‌
🔴 شمارۀ ویژۀ ماهنامۀ وطن‌یولی (راه وطن) منتشر شد:

دوم اسفند ماه ۱۴۰۳ خورشیدی؛
ویژۀ روزِ جهانی «زبانِ مادری»


🔴 در این شماره می‌خوانید:

پانترکان و دشمنی با زبانِ پارسی:
عِرض خود می‌بری و زحمت ما می‌داری..

«آموزشِ زبانِ مادری»؛ آری
«آموزش به زبانِ مادری»؛ نه
(به قلمِ مسعود لقمان)

نسبتِ زبانِ ملّی و زبان‌های محلّی در پرتو قانون اساسی:
استفاده از زبان فارسی، حقِّ رسمی ملّت ایران است
(گزارش نشستِ واکاوی حقوقی اصل ۱۵ قانون اساسی در خبرگزاری دانشجویان ایران)

آزادی زبان‌های محلّی در ایران
(به قلمِ احسان هوشمند)

زبانِ فارسی، هویتِ ملّی و مصادرۀ مفاخرِ ایرانی:
علاج واقعه، پیش از وقوع باید کرد
(به قلمِ اکبر ایرانی)

هالووین، ولنتاین و «زبانِ مادری»
(به قلم سالار سیف‌الدینی)

چیستی حقیقی «روزِ جهانی زبانِ مادری» و توهمات طلبکارانۀ قوم‌گرایان
(به قلمِ نیما عظیمی)

سخنی دربارۀ «آموزشِ زبانِ مادری» و «آموزشِ به زبانِ مادری»:
ای بسا هندو و تُرک، هم‌زبان
(به قلمِ عباس سلیمی آنگیل)

دغدغۀ زبان محلّی و خاستگاه آن
(به قلم محمدعلی بهمنی قاجار)

سالار سیف‌الدینی، نویسندۀ کتابِ «امر ملی و تمامیت ارضی»:
یکپارچگی سرزمین، ضرورتِ بقای دولت و ملت است

نگاهی به کتابِ «امر ملی و تمامیت ارضی»:
ضرورتِ فهمِ کیانِ سیاسی ایران
(به قلمِ ماهرخ ابراهیم‌پور)



🔴 برای مطالعۀ ماهنامۀ وطن‌یولی، می‌توانید به PDF پیوست، مراجعه کنید‌.


@IranDel_Channel

💢

🎥 قطعۀ "باز هوای وطنم"
به بهانۀ ۲۹ بهمن، زادروز استاد شهرام ناظری

سیر گل و یاسمنم، سمنم آرزوست
سیر گل و می نکنم، نکنم ای صبا

بوسه‌ای از آن دهنم، دهنم آرزوست
باز هوای وطنم، وطنم آرزوست


یکی از خاطره‌انگیزترین تصنیف‌های موسیقی ایران، قطعۀ "بازهوای وطنم" در مایۀ بیات اصفهان است که آهنگساز اثر عبدالصمد عندلیبی و شعر آن منسوب به شیخ احمد جام و اولین خواننده‌های آن جلال نصیری کرمانشاهی، حشمت‌الله لرنژاد و جلال‌الدین محمدیان بودند.
این تصنیف چنان در میان مردم مقبول افتاد که به دفعات توسط هنرمندان دیگر نظیر شهرام ناظری و شاپور رحیمی و محمدرضا لطفی و دیگران هم اجرا شد.


#یادها | #مناسبتها


@IranDel_Channel

💢

‌
🔴 بستری‌سازی برای فدرالیسم؟

در نقدِ سخنانِ رئیس‌جمهور دربارۀ استانداران

✍️ احسان هوشمند


گزیده‌هایی از یادداشت:

دکتر پزشکیان در سفر هفته گذشته به بوشهر در سخنانی گفت: «هر استانی باید برای خود یک رئیس‌جمهور داشته باشد.» آقای رئیس جمهور در این سخنرانی مقصود خود از این واژه یعنی «رئیس جمهور هر استان» را به روشنی تشریح نکرد و نگفت که مقصود وی از رئیس جمهور هر استان چیست؟ و چرا و چگونه و بر مبنای کدام کار کارشناسی وارد این مقوله شده است؟ نسبت این سخنان با قانون اساسی و تجربۀ تاریخی ایرانیان چیست؟

ملّتِ ایران یک ملّت تاریخی و همبسته است که در درازنای تاریخ درجات عمیقی از درهم تنیدگی و درهم‌آمیزی را تجربه کرده است. سرنوشت ایرانیان در چند هزار سال گذشته در هم تنیده بوده و هیچ عاملی نتوانسته هستۀ سختِ ملّت ایران را از هم بگسلد. در ایران تنها ملّت ایران زندگی می‌کند و همه ایرانیان از هر زبان و دین و مذهب و آیین و با هر روشی در زندگی، بخش با اهمیتی از ملّت ایران هستند.

نباید مسئولین کشور با سخنان و اقدامات خود هر چند با حسن‌نیت، شائبه‌ای دربارۀ انسجام ایرانیان ایجاد کنند. در ایران یک جمهور وجود دارد، آنهم جمهورِ ملّت ایران است. ایران، عراق نیست، ایران، پاکستان هم نیست، ایران کشوری تاریخی است. ایران کشوری کثیرالمله نیست که هر استان یا شهرستان دارای یک رئیس جمهور باشد.

امروز ایرانِ ما با انبوهی از مسائل پیچیدۀ اقتصادی و سیاسی و فرهنگی و زیست محیطی دست به گریبان است. افزون بر تحریم‌ها و مسائل بین‌المللی بخش بزرگی از مسائل امروز ایران، میراثِ حکمرانی بد در کشور است.

آیا مشکل کشور در میزانِ اختیاراتِ استانداری‌ها است یا نوع حکمرانی کشور؟ به عبارت دیگر زمانی که انواع موانع برای مشارکت آزاد شهروندان کشور در ادارۀ کشور وجود دارد و در نتیجه شایسته‌سالاری، مغلوب گزینش‌های سلیقه‌ای و سیاسی و ایدئولوژیک شده،‌ آیا افزایش اختیارات استانداران می‌تواند دردی از دردهای کشور را درمان کند؟ آیا بهتر نیست دولت به جای طرحِ مباحث غیرکارشناسی تلاش کند شایسته‌سالاری جانشینِ رویه‌های فعلی شود؟ آیا بهتر نیست دولت به فکر اصلاحات اساسی در نوع حکمرانی کشور در سطح کلان باشد؟

حکمرانی بد کشور در دهه‌های گذشته موجب شده تا بیشتر استان‌های کشور با انواع مسائل و دشواری‌ها دست و پنجه نرم کنند. در فقدان نگاه ملی و توجه به امر ملّی در میان دستگاه‌های مسئول در دهه‌های گذشته، محلّی‌گرایی در کشور رشد بی‌سابقه‌ای داشته و با بومی‌سازی ساختارِ دولت و استخدام افراطی کارمندانِ دولت به صورت بومی‌گزینی و نیز بومی‌سازی فضای آموزش و پرورش و پذیرش دانشجو و مانند آن در سال‌های اخیر،‌ رقابت به شکلی نگران‌کننده به رقابت بین استانی مبدل شده است.
در این شرایط سخن از افزایش اختیارات استانداران، آنهم در فقدانِ ملّی‌اندیشی و پشتوانۀ مطالعات و بدون کار کارشناسی به جز افزایش مشکلات و تنش و نابسامانی چه دستاورد دیگری برای کشور و استان‌ها خواهد داشت؟ آیا در پیوست‌های کارشناسی طرح چنین سخنانی توسط رئیس جمهور به این دست از مسائل اندیشیده شده است؟

یکی از مسائل اساسی نظام حکمرانی کشور، بخشی‌نگری و جزیره‌ای عمل کردن دستگاه‌هاست.
یعنی قوۀ مجریه به صورت مشهودی در روز روشن دچار بخشی‌نگری است. ضمن آنکه دیگر دستگاه‌ها و نهادها و سازمان‌ها و نیز دیگر بنگاه‌های اقتصادی مانند ستاد اجرایی فرمان امام و بنیاد برکت، بنیاد مستضعفان، تولیت آستان قدس رضوی و دیگر بنگاه‌های اقتصادی بزرگ کشور که خارج از قوۀ مجریه فعالیت می‌کنند و البته بخش بزرگی از اقتصاد کشور نیز در دست آنهاست و سهمی در تورم و دیگر مسائل اقتصادی کشور دارند خود را ملزم به هماهنگی با دولت و قوه مجریه نمی‌دانند. در این شرایط که چنین بخش‌نگری و جزیره‌ای عمل کردن و آشفتگی نظام حکمرانی مسائل فراوانی برای کشور در پی داشته، آیا منطقی است به آشفتگی‌ها دامن زد؟ و با طرح موضوع استانداران در عمل کشور را دچار نابسامانی بیشتر کرد؟

در تاریخ معاصر برخی قدرت‌های اشغالگر بر آن بودند تا با تأسیس دولت‌های پوشالی محلی در یکی دو شهر کشور به مقامات دست نشانده آن مناطق، عنوان رئیس جمهوری آن محل اهدا کنند. اگر چه این تلاش ناکام شوروی سابق در دهه بیست کمتر از یک سال دوام داشت، اما خاطرۀ تلخ آن تاکنون از وجدان خودآگاه ملت ایران زدوده نشده است. دولتمردان مراقب باشند که با اقدامات و موضع‌گیری‌های نسنجیده، موجب آزردگی خاطر ملت ایران نشوند. هر اقدامی که نتیجه‌اش تضعیف انسجام ملی با هر عنوانی باشد با واکنش منفی و مقاومت ملت ایران، روبرو خواهد شد.


🔴 این یادداشت را بطور کامل در بخشِ «مشاهدۀ فوری» بخوانید:
👇👇


@IranDel_Channel

💢

‌
🔴 رئیس‌جمهور به خاطر خواندنِ شعر به زبانِ تُرکی آذربایجانی تذکر نگرفتند!

✍️ مهدی سلطانی (زنجان)

در آن سالن، برخی حضار از رئیس‌جمهور خواستند که کلاً، به [زبانِ] تُرکی [اذربایجانی] سخنرانی کند و رئیس‌جمهور پزشکیان گفتند؛ چون وزرا و وکلا حضور دارند، نمی‌توانند به [زبانِ] تُرکی [آذربایجانی] سخنرانی کنند!

منتهی علت تذکر این بود که تیم تشریفات، نگران شدند، رئیس‌جمهور، جوگیر آن درخواستِ عوامانه شوند، بخواهند کلاً به [زبانِ] تُرکی [آذربایجانی] سخنرانی کنند! پس آن تذکر، به خاطر شعر تُرکی جناب پزشکیان نبود!

در سخنرانی رهبر و مسئولان کشور، بارها و پرتکرار، شعر [به زبان‌های] تُرکی و عربی خوانده می‌شود و کسی هم مانع نشده است. گزاره‌ها و اشعار عربی که در سخنرانی‌های مسئولانِ امت‌گرای جمهوری اسلامی ایران، بسیار پرکاربرد و پرتکرار است!

در آن نشست، اشتباه رئیس‌جمهور پزشکیان این بود که در پاسخ به درخواستِ گزافه و بیهوده برخی حضار، مبنی بر سخنرانی تمام [به زبانِ] تُرکی [آذربایجانی]، می‌بایست می‌گفتند که؛ زبان ملی و رسمی کشور، فارسی است و ما ملزم هستیم در نشست‌های کشوری، دولتی و ملّی به این زبان سخن بگوییم! نه این که بگویند؛ "چون وزرا و وکلا حضور دارند، ما لازم است به [زبانِ] فارسی سخنرانی کنیم"!

خیر جناب رئیس‌جمهور! حتی اگر وکلا و وزرای شما همگی به زبانِ تُرکی [آذربایجانی] مسلط باشند و یا اصلاً حضور نداشته باشند نیز شما وظیفۀ قانونی، ملّی و خردمندانه دارید که به زبان ملّی فارسی سخنرانی کنید.
‌
@IranDel_Channel

💢

🎥 سهراب پورناظری:
ساختِ سریال بر اساس داستان‌های شاهنامه، مهم‌ترین کار نکردۀ جامعۀ فرهنگی ایران است / هر کاری در عرصۀ فرهنگ و هنر برای ایران، اتفاق بیفتد از طرف مردم، صدها برابر جواب می‌گیرد / گفتمانِ ملّی، در موضوعِ هنر و دیگر شئون این سرزمین،‌ گفتمانی چیره است / شعلۀ عشقِ ایران در دلِ مردم، زنده است…

گفت‌وگوی سهراب پورناظری آهنگساز و خالقِ کنسرت‌نمایش‌های سی و سی‌صد با سروش صحت در قسمت سیزدهم برنامۀ «اکنون…»


@IranDel_Channel

💢

‌
🔴 کارگاه شاهنامه‌خوانی تبریز (بصورت برخط و مجازی)

نشست صد و بیست و یکم



زمان:
چهارشنبه یکم اسفند ماه ۱۴۰۳ خورشیدی، ساعتِ بیست


سخنران: آرش اکبری مفاخر، دکترای زبان و ادبیات فارسی

[موضوع سخنرانی: شاهنامه‌نویسی و شاهنامه‌سُرایی در غرب ایران]

آموزگار: جواد رنجبر درخشی‌لر، دکترای علوم سیاسی و شاهنامه‌پژوه

[دستور کار: شرح داستان طهمورت]

شاهنامه‌خوان: فاطمه روشندل

[خوانشِ داستان طهمورت]


با همکاری:
انجمن علمی مطالعات صلح ایران
خانۀ اندیشمندان علوم انسانی
خِرَدسرای فردوسی
بنیاد فردوسی توس
کانون شاهنامۀ فردوسی توس
باشگاه شاهنامه‌پژوهان
رادیو شاهنامه
انجمن دوست‌داران شاهنامۀ البرز (اشا)
انجمن افراز


🔴 کارگاه شاهنامه‌خوانی تبریز، بصورت مجازی و برخط، در بسترِ «گوگل‌میت» برگزار خواهد شد.
برای ورود به کارگاه، روز چهارشنبه یکم اسفند ماه ۱۴۰۳ خورشیدی، ساعت ۲۰ از «اینجا» وارد شوید.


#اطلاع_رسانی

@IranDel_Channel

💢

🎥 سهراب پورناظری، نوازنده و آهنگساز ایرانی در گفت‌وگو با سروش صحت در برنامۀ «اکنون...»، ایران را توصیف می‌کند:
ایران برای ما، سرحدِّ شادی‌ها و منتهای دردها و رنج‌هاست

گمان مَبر که به پایان رسید کارِ مُغان
هزار بادهٔ ناخورده در رگِ تاک است

و برقرار می‌ماند...



@IranDel_Channel

💢

⚫️ استاد منوچهر والی‌زاده؛
صداپیشه (دوبلور)، بازیگر نمایش، سینما و تلویزیون، مجری و گوینده رادیو
۴ تیر ۱۳۱۹ خورشیدی
۱ اسفند ۱۴۰۳ خورشیدی


یاد و نام‌شان در دفتر فرهنگ و هنر ایران، جاوید


#یادها

@IranDel_Channel

💢

‍ ‍ ‌‌
🔴 ایران‌دل | IranDel

کانالِ تلگرامی ایران‌دل، دو ساله شد.

همه عالم تَن است و ایران دل
نیست گوینده،‌ زین قیاس خجل

(نظامی گنجه‌ای)


🔴 هدف از بنیانِ کانال ایران‌دل و تداومِ آن چیست؟

۱) استادان، متخصصان و کارشناسان در رشته‌ای از علوم انسانی که ایران‌دوست و ملّی هستند، با دغدغه‌ی ایران، گاه‌گاه در روزنامه‌های کشور، کانالِ تلگرامی یا صفحاتِ مجازی شخصی خود و... یادداشت‌هایی در دفاع از کشور - ملت ایران، تبیین امرِ ملی، دفاع از ارکانِ هویت ملی و دفاع از منافعِ کلان ملی منتشر می‌کردند که کمتر به دستِ مخاطبِ ایرانی می‌رسید و در فضای مجازی و در میان انبوه مطالب و جنجال‌های خبری، گم می‌شد و آن‌چنان که باید دیده نمی‌شد.
انسجام‌بخشی و تجمیع این مطالبِ با دغدغه‌ی ملّی و ایران‌خواهانه و بازنشر آنها با هدفِ بیشتر و بهتر دیده شدن‌شان، از اهدافِ اصلی کانال ایران‌دل است.

۲) شاید مشکلات بنیادین کشور، مشکلات فراوانِ اقتصادی و تلاطم‌های سیاسی، توجه به فرهنگ، هنر‌، تاریخ، ادبیات و آیین‌های ایرانی را به حاشیه بکشاند. لذا از اهدافِ کانالِ ایران‌دل است که ضمن بازنشر یادداشت‌های سیاسی و اقتصادی و توجه به مشکلاتِ بنیادینِ کشور‌، از توجه به فرهنگ، هنر، تاریخ، ادبیات و آیین‌های ایرانی هم غافل نشود که اینها ریشه‌ها و داشته‌های غنی کشور و ملّت ایران هستند و موجب قدرت و تقویت وحدت و انجسامِ ملّی می‌شوند‌.

۳) یادکردِ بزرگان و فرهیختگانِ ایران‌زمین و اطلاع‌رسانی درباره‌ی نشست‌ها و آیین‌های ملی، معرفی کتاب و نشریات ملی و ایران‌خواهانه و ... از دیگر اهدافِ کانال ایران‌دل است

با این سه هدف عمده، کانال تلگرامی ایران‌دل در دوم اسفند ۱۴۰۱ خورشیدی، گشایش یافت و کم‌کم تجربه آموخت، حتماً خطاها و کاستی‌ها هم فراوان بوده و امید است با پندآموزی از خطاها و تقویتِ نقاطِ قوّتِ احتمالی، روز به روز پخته‌تر، تأثیرگذارتر و پرمخاطب‌تر و از همه مهم‌تر سودمندتر گردد و کانال در خدمتِ ایران و ایرانی باشد.

با شعارِ مهم "دغدغه ایران" و "پرداختن به مشکل ایران"، کانال ایران‌دل آغاز بکار کرد و امید است که در این مسیر،‌ ثابت‌قدم و کامیاب گردد.


و اما موفقیت هر رسانه‌ای وابسته به همراهی مخاطبان آن است و تمام شهروندانِ ایرانی که "دغدغه ایران" دارند به کانالِ تلگرامی ایران‌دل دعوت‌اند. ضمن سپاس فراوان از همراهی و مهرِ مخاطبان گرامی که به تدریج و کم‌کم به کانال ملحق شدند، خواهشمند است چنانچه کانال تلگرامی ایران‌دل را در راستای اهداف ذکر شده، مفید و سودمند ارزیابی می‌کنید، به دوستان و مخاطبانِ صفحاتِ مجازی خود، معرفی نمایید و آنها را به کانال خودشان - کانالِ هر ایرانی دغدغه‌مندِ ایران - دعوت کنید و این پیام را در گروه‌های مختلفِ تلگرامی و کانال‌های تلگرامی شخصی خود به اشتراک بگذارید.


خواهشمند است، اعلان‌های کانالِ ایران‌دل (notification) را فعّال نگه دارید و بعد مطالعه‌ی فرسته‌ها (پست‌ها) چنان‌چه فرسته‌ای را سودمند ارزیابی کردید، آن فرسته را به کانال تلگرامی خود، گروه‌های مختلف تلگرامی و دوستانِ علاقمندتان بطور مستقیم ارسال کنید.


همراهی، توجه و مهر شما مخاطبان گرامی و همکاری‌تان در بیشتر دیده‌شدن مطالبِ کانال، موجبِ افتخار کانالِ تلگرامی ایران‌دل است.
توجه و مهرتان مستدام باد.


@IranDel_Channel

💢

‌
🔴 یادبود دومین سالگرد درگذشتِ زنده‌یاد استاد دکتر جواد‌ طباطبایی

منظومۀ اندیشۀ جواد طباطبایی


با سخنرانی:
موسی غنی‌نژاد
عباس آخوندی
آرمینا آرم
الهه ابوالحسنی
ناصر امجد
احمد بستانی
جواد رنجبر درخشیلر
ناصر سلطانی
ابراهیم صحافی
رضا یعقوبی

مدیر نشست: محمدعلی نیازی

با اجرای موسیقی زنده

زمان نشست:
یازدهم اسفندماه ۱۴۰۳ خورشیدی، ساعت ۱۷

محلِّ نشست:
تهران، کاشانک، نرسیده به سه‌راه آجودانیه، مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی، مرکز همایش‌های بین المللی رایزن

ورود برای همه، آزاد و رایگان است.


🔴 برای پیگیری اخبار نشست، به «اینجا» مراجعه کنید.



#اطلاع_رسانی

@IranDel_Channel

💢

‌
🔴 زبان فارسی، برای یک آذربایجانی، بیگانه نیست

✍️ رحیم یوسف‌نژاد، دانش‌آموخته‌ی زبان و ادبیات فارسی
(از شهر خوی استان آذربایجان غربی)

در هزاره‌ی گذشته، بخشی بزرگی از هویتِ تاریخی و به ویژه فرهنگی ایرانیان وابسته به زبان فارسی بوده است.
شایانِ نگرش و قابل توجه است که گزینشِ این زبان به‌عنوان و جایگاهِ یک هویتِ جمعیِ فرهنگی و تاریخی، از سوی هیچ دستگاه دولتی و حاکمیتی، انجام نگرفته است.
زمانی که سخنوران خراسان، مبنای بازشناخت فرهنگی را به‌وسیله‌ی این زبان بنا نهادند، چندی نگذشته بود که سخنوران آذربایجان و ناحیه‌ی شمال غرب فلات ایران، نیز دم‌ به دمِ این بازشناخت هویتی دادند.
بدین‌ترتیب، زبان فارسی‌دری که شاخه از زبان‌های ایرانی جدید بود، در شعر شاعران ناحیه‌هایی مانند گنجه‌، شیروان و آذربایجان، تجلی یافت.
نخستین سخنوری که در آذربایجان، پس از سده‌های نخستین اسلامی، از وی سخن به زبان شعر باز مانده است، به پارسی‌گویی (یعنی داشتن زبانی ایرانی) و دری‌سرایی (در جایگاه زبان همگانی ایرانیان)، فخر فروخته است.

بلبل بسان مطرب، بی‌دل فراز گل
گه پارسی نوازد و گاهی زند دری

یکی از مهمترین نکات در خور نگرش در زمینه‌ی پیوند این شاعرِ آذربایجانی، یعنی قطران تبریزی، با زبان فارسی، مسئله‌ی توجه او به شاهنامه‌ی شاعر خراسان و دقت در آن است:

همیشه همی گفت پور رستم آن سهراب
چو ســوی ایـــران آورد لشکر تــوران

که من پسر بودم و رستمم پدر باشد
دگر چـه باشد دیهیم‌دار در کـیهان

این دو بیت، مانندهایی هستند که به تلمیحات و نگرش‌های شاعر آذربایجانی، به شاعر خراسانی، اشاره می‌کنند. واسطه و پلی که این نگرش را سبب می‌گردد، چیزی نمی‌تواند باشد جز زبان فارسی.

یکی دیگر از مهمترین کسانِ این وادی، که پارسی‌گویی را دُرّ و زینتی برای کلام خود می‌داند، حکیم گنجه است:

چو در من گرفت آن نصیحت‌گری
زبان برگشادم به دُرّ دری

نظامی که نظم دَری کار اوست
دَری نظم کردن، سزاوارِ اوست

زمانی که از دالان‌های تو در توی این هزاره، می‌گذریم و به اکنون می‌رسیم، باز هم این جریان فرهنگی و هویتیِ خویشتن‌شناسانه را جاری می‌بینیم. اینجاست که پادشاه ملک سخن، شهریار، در تمجید از فردوسی و شاهنامه، می‌گوید:

…اکنون نه به تبریز و به ایران تنها
دنیا همه یک دهن به پهنای فلک
بگشوده به اعجاب و به تحسینِ تمام
با هرچه زبان و ترجمانِ دل و جان
در گوشِ تو با دهان پُر می‌گویند:
شاهنامه و فردوسی، جاویدانند

اکنون وقت نتیجه گرفتن است که پیش از آن، می‌بایست نگاهی دوباره‌ به تاریخ ادبیات خود بیندازیم. پس از آن‌که به سده‌ی پنجم در روزگار قطران، با چشم خود گام برداشتیم و دیدیم که بلبلی از شاخسارِ سرزمین آذربایجان، چگونه پارسی می‌نوازد و دری، اکنون دوباره به امروز بازمی‌گردیم و با شهریار سخن، هم‌نشین می‌شویم:

وطن‌خواهی در ایران، خانمان بر دوش شد چندی
به جز در سینه‌ها آتشکده خاموش شد چندی
چو از شهنامه‌، فردوسی چو رعدی در خروش‌ آمد
به‌ تن‌ ایرانیان‌ را خونِ ملیت به‌ جوش‌ آمد
زبانِ پارسی گویا شد و تازی خموش‌ آمد
زِ کنج‌ِ خلوتِ‌ دل،‌ اهرمن‌ رفت‌ و سروش‌ آمد


اکنون زمان پرسش از خود است:
آیا زبان فارسی با آذربایجان بیگانه است؟!
این چه جفایی است که درباره‌ی گذشته‌ی فرهنگی خودمان، روا می‌داریم؟!

@IranDel_Channel

💢

‌
🔴 اداره‌ کل فرهنگ استان آذربایجان شرقی و مؤسسۀ فرهنگی حکیم نظامی گنجوی برگزار می‌کنند:
کارگاه تخصصی نظامی‌شناسی

همه عالم، تن است و ایران دل
نیست گوینده زین قیاس خجل



کارگاه نگارگری و آثار نظامی (مدرّس: رحیم چرخی)

کارگاه نظامی و ادبیاتِ نمایشی (مدرّس: فرزاد تقی‌لر)


مکان:
تبریز، چهارراه آبرسان، خانۀ فرهنگ تبریز، تالار خاقانی

زمان:
شنبه ۴ اسفند ۱۴۰۳ خورشیدی، ساعت ۱۵


به شرکت‌کنندگان، گواهی معتبر،‌ ارائه خواهد شد.


#اطلاع_رسانی

@IranDel_Channel

💢

‍ ‌
🔴 داستانِ منافع ملی

✍️ آرش رئیسی‌نژاد،‌ دکترای روابط بین‌الملل

‏به درستی گفته می‌شود که دولت‌ها دوست و دشمن دائم ندارند، تنها منافعی دائمی دارند. نزاع اما اینجا آغاز می‌گردد: کدامین منافع؟ بی‌تردید هر گروه می‌تواند منافعی به نام ملت و دولت خود متصوّر گردد. در میانه‌ی گونه‌گونی و مهم‌تر از آن تضاد این منافع، برآمدنِ اجماع، میان نخبگان جامعه در تعریف ‌منافعِ ملی⁩ ناممکن خواهد بود.

تعریف و تشخیص منافع ملی اما بدون هر گونه خوانش از ‌خویشتنِ کشور (State’s Self)⁩ ‌⁩امکان‌ناپذیر است. چرا که اگر هر کشوری خوانشی از خویشتنِ خویش نداشته باشد، نمی‌تواند جایگاه خود را در جهان، و ‌منافع ملی⁩ خود را تشخیص دهد. بدون تعریفی روشن و منسجم از منافعِ ملی، سخن گفتن از دوست و دشمن امری‌ست بیهوده.

پس، آبشخورِ کلانِ استراتژی⁩ را که سرنوشت یک کشور را دگرگون می‌سازد، باید در ارائه‌ی خوانشی منسجم از آن کشور دید. از این‌رو، بدون شناخت از ‌خویشتنِ ایران (Iran’s Self) نمی‌توان از ‌منافعِ ملّی⁩ و حتی توسعه و امنیت⁩ سخن به میان آورد!

سرچشمه‌ی چنین خوانشی از ‌خویشتنِ ایران⁩ را باید در تاریخ و جغرافیای آن جست. گرچه تئوری‌ها، تحلیلی عِلّی فراهم می‌کنند؛ با این حال، این تاریخ و جغرافیاست که ماده‌ی خامِ اندیشه را فراهم می‌سازند. از این‌رو، سخن گفتن از ‌کلان استراتژی⁩‌، بدون شناخت کامل از تاریخ و جغرافیا تلاشی‌ست عبث و بیهوده!

اگر توماس هابز چهار سده پیش از این از ‌لویاتان⁩ سخن به میان آورد،‌ ایران‌زمین اما ‌سیمرغ⁩ کهنی است که دستیابی بدان - به خوانشی منسجم از خویشتنِ ایران - با تدقیق در تاریخ و جغرافیای ایران، امکان‌پذیر است؛ خوانشی که نشان می‌دهد ایران، ورای سیستم‌های حاکم، دارای ویژگی‌هایی‌ است دیرپا و ماندگار!

کوشش برای دستیابی به چنین خوانشی به ‌سیمرغ⁩‌، اما تنها با تکیه بر یک اصلِ رهنما به سرانجام می‌رسد: “اصل ایران است و ... ایرانیان!” اصلی که نشان می دهد هیچ کوششی والاتر از تلاش برای “رفاه” ایرانیان، “شادی” ایرانیان و “عزّت” ایرانیان نیست؛ ایرانی که همواره از خاکستر مرگ برخاسته است!

۶ سال پیش، در نوشته‌ای با عنوان «سیمرغ ایران» در مجله‌ی وزین سیاست‌نامه، نخستین گام در ارائه خوانشی منسجم از خویشتنِ خویشِ ایران برداشتم. علی‌رغم کژرفتاری چرخ روزگار، هنوز برآنم. آن‌گاه که رهبران دنباله‌رو ایده‌ی نابِ برآمده از دلِ تاریخ و جغرافیا - و نه سیاستِ روزمره - می گردند، کلان استراتژی زاده می‌شود. برآمدن کلان استراتژی سرآغاز طرح و پاسخ به پرسشِ “که هستیم” و “به کجا باید رویم” است و همواره در تاریک‌ترین لحظه‌ی یک ملت ظهور می‌کند!


@IranDel_Channel

💢

‌‌
🔴 تنها استاد بومی علوم سیاسی

[ یادکردی از استاد جواد طباطبایی ]

✍️ حمید احمدی، استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران

تا جایی که به یاد دارم، نخستین بار نام جواد طباطبایی را از زبان استادم دکتر حسین بشیریه شنیدم. سال ۱۳۶۹ [خورشیدی] بود و من در آستانۀ رفتن به خارج از کشور برای دورۀ دکتری.

[دکتر حسین بشیریه] معاونِ آموزشی دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی [دانشگاه تهران] بود و در دفترش، آهسته به من گفت «یک استاد می‌خواهم جذب کنم که بی‌نظیر و برای مسایل ایران بسیار مفید است». با کنجکاوی پرسیدم کیست؟ گفت: دکتر جواد طباطبایی. این کار را کرد اما در کانادا که بودم خبر اخراجِ دکتر طباطبایی و دکتر روشندل را در اوایل دهۀ ۱۳۷۰ [خورشیدی] شنیدم.

در سال ۱۳۷۵ [خورشیدی] که [به ایران] برگشتم، کتابِ «زوال اندیشۀ سیاسی در ایران» او را خواندم و شگفت زده از دانشِ او دربارۀ اندیشه غرب و همزمان تاریخ و تحولات و اندیشۀ سیاسی ایران. با ولع تمام کتاب را می‌خواندم و صفحاتِ آن را علامت‌گذاری و حاشیه‌نویسی می‌کردم. تمام که کردم گفتم «اینک؛ تنها استادِ بومی علوم سیاسی ایران!»، که به جای توسّل به نظریه‌ها و مدل‌های نامربوط به کشور ما، می‌خواهد نشان دهد، چگونه با تکیه بر دانشِ عمیقِ تاریخی خود از ایران، می‌توان نظریه‌پردازی واقع‌گرایانه کرد.

بعدها در چند جا او را در محافل و سخنرانی‌هایش دیدم و با هم گفتگو کردیم و از مجاهدت‌های او برای ایران در این دورانِ تنهایی و پر آشوبش سپاسگزاری کردم.

از هنگامی که در اوایل دهۀ ۱۳۹۰ [خورشیدی] به عرصۀ عملی دفاع از هویتِ ملّی ایران و مقابله با گرایشاتِ ضدِّ ایرانی پا گذاشت، موجِ تازۀ دشمنی و هتاکی به او، از سوی کج‌اندیشانِ کوته‌فکرِ قوم‌گرا و حامیانِ خارجی آنها در باکو و خارج کشور و‌ نیز برخی نیروهای مذهبیِ ناآگاه و افراطی تحت‌تأثیر نفوذی‌های ضدِّ ملی و ضدِّ ایرانی مذکور در کشور به راه افتاد.

با وجود بیماری جانکاهی که داشت تا آخرین لحظه‌های عمر پر برکتش از راه دفاع از ایران و ایرانیت باز نایستاد.

او از نسل آذری‌های پر افتخارِ مدافعِ سنگرِ مستحکمِ ایران و ایرانیت بود که به همۀ ایرانیان بویژه هم‌ولایتی‌های جوان آذری‌اش درس تعلق آنها به ایرانشهر و تعلق ایرانشهر به آنها و علم‌آموزی و میهن‌دوستی و ایران‌خواهی داد.

راهش پر رهرو باد!


🔴 پی‌نوشت:
تصاویر پیوست را از «اینجا» ببینید.

@IranDel_Channel

💢

‌
🔴 شب دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی

هشتصد و بیست و دومین شب از سلسله شب‌های مجلۀ بخارا به دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی اختصاص یافته است. این نشست در ساعت ۱۶ شنبه ۴ اسفندماه ۱۴۰۳ با حضور استاد شفیعی کدکنی و سخنرانی ژاله آموزگار، منصوره اتحادیه، نصراله پورجوادی، حکمت‌اله ملاصالحی و علی دهباشی‌ در تالار فردوسی دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران  برگزار می‌شود.

با تأسیس دانشگاه تهران در سال ۱۳۱۳ دانشکدۀ ادبیات یکی از شش دانشکده‌ای بود که همزمان با شروع به کار دانشگاه فعالیت خود را آغاز کرد. در سال‌های آغازین دانشکدۀ ادبیات دارای رشته‌های ادبیات فارسی، فلسفه و علوم تربیتی، زبان خارجه، تاریخ و باستان‌شناسی بود و بدیع‌الزّمان فروزانفر، اسدالله بیژن، امینه پاکروان، سیّد محمّد تدیّن، دکتر علی اکبر سیاسی، دکتر رضازاده شفق، عبدالحسین شیبانی (وحیدالملک)، سیّد محمد کاظم عصّار، امیر سهام‌الدین غفاری، محمّدحسین فاضل تونی، مسعود کیهان، سعید نفیسی، دکتر هاز، دکتر ژان هیتیه، رشید یاسمی، مهدی بیانی، عبدالله فریار، ابوالفضل صدری، لطفعلی صورتگر از استادان بنام دانشکده در دورۀ اول بودند.

این بالندگی در نسل بعدی استادان دانشکده هم همچنان تداوم یافت که از آن میان می‌توان به استادانی نظیر محمدرضا شفیعی‌کدکنی، محمدتقی دانش‌پژوه، عباس زریاب خویی، احمد تفضلی، یحیی مهدوی، غلامرضا رشید یاسمی، عبدالحسین زرین‌کوب، محمدکاظم عصار، ایرج افشار، محمدامین ریاحی، مدرس رضوی، عزت اله نگهبان و محمدابراهیم باستانی پاریزی اشاره کرد.
دکتر ذبیح‌الله صفا، دکتر پرویز ناتل خانلری و دکتر محمد معین اولین دانش‌آموختگان دکتری دانشکده بودند و محمد معین اولین دکتر غیر پزشکی دانشگاه تهران به شمار می‌آید.

دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران در نود سال گذشته از مهمترین مقصدهای دانشجویان خارجی برای تحصیل در ایران بوده است. در آذرماه ۱۳۳۴ حسینعلی محفوظ از عراق به عنوان اولین دانشجوی خارجی دانشگاه به درجۀ دکتری در رشتۀ زبان و ادبیات فارسی نائل شد و پس از آن افراد زیادی از کشورهای مختلف پنج قاره از رشته‌های مختلف این دانشکده  دانش‌آموخته شده‌اند. علاوه بر آن دانشکده نقش اساسی در تأسیس و تداوم کرسی‌های مختلف زبان و ادبیات فارسی و ایران‌شناسی در دانشگاه‌های بین‌المللی داشته است. از جمله در تابستان سال ۱۳۳۵ کرسی زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه لبنان در بیروت توسط استاد بدیع‌الزّمان فروزانفر و استاد جلال همائی افتتاح شد. در شهریور سال ۱۳۴۰ با کمک «بنیاد گورگیان» کرسی مستقلی برای مطالعات ایرانی (زبان و ادبیات فارسی، تاریخ  ایران، زبانها و ادبیات پیش از اسلام) در دانشگاه کلمبیا تأسیس گردید و از دکتر احسان یارشاطر برای تصدّی این کرسی دعوت به عمل آمد. علاوه بر آن در دهه‌های متمادی استادان خارجی در این دانشکده به تدریس اشتغال داشته‌اند.

با گسترش فعالیت‌های ملی و بین‌المللی دانشکده از جمله تأسیس سازمان لغت‌نامه در ۱۳۳۵ و راه‌اندازی دورۀ دکترای فلسفه و تاریخ و جغرافیا در ۱۳۳۶ و تشکیل مؤسسۀ زبانهای خارجی در ۱۳۳۷ و ساختمان فعلی در ۱۳۳۷ به مساحت ۱۷۵۰۰ مترمربع تکمیل و دانشکده به این بنای جدید انتقال یافت و تالار دانشکده به نام حکیم ابوالقاسم فردوسی نامگذاری شد. در اوایل دهۀ ۱۳۶۰ طبقۀ چهارم به ساختمان فعلی افزوده شد.

در سالهای بعد دانشکده به توسعۀ رشته‌ها و گرایش‌ها و مؤسسات مختلف دست زد. تأسیس مؤسسۀ باستان‌شناسی در ۱۳۳۸، راه‌اندازی ۴ کرسی: تاریخ علوم، تاریخ فلسفۀ باستان، روانشناسی کودک و روانشناسی آزمایشی در خرداد سال ۱۳۴۱ دوره‌های فوق لیسانس  روانشناسی، تاریخ، جغرافیا، باستانشناسی، ادبیات فارسی، فلسفه، زبانشناسی، زبان انگلیسی،  فرانسه و آلمانی در سالهای ۱۳۴۴-۱۳۴۶ و تشکیل گروه آموزشی زبان و ادبیات عرب در ۱۳۴۸ از آن جمله است.

در تاریخ ۱۳ آذر ۱۳۴۳ بنا به پیشنهاد دانشکده و تصویب شورای مدیران گروههای آموزشی و شورای دانشکده نام دانشکدۀ ادبیات به  «دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی» تغییر یافت و در ششصد و هفتاد و دومین جلسۀ شورای دانشگاه به تصویب رسید.

علاوه بر ایجاد رشته‌ها و گرایش‌های جدید دانشکده‌های مختلفی شامل علوم اجتماعی، زبانهای خارجه، روانشناسی و علوم تربیتی و جغرافیا  از بدنۀ دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی جدا شده‌اند. در حال حاضر دانشکده در رشته‌های زبان و ادبیات فارسی، باستان‌شناسی، زبان و ادبیات عرب، مترجمی زبان عربی، تاریخ و فلسفه در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری و در رشته‌های زبان‌شناسی، فرهنگ و زبان‌های باستانی، آموزش زبان فارسی و ایرانشناسی (کارشناسی ارشد) دانشجو می‌پذیرد و دارای هشت مجلۀ فعال علمی -‌ پژوهشی (اولین شمارۀ مجله در مهرماه سال ۱۳۳۲ انتشار یافت)، ۹۳ استاد، ۷۰ کارمند و ۱۸۰۰ دانشجو است.


@IranDel_Channel

💢

🎥 سخنانِ حمید احمدی - استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران - در مورد رخدادِ سوم اسفند ۱۲۹۹ خورشیدی


@IranDel_Channel

💢

🎥 پیرامون جشنِ اسفندگان (سپندارمذگان) | محمد بیانی، دکترای ادبیات حماسی از دانشگاه فردوسی مشهد، شرح می‌دهد


بُن‌مایه:
ابوریحان بیرونی، آثارالباقیه
گردیزی، زین الاخبار


#مناسبتها

@IranDel_Channel

💢

🎥 قوم‌گرایی در ایران | گفتگوی احسان هوشمند، ایرانشناس با رسانۀ پارسی

با اجرای عباس سوری


🔴 این گفتگو را می‌توان در یوتیوب هم تماشا کرد.


@IranDel_Channel

💢