«روز ۱۶ مهر ۱۳۰۴ زاده شده‌ام. نام ماماچه من مادام بالک بود. فرانسوی بوده است. دکتر یوسف میر او را به پدرم معرفی کرده بود. مادرم می‌گفت پروردن من در اختیار او و دایه‌اش رقیه نبود. هر چه دکتر میر می‌گفت بر آن آداب می‌بایست رفتار بشود. دکتر میر گفته بود ساعات معینی به بچه شیر بدهند، او را دائم بغل نکنند، بگذارند در جای خود گریه کند و از این قبیل رفتارها. پدرم در آن ایام تحت تاثیر تربیت فرنگی‌مآبی بود.»
📗ایرج افشار، این دفتر بی معنی: یادگار نمای فرهنگی از ایرج افشار، به کوشش بهرام، کوشیار و آرش افشار، تهران: نشر سخن، ۱۴۰۲.
✓ از دیدگاه من ایرج افشار خوشبخت‌ترین ایرانی قرنِ چهاردهم/ بیستم بود.
✓ عکس ایرج افشار در خردسالی همراه پدرش دکتر محمود افشار یزدی، سال ۱۳۰۷ را از تارنمای مجلهٔ بخارا برداشته‌ام.
📘 پنجه‌نامه: تاریخ و خاطره
🆔 t.me/HistoryandMemory
📗ایرج افشار، این دفتر بی معنی: یادگار نمای فرهنگی از ایرج افشار، به کوشش بهرام، کوشیار و آرش افشار، تهران: نشر سخن، ۱۴۰۲.
✓ از دیدگاه من ایرج افشار خوشبخت‌ترین ایرانی قرنِ چهاردهم/ بیستم بود.
✓ عکس ایرج افشار در خردسالی همراه پدرش دکتر محمود افشار یزدی، سال ۱۳۰۷ را از تارنمای مجلهٔ بخارا برداشته‌ام.
📘 پنجه‌نامه: تاریخ و خاطره
🆔 t.me/HistoryandMemory
❤8👍3🔥1
▪️کی و چگونه شجریانی شدم؟
پایِ صدای استاد محمدرضا شجریان را برادرم احمد به خانه ما باز کرد. احمد دههٔ چهلی بود و می‌دانید که بیشترینهٔ هواداران و شنوندگان صدای شجریان دههٔ چهلی‌ها و دههٔ پنجاهی‌ها هستند. متولدان دههٔ سی و پیش از آن، بیشتر ایرج و بنان و گلپا و دلکش و مرضیه و شهیدی گوش می‌دهند.
میانهٔ دههٔ شصت بود و تازه شرکت دل‌آواز آلبوم آستان جانان را روانهٔ بازار کرده بود. برادرم احمد نسخهٔ اصلی آن را خریده و به خانه آورده بود. برای منِ روستازاده بزرگ‌شده در میان «شَروه»خوان‌ها، پدرم و دیگران، «آستان جانان» بهترین گزینه برای آغاز آشنایی با شجریان بود.
آوازخوانی استاد با دوبیتی‌های باباطاهر، برای من یادآور همان شروه‌خوانی‌ها بود، با همان سوزوگذار. تنها این نبود؛ دو تصنیفی که استاد در این آلبوم خوانده هم بسیار گوش‌نواز و دل‌انگیز هستند، حتّی برای کودکان - دست‌کم در آن‌زمان. بر اینها بیافزایید نوای شورانگیز سنتور استاد پرویز مشکاتیان و صدای طربناک تنبک استاد ناصر فرهنگفر را که گوش‌ها را می‌نوازند و سرها را به جنبش وامی‌دارند.
در کودکی و نوجوانی با «آستان جانان» و «یادم ایام» شجریانی شدم و در جوانی در خوابگاه کوی دانشگاه تهران با «بیداد» و «نوا مرکب‌خوانی» و «دستان» و ... زندگی کردم! اگر پرسیده شود که کجای ایران و کی بیش از هر زمان دیگری صدای استاد محمدرضا شجریان پخش و شنیده شده، خواهم گفت: کوی دانشگاه تهران در امیرآباد شمالی از ۱۳۶۵ تا ۱۳۸۵.
✓ امروز، ششمین سال‌روز درگذشت استاد محمدرضا شجریان است ( ۱۷ مهر ۱۳۹۹).
▪️معصومعلی پنجه
نیم‌روز آدینه، ۱۷ مهر ۱۴۰۵ | اندر جنت‌آباد
📘 پنجه‌نامه: تاریخ و خاطره
🆔 t.me/HistoryandMemory
پایِ صدای استاد محمدرضا شجریان را برادرم احمد به خانه ما باز کرد. احمد دههٔ چهلی بود و می‌دانید که بیشترینهٔ هواداران و شنوندگان صدای شجریان دههٔ چهلی‌ها و دههٔ پنجاهی‌ها هستند. متولدان دههٔ سی و پیش از آن، بیشتر ایرج و بنان و گلپا و دلکش و مرضیه و شهیدی گوش می‌دهند.
میانهٔ دههٔ شصت بود و تازه شرکت دل‌آواز آلبوم آستان جانان را روانهٔ بازار کرده بود. برادرم احمد نسخهٔ اصلی آن را خریده و به خانه آورده بود. برای منِ روستازاده بزرگ‌شده در میان «شَروه»خوان‌ها، پدرم و دیگران، «آستان جانان» بهترین گزینه برای آغاز آشنایی با شجریان بود.
آوازخوانی استاد با دوبیتی‌های باباطاهر، برای من یادآور همان شروه‌خوانی‌ها بود، با همان سوزوگذار. تنها این نبود؛ دو تصنیفی که استاد در این آلبوم خوانده هم بسیار گوش‌نواز و دل‌انگیز هستند، حتّی برای کودکان - دست‌کم در آن‌زمان. بر اینها بیافزایید نوای شورانگیز سنتور استاد پرویز مشکاتیان و صدای طربناک تنبک استاد ناصر فرهنگفر را که گوش‌ها را می‌نوازند و سرها را به جنبش وامی‌دارند.
در کودکی و نوجوانی با «آستان جانان» و «یادم ایام» شجریانی شدم و در جوانی در خوابگاه کوی دانشگاه تهران با «بیداد» و «نوا مرکب‌خوانی» و «دستان» و ... زندگی کردم! اگر پرسیده شود که کجای ایران و کی بیش از هر زمان دیگری صدای استاد محمدرضا شجریان پخش و شنیده شده، خواهم گفت: کوی دانشگاه تهران در امیرآباد شمالی از ۱۳۶۵ تا ۱۳۸۵.
✓ امروز، ششمین سال‌روز درگذشت استاد محمدرضا شجریان است ( ۱۷ مهر ۱۳۹۹).
▪️معصومعلی پنجه
نیم‌روز آدینه، ۱۷ مهر ۱۴۰۵ | اندر جنت‌آباد
📘 پنجه‌نامه: تاریخ و خاطره
🆔 t.me/HistoryandMemory
❤12🔥4👍2
«دیگر اینکه قرار بود این سید انوار¹ جد کمرزده بیاید با هم این قصیدهٔ فرزدق² را ترجمه کنیم برای کتاب که نیامد. حالا خودم می‌روم و می‌نشینم با کمک الکنجد³ این کار اتمام می‌کنم. بدتر از فنارسه و انگریزی که نیست.»
۱. عبدالله انوار (۱۳۰۳- ۱۴۰۱) نسخه‌شناس و فهرست‌نویس.
۲. فَرَزدَق (۳۸ - ۱۱۰ق) شاعر برجسته و سرشناس عرب.
۳. الکنجد، تعبیر طنزآمیز برای «المنجد» که فرهنگ لغت مشهوری است به زبان عربی.
📙 یادداشت‌های روزانه جلال آل‌احمد، ج ۲، ص ۳۷۰. [بند آخر یادداشت روز دوشنبه ۲۶ اردیبهشت ۱۳۳۹]
📘 پنجه‌نامه: تاریخ و خاطره
🆔 t.me/HistoryandMemory
۱. عبدالله انوار (۱۳۰۳- ۱۴۰۱) نسخه‌شناس و فهرست‌نویس.
۲. فَرَزدَق (۳۸ - ۱۱۰ق) شاعر برجسته و سرشناس عرب.
۳. الکنجد، تعبیر طنزآمیز برای «المنجد» که فرهنگ لغت مشهوری است به زبان عربی.
📙 یادداشت‌های روزانه جلال آل‌احمد، ج ۲، ص ۳۷۰. [بند آخر یادداشت روز دوشنبه ۲۶ اردیبهشت ۱۳۳۹]
📘 پنجه‌نامه: تاریخ و خاطره
🆔 t.me/HistoryandMemory
😁13
▪️از مسگری تا شیره‌کش‌خانه‌داری: رونق ظروف پلاستیکی و تغییر شغل لطفعلی
📕 بریده‌ای از روزنامه اطلاعات در یادداشت‌های روزانه جلال آل‌احمد، ج ۲، ص ۳۹۰.
📘 پنجه‌نامه: تاریخ و خاطره
🆔 t.me/HistoryandMemory
📕 بریده‌ای از روزنامه اطلاعات در یادداشت‌های روزانه جلال آل‌احمد، ج ۲، ص ۳۹۰.
📘 پنجه‌نامه: تاریخ و خاطره
🆔 t.me/HistoryandMemory
😁9❤1🔥1🤔1
▪️ آقابزرگ تهرانی و پسرش [محمدرضا منزوی]
«دیگر اینکه نمی‌دانم نوشتم یا نه که شیخ آغا بزرگ طهرانی صاحب «الذریعه» آمده است پس از بیست سال به تهران. شاید هم بیشتر. من بچه بودم که آمد و با بابام رفتیم شابدولزیم پیشوازش. حالا باز آمده. چنان خم شده و دو تا که نهایت ندارد. با آن داغ پسرش که در قضایای توده‌ای‌بازی زیر شکنجه رفت و سربه نیست شد و عاقبت هیچ‌کس نفهمید که نفهمید که جسدش را چه کردند. تعجب است که چطور دوام آورده. پیرمرد درست اندازهٔ یک جوجه شده است. ترحم می‌انگیزد و احترام و اصلا آیا «رحم» و «حرم» از یک ماده نیستند؟ در مورد این پیرمرد که مسلماً هر دو از یک ماده‌اند.»
📕 یادداشت‌های روزانه جلال آل‌احمد، ج ۲، ص ۴۱۱ [چهارشنبه ۲۹ تیر ۱۳۳۹].
✓ آقابزرگ تهرانی که کتاب‌شناس و رجال‌شناس بزرگی بود، دایی مادر جلال آل‌احمد بود.
✓ از فرزندان علمای شیعه، شماری به حزب توده پیوستند. خود جلال آل‌احمد که پیش از آنکه دیر شده باشد، از آن جدا شد؛ و آن دیگر پسر آقابزرگ، علینقی منزوی که او هم زندگی پرفرازونشیبی داشت، هم در روزگار پهلوی و هم در روزگار جمهوری اسلامی.
📘 پنجه‌نامه: تاریخ و خاطره
🆔 t.me/HistoryandMemory
«دیگر اینکه نمی‌دانم نوشتم یا نه که شیخ آغا بزرگ طهرانی صاحب «الذریعه» آمده است پس از بیست سال به تهران. شاید هم بیشتر. من بچه بودم که آمد و با بابام رفتیم شابدولزیم پیشوازش. حالا باز آمده. چنان خم شده و دو تا که نهایت ندارد. با آن داغ پسرش که در قضایای توده‌ای‌بازی زیر شکنجه رفت و سربه نیست شد و عاقبت هیچ‌کس نفهمید که نفهمید که جسدش را چه کردند. تعجب است که چطور دوام آورده. پیرمرد درست اندازهٔ یک جوجه شده است. ترحم می‌انگیزد و احترام و اصلا آیا «رحم» و «حرم» از یک ماده نیستند؟ در مورد این پیرمرد که مسلماً هر دو از یک ماده‌اند.»
📕 یادداشت‌های روزانه جلال آل‌احمد، ج ۲، ص ۴۱۱ [چهارشنبه ۲۹ تیر ۱۳۳۹].
✓ آقابزرگ تهرانی که کتاب‌شناس و رجال‌شناس بزرگی بود، دایی مادر جلال آل‌احمد بود.
✓ از فرزندان علمای شیعه، شماری به حزب توده پیوستند. خود جلال آل‌احمد که پیش از آنکه دیر شده باشد، از آن جدا شد؛ و آن دیگر پسر آقابزرگ، علینقی منزوی که او هم زندگی پرفرازونشیبی داشت، هم در روزگار پهلوی و هم در روزگار جمهوری اسلامی.
📘 پنجه‌نامه: تاریخ و خاطره
🆔 t.me/HistoryandMemory
👍6😱2
▪️فرجام هولناک محمدرضا منزوی
«محمدرضا منزوی (زاده ۱۳۰۸ در سامرا - درگذشته بهمن ۱۳۳۳ در تهران) سومین پسر شیخ آقابزرگ تهرانی بود. او که عضو حزب توده ایران بود پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ دستگیر و ۱۱ ماه زندانی شد ولی بدلیل عدم کشف سازمان نظامی حزب توده، تبرئه و آزاد گردید. با کشف سازمان نظامی حزب توده، وی به قصد مهاجرت به بیروت رفت که به درخواست حکومت پهلوی (سرهنگ مبصر رئیس ساواک [در آن زمان ساواک نبود]) و موافقت کمیل شمعون، رئیس جمهور لبنان، در فرودگاه بیروت دستگیر و به دولت ایران تحویل شد. او در بهمن ۱۳۳۳ در زندان قزل قلعه زیر شکنجه بدست زیبائی و امجدی کشته شد.»
در تارنمای خاندان منزوی که محمد ابراهیم ذاکر نوهٔ آقابزرگ تهرانی آن را ساخته و می‌گرداند، از نوشته‌های پراکندهٔ خویشان و دیگران، شرح‌حالی از محمدرضا منزوی گردآمده است. گزارش چگونگی کشتن او را، آقابزرگ خود در الذریعه آورده [تصویر سمت چپ] و برادرش علینقی نیز روزهای پایانی زندگی و مرگ او را روزنوشت کرده است [ تصویر سمت راست].
📘 پنجه‌نامه: تاریخ و خاطره
🆔 t.me/HistoryandMemory
«محمدرضا منزوی (زاده ۱۳۰۸ در سامرا - درگذشته بهمن ۱۳۳۳ در تهران) سومین پسر شیخ آقابزرگ تهرانی بود. او که عضو حزب توده ایران بود پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ دستگیر و ۱۱ ماه زندانی شد ولی بدلیل عدم کشف سازمان نظامی حزب توده، تبرئه و آزاد گردید. با کشف سازمان نظامی حزب توده، وی به قصد مهاجرت به بیروت رفت که به درخواست حکومت پهلوی (سرهنگ مبصر رئیس ساواک [در آن زمان ساواک نبود]) و موافقت کمیل شمعون، رئیس جمهور لبنان، در فرودگاه بیروت دستگیر و به دولت ایران تحویل شد. او در بهمن ۱۳۳۳ در زندان قزل قلعه زیر شکنجه بدست زیبائی و امجدی کشته شد.»
در تارنمای خاندان منزوی که محمد ابراهیم ذاکر نوهٔ آقابزرگ تهرانی آن را ساخته و می‌گرداند، از نوشته‌های پراکندهٔ خویشان و دیگران، شرح‌حالی از محمدرضا منزوی گردآمده است. گزارش چگونگی کشتن او را، آقابزرگ خود در الذریعه آورده [تصویر سمت چپ] و برادرش علینقی نیز روزهای پایانی زندگی و مرگ او را روزنوشت کرده است [ تصویر سمت راست].
📘 پنجه‌نامه: تاریخ و خاطره
🆔 t.me/HistoryandMemory
👍4😱2
ديدگاهها_و_محدوديتهای_مطالعه_تاريخي_سيره_محمد.pdf
804.6 KB
📕 گورکه، آندریاس (۱۴۰۱). «دیدگاه‌ها و محدودیت‌های مطالعه تاریخی [سیره] محمد». ترجمۀ محمد تقوی، مطالعات اسلامی در جهان معاصر [تغییر نام داده به: اسلام‌شناسی و قرآن پژوهی در جهان معاصر]، ۱(۱)، ۱۰۷ - ۱۲۶.
مقاله‌ای جمع‌وجور و مروری، امٌا خواندنی و آموزنده که شایسته است در جلسه‌های نخست در کلاس‌های تاریخ صدر اسلام مطالعه و بررسی شود. آندریاس گورکه در این مقاله گزارشی فشرده از دیدگاه‌های اسلام‌شناسان غربی در سدۀ بیستم دربارۀ مسئلۀ اعتبار منابع سیره پیامبر، از گلدزیهر و شاخت گرفته تا کرون، کوک و هویلند و در آخر موتسکی و گورکه به دست داده است. او نخست محدودیت‌ها و کاستی‌های منابع مکتوب تاریخی اسلامی برای نگارش تاریخ زندگانی محمد (ص) را برشمرده و سپس چهار دیدگاه/ روش را شناسانده که می‌توان با بهره‌گیری از آنها دست‌کم به بخشی از واقعیت‌های تاریخی از زندگی پیامبر از دل منابع مکتوب اسلامی دست یافت.پذیرفته‌شده‌ترین و پرکاربردترین این روش‌ها، روش «سند-متن» است که نخستین بار موتسکی از آن بهره گرفت و پسان‌تر پژوهشگران مسلمان نیز آن را در مطالعات خود به کار بستند.
📘 پنجه‌نامه: تاریخ و خاطره
🆔 t.me/HistoryandMemory
مقاله‌ای جمع‌وجور و مروری، امٌا خواندنی و آموزنده که شایسته است در جلسه‌های نخست در کلاس‌های تاریخ صدر اسلام مطالعه و بررسی شود. آندریاس گورکه در این مقاله گزارشی فشرده از دیدگاه‌های اسلام‌شناسان غربی در سدۀ بیستم دربارۀ مسئلۀ اعتبار منابع سیره پیامبر، از گلدزیهر و شاخت گرفته تا کرون، کوک و هویلند و در آخر موتسکی و گورکه به دست داده است. او نخست محدودیت‌ها و کاستی‌های منابع مکتوب تاریخی اسلامی برای نگارش تاریخ زندگانی محمد (ص) را برشمرده و سپس چهار دیدگاه/ روش را شناسانده که می‌توان با بهره‌گیری از آنها دست‌کم به بخشی از واقعیت‌های تاریخی از زندگی پیامبر از دل منابع مکتوب اسلامی دست یافت.پذیرفته‌شده‌ترین و پرکاربردترین این روش‌ها، روش «سند-متن» است که نخستین بار موتسکی از آن بهره گرفت و پسان‌تر پژوهشگران مسلمان نیز آن را در مطالعات خود به کار بستند.
📘 پنجه‌نامه: تاریخ و خاطره
🆔 t.me/HistoryandMemory
👍4
Görke,_A_2011_Prospects_and_limits_in_the_study_of_the_historical.pdf
640.6 KB
📕 Görke, A. (2011). Prospects and limits in the study of the historical Muhammad. In The transmission and dynamics of the textual sources of Islam: Essays in honour of Harald Motzki. Liden: Brill, pp. 137-151.
✓ متن انگلیسی مقاله بالا.
📘 پنجه‌نامه: تاریخ و خاطره
🆔 t.me/HistoryandMemory
✓ متن انگلیسی مقاله بالا.
📘 پنجه‌نامه: تاریخ و خاطره
🆔 t.me/HistoryandMemory
👍2
▪️«آرامش و آسایش»: دوران حکمرانی کریم‌خان زند از دیدگاه استاد عبدالحسین نوایی (د. ۱۳۸۳)
«اين دورۀ نسبتاً ممتد چهارده ساله مرهم شفابخشى بود كه بر جراحات التيام‌ناپذير ملت ايران نهاده شد. پس از آنهمه بيداد و ظلم دستگاه نادرى و بعد از آن دورۀ بیست سالۀ هرج‌ومرج و خان‌خانى و لشكركشيها و غارتها و كشتارهاى گردنكشان و زورگويان، حقاً مردم ايران احتياج به دورۀ آرامش و آسايش داشتند تا بار ديگر بتوانند به زراعتهاى از دست رفته، به قناتهاى پر شده فكر كنند و فرصت يابند كه چند صباحى نيز در زمين و ملک و آب خود يا ارباب خويش بيلى به زمين بزنند و تخمى بكارند و دیگر مجبور نباشند هر روز «ملازم رکابی» این خان باشند یا به دست افراد آن خان اسیر شوند یا گوش و بینی خود را از دست بدهند.»
📗 عبدالحسین نوایی، کریم‌خان زند، تهران: انتشارات کتابخانۀ ابن سینا، ۱۳۴۸، ص ۹۹.
📘 پنجه‌نامه: تاریخ و خاطره
🆔 t.me/HistoryandMemory
«اين دورۀ نسبتاً ممتد چهارده ساله مرهم شفابخشى بود كه بر جراحات التيام‌ناپذير ملت ايران نهاده شد. پس از آنهمه بيداد و ظلم دستگاه نادرى و بعد از آن دورۀ بیست سالۀ هرج‌ومرج و خان‌خانى و لشكركشيها و غارتها و كشتارهاى گردنكشان و زورگويان، حقاً مردم ايران احتياج به دورۀ آرامش و آسايش داشتند تا بار ديگر بتوانند به زراعتهاى از دست رفته، به قناتهاى پر شده فكر كنند و فرصت يابند كه چند صباحى نيز در زمين و ملک و آب خود يا ارباب خويش بيلى به زمين بزنند و تخمى بكارند و دیگر مجبور نباشند هر روز «ملازم رکابی» این خان باشند یا به دست افراد آن خان اسیر شوند یا گوش و بینی خود را از دست بدهند.»
📗 عبدالحسین نوایی، کریم‌خان زند، تهران: انتشارات کتابخانۀ ابن سینا، ۱۳۴۸، ص ۹۹.
📘 پنجه‌نامه: تاریخ و خاطره
🆔 t.me/HistoryandMemory
❤5🔥2👍1👎1
▪️ کریم‌خان زند و عظمت و آبادی ایران: دیدگاه کنسول فرانسه
«كنسول فرانسه در بغداد در گزارش ۷ سپتامبر ۱۷۶۳ ميلادى خود به پاريس، دربارۀ كريم خان چنين مى‌نويسد:
اين كشور مدتها در هرج‌ومرج كامل به سر مى‌برد و در ايالات آن، حكام ستمگر و خودمختار حكومت مى‌كردند. چنين به نظر مى‌رسد كه امروز عظمت و آبادى سابق خود را تحت لواى كريم خان و رفتار عاقلانه و ارزش شخصى او به دست آورده است.»
📗عبدالحسین نوایی، کریم‌خان زند، ص ۳۱۱.
📘 پنجه‌نامه: تاریخ و خاطره
🆔 t.me/HistoryandMemory
«كنسول فرانسه در بغداد در گزارش ۷ سپتامبر ۱۷۶۳ ميلادى خود به پاريس، دربارۀ كريم خان چنين مى‌نويسد:
اين كشور مدتها در هرج‌ومرج كامل به سر مى‌برد و در ايالات آن، حكام ستمگر و خودمختار حكومت مى‌كردند. چنين به نظر مى‌رسد كه امروز عظمت و آبادى سابق خود را تحت لواى كريم خان و رفتار عاقلانه و ارزش شخصى او به دست آورده است.»
📗عبدالحسین نوایی، کریم‌خان زند، ص ۳۱۱.
📘 پنجه‌نامه: تاریخ و خاطره
🆔 t.me/HistoryandMemory
❤6🔥2👍1
▪️«مردی بزرگ»: داوری عبدالحسین نوایی دربارهٔ کریم‌خان زند
باری چو فسانه می‌شوی، ای بخرد
افسانهٔ نیک شو، نه افسانهٔ بد
[بابا افضل کاشانی]
«چنین بود داستان مردی که از سپاهیگری خود را به سلطنت رسانید ولی در هنگام قدرت به همان سادگی سپاهیگری باقی ماند. مردی که از میان مردم عادی برخاست و پس از آنکه بیست سال مبارزه کرد و جنگید و بر قدرتی مطلق دست یافت باز خود را از مردم کنار نگرفت بلکه، همه وقت در فکر آنان بود. مردی که قدرت داشت ولی فاسد نشد، سواد نداشت ولی خوب فکر کرد. شاه بود ولی به دنبال عنوان سلطنت نرفت و تنها هدفش این بود که مردم ایران ، رعایا و پیشه وران در آسایش باشند و بتوانند بر جراحاتی که در طی بیست سال سلطه نادری و بیست سال هرج و مرج و فترت بر پیکر ناتوان آنان رسیده بود مرهم نهند. او مردی بود که تا آخر زندگی خود در میان مردم بود و وقتی که مرد، مردم شیراز در مرگش به تلخی گریستند زیرا به حق فکر می‌کردند که پدری مهربان و سرپرستی دقیق و شاهی عطوف و مردی آزادفکر و بلنداندیشه را از دست داده‌اند. وقایع بعد نشان داد که آنان تا چه حد در این باره درست اندیشیده بودند. شیراز دیگر پس از او هرگز آن رونق و شکوه و جلال را نیافت.»
📗 عبدالحسین نوایی، کریم‌خان زند، صص ۳۰۹ - ۳۱۰.
📘 پنجه‌نامه: تاریخ و خاطره
🆔 t.me/HistoryandMemory
باری چو فسانه می‌شوی، ای بخرد
افسانهٔ نیک شو، نه افسانهٔ بد
[بابا افضل کاشانی]
«چنین بود داستان مردی که از سپاهیگری خود را به سلطنت رسانید ولی در هنگام قدرت به همان سادگی سپاهیگری باقی ماند. مردی که از میان مردم عادی برخاست و پس از آنکه بیست سال مبارزه کرد و جنگید و بر قدرتی مطلق دست یافت باز خود را از مردم کنار نگرفت بلکه، همه وقت در فکر آنان بود. مردی که قدرت داشت ولی فاسد نشد، سواد نداشت ولی خوب فکر کرد. شاه بود ولی به دنبال عنوان سلطنت نرفت و تنها هدفش این بود که مردم ایران ، رعایا و پیشه وران در آسایش باشند و بتوانند بر جراحاتی که در طی بیست سال سلطه نادری و بیست سال هرج و مرج و فترت بر پیکر ناتوان آنان رسیده بود مرهم نهند. او مردی بود که تا آخر زندگی خود در میان مردم بود و وقتی که مرد، مردم شیراز در مرگش به تلخی گریستند زیرا به حق فکر می‌کردند که پدری مهربان و سرپرستی دقیق و شاهی عطوف و مردی آزادفکر و بلنداندیشه را از دست داده‌اند. وقایع بعد نشان داد که آنان تا چه حد در این باره درست اندیشیده بودند. شیراز دیگر پس از او هرگز آن رونق و شکوه و جلال را نیافت.»
📗 عبدالحسین نوایی، کریم‌خان زند، صص ۳۰۹ - ۳۱۰.
📘 پنجه‌نامه: تاریخ و خاطره
🆔 t.me/HistoryandMemory
❤7👍1🔥1
▪️پیروز مجتهدزاده (۱۳۲۴ - ۱۴۰۵)
در خبرها آمده که دکتر پیروز مجتهدزاده استاد بلندآوازهٔ جغرافیای سیاسی درگذشته است (۲۳ مهر ۱۴۰۵). خدایش بیامرزد که در دفاع از نام خلیج فارس و جزایر سه‌گانه ایرانی آثار پرشماری نگاشته و کارنامه‌ای بلند و درخشان دارد.
او دربارهٔ تاریخ معاصر دیدگاه‌هایی داشت که با دیدگاه‌های رایج و غالب هم‌خوانی نداشت. او نه‌تنها میرزا تقی‌خان امیرکبیر و دکتر محمد مصدق را نمی‌ستود، بلکه آنان را نکوهش می‌کرد. او که میرزا آقاخان نوری را «بزرگترين قربانی تاريخ‌نويسی برای قهرمان‌پروری» می‌داند،، باربار با صدای بلند می‌گفت که رویداد ۲۸ مرداد، کودتا نبوده است.
برای آشنایی با دیدگاه‌های مناقشه‌برانگیز و جنجالی او خواندن این یادداشت عبدالله شهبازی که چهارده سال پیش نوشته شده، خالی از فایده نیست. با این توضیح که شهبازی در آن زمان مخالف و منتقد مجتهدزاده بود.
کاش خود شهبازی که اکنون از هواداران پهلویان شده و پادشاهی‌خواه گردیده، یادداشتی بنویسید و روشن سازد که اکنون دربارهٔ دیدگاه‌های مجتهدزاده چه نظری دارد!
▫️ معصومعلی پنجه
نیم‌روز آدینه، ۲۴ مهر ۱۴۰۵ | اندر کوی اخلاص
📘 پنجه‌نامه: تاریخ و خاطره
🆔 t.me/HistoryandMemory
در خبرها آمده که دکتر پیروز مجتهدزاده استاد بلندآوازهٔ جغرافیای سیاسی درگذشته است (۲۳ مهر ۱۴۰۵). خدایش بیامرزد که در دفاع از نام خلیج فارس و جزایر سه‌گانه ایرانی آثار پرشماری نگاشته و کارنامه‌ای بلند و درخشان دارد.
او دربارهٔ تاریخ معاصر دیدگاه‌هایی داشت که با دیدگاه‌های رایج و غالب هم‌خوانی نداشت. او نه‌تنها میرزا تقی‌خان امیرکبیر و دکتر محمد مصدق را نمی‌ستود، بلکه آنان را نکوهش می‌کرد. او که میرزا آقاخان نوری را «بزرگترين قربانی تاريخ‌نويسی برای قهرمان‌پروری» می‌داند،، باربار با صدای بلند می‌گفت که رویداد ۲۸ مرداد، کودتا نبوده است.
برای آشنایی با دیدگاه‌های مناقشه‌برانگیز و جنجالی او خواندن این یادداشت عبدالله شهبازی که چهارده سال پیش نوشته شده، خالی از فایده نیست. با این توضیح که شهبازی در آن زمان مخالف و منتقد مجتهدزاده بود.
کاش خود شهبازی که اکنون از هواداران پهلویان شده و پادشاهی‌خواه گردیده، یادداشتی بنویسید و روشن سازد که اکنون دربارهٔ دیدگاه‌های مجتهدزاده چه نظری دارد!
▫️ معصومعلی پنجه
نیم‌روز آدینه، ۲۴ مهر ۱۴۰۵ | اندر کوی اخلاص
📘 پنجه‌نامه: تاریخ و خاطره
🆔 t.me/HistoryandMemory
👍11❤2
▪️ آیت‌الله بروجردی و علینقی منزوی
این جلال آل‌احمد برای هیچ‌کس آبرو نگذاشته! در این یادداشت چهار مرداد ۱۳۳۹ به نقل از پدرش نوشته که شیخ آقابزرگ تهرانی رفته زیارت آیت‌الله بروجردی و «سید دست کرد دو هزار تومن داد به دامادش (یعنی داماد شیخ) و ۷۰۰ تومن به پسرش (یعنی میرزا علینقی کافر کمونیست خشک!) ...».
📕 یادداشت‌های روزانه جلال آل‌احمد، ج ۲، ص ۴۱۴.
📘 پنجه‌نامه: تاریخ و خاطره
🆔 t.me/HistoryandMemory
این جلال آل‌احمد برای هیچ‌کس آبرو نگذاشته! در این یادداشت چهار مرداد ۱۳۳۹ به نقل از پدرش نوشته که شیخ آقابزرگ تهرانی رفته زیارت آیت‌الله بروجردی و «سید دست کرد دو هزار تومن داد به دامادش (یعنی داماد شیخ) و ۷۰۰ تومن به پسرش (یعنی میرزا علینقی کافر کمونیست خشک!) ...».
📕 یادداشت‌های روزانه جلال آل‌احمد، ج ۲، ص ۴۱۴.
📘 پنجه‌نامه: تاریخ و خاطره
🆔 t.me/HistoryandMemory
😁9❤2
▪️مردم‌نامهٔ ۳۵ و ۳۶
شمارهٔ تازه مردم‌نامه منتشر شده با مقاله‌ها و یادداشت‌های ارزنده و خواندنی. هم نسخهٔ کاغذی دارد و هم نسخهٔ الکترونیکی. اگر شما هم مثل من توان خرید نسخهٔ کاغذی را ندارید و جای نگهداری هم ندارید و از اینها مهم‌تر هنوز چشمانتان یاری می‌کند، می‌توانید نسخهٔ الکترونیکی را خیلی ارزان‌تر از نسخهٔ کاغذی از طاقچه بخرید و در گوشی یا رایانهٔ شخصی خود مطالعه کنید.
📕 این شماره و شماره‌های پیشین مردم‌نامه را از طاقچه دریافت کنید:
https://taaghche.com/magazine/340251
📘 پنجه‌نامه: تاریخ و خاطره
🆔 t.me/HistoryandMemory
شمارهٔ تازه مردم‌نامه منتشر شده با مقاله‌ها و یادداشت‌های ارزنده و خواندنی. هم نسخهٔ کاغذی دارد و هم نسخهٔ الکترونیکی. اگر شما هم مثل من توان خرید نسخهٔ کاغذی را ندارید و جای نگهداری هم ندارید و از اینها مهم‌تر هنوز چشمانتان یاری می‌کند، می‌توانید نسخهٔ الکترونیکی را خیلی ارزان‌تر از نسخهٔ کاغذی از طاقچه بخرید و در گوشی یا رایانهٔ شخصی خود مطالعه کنید.
📕 این شماره و شماره‌های پیشین مردم‌نامه را از طاقچه دریافت کنید:
https://taaghche.com/magazine/340251
📘 پنجه‌نامه: تاریخ و خاطره
🆔 t.me/HistoryandMemory
❤10👍2👎1
▪️ مرتضی کیوان، نصرالله فلسفی و ابومسلم خراسانی
✓ از این نامه چنین بر می‌آید که مرتضی کیوان آهنگ آن داشته که دربارهٔ ابومسلم خراسانی چیزی بنویسد.
🍂 امروز، سال‌روز اعدام (تیرباران) مرتضی کیوان است (۲۷ مهر ۱۳۳۳).
📕 کتاب مرتضی کیوان، به کوشش شاهرخ مسکوب، تهران: کتاب نادر، ۱۳۸۲، ص ۲۸۲.
📘 پنجه‌نامه: تاریخ و خاطره
🆔 t.me/HistoryandMemory
✓ از این نامه چنین بر می‌آید که مرتضی کیوان آهنگ آن داشته که دربارهٔ ابومسلم خراسانی چیزی بنویسد.
🍂 امروز، سال‌روز اعدام (تیرباران) مرتضی کیوان است (۲۷ مهر ۱۳۳۳).
📕 کتاب مرتضی کیوان، به کوشش شاهرخ مسکوب، تهران: کتاب نادر، ۱۳۸۲، ص ۲۸۲.
📘 پنجه‌نامه: تاریخ و خاطره
🆔 t.me/HistoryandMemory
❤9👍2
▪️از «ابوطالب یزدی» تا «نازرال اسلام عبدالبصیر» و «سیتی اختر» بنگلادشی
گردن‌زنی زن‌وشوهر بنگلادشی در عربستان سعودی به جرم «عشق‌بازی» که گویا در حد «بوسه‌بازی» بوده، قتل هولناک ابوطالب یزدی اردکانی بیچاره را به یاد من آورد.
« در روز ۱۲ ذی‌الحجه(۱۸ آذر)، جوانی ۲۲ ساله از اهالی یزد به نام ابوطالب یزدی که با خانواده خود به قصد حج‌گزاری به مکه رفته بود، حین طواف کعبه بر اثر گرمی هوا و پر بودن شکم، دچار حالت تهوع شد و برای این که زمین مسجدالحرام آلوده نشود، گوشه جامه احرام خود را مقابل دهان گرفت و در آن استفراغ کرد و اطراف آن را گرفت تا روی زمین نریزد. اما قدری از آن مواد از گوشه جامه‌اش بر سنگ‌های مسجدالحرام ریخت. شُرطه‌های سعودی به گمان آن که او قصد نجس‌کردن مسجدالحرام را دارد، وی را دستگیر کردند و نزد قاضی بردند و قاضی به قتل آن حاجی بی‌گناه حکم کرد. وی را روز ۱۴ ذی‌الحجه پیش چشم مردم در برابر مروه در خیابان با ضرب شمشیر، به جرم آلوده‌کردن خانه خدا کشتند.»
📕 دربارهٔ ابوطالب یزدی کتابی نوشته شده (تصویر بالا) و منظومه‌ای به نام طالب‌نامه سروده شده است.
📘 پنجه‌نامه: تاریخ و خاطره
🆔 t.me/HistoryandMemory
گردن‌زنی زن‌وشوهر بنگلادشی در عربستان سعودی به جرم «عشق‌بازی» که گویا در حد «بوسه‌بازی» بوده، قتل هولناک ابوطالب یزدی اردکانی بیچاره را به یاد من آورد.
« در روز ۱۲ ذی‌الحجه(۱۸ آذر)، جوانی ۲۲ ساله از اهالی یزد به نام ابوطالب یزدی که با خانواده خود به قصد حج‌گزاری به مکه رفته بود، حین طواف کعبه بر اثر گرمی هوا و پر بودن شکم، دچار حالت تهوع شد و برای این که زمین مسجدالحرام آلوده نشود، گوشه جامه احرام خود را مقابل دهان گرفت و در آن استفراغ کرد و اطراف آن را گرفت تا روی زمین نریزد. اما قدری از آن مواد از گوشه جامه‌اش بر سنگ‌های مسجدالحرام ریخت. شُرطه‌های سعودی به گمان آن که او قصد نجس‌کردن مسجدالحرام را دارد، وی را دستگیر کردند و نزد قاضی بردند و قاضی به قتل آن حاجی بی‌گناه حکم کرد. وی را روز ۱۴ ذی‌الحجه پیش چشم مردم در برابر مروه در خیابان با ضرب شمشیر، به جرم آلوده‌کردن خانه خدا کشتند.»
📕 دربارهٔ ابوطالب یزدی کتابی نوشته شده (تصویر بالا) و منظومه‌ای به نام طالب‌نامه سروده شده است.
📘 پنجه‌نامه: تاریخ و خاطره
🆔 t.me/HistoryandMemory
❤5🤬4👍2