‌
🔴 گزارش «نشستِ تخصصی نقد، بررسی و تحلیل انقلاب مشروطیت ایران» در بنیاد ایران‌شناسی آذربایجان‌شرقی

✍️ نیما عظیمی


‌
🔴 گزارش را در بخشِ «مشاهده فوری» بخوانید:
👇👇


@IranDel_Channel

💢

‍ ‍ ‌
🔴 زیر سایۀ شبحِ سنگینِ دولتِ هخامنشی

✍️ سالار سیف‌الدینی

الهام علی‌اف در نشستِ هفتۀ پیش که با تحلیل‌گران و رسانه‌های غربی در شهرِ اشغال شدۀ شوشی برگزار کرده، گفته است، رسانه‌های ایران به من می‌گویند دیکتاتور و یا «ساتراپ» و الخ! (ویدئوی پیوست)

ساتراپ یک معنا بیشتر ندارد و آن استاندارِ ویژۀ دولتِ هخامنشی است. واقعاً هم قفقاز جنوبی یکی از ساتراپ‌نشین‌های هخامنشی (ساتراپ سیزده و هیجده) بود. از ارمنستان امروزی نیز با عنوانِ ساتراپِ اورارتو در سنگ‌نبشته‌های هخامنشی یاد شده است. سال گذشته کشف یک کاخِ اداری هخامنشی در نزدیکی بادکوبه، پرده‌ای دیگر از این نظامِ اداری را نمایان کرد.

زمانِ کشف آن نیز جالب بود، درست در زمانی که تلاش‌های دستگاه تاریخ‌نگاری حکومتِ مستقر در باکو در حال تورانیزه کردن گذشتۀ این منطقه بر روی کاغذ بود، ناگهان کاخ‌ها و سرستون‌های سنگیِ دولتِ هخامنشی از زیرِ پایشان بیرون زد تا حقیقت به بهترین شکل، تجلّی پیدا کند. در واقع زیرپایشان به نوعی خالی شد و تاریخ، کار خود را کرد.

بی‌دلیل نیست که هگل در توضیح تحولِ تاریخ، از دولتِ هخامنشی آغاز می‌کند و آن را نخستین تجسم اخلاقی "واقعیتِ مؤثرِ دولت" می‌نامد.

"واقعیتِ مؤثر" یا در زبانِ آلمانی Wirklichkeit که هگل از آن استفاده می‌کند، اشاره به هر واقعیتی نیست، بلکه برای اشاره به واقعیتِ ماندگاری است که اثری از خود به جا می‌گذارد. به قولِ زنده‌یاد دکتر جواد طباطبایی هر واقعیتی، مؤثر نیست و هر آنچه که هست برای ماندن نیست؛ پس منظور، واقعیتی است که می‌ماند.

دولتِ هخامنشی، دقیقاً به همین دلیل ماندگار است که نظامِ اداری آن از پُست تا تقسیماتِ کشوری یا شبکۀ راه‌ها و فلسفۀ وجودیِ وحدتِ متکثّرش، هنوز نیز پس از ۲۵٠٠ سال اعتبار دارد. درست مانند رُم که اصول برآمده از حقوقِ آن در نظام‌های حقوقی رُمی - ژرمنی و حتی حقوق بین‌الملل نوین، کاربرد پیدا کرده و هنوز نیز می‌توان از pax romana یا صلحِ رُمی سخن گفت.

از میانِ بی‌شمار دولت‌های باستانی، هگل سه مورد یعنی ایران، یونان و رُم را برگزیده است، زیرا هر یک از آنها در سیرِ تحولِ تاریخی، اثری به جا گذاشته‌اند که ماندگار بود. از شوخی‌های روزگار این است که تاریخ گاهی سر به سرِ کسانی می‌گذارد، ولی درس نمی‌گیرند.

الهام علی‌اف، یکی از آن‌ها است که مانند صدام حسین، قصدِ عبرت‌آموزی ندارد و رسانه‌های ایران هم از او به عنوان «استاندار باکو» نام می‌برند و سر به سرش می‌گذارند. اما او که مقداری تاریخ در یکی از آن دانشکده‌های روسی خوانده، این مقدار تاریخ می‌داند که بفهمد "عقلِ عقلایی" ذیل این منطق چیست و اصلِ مطلب از کجا آب می‌خورد. از این رو به جای Governor که معادلِ معمولی استاندار است از عبارت satrap استفاده کرده تا به مخاطبین، منطقِ تاریخی این لقب را با کوتاه‌ترین عبارت تفهیم کند. در اینجا یک سلسله حافظۀ تاریخی در ادراکِ مخاطبانِ مختلفِ غربی، باکویی، روس و ایرانی هم فعال شده و مخاطبین را به تجربه‌ای در دور دست می‌برد که هر یک برداشتِ مخصوص به خود را دارند، اما مجموعاً همگی به اشتراک، می‌دانند که ساتراپ یعنی چه و امروز چه باری دارد.

هفتۀ گذشته یک گنجینۀ دیگر هخامنشی مشتمل بر سکه‌های «دریک» در شهر باستانی نوتیون در غربِ کشورِ ترکیه کشف شد و سال‌های پیش‌ نیز کاخ‌های متعلق به ساتراپی‌ها در همین مناطق پیدا شده بود. البته و خوشبختانه ترکیه‌ای‌ها در رقابت با یونان از این نوع کشف‌ها استقبال می‌کنند و ترجیح می‌دهند بگویند این منطقه در گذشته متعلق به پارسیان بود نه یونان، که ممکن است بر سواحلِ دریای اژه، نگاه نوستالژیکِ تاریخی داشته باشند.

ظاهرا فعلاً گریزی از سنگ بنای اولیه نیست و باید با آن ساخت. شبح دولتِ هخامنشی بر فرازِ ساتراپ‌های پیشین می‌چرخد. از نظر آنها این همان، شبحِ سنگینی است که نه می‌توان از آن گریخت و نه زیربارِ سایه‌سار آن باقی ماند.


@IranDel_Channel

💢

‌
🔴 بنیاد ایران‌شناسی استان آذربایجان شرقی و کارگاه شاهنامه‌خوانی تبریز برگزار می‌کند:

هفته‌ی بزرگداشتِ مشروطه - نشستِ سوّم

‌
🔴 زمان:
دوشنبه ۱۵ اَمُرداد ماه ۱۴۰۳ خورشیدی، ساعتِ ۱۸

🔴 مکان:
تبریز، خیابان ثقة‌الاسلام، کوی سرخاب، خانه‌ی تاریخی شربت‌اوغلی،‌ بنیاد ایران‌شناسی استان آذربایجان شرقی


🔴 سخنرانانِ نشستِ سوم:

محمد عزیزی، پژوهشگر و دانشجوی دکترای تاریخ
(موضوع سخنرانی: انجمن ایالتی آذربایجان)

مجید واعظی، نویسنده و کارشناسی ارشدِ زبان و ادبیات فارسی
(موضوع سخنرانی: ادبیات و هنر در دوره‌ی مشروطه)



شرکت برای همگان، آزاد و رایگان است.

به شرکت‌کنندگان در همه‌ی جلسات، گواهی حضور، تقدیم خواهد شد.


🔴 تذکر و یادآوری بسیار مهم:
نشستِ سوم هفته‌ی بزرگداشت مشروطه، در محلِّ بنیاد ایران‌شناسی استان آذربایجان شرقی و در ساعت هجده برگزار خواهد شد. لطفاً به تغییرِ ساعت و تغییرِ محلِّ برگزاری نشست، توجه ویژه گردد.
‌
‌
#اطلاع_رسانی

@IranDel_Channel

💢

‌
🔴 گزارش روز نخست از «هفته‌ی بزرگ‌داشت مشروطه در تبریز»


✍️ نیما عظیمی


‌
🔴 گزارش را در بخشِ «مشاهده فوری» بخوانید:
👇👇


@IranDel_Channel

💢

🎙 برشی از گفت‌وگوی برنامه‌ی «باغ هنر رادیو ایران» با نیما عظیمی، روزنامه‌نگار و کنشگر ملّی

بازتابِ هفته‌ی بزرگداشتِ مشروطه و کارگاه شاهنامه‌خوانی تبریز در برنامه‌ی «باغ هنر رادیو ایران»




‌
#اطلاع_رسانی

@IranDel_Channel

💢

‌
🔴 هفته‌ی بزرگداشت مشروطه در تبریز
‌
‌.
🎙 سخنرانی مقصود فراست‌خواه، جامعه‌شناس و استاد دانشگاه در هفته‌ی بزرگداشت مشروطه در تبریز

موضوع سخنرانی:
قواعدِ نهادی آزموده شده در تجربه‌ی مشروطه‌ی ایرانی

۱۳ امرداد ماه ۱۴۰۳ خورشیدی - تبریز

سخنرانی را از اینجا بشنوید.
‌
‌____


🎙 سخنرانی جواد رنجبر درخشی‌لر، دکترای علوم سیاسی و شاهنامه‌پژوه در هفته‌ی بزرگداشتِ مشروطه در تبریز

موضوع سخنرانی:
ملیت، حکومت قانون و مشروطه

۱۳ امرداد ۱۴۰۳ خورشیدی - تبریز

سخنرانی را از اینجا بشنوید.

‌

@IranDel_Channel

💢

‍ ‌
🔴 بنیاد ایران‌شناسی استان آذربایجان شرقی و کارگاه شاهنامه‌خوانی تبریز برگزار می‌کند:

هفته‌ی بزرگداشتِ مشروطه - نشستِ چهارم

‌
🔴 زمان:
سه‌شنبه ۱۶ اَمُرداد ماه ۱۴۰۳ خورشیدی، ساعتِ ۱۸

🔴 مکان:
تبریز، خیابان ثقة‌الاسلام، کوی سرخاب، خانه‌ی تاریخی شربت‌اوغلی،‌ بنیاد ایران‌شناسی استان آذربایجان شرقی


🔴 سخنرانِ نشستِ چهارم:

عباس قدیمی قیداری، استاد تاریخِ دانشگاه تبریز
(موضوع سخنرانی: مشروطه پس از مشروطه)


شرکت برای همگان، آزاد و رایگان است.

به شرکت‌کنندگان در همه‌ی جلسات، گواهی حضور، تقدیم خواهد شد.


🔴 تذکر و یادآوری بسیار مهم:
نشستِ چهارمِ هفته‌ی بزرگداشت مشروطه، در محلِّ بنیاد ایران‌شناسی استان آذربایجان شرقی و در ساعت هجده برگزار خواهد شد. لطفاً به تغییرِ ساعت و تغییرِ محلِّ برگزاری نشست، توجه ویژه گردد.
‌
‌
#اطلاع_رسانی

@IranDel_Channel

💢

‍ ‌
🔴 فلسفهٔ ایرانی و فلسفهٔ تطبیقی

✍️ هانری کُربن / ترجمهٔ سید جواد طباطبایی

[انتشارات مینوی خرد]


از فصلِ سه فیلسوفِ آذربایجانی

ادراک خاص شیخ اشراق از جهان است که به این سرزمین معنایی رمزی داده است. وحدت پیوند میان طرح بزرگ شیخ اشراق و معنای این سرزمین آذربایجان برای وجدان ایرانی ریشه در وحدت این نمونهٔ عالی دارد... تاریخ رمزی است که داده‌های خارجی به ظاهر متناقض را با یکدیگر سازش و آشتی می‌دهد. از مجموعهٔ داده‌های اوستا چنین برمی‌آید که محل انتشار آموزش‌های زرتشت پیامبر، بلخ، سرزمین خاوری، بوده است. اما، از سوی دیگر، مجموعهٔ روایت‌هایی که یا به دورهٔ ساسانی تعلق دارند یا از آن دوره ناشی می‌شوند، برآنند که آذربایجان، زادگاه زرتشت و محل انتشار آموزش‌های او بوده و بلندی‌های البرز و حتی کوه سبلان جایگاه تجربه‌های معنوی پیامبر ایرانی و میقات او با امشاسپندان و خود اهورامزدا بوده است. همین سنت در اسناد ایران دورهٔ اسلامی نیز تداوم پیدا کرده است. یکی از اسناد متأخر که خلاصه‌ای از همین روایات را می‌آورد، فصل مفصلی از قطب‌الدین اشکوری، شاگرد میرداماد، در سدهٔ یازدهم است. نخستین بخشِ دانشنامه‌ای که قطب‌الدین محبوب‌القلوب نامیده است، حاوی شرح حال مفصلی از زرتشت آذربایجانی است. مشکل بزرگی است.

تصور می‌کنم هوشمندانه‌ترین راه حلّ، این خواهد بود که به نظام هفت کشور یا هفت اقلیم ویژهٔ جغرافیای پارسیان باستان بازگردیم. هفت دایره با قطرهای برابر: دایرهٔ مرکزی نشان‌دهندهٔ اقلیم مرکزی است و در پیرامون آن شش دایره وجود دارد که به یکدیگر مماس هستند و شش اقلیم دیگر را نشان می‌دهند. این نظام هیچ پیوندی با مناطقی که جای ثابت و مشخصی برای همیشه داشته باشند ندارد، بلکه بیشتر همچون ماندالا، جغرافیای مثالی است. کافی است محوری را به عنوان خط عمودی فرض کنیم که از مرکز اقلیم مرکزی می‌گذرد و سه کشور بخش خاوری را به گونه‌ای حرکت دهیم که با بخش باختری منطبق گردد. بدین‌سان، همهٔ مکان‌های مقدس اقلیم خاوری می‌توانند در اقلیم باختری قرینه‌ای داشته و بازشناخته شوند و همراه با مغان ساسانی، این‌جا، در آذربایجان، زادگاه پیامبر ایرانی زرتشت و مکان مکاشفات و دعوت او را بازخواهیم یافت... لحظه‌ای پیش از تاریخ تمثیلی سخن گفتیم. تاریخ پیامبر ایرانی، به گونه‌ای که در چشم‌انداز آذربایجان اتفاق افتاد، در نظر من چنین تاریخی است، چشم‌انداز تمثیلی، زیرا در آن امر ناپیدا و باطنی، که ظاهرْ نمادی از آن است، جای داده شده است (و معنای اولیهٔ واژهٔ یونانی
emblèma
ἔμβλημα
جز این نیست.



🔴 پی‌نوشت:

رسانه‌های انتشارات مینوی‌ خرد:
کانال تلگرام
صفحۀ اینستاگرام

@IranDel_Channel

💢

‌
🎥 مستندِ تاریخیِ «بلوای تبریز» محصولِ تلویزیونِ ملّی ایران



🔴 #مستند را می‌توان از طریق یوتیوب هم تماشا کرد.


‌
🔴 پی‌نوشت:
بازنشر یک مستند تاریخی به معنای تأیید کلِّ محتوای آن نیست.

@IranDel_Channel

💢

‍ ‍ ‌
🔴 بنیاد ایران‌شناسی استان آذربایجان شرقی و کارگاه شاهنامه‌خوانی تبریز برگزار می‌کند:

هفته‌ی بزرگداشتِ مشروطه - نشستِ پنجم

‌
🔴 زمان:
چهارشنبه ۱۷ اَمُرداد ماه ۱۴۰۳ خورشیدی، ساعتِ ۱۹

🔴 مکان:
تبریز، خیابان ثقة‌الاسلام، کوی سرخاب، خانه‌ی تاریخی شربت‌اوغلی،‌ بنیاد ایران‌شناسی استان آذربایجان شرقی


🔴 سخنرانِ نشستِ پنجم:

جواد ابوالحسنی، دکترای تاریخ و مدرّس دانشگاه
(موضوع سخنرانی: نقشِ اسماعیل امیرخیزی در انقلابِ مشروطه با تأکید بر دستاوردهای مشروطه)


شرکت برای همگان، آزاد و رایگان است.

به شرکت‌کنندگان در همه‌ی جلسات، گواهی حضور، تقدیم خواهد شد.


🔴 تذکر و یادآوری بسیار مهم:
نشستِ پنجم هفته‌ی بزرگداشت مشروطه، در محلِّ بنیاد ایران‌شناسی استان آذربایجان شرقی و در ساعت ۱۹ برگزار خواهد شد. لطفاً به تغییرِ محلِّ برگزاری نشست و ساعتِ برگزاری نشست، توجه ویژه گردد.
‌
‌
#اطلاع_رسانی

@IranDel_Channel

💢

🔴

«وطن بدون هر یک از ما هم ممکن است باشد، ولی هیچ‌ یک از ما بدون آن نمی‌توانیم‌ باشیم. وای بر کسی که جز این فکر می‌کند و دوچندان وای بر کسی که حقیقتاً بدون آن زندگی می‌کند.
جهان‌وطنی حرف پوچی است، شخص بی‌وطن صفر است، پایین‌تر از صفر. خارج از چارچوب ملیّت هیچ چیز وجود ندارد، نه هنر، نه حقیقت و نه زندگی»

(رودین - ایوان تورگنیف)

🔴 پی‌نوشت:
صباح شریعتی کشتی‌گیر ایرانی که سال‌هاست برای جمهوری باکو به میدان می‌رود پس از شکست از امین میرزازاده و عدم موفقیت در کسب مدال المپیک، تصمیم به خداحافظی از کشتی گرفت.
در لحظه‌ی خداحافظی او هیچ‌کس از کادر کشتی جمهوری باکو در کنارش نبود و او بر شانه‌های میرزازاده و کادر فنی تیم ملی ایران بدرقه شد...

‌
‌(متن از کانال خرمگس)

@IranDel_Channel

💢

‌
🔴 ادوارد سعید و ایدئولوژی شرق‌شناسی

چرا خواندنِ ادوارد سعید، مثلِ سم است؟

✍️ سالار سیف‌الدینی

ادوارد سعید، نویسندۀ فلسطینی - مسیحی بود که به تدریج تبدیل به نمادِ روشنفکری جدیدِ جهانِ عرب شد. سعید که غرق در ایدئولوژی بود، شرق‌شناسی را مانند روی دیگرِ غرب‌ستیزی طرح کرد که ذیلِ نظریه‌های ضدِّ استعماری قابل دسته‌بندی است. کلیّت این نظریات، نوعی تقلیل‌گرایی روش‌شناسی است که سعی می‌کند عقب‌ماندگی شرق را به مسئّلۀ استعمار فروبکاهد، غرب را نمادِ همۀ بدی‌ها و در مقابل، شرق را نماد معصومیت از دست رفته، بازسازی کند؛ معصومیتی که غرب از طریقِ شرق‌شناسی و استعمار از ما دزدیده است.

اما مشکل این نوع روش‌شناسیِ تقلیل‌گرایانه این است که به جای توضیحِ انحطاطِ جهان «از درون» (دست‌کم آن‌گونه که ابن خلدون توضیح داد.) به یافتنِ دلایلِ این انحطاط به واسطۀ تحمیلِ استعمار از ناحیۀ غرب رفت. همین روشِ تقلیل‌گرا باعث شد تا روشنفکرانِ شرق به جای تحلیلِ مسئله از درون، مشکلِ عقب‌ماندگی را به بیرون، احاله دهند و نتوانند دلایلِ بنیادینِ انحطاط و موانعِ توسعه را توضیح داده و به دنبالِ رفعِ آن باشند. بدتر از همه این‌که ادوارد سعید برای تبیینِ این نظریه به جای این‌که جایی در شرق (سوریه، روسیه، چین، ترکیه، مصر و...) مستقر شود، دانشگاه‌های هاروارد، پرینستون و کلمبیا را انتخاب کرد و از امکاناتِ نظری که غرب فراهم آورده بود‌ استفاده کرد.

از طرف دیگر ادوارد سعید، شرق را به نماد معصومیت تبدیل کرد، گویی چنگیز، تیمور و غیره از شرق نیامده بودند. در ادامۀ منطقی همین تفکر، همو مجبور شد در سال ۱۹۹۸ میلادی، صدام حسین را نیز تبرئه و با مقاله در لندن ریوو، منکرِ حملۀ شیمیایی صدامِ شرقی به کُردها شود. اما متهم این جنایت چه کسانی بودند؟ ایرانیان. ادوارد سعید، ایران را متهم به حملۀ شیمیایی کرد، تا دامن شرق را بشوید. البته در مورد ایران، مسئله پیچیده‌تر است. نظریاتی از سنخِ شرق‌شناسی و پسااستعماری، هیچ‌چیزِ ما را توضیح نمی‌دهد و گرهی از مشکلاتِ ما، باز نخواهد کرد، همانطور که در جهان عرب نکرد. اعراب دست‌کم در حاشیۀ خلیج فارس، خیلی زودتر از مارکسیست‌ها و شبه‌مارکسیست‌های ایرانی توانستند از تخدیرِ ایدئولوژی شرق‌شناسی، خلاص شوند، اما انواع مارکسیست‌های ما در تدوامِ اقتدا به جلال آل‌احمد، ادوارد سعید را کماکان، چونان پیشوایی می‌بینند که انبانچه‌ای از نظریاتِ مخدره را در کمر دارد و برایشان مهم نیست که او نیز مثل عابد الجابری، صدام حسین را در قامتِ ابرمردِ جهان شرق می‌دید.

به طور خلاصه، روشنفکری تا وقتی که ایدئولوژی‌هایی از سنخِ شرق‌شناسی و بت‌هایی از سنخِ ادوارد سعید را کنار نزند، مانع برآمدنِ تحلیلِ اساسی وضع ما می‌شوند.

‌
@IranDel_Channel

💢

‌‌
🔴 گزارش دومین روز از «هفته‌ی بزرگ‌داشت مشروطه» در تبریز


✍️ نیما عظیمی


‌
🔴 گزارش را در بخشِ «مشاهده فوری» بخوانید:
👇👇


@IranDel_Channel

💢

‍ ‌
🔴 زنده‌ایم به امید

[برای ناهیدها و کیمیاهای ایران]

✍️ ورزش‌مدیا

در یک نبرد جذاب و تماشایی، ناهید کیانی با ارایه یک نمایش سزاوارانه موفق شد کیمیا علیزاده را شکست بدهد و به مرحله بعد مسابقات المپیک پاریس راه پیدا کند. اینگونه، او شکستش در المپیک توکیو را هم جبران کرد و امیدواریم این درخشش را تا انتهای مسابقات ادامه بدهد.

ما اما زنده‌ایم به امید؛ به امید این که روزی همه فرزندان وطن برای همین خاک مبارزه کنند، انواع و اقسام بهانه‌های حق و ناحق، موج گسترده مهاجرت آنها را در پی نیاورد و در هر تورنمنت بین‌المللی، در این حجم وسیع شاهد رقابت آزاردهنده ایرانی با ایرانی نباشیم.

ما زنده‌ایم به امید؛ به این امید که اگر امروز کیمیا نامی چنین غریبانه زانو زد و غصه داشت، مجریان و کارشناسان تلویزیون دسته‌جمعی سرش خراب نشوند و یک ساعت تمام با باران طعنه و کنایه‌ها، زمین‌خورده را لگد نزنند. باشد قبول؛ شما خیلی بامزه و باحال و نکته‌سنج و وطن‌پرستید، اما کاش جرات داشتید و کمی ریشه‌ای‌تر به دلایل این موج بزرگ از رفتن‌ها اشاره می‌کردید. اصلاً به فرض که کیمیا قدرنشناس بود یا اشتباه کرد؛ بقیه چی؟ حضور این همه ایرانی در تیم پناهندگان تصادفی است؟ بیرون از ورزش چطور؟ قرار است جمله تاثیرگذار «وطن هتل نیست» را به آن همه پزشک و پرستار و مهندس و مخترع و مبتکر هم تحویل بدهید یا یک جایی بالاخره می‌فهمید باید انگشت اشاره را به سمت سیاست‌گذار و مسئول جامعه هم بچرخانید؟ کی استقلال و شهامتش را پیدا می‌کنید؟

ما زنده‌ایم به امید؛ به این امید که روزی در میادین بین‌المللی، لبخند یک ایرانی مایه اشک آن دیگری نباشد و هیچ رقابتی، قلب جامعه خسته ما را دو نیم نکند. یعنی آن روز را خواهیم دید؟


@IranDel_Channel

💢

‌‌
🔴 گزارشِ سومین روز از نشست‌های «هفته‌ی بزرگداشتِ مشروطه» در تبریز

✍️ نیما عظیمی



🔴 گزارش را در بخشِ «مشاهده فوری» بخوانید:
👇👇


@IranDel_Channel

💢

‌
🔴 کارگاه شاهنامه‌خوانی تبریز

نشستِ یک‌صد و چهارم


آموزگار:
جواد رنجبر درخشی‌لر، دکترای علوم سیاسی و شاهنامه‌پژوه


زمان:
شنبه بیستم اَمُرداد ماه ۱۴۰۳ خورشیدی، ساعت هفده

مکان:
تبریز، چهارراه شهناز، جنب سینما قدس، کتابشهر تبریز




شرکت برای عموم آزاد و رایگان است.


#اطلاع_رسانی

@IranDel_Channel

💢

‍ ‌
🔴 ‌چهرۀ دیگر از بنگلادش و جنبشِ زبانِ مادری

✍️ سالار سیف‌الدینی

در چند روز گذشته، فیلم‌های هولناک زیادی از جنایت‌های ناشی از به اصطلاح، "انقلابِ بنگلادش" منتشر شده است.

بنگلادش‌ بهشتِ تجزیه‌طلبان و سرزمینِ آرمانی آنها است. پاکستان شرقی با حمایت هندوستان از پاکستانِ امروزی، جدا و بنگلادش تأسیس شد. چند سال پیش از تجزیه، جنبش موسوم به زبان مادری برای رسمیت دادن به زبانِ بنگالی در این منطقه شکل گرفته بود. البته نه اینکه پاکستان یک دولتِ متمرکزِ ناسیونالیست بوده باشد که زبان اردو را تحمیل می‌کرد، پاکستان اصلاً دولت نیست و حاکمیّتِ مؤثر ملی بر بخشِ اعظم قلمروش را نداشته و ندارد، تا چه رسد به تحمیلِ زبان. اما نقش هند به عنوانِ دشمنِ ازلی پاکستان در این بازی، بسیار قوی بود.

پس از استقلال، بنگلادشی‌ها پیشنهاد کردند روز دوم فوریه ازطرف یونسکو به عنوان روزِ جهانی زبان مادری، نام‌گذاری شود، زیرا یک الگوی موفقِ جنبشِ چندزبانی بود!

اما جالب اینجاست که همین بنگلادش پس از استقلال فقط یک زبانِ رسمی را در قانون اساسی، قرار داد و زبانِ اقلیت‌ها به ویژه هندوها غیررسمی باقی ماند.

در هفتۀ گذشته تصاویر "انقلاب بنگلادش" که ریشۀ آن برای ما فاقدِ اهمیت است، صحنه‌های دلخراشی از هندوکشی را به تصویر کشید. روزی نیست که فیلم زشتی از تعرض و قتل یک هندو توسط گروهی خشمگین از بنگالی‌ها منتشر نشود. معلوم می‌شود که سیاست چندفرهنگی، چند زبانی و یاوه‌هایی از این دست، نتوانسته اثر خاصی روی فرهنگ و اجتماعِ بنگالی‌ها بگذارد و یا اصلاً غیر از کتاب‌های جامعه‌شناسی، در عالمِ خارج، وجود نداشته است.

دوم فوریه، به عنوان روز جهانِ زبان مادری برای برخی در ایران، خیلی مهم شده است، نوید همین صحنه‌ها است. تجزیه‌طلبانِ ما که به بهانۀ زبان مادری، سفسطه می‌بافند، شاید همین راه را بروند و  صحنۀ کشیدن یک انسان بر روی زمین، برایشان رؤیا باشد.

اما آن دسته از افراد که نمی‌دانند مقلّدِ چه کسانی هستند، شاید با دیدن این صحنه‌ها، اندکی به فکر فرو بروند و متوجه شوند که مرجع تقلیدشان، چنین جامعه‌ای است. آرزوی توسعه با الگوی سوئیس، آلمان، ژاپن و... شروع شد اما به لطف برخی روشنفکرنماها به آرزوی خودکشی دسته‌جمعی با الگوی بنگلادش، عراق، اتیوپی تبدیل شد.

پرواضح است مردمی که الگویش بنگلادش باشد، به وضعی بدتر از آنها دچار خواهند شد. همه این گفتارهای ضدِّ توسعه از جمله چندفرهنگ‌گرایی و چندزبانگی، پسااستعماری، شرق‌شناسی و... برای جلوگیری از توسعۀ یک جامعه رو به رشد است تا نتوانیم نقشِ واقعی کشورِ خودمان را در صحنۀ جهانی توضیح دهیم. پروژۀ تحقیر ملی که از طرفِ محافلِ سایبری متعدد دنبال می‌شود برای همین بود که تصور کنیم شایستگی ما در جهاتِ تقلید از بنگلادش است. دانشگاه ما را هم درست از جایی زده‌اند که نتواند برخلاف این مسیر قهقرایی، رؤیای دیگری بسازد. در حال حاضر بنگلادش بیش از این‌که یک هدف باشد یک وضع است، ابتدا روزِ زبانِ مادری یونسکو، سپس «چندفرهنگ‌گرایی موفقِ بنگلادشی‌ها» و ارایۀ یک تصویر غیرواقعی از یک جامعۀ فرومانده به عنوان الگو و در نهایت بنیادگرایی قومی و خودکشی دسته‌جمعی.


🔴 پی‌نوشت:
ویدئوی پیوست، یک ویدئوی دلخراش از بنگلادش است.

@IranDel_Channel

💢