🐍 PYTHON | 20/45
20-dars. Ichma-ich sikllar

Bir sikl ichida boshqa sikl bo‘lishi mumkin. Tashqi siklning har aylanishida ichki sikl qaytadan boshlanadi. Bu usul jadval, koordinata va ko‘paytirish misollarida qo‘l keladi.

💻 Misol:

for qator in range(1, 3):
    for ustun in range(1, 3):
        print(qator, ustun)

✅ Natija: 1 1
1 2
2 1
2 2

🎯 Mashq: 2, 3 va 4 sonlari uchun 1 dan 5 gacha ko‘paytirish jadvalini chiqaring.

⚡ FAST CODER | @Fast_Coder
#Python #Dars20

🐍 PYTHON | 21/45
21-dars. list: ro‘yxatlar

list bir nechta qiymatni tartib bilan saqlaydi. [] bilan yaratiladi, indekslar 0 dan boshlanadi. Matndan farqli ravishda ro‘yxat elementini indeks orqali o‘zgartirish mumkin. len() elementlar sonini beradi.

💻 Misol:

mevalar = ["olma", "banan", "anor"]
mevalar[1] = "uzum"
print(mevalar[0])
print(mevalar)
print(len(mevalar))

✅ Natija: olma
['olma', 'uzum', 'anor']
3

🎯 Mashq: 5 ta fan ro‘yxatini tuzing. Oxirgi fanni o‘zgartirib, natijani chiqaring.

⚡ FAST CODER | @Fast_Coder
#Python #Dars21

🐍 PYTHON | 22/45
22-dars. Ro‘yxat metodlari

append() oxiriga qo‘shadi, insert() berilgan indeksga joylaydi. remove() birinchi mos qiymatni o‘chiradi; qiymat topilmasa xato beradi. pop() indeksdagi elementni olib qaytaradi; indekssiz oxirgisini oladi.

💻 Misol:

sonlar = [10, 20]
sonlar.append(30)
sonlar.insert(1, 15)
olingan = sonlar.pop()
print(sonlar)
print(olingan)

✅ Natija: [10, 15, 20]
30

🎯 Mashq: Xaridlar ro‘yxatiga ikki mahsulot qo‘shing va bittasini remove() bilan o‘chiring.

⚡ FAST CODER | @Fast_Coder
#Python #Dars22

🐍 PYTHON | 23/45
23-dars. Ro‘yxatni tahlil qilish

for ro‘yxat elementlarini aylanib chiqadi. sum() sonlar yig‘indisini, min() eng kichigini, max() eng kattasini topadi. O‘rtacha qiymat: yig‘indi / elementlar soni. Bo‘sh ro‘yxat uchun bo‘lishdan oldin tekshiruv kerak.

💻 Misol:

ballar = [70, 80, 90]
for ball in ballar:
    print(ball)
print("O‘rtacha:", sum(ballar) / len(ballar))

✅ Natija: 70
80
90
O‘rtacha: 80.0

🎯 Mashq: 5 kunlik haroratdan eng yuqori, eng past va o‘rtacha haroratni toping.

⚡ FAST CODER | @Fast_Coder
#Python #Dars23

🐍 PYTHON | 24/45
24-dars. tuple va qiymatlarni ajratish

tuple tartibli, lekin elementlarini qayta biriktirib bo‘lmaydigan ketma-ketlik. Koordinata kabi juftliklar uchun qulay. x, y = nuqta qiymatlarni alohida nomlarga ajratadi. Bitta elementli tuple: (5,) — vergul kerak.

💻 Misol:

nuqta = (10, 20)
x, y = nuqta
print(x)
print(y)
print(nuqta[0])

✅ Natija: 10
20
10

🎯 Mashq: RGB rangini (255, 120, 0) tuple qilib saqlang va r, g, b ga ajrating.

⚡ FAST CODER | @Fast_Coder
#Python #Dars24

🐍 PYTHON | 25/45
25-dars. set: takrorlanmas qiymatlar

set bir xil qiymatni bir marta saqlaydi. Uning tartibiga tayanmang va indeks bilan murojaat qilmang. Bo‘sh to‘plam set() bilan yaratiladi; {} esa lug‘at. sorted() bu misolda natijani tartibli ko‘rsatadi.

💻 Misol:

sonlar = [1, 2, 2, 3, 3]
noyob = set(sonlar)
noyob.add(4)
print(sorted(noyob))
print(2 in noyob)

✅ Natija: [1, 2, 3, 4]
True

🎯 Mashq: Takroriy ismlar ro‘yxatidan nechta noyob ism borligini aniqlang.

⚡ FAST CODER | @Fast_Coder
#Python #Dars25

🐍 PYTHON | 26/45
26-dars. dict: kalit va qiymat

dict ma’lumotni kalit: qiymat juftligi sifatida saqlaydi. Kalit orqali o‘qiymiz yoki yangilaymiz. get() yo‘q kalit uchun standart javob bera oladi; [] bilan yo‘q kalitni olish KeyError chiqaradi.

💻 Misol:

talaba = {"ism": "Ali", "ball": 80}
talaba["ball"] = 95
print(talaba["ism"])
print(talaba["ball"])
print(talaba.get("shahar", "Noma’lum"))

✅ Natija: Ali
95
Noma’lum

🎯 Mashq: Kitobning nomi, muallifi va narxini lug‘atda saqlang. Narxini yangilang.

⚡ FAST CODER | @Fast_Coder
#Python #Dars26

🐍 PYTHON | 27/45
27-dars. Lug‘at bo‘ylab sikl

items() kalit va qiymat juftliklarini beradi. for ichida ularni ikkita o‘zgaruvchiga ajratamiz. keys() kalitlarni, values() qiymatlarni ko‘rish uchun ishlatiladi.

💻 Misol:

narxlar = {"daftar": 5000, "ruchka": 3000}
for nom, narx in narxlar.items():
    print(f"{nom}: {narx} so‘m")
print("Jami:", sum(narxlar.values()))

✅ Natija: daftar: 5000 so‘m
ruchka: 3000 so‘m
Jami: 8000

🎯 Mashq: 3 o‘quvchining ballini lug‘atga yozing. Faqat 80 va undan yuqori ball olganlarni chiqaring.

⚡ FAST CODER | @Fast_Coder
#Python #Dars27

🐍 PYTHON | 28/45
28-dars. List comprehension

List comprehension yangi ro‘yxatni qisqa yozuv bilan yaratadi: [ifoda for element in manba]. Oxiriga if qo‘shib filtrlash mumkin. Yozuv murakkablashsa, oddiy for tushunarliroq bo‘ladi.

💻 Misol:

kvadratlar = [n ** 2 for n in range(1, 6)]
juftlar = [n for n in range(1, 7) if n % 2 == 0]
print(kvadratlar)
print(juftlar)

✅ Natija: [1, 4, 9, 16, 25]
[2, 4, 6]

🎯 Mashq: 1–10 oralig‘idagi toq sonlarning kvadratlaridan ro‘yxat yarating.

⚡ FAST CODER | @Fast_Coder
#Python #Dars28

🐍 PYTHON | 29/45
29-dars. Funksiya yaratish

Funksiya — nomlangan, qayta ishlatiladigan kod bloki. def bilan e’lon qilinadi. Qavsdagi parametr tashqaridan qiymat oladi. Funksiyani e’lon qilish uni bajarmaydi: nomi va () bilan chaqirish kerak.

💻 Misol:

def salom(ism):
    print(f"Salom, {ism}!")

salom("Ali")
salom("Malika")

✅ Natija: Salom, Ali!
Salom, Malika!

🎯 Mashq: son parametrini olib, uning 2 baravarini chiqaradigan funksiya yozing.

⚡ FAST CODER | @Fast_Coder
#Python #Dars29

🐍 PYTHON | 30/45
30-dars. return: natijani qaytarish

print() natijani ekranga chiqaradi, return esa funksiyadan qiymat qaytaradi. Qaytgan qiymatni saqlash yoki boshqa hisobda ishlatish mumkin. return ishlaganda funksiya tugaydi. Returnsiz funksiya None qaytaradi.

💻 Misol:

def kvadrat(son):
    return son ** 2

natija = kvadrat(5)
print(natija)
print(natija + 10)

✅ Natija: 25
35

🎯 Mashq: to‘g‘ri to‘rtburchak eni va bo‘yidan yuzani qaytaradigan funksiya yozing.

⚡ FAST CODER | @Fast_Coder
#Python #Dars30

🐍 PYTHON | 31/45
31-dars. Standart va nomli argumentlar

Parametrga standart qiymat berish mumkin. Chaqirishda uni bermasak, standart qiymat ishlaydi. nom=qiymat ko‘rinishidagi argument kodni o‘qishni yengillashtiradi. Standart parametrlarni majburiylaridan keyin yozing.

💻 Misol:

def salom(ism, til="uz"):
    if til == "en":
        return f"Hello, {ism}!"
    return f"Salom, {ism}!"

print(salom("Ali"))
print(salom(ism="Ali", til="en"))

✅ Natija: Salom, Ali!
Hello, Ali!

🎯 Mashq: narx va son=1 parametrlari bilan jami summani qaytaradigan funksiya tuzing.

⚡ FAST CODER | @Fast_Coder
#Python #Dars31

🐍 PYTHON | 32/45
32-dars. O‘zgaruvchining ko‘rinish sohasi

Funksiya ichida yaratilgan nom odatda lokal bo‘ladi: u funksiya tashqarisidagi shu nomli o‘zgaruvchini almashtirmaydi. Tashqi qiymatlarni o‘zgartirish o‘rniga parametr olib, return bilan natija qaytarish qulay.

💻 Misol:

x = 10

def namuna():
    x = 3
    print(x)

namuna()
print(x)

✅ Natija: 3
10

🎯 Mashq: tashqi ball=50 yarating. Funksiya ichida ball=90 deb chiqaring, keyin tashqi ballni tekshiring.

⚡ FAST CODER | @Fast_Coder
#Python #Dars32

🐍 PYTHON | 33/45
33-dars. try va except

Kutiladigan xatoni boshqarish uchun try–except ishlatiladi. int() noto‘g‘ri matn olsa ValueError beradi. Aniq xato turini ushlang. try barcha xatolarni avtomatik tuzatmaydi. Misolda abc kiriting.

💻 Misol:

try:
    yosh = int(input("Yosh: "))
    print("Keyingi yil:", yosh + 1)
except ValueError:
    print("Butun son kiriting!")

✅ Natija: Butun son kiriting!

🎯 Mashq: Kodni 15, abc va 3.5 bilan sinang. Qaysi kiritish qabul qilinishini tushuntiring.

⚡ FAST CODER | @Fast_Coder
#Python #Dars33

🐍 PYTHON | 34/45
34-dars. Modullar va import

Modul — qayta ishlatiladigan Python kodi. import modulni ulaydi. Standart kutubxonadagi math uchun qo‘shimcha paket o‘rnatish shart emas. Modul nomidan keyin nuqta bilan kerakli funksiyaga murojaat qilamiz.

💻 Misol:

import math

print(math.sqrt(81))
print(math.ceil(4.2))
print(round(math.pi, 2))

✅ Natija: 9.0
5
3.14

🎯 Mashq: Radiusi 5 bo‘lgan aylana yuzasini math.pi * r ** 2 orqali hisoblang.

⚡ FAST CODER | @Fast_Coder
#Python #Dars34

🐍 PYTHON | 35/45
35-dars. random: son topish o‘yini

random.randint(1, 5) 1 va 5 ham kirgan oraliqdan tasodifiy butun son oladi. Quyida bir urinishli o‘yin. Har safar natija o‘zgarishi mumkin. random parol yoki xavfsizlik tokeni yaratish uchun mos emas.

💻 Misol:

import random

sir = random.randint(1, 5)
taxmin = int(input("1–5 orasida son: "))
if taxmin == sir:
    print("Topdingiz!")
else:
    print("Yashirin son:", sir)

✅ Natija: Tasodifiy: topdingiz yoki yashirin son

🎯 Mashq: while bilan 3 urinish bering. To‘g‘ri topilganda break orqali o‘yinni tugating.

⚡ FAST CODER | @Fast_Coder
#Python #Dars35

🐍 PYTHON | 36/45
36-dars. Sana va vaqt

datetime moduli sana bilan ishlaydi. date(yil, oy, kun) sana yaratadi, timedelta(days=...) kun qo‘shadi. Ayirmadan kunlar sonini olish mumkin. Misolda aniq sana ishlatamiz, shuning uchun natija qayta tekshiriladi.

💻 Misol:

from datetime import date, timedelta

boshi = date(2026, 9, 21)
keyingi = boshi + timedelta(days=7)
print(keyingi)
print((keyingi - boshi).days)

✅ Natija: 2026-09-28
7

🎯 Mashq: Boshlanish sanasiga 44 kun qo‘shib, 45 kunlik kursning oxirgi kunini toping.

⚡ FAST CODER | @Fast_Coder
#Python #Dars36

🐍 PYTHON | 37/45
37-dars. Matnli faylni yozish va o‘qish

with open(...) faylni ochadi va blok tugaganda yopadi. "w" yozadi: mavjud fayl mazmunini almashtiradi. "r" o‘qiydi, "a" oxiriga qo‘shadi. O‘zbekcha matn uchun encoding="utf-8" ishlating.

💻 Misol:

with open("eslatma.txt", "w", encoding="utf-8") as f:
    f.write("Bugun Python o‘rgandim!")

with open("eslatma.txt", "r", encoding="utf-8") as f:
    print(f.read())

✅ Natija: Bugun Python o‘rgandim!

🎯 Mashq: Yangi test fayliga "a" rejimida ikkinchi qator qo‘shing. Yangi qator uchun f.write("\nIkkinchi qator") dan foydalaning.

⚡ FAST CODER | @Fast_Coder
#Python #Dars37

🐍 PYTHON | 38/45
38-dars. JSON: ma’lumot almashish

JSON matn orqali tuzilmali ma’lumot saqlash va almashish formatidir. json.dumps() Python qiymatini JSON matniga, json.loads() JSON matnini Python qiymatiga aylantiradi. JSON ichida matnlar qo‘shtirnoq bilan yoziladi.

💻 Misol:

import json

talaba = {"ism": "Ali", "ball": 90}
matn = json.dumps(talaba)
qaytdi = json.loads(matn)
print(qaytdi["ism"])
print(qaytdi["ball"])

✅ Natija: Ali
90

🎯 Mashq: 3 ta mahsulot ro‘yxatini JSON matniga aylantiring, qayta o‘qing va elementlar sonini chiqaring.

⚡ FAST CODER | @Fast_Coder
#Python #Dars38

🐍 PYTHON | 39/45
39-dars. pathlib: fayl manzillari

Path fayl va papka manzillarini qulay ifodalaydi. / belgisi yo‘l qismlarini birlashtiradi. name — fayl nomi, suffix — kengaytma, parent — ota papka. exists() manzil hozir mavjudligini tekshiradi.

💻 Misol:

from pathlib import Path

fayl = Path("darslar") / "salom.py"
print(fayl.name)
print(fayl.suffix)
print(fayl.parent)

✅ Natija: salom.py
.py
darslar

🎯 Mashq: data papkasidagi natija.json faylini Path bilan ifodalang va exists() natijasini ko‘ring.

⚡ FAST CODER | @Fast_Coder
#Python #Dars39

🐍 PYTHON | 40/45
40-dars. venv va pip

venv loyiha uchun alohida Python muhitini yaratadi. pip paketlarni boshqaradi. Quyidagi buyruqlar Windows terminali uchun; ularni .py fayliga yozmang. Muhitni faollashtirmasdan uning Python’iga to‘g‘ridan-to‘g‘ri murojaat qilyapmiz.

💻 Misol:

python -m venv .venv
.venv\Scripts\python -m pip --version

✅ Natija: pip versiyasi va .venv ichidagi manzil

🎯 Mashq: Linux/macOS’da python3 -m venv .venv va .venv/bin/python -m pip --version ni bajaring. Loyiha kodini .venv ichiga saqlamang.

⚡ FAST CODER | @Fast_Coder
#Python #Dars40