М.Е.Николаев уурааҕынан олунньу 13 күнэ Төрөөбүт тыл уонна сурук-бичик күнүнэн биллэриллибитэ. Бу күн төрөөбүт сахабыт тылын сайыннарыыга, чинчийиигэ олоҕун анаабыт, саха алфавитын төрүттээбит, бастакы лингвист учуонай Семен Андреевич Новгородов төрөөбүт күнэ. Онтон сиэттэрэн, сылын ахсын, үгэс быһыытынан нэһилиэкпитигэр бу күҥҥэ аналлаах араас тэрээһиннэр ыытыллаллар.
Д.И.Николаев аатын сүгэр Киров оскуолатын оҕо уһуйаанын иитиллээччилэригэр “Култуура уонна Үөрэҕирии” барылынан, олохтоох библиотека, кулууп үлэһиттэрэ үөрэтэр-аралдьытар “Сайдар саргылаах сахабыт!” тэрээһин ыыттыбыт. Кырачаан оҕолор бүгүн Таал-Таал эмээхсин остуоруйаны иһиттилэр, сахалыы оонньуулары оонньоотулар, саха бастыҥ астарын алаадьы, күөрчэх, көбүөрдээх лэппиэскэни амсайдылар. Сахалыы сайбаччы таҥныбыт, киэргэммит оҕолорбут барахсаттар хоһоон аахтылар, Чороонноох үҥкүүнү, Дьөһөгөй үҥкүүтүн ыалдьыттарга бэлэхтээтилэр.
Норуот олорбут олоҕо, тыына-дьылҕата тылыгар иҥэн сылдьар. Оҕо төрүөҕүттэн ийэ тылын эйгэтигэр иитилиннэҕинэ, омук кутун-сүрүн, өр үйэлэргэ муспут муудараһын этигэр- хааныгар иҥэринэр, төрөөбүт тылын, бэйэтин омугун харыстыыр киһи буола улаатар. Хайа да омук төрөөбүт тылын билэр, таптыыр сыаналыыр кэнчээри ыччаттаах буоллаҕына, тыыннаах буолар, салгыы сайдар

Олунньу 13 күнүгэр Д.И.Николаев аатын сүгэр Киров оскуолатыгар, “Култуура уонна Үөрэҕирии” барылынан, олохтоох библиотека, кулууп үлэһиттэрэ сонун тэрээһин ыыттыбыт.
Маҥнай оскуола үлэһиттэрэ сахалыы дьыктаан суруйдулар. Кировтар маннык тэрээһиннэргэ өрүү көхтөөхтөр, уопсайа 18 киһи дьыктааны суруйда. Сылтан сыл аайы кыттааччы ахсаана элбиирэ, суруйуу хаачыстыбата тупсан иһэрэ кэрэхсэллээх. Дьыктаан суруйбуттар бары Туоһу сурук туттулар, бастыҥнар Добун суруктарынан бэлиэтэннилэр.
Салҕыы үлэһиттэр уонна үөрэнээччилэр икки холбоһуктаах хамаандаларга арахсаннар, “Алгыстаах сахам тыла” билиини тургутар “Өркөн өй” оонньууга күөн көрүстүлэр. Эрийсиилээх күрэс түмүгэр “Биһиги сахалар” хамаанда кыайыылаах аатын сүктэ. “Оһуордар” хамаанда аныгы күөн күрэскэ ордук бэлэмнэнэн кэлэрдии быһаарынна.
Күндү ааҕааччыларбытыгар Семен Данилов тылларын аныыбыт: Сылаас-сырдык сыдьаайдан саха оһоҕунуу,
Баай дууһалан, баай санаалан саха тылыныы...

Аҕа дойдуну көмүскээччи күнүн көрсө, Киирэп кулуубугар "Армия мин олохпор" тэрээһин ыытылынна.
Ийэ дойдуларыгар ытык иэстэрин чиэстээхтик толорон, араас кэмҥэ армияҕа сулууспалаабыт эр хоһууттарбыт оскуола үөрэнээччилэри кытары көрүстүлэр. Сэбиэскэй уонна билиҥҥи кэмҥэ армияҕа сулууспа, байыаннай чаастар көрүҥнэрин, сулууспа кэмигэр ордук өйгө хатанан хаалбыт түгэннэр, саллаат доҕордоһуутун уо.д.а. чахчылар тустарынан сэргэх кэпсэтии таҕыста.
Араас оонньуулары оонньоон, күрэстэһэн, армия туһунан элбэҕи, саҥаны билэн, оҕолор астыннылар.

Кулун тутар 5 күнэ Саха сиригэр Норуот маастарын күнэ.

Киирэп Далбар хотуттара, Сандал сааһы көрсө, кулун тутар 4 күнүгэр сахалыы суумка - хаппар тигэн саҕалаатылар. Дьарыкка суумка киэбин оҥорон, оһуор түһэриигэ, хаппары тигиигэ араас ньымалары билистилэр, сатабылларын чочуйдулар.

Муус устар 11 күнүгэр Таркаайы нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо, «Шахтер Албан аата» орден толору кавалера Анатолий Егорович Семенов сырдык кэриэһигэр 5-с төгүлүн ыытыллар хамаанданнан муус аннынан балыктааһыҥҥа аһаҕас күрэх Таркаайы нэһилиэгэ төрүттэммитэ 190 сылыгар туһуланна.

Күрэх тэрийээчилэрэ: Таркаайы нэһилиэгин дьаһалтата, Таркаайы нэһилиэгин Бочуоттаах олохтооҕо, биллэр меценат Ариан Александрович Моргусов, А.А.Моргусов аатын сүгэр «Талба» норуот айымньытын дьиэтин Киирэптээҕи салаата уонна Киирэптээҕи олохтоох библиотека.

Күрэх партнердара: Норуот эмчитэ, Аар Айыы итэҕэлин үрдүкү 11-с кэрдиистээх Алгысчыта, ЮНЕСКО иһинэн үлэлиир Аан дойдутааҕы Норуоттар медициналарын ассоциациятын магистра, үлэ ветерана, Ньурба улууһун уонна Таркаайы, Акана нэһилиэктэрин Бочуоттаах олохтооҕо, «Гражданскай килбиэн» анал бэлиэлээх Иннокентьева Алиса Михайловна, «СӨ аҕаларын лигата» общественнай тэрилтэ, Дьокуускай куорат аҕаларын Сүбэтэ, Кировтааҕы чоҕу хостуур тэрилтэ.

Күрэх судьуйалара: Таркаайы нэһилиэгин баһылыгын солбуйааччыта Евгений Матвеевич Юмшанов, А.А.Моргусов аатын сүгэр «Талба» н.а.дь. директора Иван Афанасьевич Моргусов, бу тэрилтэ үлэһитэ Станислав Васильевич Яковлев.

Бириистэри тэрийээччилэр, күрэх партнердара, Киров сэлиэнньэтин эр хоһууттара, урбаанньыттар Аммосов Николай Аркадьевич, Никонов Прокопий Прокопьевич, Маяровская Мария Семеновна, «Арыылаах» ХЭТ, Д.И.Николаев аатын сүгэр Киров оскуолата, Анатолий Семенов бииргэ төрөөбүт убайын Николай Егорович оҕолоро, Кылатчанова Раиса Никифоровна туруордулар.

Күрэххэ Кировтан, Хатыҥ Сыһыыттан, Маартан, Ньурбаттан, Күндээдэттэн 23 хамаанда кытынна. Күммүт туран биэрэн, кыттааччылар да, тэрийээччилэр да астынныбыт. Үтүө үгэһинэн, Аар Айыы итэҕэлин 11 кэрдиистээх алгысчыта Алиса Михайловна Иннокентьева аал уоту оттон, Айыылартан, дойду сиртэн, Марха эбэ хотунтан көрдөһөн, Алгыс анаан саҕалаата. Ол кэннэ, 12 эр хоһууттар уонна 1 эдэркээн ийэ тоҥ хаарынан сүүрэн, ойбон тэһиллэр сирин хаарын ыраастаан, мууһу буурдааһыҥҥа күөн көрүстүлэр. Эрбии тииһинии эрийсии, кыах муҥутуур күүрээһинэ диэн манна буолла.

45 сөкүүндэнэн мууһу илии буурунан дьөлө түспүт Сивцев Евгений Кэскилович муҥутуур кыайыылаах буолан, Анатолий Семенов бииргэ төрөөбүт убайа Николай Егорович оҕолоро туруорбут аккумулятордаах мотобурдарын тутта.

Киров олохтоохторо, өрүү буоларын курдук, күрэххэ кэлбит дьону аһатарга көхтөөхтүк кыттыстылар. Кэлбит дьону кутааҕа буспут миининэн, олус табыллыбыт минньигэс пловунан, хаһыс да сылын солбуллубакка астыыр, Прокопьев Дьулустаан Васильевич күндүлээтэ. Кэлбит дьон бука бары тото аһаан, астынан Дьулустааммытыгар махталбыт муҥура суох. Итини таһынан, күн саҕаланыаҕыттан, курэх бүтүөр диэри хорчуоппа үлэлээтэ.

Эбиэт кэннэ, хамаандалар тыытыллыбатах хаары ыраастаан, ойбоннорун буурдаан, икки аҥаар чаас устата кэмҥэ балыктаатылар. Баартаахтар балык хаптаран, өрөгөйдөөтүлэр.

Күрэх судьуйалара дьоһуннук кыайыылаахтары быһаардылар уонна анал ааттары иҥэрдилэр:

1 үрдэл – «Тыа уолаттара» хамаанда: Кировтан Иванов Семен Семенович, Маартан 14 саастаах Степанов Айаан мэдээл кэттилэр уонна Кыайыылаах кубогын өрө туттулар. Уолаттарга Аммосов Николай Аркадьевичтан шнектээх аккумулятордаах мотобур уонна Киров эр дьонуттан 10000 солкуобайдаах ДНС сертификата туттарылынна.

2 үрдэл – «Майаҕасчыттар» хамаанда: Хатыҥ Сыһыыттан Петров Аян Николаевич, 15 саастаах Михайлов Вова мэдээл кэттилэр уонна Ариан Александрович, Маргарита Ивановна Моргусовтар дьиэ кэргэннэриттэн бензопила, Киров эр дьонуттан 9500 солкуобайдаах ДНС сертификатын туттардыбыт.

3 үрдэл – «Түмүк» хамаанда: Васильев Виктор Игнатьевич, 12 саастаах Иванов Айтал мэдээл кэттилэр уонна Д.И.Николаев аатын сүгэр Киров оскуола-садын үлэһиттэриттэн туристическай набор (палатка, складной олоппос), Таркаайы нэһилиэгин дьаһалтатыттан 5000 солкуобай туттарылынна.

Анал ааттар:

Бастакы балыгы хаптарбыт Иванов Семен Семенович Ариан Моргусовтан манок хаһаайына буолла.

Бөдөҥ балыгы хаптарбыт Семен Иванов «Арыылаах» ХЭТ туруорбут болгаркатын тутта.

"Сатабыллаах, мындыр балыксыт" аатын 56 саастаах Күндээдэттэн Степанов Марк Никифорович ылла уонна урбаанньыт Мария Семеновна Маяровскаяттан портативнай гриль тутта.

"Сатабыллаах, мындыр балыксыт хотун" аат Ньурба куоратыттан Саввинова Людмила Семеновнаҕа иҥэрилиннэ, киниэхэ Мария Семеновна Маяровскаяттан "өйдөөх" швабра туттарылынна.

Балык күрэҕин көтүппэккэ кыттар Кировтан Саввинова Александра Дмитрьевна Дьокуускай куорат аҕаларын Сүбэтиттэн 30 метрдаах тугунок муҥха хаһаайкатынан буолла.

Эр дьонтон хаалсыбакка, мууһу буурдааһыҥҥа тэҥҥэ күөн күрэскэ кыттыбыт Күндээдэ хорсун кэрэ хотуна Габышева Надежда Ивановна Киирэптээҕи чоҕу хостуур тэрилтэттэн чайник тутан үөрдэ.

Бүгүн байанай майаҕаһынан хадаҕалаабыт балыксыта, Ньурба олохтооҕо Осипов Максим Андреевич Ариан Моргусовтан термос, Раиса Никифоровна Кылатчановаттан улар бэлэх тутта.

"Балыксыт дьиэ кэргэн" аатын түөрт дьиэ кэргэҥҥэ иҥэрилиннэ:
Күндээдэттэн Надежда Ивановна уонна 10 саастаах Вадим Габышевтарга СӨ аҕаларын лигата уопсастыбаннай тэрилтэттэн 30 метрдаах тугунок муҥхата;
Күндээдэттэн Максим Игоревич уонна 12 саастаах Дамир Кондратьевтарга Ариан Моргусовтан күн батареялаах радио-фонарь;
Ньурбаттан Иван Петрович уонна Дамир Егоровтарга Киирэптээҕи чоҕу хостуур тэрилтэттэн Камелек кытыйата;
Хатыҥ Сыһыыттан Снежана Васильевна Егороваҕа, Евгений Кэскилович уонна 3 сааһын туолуохтаах Аслан Сивцевтэргэ Киирэптээҕи чоҕу хостуур тэрилтэттэн массыынаҕа телефон тутар тэрил.

Өрүү биһиэхэ күүс-көмө буолар эр хоһууммут, туруу үлэһит, Киров биир бастыҥ ыалын аҕата Николаев Александр Александрович Ньурбатааҕы экология комитета уонна «Байар» тэрилтэ анаабыт кыыл табаны бултуурга лицензияларын, урбаанньыт Никонов Прокопий Прокопьевичтан "Йети" кыһыҥҥы саппыкы тутта.

Киэҥ далааһыннаах тэрээһин, элбэх киһи биир санааҕа киирэн, тэҥҥэ ситэрсэн үлэлээбиттэрин түмүгэр биир тыынынан үрдүк таһымҥа ааста. Күрэхпитин өйөөн, сыаналаах бириистэри туруорбут, тэрийэр-бэлэмниир түбүкпүтүгэр тэҥҥэ үлэлэспит бар дьоммутугар, тэрилтэлэр салайааччыларыгар истиҥник махтанабыт. Эһиги баар буолан тирэхтээхпит, эрэллээхтик үлэлиибит.

Киров кулуубун уонна библиотекатын үлэһиттэрэ

Убаастабыллаах биир дойдулаахтарбыт!
Төрөөбүт өрөспүүбүлүкэбит күнүнэн истиҥник эҕэрдэлиибит уонна нэһилиэкпит, улууспут, өрөспүүбүлүкэбит туһугар биһигинниин бииргэ үлэлииргит иһин махтанабыт. Чэгиэн туругу, табыллыыны, ситиһиилэри, дьолу-соргуну баҕарабыт. Бука бары этэҥҥэ буолуоҕуҥ

Күндү биир дойдулаахтарбытын Саас уонна Үлэ бырааһынньыгынан эҕэрдэлиибит!
Чэгиэн туругу, хорутуулаах үлэни, этэҥҥэ буолууну баҕарабыт.

Аҕа дойду Улуу сэриитигэр Кыайыы күнүгэр аналлаах тэрээһиннэр тиһигин быспакка ыытыллаллар.
Киирэп сэлиэнньэтигэр ыам ыйын 8 күнүгэр "Улуу Кыайыыны уруйдуубут!" кэнсиэр олохтоохтору түмтэ.
Кэнсиэр саҕаланыытыгар, көрөөччүлэр сэрии ыар сылларыгар тыылга үлэ фронугар, кыайыы туһа диэн, бэйэни харыстаммат үлэ туһунан "Кыайыы туһугар" дьүһүйүүнү харах уулаах, иһийэн олорон көрдүлэр. Уһуйаан иитиллээччилэрэ эҕэрдэ ырыаларынан, хоһооннорунан, үҥкүүлэринэн кэнсиэрпитин сэргэхситтилэр. Д.И.Николаев аатын сүгэр Киров оскуолатын 4 кылааһын үөрэнээччилэрин "Хайыһар" ырыаларын, 7-8 кылаас үөрэнээччилэрэ аахпыт сэрии кэмин хоһуйар хоһооннорун көрөөччүлэр дохсун ытыс тыаһынан доҕуһуоллаатылар.
Кэнсиэркэ кыттыбыт Кировпыт Далбар хотуттарыгар Светлана Ивановна Васильеваҕа, Аграфена Васильевна Моргусоваҕа, Антонина Андреевна Прокопьеваҕа, Маргарита Игнатьевна Афанасьеваҕа, Мария Ивановна Егороваҕа, Александра Никитична Ивановаҕа, оскуолабыт үөрэнээччилэригэр, кырачаан уһуйаан иитиллээччилэригэр, нүөмэрдэри бэлэмнээбит Мария Игнатьевна, Арсен Артурович Ивановтарга, Анастасия Николаевна Кондратьеваҕа, Галина Николаевна Николаеваҕа, 4 кылаас учуутала Варвара Афанасьевнаҕа, кырачаан кыттааччыларбыт төрөппүттэригэр күүс-көмө буолбуккут иһин кулууп үлэһиттэрэ ис сүрэхпититтэн махтанабыт.

Ыам ыйын 8 күнүгэр бүтүн Россия үрдүнэн ыытыллар, үтүө үгэс буолбут "Өйдөбүл төлөнө" тэрээһиҥҥэ Кировтар сылын аайы көхтөөхтүк кыттабыт. Быйыл хаһааҥҥытааҕар да элбэх киһи кэлэн, ол иһигэр оҕолор, ыччаттар, тэрээһин дириҥ суолталааҕын бигэргэттилэр.
Уоттаах сэрии толоонугар, ыраах тыылга Кыайыыны уһансыбыт биир дойдулаахтарбытын өрүү саныыбыт, тугунан да кэмнэммэт хорсун быһыыларынан, дьоһун олохторунан киэн туттабыт!
#свечапамяти

Поздравляем с праздником, который объединяет поколения и напоминает о силе духа нашего народа
В этот день мы с глубокой благодарностью вспоминаем подвиг солдат, офицеров, партизан, тружеников тыла — всех, кто приближал Победу ценой невероятных испытаний
Мы благодарны героям, которые сражались за нашу Родину в годы Великой Отечественной войны, и тем, кто сегодня стоит на её защите
С Днём Великой Победы.
#деньпобеды
#9мая

Бүгүн Сахабыт сиригэр Ньургуһун күнэ.
Саас аайы сир ньуурун киэргэтэн, тоҥ буору тобулан ньургуһун сибэкки тыллар. Тапталлаах Таркаайыбыт ньургуһуннара, кырдьык да, олус кэрэлэр, хатыламмат араас дьүһүннээхтэр. Төрөөбүт дойдубут кэрэтин харыстыаҕыҥ!

Киирэптэр сайыны көрүстүбүт

*"Түптэ буруота унаарар сайылыгым барахсан"* тэрээһиҥҥэ
ыам ыйын 26 күнүгэр, ыһыахтыыр түһүлгэҕэ олохтоохтор уонна ыалдьыттар мустан, хоргуннаах кус миинин үөрэ-көтө истибит, сааскы бастакы кус амтааннаах этин амсайдыбыт, ирэ-хоро кэпсэттибит, оонньууну оройуттан туттубут.
Норуот эмчитэ, убаастыыр эдьиийбит, Алгысчыт Алиса Михайловна Иннокентьева Аар Айыылыы Алгыһынан самаан сайыммытын көрүстүбүт, сахалыы дьылы саҕалаатыбыт.
Түгэнинэн туһанан, сааскы бултарыттан анаан биэрбит булчут эр хоһууттарбытыгар, кус миинин кутааҕа табан буһарбыт Далбар хотуттарбытыгар Анна Осиповнаҕа, Александра Никитичнаҕа истиҥник махтанабыт.

Ыам ыйын 29 күнүгэр кулуупка "Ааспыт кэм ахтылҕана" выставка турда.
Выставкаҕа Марианна Семеновна Маяровская дьиэтээҕи архивыттан уонна кулууп үлэһиттэрэ мунньубут сэдэх хаартыскаларыгар үйэтитиллибит дьоммутун-сэргэбитин сэргээн көрдүбүт, ааспыт ааспат ахтылҕаныгар куустардыбыт.