ایران‌دل | IranDel

‌
🔴 تحلیلی بزرگ‌مقیاس، از رویدادِ بهمن پنجاه و هفت

✍️ طوس طهماسبی

اگر موافق باشید امشب تحلیلی کلان و بزرگ‌مقیاس از رویدادِ بهمن پنجاه و هفت یا همان "انقلاب" پنجاه و هفت ارائه دهیم. فقط به این نکته، دقت داشته باشید که در این نوع تحلیل‌ها که هم‌چون نگاه به زمین از درونِ یک هواپیما و در ارتفاعِ بسیار بالا است، به جزئیات یا بسیاری مسائلِ جنجالی و مورد توجه عموم پرداخته نمی‌شود و برایندِ ماندگار آن واقعه یا تحول در مقیاسِ بزرگ تاریخی مورد توجه قرار می‌گیرد.

از این منظر رویداد بهمن [۱۳۵۷ خورشیدی]، یک انرژی واکنشی نیرومند و پیروز به تجدد و آزادی بود و بس.‌ معدودی فاکت‌های به ظاهر متفاوت و متضاد در اینجا هیچ اهمیتی ندارند، همچنان که هنگامی که از درون هواپیما به یک منطقه کویری نگاه می‌کنید چند عدد گلدانی که یک پیرمرد در حیاط خانه‌اش قرار داده، اهمیتی ندارد و اصلاً دیده نمی‌شود‌.

حرکتِ ناگزیرِ بخشِ کوچک و پیشروی جامعه به سوی تجدد یا مدرنیته در چند مرحله از دوران قاجار آغاز شد. در اواخر دوره‌ی قاجار‌، سنت و سیستمِ اجتماعی و فکری کهن جامعه‌ی ایران، بطور کامل به بن‌بست رسیده بود و حتی قادر نبود، حیاتِ بیولوژیکِ ساکنان این سرزمین را حفاظت کند‌. قحطی مردمان را درو می‌کرد و افیون، وبا و امراضِ پوستی جامعه را به گندابی راکد و متعفّن تبدیل کرده بود و این در حالی بود که حتی نمی‌شد، متولیانِ سنت را به مجاز دانستنِ واکسن و آبله‌کوبی و یا قطع سفر به عتبات، برای جلوگیری از ورود ویروس‌های مرگ‌آور که کرور - کرور تلفات می‌گرفت، قانع نمود.

در این شرایط، اقلیتی شاملِ مشروطه‌خواهان نوگرا به همراه رضاشاه و ارتشش، بار نجاتِ ایران را از نابودی سیاسی، اجتماعی و بیولوژیک به تنهایی به دوش کشیدند. آنها که نمی‌توانستند انتظارِ هیچ حمایتی از اکثریتِ عقب‌مانده و خرافات‌زده داشته باشند، می‌بایست خود به تنهایی دست به عمل زده و بارِ عجز و نادانی و انجمادِ اکثریت را هم به دوش می‌کشیدند. مشخص بود که این حرکت رو به جلو‌، ناگزیر با مقاومت‌ها و خصومت‌های بسیار از سوی بخش‌هایی از آن اکثریتِ مرخص، مواجه خواهد شد. تنها امید آن بود که با پیشرفتِ اقتصاد و نظام آموزشی به تدریج از تعداد این اکثریت کاسته شده و بر شمار آن اقلیت، افزوده گردد و تا هنگامی که این توازنِ شوم برهم نمی‌خورد، تنها راه برای حفاظت از شعله‌ی زندگی و تجدد در این سرزمین، آن بود که به آن اکثریت، مجال داده نشود که بسیج شود و نقش‌آفرینی سیاسی کند. بنابراین سخن گفتن از تجددِ آمرانه بیهوده و یاوه است. در خاورمیانه، تجدد، تنها از راه حفاظت از آن شعله‌ی اولیه در برابر ایلغارهای گاه به گاه آن اکثریتِ مرخص، امکان رشد و بقا داشت‌.

🔴 دنباله‌ی یادداشت را در بخشِ "مشاهده فوری" بخوانید:
👇👇

@IranDel_Channel

💢