکان، فریاکەوتن، یان پێدانی دەرزی و موغەزی پێویست دەبن:
✍استرخي شوية، راح أضربك إبرة وما راح توجعك
خوێندنەوەکەی: ستەرخی شوویە، ڕاح ئەزرُبەک ئوبرە و ما ڕاح توجعک.
ماناکەی: کەمێک خاو بەرەوە، دەرزییەکت لێدەدەم و ئازارت نادات.
✍دير بالك تتحرك، المغذي دا يمشي
خوێندنەوەکەی: دیڕ بالەک تتَحەڕڕەک، لموغەززی دە یەمشی.
ماناکەی: ئاگاداربە مەجووڵێ، موغەزییەکە دەڕوات (بەردەوامە).
✍عندك ألم بيا مكان بالضبط؟
خوێندنەوەکەی: عەندەک ئەلەم بیا مەکان بضضەبوت؟
ماناکەی: بەتەواوی لە چ شوێنێکتدا ئازارت هەیە؟
✍تحتاج تسوي تحليل دم باچر الصبح على الريگ
خوێندنەوەکەی: تەحتاج تسەووی تەحلیل دەم باچر سوبوح عەل رریگ.
ماناکەی: پێویستە بەیانی زوو لەسەر سکی ناشتا پشکنینی خوێن بکەیت.
(تێبینی: على الريگ واتە لەسەر سکی ناشتا/پێش نان خواردن).
✍شلون صرت هسه؟ أحسن من قبل شوية؟
خوێندنەوەکەی: شلون سُڕت هسسە؟ ئەحسەن من قەبڵ شوویە؟
ماناکەی: ئێستا چۆنیت؟ باشترایت لە پێشتر؟

ئۆتیزم نەخۆشی نییە، بەڵکو جیاوازییەکە لە شێوازی گەشەکردن و پەیوەندیکردن. کاتێک خێزان و کۆمەڵگە بە زانستی لە ئۆتیزم تێبگەن، دەتوانن ژینگەیەکی ئارامتر و پڕ لە هەلی گەشە بۆ منداڵانی تووشبووی ئۆتیزم دابین بکەن.
لە پێناو بڵاوکردنەوەی هۆشیاری و زانیاریی دروست، ڕێکخراوی لیدا بۆ زمان و گەشەپێدانی مرۆیی ئێوەی بەڕێز بانگهێشت دەکات بۆ بەشداریکردن لە سیمینارێکی تایبەت و پڕ لە زانیاری.
بابەتەکانی سیمینار:
• ئۆتیزم: لە تێگەیشتنەوە بۆ پەیوەندیکردن.
• ڕۆڵی خێزان و کۆمەڵگە لە پاڵپشتیکردنی تووشبووانی ئۆتیزم.
پێشکەشکار:ڕیان عبداللە
خاوەنی بڕوانامەی دیبلۆمی نێودەوڵەتی لە ئۆتیزم، ڕاهێنەری ئۆتیزم و خاوەنی شارەزایی لە کارکردن لەگەڵ کەسانی خاوەن گرفتی ژیری.
تێچوو:
بێبەرامبەرە. (تەنها ئەگەر بڕوانامەی بەشداریت دەوێت، بڕە پارەیەکی ڕەمزی بۆ تێچووی بڕوانامەکە وەردەگیرێت.)
بەروار:
20/7/2026 (دووشەم)
22/7/2026 (چوارشەم)
کات:٩:٠٠ی شەو

خولەکە بە شێوازی ئۆنلاین لە چەناڵی فەرمیی ڕێکخراوی لیدا لە تێلیگرام پێشکەش دەکرێت.
بۆ بەشداریکردن، کلیک لەم لینکەی خوارەوە بکەن یان بارکۆدی سەر پۆستەرەکە سکان بکەن: https://t.me/i5xkIm

🌸بە تێگەیشتن و پاڵپشتی، دەتوانین ژینگەیەکی باشتر بۆ منداڵانی تووشبووی ئۆتیزم و خێزانەکانیان دروست بکەین. چاوەڕوانی بەشداری ئێوەین.

چەوری سەر جگەر نەخۆشییەکی باو و ئاساییە کە بەهۆی هەڵگرتنی چەوری زیادە لە جگەردا دروست دەبێت، زۆربەی خەڵک هیچ نیشانەیەکیان نییە، بەڵام لە هەندێک حاڵەتدا دەبێتە هۆی تێکچوونی جگەر.

ماڵپەڕی "کلیڤلاند کلینیک" لە بابەتێکی تەندروستیدا، باس لە شەش رێگە دەکات کە بەسوودن بۆ رزگاربوون لە چەوری سەر جگەر، بەمشێوەیە:

١. رزگاربوون لە کێشی زیادەی جەستە، رێنمایی ئەو کەسانە دەکرێت کە چەوری سەر جگەریان هەیە ٪٣ بۆ ٪٥ـی کێشی جەستەیان دابەزێنن، تاکو کۆبوونەوەی چەوری لە جگەردا کەم ببێتەوە.

٢. پەیڕەوکردنی رێجیمی دەریای ناوەڕاست، کە پێکهاتووە لە خواردنی میوە و سەوزەی وەک "سێوی سەوز، پرتەقاڵ، بڕۆکلی، گێزەر، خەیار" ، هەروەها خواردنی چەورییە تەندروستەکانی وەک گوێز و ماسی.

٣. خواردنەوەی قاوە، بەتایبەت قاوەی رەشی سروشتی خواردنەوەی یەک کوپی رۆژانە، لە زۆربەی مەترسییەکانی جگەر دوورت دەخاتەوە.

٤. وەرزشکردنی بەردەوام، هەوڵدان بۆ چالاکی جەستەیی بەردەوام و رۆژانە لانی کەم بۆ ماوەی ٣٠ خولەک لە رۆژێکدا.

٥. خۆت لە شیرینییە دەستکردەکان بە دوور بگرە، وەک کێک، ئایس کرێم، خواردنەوە گازی و وزە بەخشەکان.

٦. وازهێنان لە خواردنەوە کحولییەکان، خواردنەوە کحولییەکان تەندروستی جگەر خراپ دەکەن و کۆبوونەوەی چەوریش لەسەر جگەر زیاتر دەکەن.

کاریگەری هەیە ئازار شوێنەکان ؟!
دژەئازارەکان لە ڕاستیدا ناناسنەوە کە ئازارەکە لە کوێیی جەستەدا هەڵکەوتووە. دوای ئەوەی حەبێک دەخۆێیت ، ماددە چالاکەکانی هەڵدەمژرێنە ناو سووڕی خوێن و بە تەواوی جەستەدا بڵاودەبنەوە. پاشان دەرمانەکە کاریگەرییەکانی خۆی لە هەر شوێنێکدا دەنوێنێت کە ڕووبەڕووی ئەو وەرگرە تایبەتانە، ئەنزیمەکان، یان پڕۆسە بیۆلۆجییانە دەبێتەوە کە بۆیان دروستکراوە.
دژەئازارە جیاوازەکان بە ڕێگەی جیاواز کار دەکەن. ئیبۆپڕۆفین ڕێژەی بەرهەمهێنانی ئەو کیمیاییانە کەم دەکاتەوە کە بەشدارن لە دروستبوونی ئازار و هەوکردندا، لە کاتێکدا پاراسیتامۆڵ بە شێوەیەکی سەرەکی لە ڕێگەی پڕۆسەکانی ناو مێشک و کۆئەندامی دەمارەوە کار دەکات.
ئەمە نموونەیەکی سەرنجڕاکێشە لەسەر ئەوەی چۆن دەرمانەکان پشتبەستوون بە سووڕی خوێن و بیۆلۆجیی جەستە، لەبری ئەوەی بە جۆرێک لە جۆرەکان بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ بەرەو شوێنی ئازارەکە بڕۆن.

دەتوانیت لە ماوەی تەنها هەفتەیەکدا لەشت لە پاراسایت (کرم و بەکتریای زیانبەخش) پاک بپکەیتەوە، و پێویستت بەو حەبانەی سەر گەدە نییە کە لە دەرمانخانە و مارکێتەکان دەفرۆشرێن.
​مێخەک بکەرە ئاوی کوڵاوەوە، پاشان سۆمی کوتراوی تێبکە. لێیگەڕێ بۆ ماوەی ٨ خولەک بکوڵێت، بیپاڵێوە و لە کۆتاییدا ئاوی لیمۆی تازەی بەسەردا بپەستە.
​بەپیرەکانی ئێمە بەم شێوەیە شەڕی هەوکردنیان دەکرد پێش ئەوەی تەواوکەرە خۆراکییەکان بوونیان هەبێت. بەڵام لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بە ئەنقەست ئەمەیان لە ئێمە شاردۆتەوە.
​کۆمێنت بکە «بەڵێ» ئەگەر ئەو بەرهەمەت دەوێت کە ئەم پێکهاتەیە ١٠ ئەوەندە کاریگەرتر دەکات،

ئایا ددانی سپی واتە ددانی تەندروست؟

-نەخێر,ڕەنگ و سپێتی ددان پەیوەندی ڕاستەوخۆی نیە بە تەندروستی ددانەکانت نیە،دکتۆر لە ڕێگای گەڕان بەدوای کلۆری و نەخۆشی پوک و ئێسکی چواردەوری ددانەکە ھەڵسەنگاندن بۆ ددانەکانت دەکات.
🟢بۆیە ھیچ کات بە ڕەنگی ددان بڕیاڕ مەدەن لەسەر تەندروستی ددانەکە.
بەردوام بن لە:-

🟢شۆردنی ددان ڕۆژانە ٢ جار

🟢بەکارھێنانی پەت پێش ددان شۆردن

🟢ئەنجامدانی غەرغەرەی ئاو و خوێ بۆ پاکردنەوەی دەم و زمان و تەندروستی پوک