| پنجه‌نامه: تاریخ و خاطره |
1.19K subscribers
673 photos
15 videos
56 files
913 links
Download Telegram
قصه شب
بنان
🍁 خوش آن دورهٔ زندگی که مرا روشنی افزای شب تو بودی

🎼 قصۀ شب در مایه همایون
▫️خواننده: غلامحسین بنان
▪️ آهنگساز: عبدالله جهان‌پناه
▫️شاعر: بیژن ترقی
▪️پالایش: موزیک‌باز

🆔 t.me/HistoryandMemory
5👍2
Forwarded from زندگی روزانه (E. M.)
اوستاناگشتگانِ دکان‌گشوده و خزف‌فروشی‌شان در حوزه‌های تخصصی هخامنشی‌شناسی!
#یادداشتهای_زندگی_روزانه
#ابراهیم_موسی‌_پور_بشلی

این‌که در میان انسان‌ها کسانی هم یافت می‌شوند که گمان می‌کنند یک نظام سیاسی مثل دستگاه هخامنشیان، بدون داشتن زیرساخت‌ها و زمینه‌های علمی و بهره‌مندی از دانشِ انباشته و بدون داشتن دانشمند و متفکر و بدون داشتن ذهنیت فلسفه‌ی سیاسی، توانسته بر نیمی از جهان مسکون، یک حکمرانی موفق دویست‌ساله داشته باشد هم در نوع خودش پدیده‌ی جالبی‌است!
از آن شگفت‌انگیزتر آن‌که این موجودات معتقدند در این تمدن عظیم در طول بیش از دویست سال حکمرانی بر قلمرویی به آن گستردگی، نه ریاضیدانی وجود داشته، نه مهندسی، نه هنرمندی، نه متفکری، نه شاعری ... و کل آدم‌های دوران هخامنشی یا شاه بودند یا سرباز! اگر منظورشان این باشد خود شاهان و شاهزادگان هخامنشی فیلسوف و شاعر و هنرمند نبودند خب باید پرسید مگر چند شاه و شاهزاده‌ی باستانی دیگر هم‌عصر ایشان می‌شناسید که چنین بودند؟ اگر برخی شاهان چین و هند و مصر چنان بودند، فضل شخصی ایشان بوده نه یک قاعده.
اما اگر منظور این‌است که در میان مردمان عصر هخامنشی هیچ فکر و فلسفه و هنر و ادبیاتی وجود نداشته، هزار عجب!
درواقع این جماعت مشکل‌شان بی‌سوادی و نادانی راجع‌به داده‌های تاریخی نیست که لازم باشد برای‌شان از تاریخ و باستان‌شناسی بگوییم بلکه مشخصاً باید به ایشان توضیح داد که اساساً بدون شکل‌گرفتن زمینه‌ای از دانش‌های بنیادی و کاربردی و بدون هنر و ادبیات، نه حکومتی پدید می‌آید نه توسعه می‌یابد نه توان اعمال قدرت بر صدها قوم و سرزمین را پیدا می‌کند و نه پایدار می‌ماند.
جهان متاخر یونانی_رومی و به‌تبعِ آن‌ها، جهانِ تمدن‌های متاخرتر دیگر، در بسیاری از اصول و ساختارها دنباله‌ی همان جهانِ سیاسی و اداری و مدنیِ امپراتوری هخامنشی‌است و در بسیاری از مقولات تا کنون چیز جدیدی به آن افزوده‌ نشده‌است.
خوش‌تان‌ بیاید یا نیاید، آن‌چه در توالی تاریخ اتفاق افتاده چنین بوده و این بداقبالی شماست که نخستین واحد سیاسی مستقر جهان را به مثابه‌ی یک کشور، هخامنشیان برپا کرده‌اند. تاریخ است دیگر؛ نمی‌شود رویدادهایش را بر اساس گرایش‌ها و تعصبات قومی جابه‌جا کرد.
وقتی می‌گویید هخامنشیان هنرمند و دانشمند و متفکر و شاعر نداشتند، باید به عقل‌تان برسد که دارید درباره‌ی جمعیت ساکن در تمام یا بخش‌هایی از عراق، کویت، عربستان، عمان، امارات، قطر، بحرین، یمن، سوریه، اردن، لبنان، فلسطین، اسراییل، مصر، لیبی، تونس، سودان، اتیوپی، اریتره، افغانستان، پاکستان، هند، چین، تاجیکستان، ترکمنستان، ازبکستان، قزاقستان، قرقیزستان، روسیه، گرجستان، ارمنستان، آذربایجان، ترکیه، یونان، مقدونیه‌ی شمالی، قبرس، بلغارستان، رومانی و مولداوی و اوکراین امروزی هم نظر می‌دهید چون امپراتوری هخامنشیان علاوه بر ایرانِ امروزی، شامل تمام یا بخشی از کشورهای امروزیِ یادشده هم بوده است.
با ایران هخامنشی دشمنید، با کل این سرزمین‌ها و مردمان‌شان هم دشمنید؟
هر حرفی درباره‌ی هخامنشیان بزنید درواقع دارید درباره‌ی چهل تا پنجاه‌درصد از جمعیت جهان باستان حکم می‌دهید.
اصلاً بیایید به فرض محال به نفع شما خیال کنیم که هخامنشیان دویست سال روی تخت لم داده بودند و هیچ فکر و فرهنگی نداشتند؛ با این واقعیت چه می‌کنید که هخامنشیان وارث تمام تمدن‌های باستانی متقدم‌تر آسیای مرکزی و غربی و نیز تمدن‌های سند بوده‌اند که آن‌همه آورده در هنر و ادبیات و ریاضیات و مهندسی و پزشکی و نجوم و جراحی و پارچه‌بافی و معماری و طراحی ساختارهای شهری و آبرسانی و فاضلاب شهری و سفال و شیشه و فلز و ... داشته‌اند؟ هخامنشیان بر دنیایی واقعی حکومت می‌کردند و اتباع این امپراتوری، مردمان جهان واقعی باستان بودند؛ مردمانی که می‌اندیشیدند، می‌نواختند، می‌رقصیدند، ورزش می‌کردند، عاشق می‌شدند و شعر می‌گفتند....
چه نام‌شان یا سخن‌شان یا فلسفه‌شان در دست باشد یا نباشد.

@AndoneMila
👍93
🟢 دربارهٔ چند واژه که نادرست به‌کار می‌روند

🔴 استاد واژه‌ای فارسی است و جمع آن می‌شود استادان نه اساتید. این واژه در عربی به استاذ تبدیل شده که جمع آن می‌شود: اساتیذ.

🔴 گاه فارسی است و تنوین نمی‌گیرد و نیازی هم به تنوین ندارد و به همین صورت معنایش کامل است. اگر گمان می‌کنید زیادی کوتاه است بگویید: گاهی، گاه‌گاه/ گاهگاه یا گهگاه. پس «گاهاً» نادرست است.

🔴 آزمایش و گزارش دو واژه فارسی‌اند و جمع آنها می‌شود: آزمایش‌ها و گزارش‌ها؛ جمع بستن آنها با «ات» عربی نادرست است.

▫️معصومعلی پنجه
۱۰ آذر ۱۴۰۳ [در حال خواندن رساله‌‌های دکتری ...]

🆔 t.me/HistoryandMemory
👍153
Audio
همایش "دوره‌بندی در تاریخ"

سخنرانی معصومعلی پنجه

"رنسانس اسلامی، رنسانس ایرانی، رنسانس شیعی؛ بازخوانی دوره‌بندی‌های رنسانسی تاریخ اسلام و ایران"

پژوهشکده تاریخ اسلام آذر۱۴۰۳
👍8👏2👌1
📗عبدالله بن مقفع، اندرزنامه(رسالة الصحابه)، ترجمهٔ سینا فروزش، تهران، جهاد دانشگاهی، ۱۴۰۳.

#تازه_ها
#ابن_مقفع #رسالة_الصحابه
#سینا_فروزش #اندرزنامه

عبدالله بن مقفع «دره نادره» سپهر عقلانیت و اندیشه سیاسی ایران زمین در قرن دوم هجری بود که با تألیفات، تصنیفات و ترجمه‌های فاخری که از زبان پهلوی به زبان عربی انجام  داد، پل انتقال عقلانیت سیاسی و اندیشه‌های سیاسی ایرانی به ساختار خلافت عباسی و سرزمین‌های اسلام شد. اندرزنامه رساله‌ای خطاب به منصور، خلیفه عباسی است و راهنمایی‌هایی درباره سپاه خراسان و مردم کوفه و بصره و شام و حجاز و درباره قضات و مالیات و اطرافیان یا «صحابه خلیفه» است.

🆔 t.me/HistoryandMemory
👏4👍3
📘 سینا فروزش و رقیه باباوند گبلو، برخی از فرامین و منشآت عصر فتحعلی‌شاه، تهران، جهاد دانشگاهی، ۱۴۰۳.

#تازه_ها
#قاجاریه #فرامین_و_منشآت
#فتحعلی_شاه

مجموعه حاضر تعدادی از اسناد و فرامین دوره فتحعلی شاه قاجار است که نام کتاب و گردآورنده آن صراحتاً در کتاب ذکر نشده است. این اثر توسط محمدعلی کریم‌زاده تبریزی در یک حراجی در لندن خریداری شده است. این اثر تاکنون انتشار نیافته بود. اما از فحوای مطالبی که در متن نسخه و به خصوص اشعار آخر نسخه به دست آمده معلوم شده که این نوشته‌ها از یکی از منشیان درباری بوده که فروغ تخلص می کرده و بعد از انشاء و کتابت در فرمانی که از طرف بادشاه صادر می‌گشته نسخه‌ای هم جهت کتابخانه سلطنتی و یا مجموعه شخصی خود ترتیب می‌داده و یک نسخه کامل جمع‌آوری کرده است. بعید نیست که این نسخه ارزنده اثر دست میرزا محمد نائینی باشد که در تمام دوران فتحعلی شاه قاجاربه شغل منشی‌گری اشتغال داشته و همیشه در جریان امور بوده است.

🆔 t.me/HistoryandMemory
👏3👍2🕊2
▪️از خواب تا بیداری (اولین گفت‌وگو با شاه)

دوشنبه، ۲۳ سپتامبر ۱۹۷۸ (اوّل مهر ماه ۱۳۵۷) ساعت ۳:۳۰ بعدازظهر

شاه، برای اوّلین بار مرا در کاخ تابستانی سعدآباد، که بر روی ارتفاعات شمال تهران واقع شده است به حضور پذیرفت. پدید آمدن مشکلات و خطراتی که به دنبال پای‌گیری انقلابی که از اوایل سال شروع شده بود او را مجبور ساختند تا با کسانی [به طور خصوصی] ملاقات کند که قبلاً هرگز آنها را ندیده بود.
...

پاسخ دادم: «رهبران» مذهبی متوجه شده‌اند که باید بر روی جوانان سرمایه‌گذاری کرد. لذا نشریات مذهبی قابل‌دست‌رسی جوانان را در مجامع خود و در مساجد افزایش داده‌اند و با استفاده از کلماتی ساده و آسان آنها را جذب می‌کنند. علی شریعتی، در این زمینه نقش بسیار مهمی ایفاء کرده است. او از یک طرف برای مبارزه‌ی بی‌امان شیعه ارزشی خاص قائل گردید و از طرف دیگر با استفاده از کلامی شاعرانه و اشاره به رؤیاها و ایده‌آل‌ها واقعاً توانست جوانان را مجذوب خود نماید.»

او ناگهان گفت: «بر اساس آنچه می‌دانم رهبران مذهبی با تفسیرهای اصول مذهبی توسط شریعتی موافق نیستند و به من گزارش داده‌اند که زمانی او را وهابی می‌خواندند و اگر حافظه‌ام درست یاری کند، بعضی دیگر هم حتی او را یک بدعت‌گذار در امور دینی پنداشته‌اند.»

«حافظه‌ی اعلی‌حضرت خیلی خوب است. رهبران مذهبی با نحوه‌ی تفسیر قرآن و سخنان پیامبر توسط او موافق نبودند، امّا همین رهبران زمانی که متوجه شدند حرکتی که او به وجود آورده است دارد شدت می‌گیرد، دیگر او را مورد انتقاد قرار ندادند. آن‌ها متوجه شدند که شریعتی با تکیه بر جنبش‌های ضداستعماری مسلمانان در بخش‌های مختلف جهان، کلام اسلام شیعه را تجدید می‌کند بیشترین اشاره‌ی او هم به مبارزات مردم الجزایر و فلسطین می‌باشد. نتیجه آن که او موفق به ارائه‌ی تصویر جذابتر از گذشته در مورد اسلام گردید. شریعتی بسیار زیاد از افکار فرانتس فانون الهام گرفته‌است. از طرفی هم جذابیت بیان شاعرانه‌ی او و عبارات نیش‌دار او به هنگام مقایسه‌ی شیعه‌ی صفوی با شیعه‌ی علوی، بسیار قوی بود. به این ترتیب مذهب که زبان آن دیگر کهنه و قدیمی به نظر می‌رسید، برای جوانان به عنوان منشأ الهاماتی جذاب و شورانگیز درآمد. به‌طوری که دیگر مذهب نویدبخش دست یافتن به اهدافی چون عدالت و مساوات گردیده بود روحانیون کم کم خود را با این جریان همراه ساختند و سرانجام در وضعیتی قرار گرفتند که می‌توان آن را مخالفت با شما تلقی کرد.»

شاه که بی‌اراده هر دو دستش را به سمت من دراز کرده بود حاکی از در میان گذاشتن مطلبی، گفت:

«شما که می‌دانید من عمیقاً مذهبی هستم من هیچ مخالفتی با مذهب ندارم اما انچه که ما از گذشته روحانیت خودمان می‌دانیم این است که روحانیون همیشه سعی کرده‌اند تا مذهب را با خرافات و عدم آگاهی مردم بی‌سواد هماهنگ سازند و همیشه در پی آن بوده‌اند تا با تحریک توده‌های متعصب به بعضی از اهداف سیاسی خود دست یابند. در واقع روحانیت همیشه خواسته است تا به نام مذهب در تمام امور دخالت کرده و قدرتش را تحکیم بخشد و در حقیقت، کشور را به عقب ببرد پیشرفت و توسعه‌ی مملکت برای آنها مطرح نیست.»

«قربان قانون اساسی ایران بر سه پایه استوار است: روحانیت، سلطنت و اراده‌ی ملی که از طریق انتخاباتی واقعاً آزاد ارائه شده باشند. در حال حاضر که مجلس مورد اعتراض واقع شده است شما باید بیش از پیش روحانیت را به حساب آورید.»

...

📙 احسان نراقی، از کاخ شاه تا زندان اوین، صص ۲۰، ۲۴ - ۲۵.

⚫️ امروز سالروز درگذشت احسان نراقی است (۱۲ آذر ۱۳۹۱)

🆔 t.me/HistoryandMemory
5
Forwarded from نشرنو
«مفهوم‌شناسی تاریخ» منتشر شد.

هرچند مباحث نظری دربارهٔ چیستی تاریخ و کار مورخانه در سنت تفکر غربی عمری طولانی دارند، اما در ایران چندان شناخته‌شده نیستند. تاریخ در عصر پست‌مدرن خوانش‌های متفاوت و بعضاً متناقضی را پشت سر گذاشته است و ضروری است که تاریخ‌ورزان تصویری کلی از آن در برابر چشم داشته باشند. متنی که پیش روی دارید پاسخی است به این نیاز و در حقیقت چکیده‌ای است الفبایی از دانش متفکری که از منظر پست‌مدرنیسم به تماشای تاریخ نشسته است. کتاب حاضر از خلال بررسی مفاهیمی که ناظر بر نحوهٔ کار مورخان هستند، مرجعی انتقادی فراهم می‌آورد در باب آرا و نظریه‌هایی که باعث بازاندیشی در تاریخ و عملکرد آن شده‌اند.

آلان مانزلو (۲۰۱۹-۱۹۴۷)، شارح برجستهٔ ماهیت تفکر و عمل تاریخی، از بنیادگذاران و سردبیران نشریهٔ بازاندیشی تاریخ: نظریه و عمل و استاد بازنشستهٔ تاریخ و نظریهٔ تاریخی در دانشگاه استافوردشر بود. از او کتاب‌های متعددی منتشر شده است که از جمله می‌توان نام برد از تاریخ نو (۲۰۰۳)، روایت و تاریخ (۲۰۰۷) و آیندهٔ تاریخ (۲۰۱۰).

مفهوم‌شناسی تاریخ | آلان مانزلو | ترجمهٔ‌ سیدهاشم آقاجری، بهزاد کریمی | نشرنو، چاپ اول ۱۴۰۳، قطع رقعی، جلد شومیز، چهل و هشت + ۴۰۴ صفحه، قیمت: ۵۰۰.۰۰۰تومان، #منتشر_شد.

ــــــــــــــــــــــــــــــــ

سفارش و خرید از وب‌سایت نشرنو:

@nashrenow | nashrenow.com
👍3
«با آنکه «حماسه» عربی است، و واژه‌ای که در زبان ما بر منظومه‌های پهلوانی ملی اطلاق شده نیز همین واژه است، قوم عرب اساساً شعر روایی به صورت منظومه پهلوانی با مشخصاتی که یاد شد نداشته است، که باز گویندهٔ تمام کیفیتی باشد که در طرح «تمامیت اعیان و اشیاء» نهفته است.

شعر حماسی عرب از آن گونه که در حماسهٔ ابی‌تمام، یا حماسهٔ بحتری گردآمده است، و یا بخشی از قصیده‌های جاهلی چون معلقات سبع و ... همه نشان از مفاخر و رجزخوانیها و تفاخرهای فردی متناسب با روحیه و ساخت ذهنی اعراب جاهلی است، که نمی‌توانسته به دوره نضج‌گیری مسائل و احساسات و احیاناً اندیشه‌های ملی رسیده باشد. اعراب چه در دوران جاهلی و چه در دوران اسلامی داستانهای بسیار داشته‌اند، اما در میان آنها داستانی به سرایش در نیامده که خود آن را «ملحمه» یا «ملحمة قومیه» خوانده‌اند.

بعضی گمان کرده‌اند که علت وجودی منظومه‌های بزرگ، از جمله منظومهٔ حماسی شاهنامه در زبان فارسی به سبب گرایش شدیدی است که پارسیان به اطناب داشته‌اند. و در داستان سرایی به بسیارگویی و تکلف می‌پرداخته‌اند. در حالیکه اعراب به فشردگی و ایجاز راغب بوده‌اند و به همین سبب نیز به نظم داستان‌های رایج در میان خود مانند یوسف و زلیخا یا لیلی و مجنون و..... رغبتی نشان نداده‌اند.¹

اما مسأله این نیست. بلکه اساساً آن موقعیت و شرایط و زمینه‌های ضرور برای پیدایش حماسه به معنی واقعی در میان اعراب وجود نداشته است. قصیده‌های حماسی عرب نمودار روحیه فردگرایانه‌ای است که در انزوای دشوار صحرا اساساً به خویش و حراست و حرمت خویش می‌اندیشد. حتی در توهم و خیال خویش نیز اگر به قدرتی می‌گراید صرفاً قدرت فردی خویش است. حال آنکه حماسه برآمد یک روح جمعی ملی است».

۱. ر.ک به مقدمۀ عبدالوهاب عزام بر الشاهنامه (ترجمه فتح بن على البنداری)، ص ۲۳ - ۲۲.


📕 محمد مختاری، حماسه در رمز و راز ملی، ص ۹۲.

⚫️ امروز سالروز قتل محمد مختاری است (۱۲ آذر ۱۳۷۷).

🆔 t.me/HistoryandMemory
4👍2
📌مردم‌نامه با همکاری مؤسسۀ اکنون و مدرسۀ نوروزگان برگزار می‌کند:

تاریخ‌نگاری دورۀ اسلامی؛ روایت سقیفه و خلافت

2⃣ دومین نشست از نشست‌های ماهانۀ مردم‌نامه

گفت‌وگو با علی بهرامیان (عضو شورای عالی علمی دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی و پژوهشگر تاریخ صدر اسلام)

با حضور داریوش رحمانیان (سردبیر فصلنامۀ مردم‌نامه)

مدیر نشست: محمدجواد محمدحسینی

🕕 دوشنبه ۱۲ آذر ۱۴۰۳، ساعت ۱۸

🔗 برای ورود به این گفت‌وگو روی پیوند ضربه بزنید:
https://gap.nowruzgan.com/rooms/p8k-mq9-8ql-m0d/join

🔍 در پنجرهٔ بازشده، ابتدا نام خود را بنویسید و سپس گزینهٔ join meeting را انتخاب کنید. نیازی به واردکردن رمزعبور نیست.

📍طراح پوستر:
@Shamimshah

@mardomnameh
👍2
تاج اصفهانی فراق گل
@Jane_oshaagh
🎼 فراق گل در ابوعطا
▪️بر اساس ملودی آتش دل
▫️خواننده: جلال‌الدین تاج اصفهانی
▪️آهنگساز : عبدالحسین برازنده
▫️شاعر: حسن صدر سالک
🔗 برگرفته از  جان‌ عشاق


🍂 امروز سالروز درگذشت تاج اصفهانی است (۱۳ آذر ۱۳۶۰).

به دل ز دست نگار، گر غمی داری
چه خلوتی جان‌فزا، چه همدمی داری
سالک خوش باش، عالمی داری
سالک خوش باش، عالمی داری

🆔 t.me/HistoryandMemory
4
Forwarded from قلم|مجتبی سلطانی احمدی (مجتبی سلطانی احمدی)
آیین نکوداشت استاد فرزانه جمشید کیانفر دوشنبه هفته آتی ۱۹ آذر ماه ان‌شاءالله برگزار می‌گردد. برای جمشید کیانفر احترام خاصی قائل هستم. احترام و علاقه من به ایشان ربطی به تصحیح و انتشار آثار فاخر تاریخی به ویژه منابع دوره قاجار توسط ایشان ندارد!
در دو دوره کلاس‌های تصحیح نسخ خطی ایشان هم شرکت کردم و کسب فیض نمودم. طبیعتا حق معلمی بر گردن بنده دارد و احترامش واجب است اما با اینحال دلیل اصلی علاقه و ارادت من به ایشان این مسئله نیست. گپ و گفت و حشر و نشری آنچنانی هم نداشتیم.
یک روز در سالهای ۹۰ یا ۹۱ خورشیدی به دوست عزیز و داغ بر دل نشسته‌ام زنده‌یاد آقا رحیم نیکبخت گفتم در میان پژوهشگران و اهالی قلم به کدامیک بیشتر علاقه‌مندی؟ گفت: جمشید کیانفر! گفتم چرا؟ بدین مضمون گفت "تکبر آکادمیک ندارد. خساست علمی ندارد. خاکی است." با گذر زمان و چندبار تعامل در کلاس درس و برخی محافل اهل تاریخ به همان برداشت و حس زنده‌یاد رحیم نیکبخت رسیدم.
همچنین از دوست عالم و فاضل علی آقای اوجبی بابت تدوین جشن‌نامه استاد کیانفر بسیار سپاسگزارم.
سایه استاد مستدام!
https://t.me/ghalam_soltani
👍51
▫️ «دیروز در کنار دریاچه ژنو، و فواره‌پران پرهیاهوی آن، يک لرزش كوچک استکان چای یاد خراسان را در ما زنده کرد توضیح آنکه، من که کمی بیش از نصف عمر استاد سید محمدعلی جمال‌زاده را دارم، هنگام برداشتن چایی با لرزش دست شرمنده شدم و استاد که نود سال تمام دارند با همان صلابت و استحکام پنجاه سال پیش جام خود را بلند کردند و گفتند هنوز دود از کنده‌پیر می‌آید.
من برای اینکه خود را نشکسته باشم، گفتم هستند در میان جوانان که با وجود لرزش دست، قلم و بیان آنان بوی کلام صدساله و هزار ساله می‌دهد، آن‌گاه نام دکتر غلامحسین یوسفی به میان آمد دوستی که طی سی و پنج سال آشنایی، هروقت با او بوده‌ام دست لرزان او، يک استکان چایی را به زحمت نگاه می‌داشت. ولی همین دست، پایه‌ها و ستونهای ادب خراسان را در زادگاه بهار و فرخ- هم چنان پایدار و استوار نگاهداشته، شیوه کلام و بیانی دارد که گوئی بیهقی و نظام‌الملک و خواجه‌ نصیر، درج کلام خود را به او به امانت سپرده‌اند».

📚 باستانی پاریزی، محمد ابراهیم، «حرف آخر»، در فرخنده پیام: بادگارنامه استاد دکتر غلامحسین یوسفی، مشهد: انتشارات دانشگاه مشهد، ۱۳۵۹، ص ۱۰۶.

🍂 امروز سالروز درگذشت استاد غلامحسین یوسفی است (۱۴ آذر ۱۳۶۹).

@HistoryandMemory
12
▪️رهایی از اعدام با یادآوری نام دکتر عبدالکریم سروش

چندباری که در گفتگو با استادم دکتر هادی عالم‌زاده سخن از زنده‌یاد دکتر مرتضی اسعدی رفته، استاد این حکایت شگفت را که از زبان خود او شنیده بازگفته است. مرتضی اسعدی خلج (ز. ۱۳۳۱) از دبیران و‌ نویسندگان روزنامه انقلاب اسلامیِ به مدیرمسئولی ابوالحسن بنی‌صدر، رئیس‌جمهور، بود. پس از عزل بنی‌صدر و فرارش به پاریس (۱۳۶۰)، اسعدی به زندان می‌افتد و در زمرهٔ اعدامیان قرار می‌گیرد. در دادگاه انقلاب در آخرین دفاع در برابر قاضی و حاکم شرع و رئیس دادگاه‌های انقلاب اسلامی، محمد محمدی گیلانی، اسعدی می‌کوشد با ذکر پیشنهٔ فکری و انقلابی خود و نام‌بردن از هم‌فکرانش که در آن زمان در نظام جایگاه و اعتبار بالایی داشتند، خویش را از مرگ برهاند. در میانهٔ جدال با محمدی گیلانی، اسعدی نام دکتر عبدالکریم سروش را بر زبان می‌راند و از محمدی گیلانی می‌خواهد تا با دکتر سروش تماس بگیرد تا روشن شود که او دربارهٔ گذشتهٔ خود حقیقت را گفته است.  محمدی گیلانی به او تشر می‌زند که چرا نام پاک دکتر سروش را بر زبان رانده است. سرانجام با پافشاری اسعدی، فی‌المجلس با دکتر سروش تماس می‌گیرد؛ سروش، سخنان اسعدی را تائید می‌کند و در نتیجه اسعدی از اعدام رهایی می‌یابد!


چند سال پس از این ماجرا، مرتضی اسعدی که دانش‌آموخته کارشناسی ارشد روابط بین‌الملل بود، در ۱۳۶۷ پس از پذیرش در آزمون دورهٔ دکتری رشتهٔ تاریخ و تمدن ملل اسلامی وارد دانشگاه تهران می‌شود. او در ۱۳۷۲ از رسالهٔ دکتری خود با «مطالعات اسلامی در غرب انگلیسی‌زبان» دفاع می‌کند و به عضویت هیئت علمی دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران می‌پیوندد. استاد مرتضی اسعدی در اوج بالندگی، پختگی و شکوفایی علمی در ۱۲ مهر ۱۳۷۵ درحالی‌که ۴۴ سال بیشتر نداشت در اثر ابتلاء به بیماری سرطان درگذشت. او نویسنده و مترجمی زبردست و پرکار بود و کتاب‌ها و مقاله‌های پرشمار، پرمایه و ارزنده‌ای را تألیف و ترجمه کرد. دانشجویانی که در همان چند سال کوتاه، شاگرد او بوده‌اند، از او به نیکی و بزرگی یاد می‌کنند و او را در زمرهٔ تأثیرگذارترین استادان خود برمی‌شمرند.


▫️معصومعلی پنجه
۱۶ آذر ۱۴۰۳ | کوچهٔ کوثر

* مرتضی اسعدی، با این همه اثر، مدخل ویکی‌پدیا ندارد و آگاهی‌های پراکنده درباره او در اینجا و آنجا خالی از نادرستی نیست.

🆔 t.me/HistoryandMemory
👍123👏2👌1
Forwarded from نشر کرگدن
🎊🎊 منتشر شد
خرید کتاب و استفاده از تخفیف ناشر:
www.kargadanpub.com
👎2