نور ❤️🍃اموزش تفسیر قران
https://t.me/ALNoR6161
حمایت کنید

❤️﴿ ذٰلِكَ 💐این
بِما 💐ب سبب انچه
قَدَّمَت💐از پیش فرستاده
يَداكَ💐دستهایشان
وَأَنَّ اللَّهَ💐و قطعا الله
لَيسَ💐هر گز
بِظَلّٰمٍ💐ظلم نمی کند
لِ💐ب
لعَبيدِ ﴾💐 بند گانش
﴿ این [نتیجه] به خاطر کارهایی است که دستان شما انجام داده‌اند، و خداوند به هیچ وجه به بندگانش ظلم نمی‌کند. ﴾

حقوق مرد بر زن


حق مرد بر زن بسيار بزرگ است، پيامبرr اهميت آنرا در فرمايشات خود روشن کرده است. حاکم و غيره از حديث ابوسعيد روايت مي‌کنند که پيامبرr فرمود : (حق الزوج علي زوجته أن لو کانت به قرحة فلحستها ما أدت حقه)[1] «حق شوهر بر همسرش آنقدر است که اگر زخمي بر شوهرش باشد و آنرا با زبانش پاک کند باز هم حق او را ادا نکرده استم. زن خردمند و هوشيار زني است که آنچه را خداوند و رسول او بزرگ دانسته‌اند بزرگ بداند و حق شوهرش را به خوبي ادا کند و در اطاعت از او کوشش نمايد؛ چون اطاعت از شوهر موجب وارد شدن به بهشت مي‌شود، پيامبرr مي‌فرمايد : (إذا صلت المرأة خمسها، و صامت شهرها، و حفظت فرجها، و أطاعت زوجها، قيل لها ادخلي الجنة من أي أبوابها شئت)[2] «اگر زن نمازهاي پنجگانه را بجا آورد و روزة رمضان را بگيرد و از زنا دوري کرده و از شوهرش اطاعت کند به او گفته مي‌شود از هر دري از درهاي بهشت که مي‌خواهي داخل شو». پس اي زن مسلمان دقت کن که چگونه پيامبرr اطاعت از شوهر را از موجبات دخول به بهشت دانسته و آنرا در رديف نماز و روزه قرار داده است، پس از او اطاعت کن و از نافرماني او بپرهيز، چون نافرماني از او، خشم خداي سبحان را به همراه دارد. پيامبرr مي‌فرمايد : (والذي نفسي بيده، ما من رجل يدعوا امرأته إلي فراشه فتأبي عليه إلا کان الذي في السماء ساخطا عليها حتي يرضي عنها)[3]. «قسم به ذاتي که جانم در دست او است هر مردي که همسرش را به بسترش فراخواند و او سرباز زند، ذاتي که در آسمان است از او ناراضي مي‌شود تا وقتي که شوهرش از او راضي شود».

پس اي زن مسلمان بر تو واجب است که در هر چيزي که شوهرت به شما امر مي‌کند و خلاف شرع نيست از اواطاعت کني، البته با وجود اين، از افراط ورزيدن در فرمانبرداي بقدري که منجر به ارتکاب معصيت شود، دوري کن، چون اگر در مخالفت با شرع از او اطاعت کني گناهکار مي‌شوي.

از جمله فرمانبرداري در معصيت اين است که مثلاً هنگام آرايش براي او در کندن موي صورتت از او اطاعت کني چون پيامبرr زني را که موي صورت زنان ديگر را مي‌کند و زني که موي صورتش کنده مي‌شود را، لعنت کرده است.[4]

يا در برداشتن روسري هنگام خروج از خانه، از او اطاعت کني؛ چراکه شوهرت دوست دارد که به زيبايي شما در ميان مردم افتخار کند، پيامبرr مي‌فرمايد : (صنفان من أمتي من أهل النار لم أرهما، قوم معهم سياط کأذناب البقر يضربون بها الناس و نساء کاسيات عاريات مميلات،مائلات رؤسهن کأسنمة البخت المائلة، لايدخلن الجنة و لايجدن ريحها، و إن ريحها ليوجد من مسيرة کذا و کذا)[5]. «دو دسته از امت من از اهل آتش‌اند که هنوز آنها را نديده‌ام، دسته‌اي که شلاق‌هائي مانند دم گاو در دست دارند و با آن مردم را مي‌زنند و دسته‌دي ديگر زناني هستند که در عين اينکه لباس بر تن دارند، عريان هستند، از اطاعت خدا روي‌گردان هستند و مردم را بر اين کار تشويق مي‌کنند، سرهايشان را مانند کوهان شتر خرامان خميده مي‌کنند. اين گروه از زنان داخل بهشت نمي‌شوند و بوي آن هم به مشامشان نمي‌رسند در حالي که بوي آن از فاصله فلان و فلان به مشام مي‌رسد».

همچنين بر زن حرام است که اگر شوهرش در زمان قاعدگي يا از طريق غيرمشروع قصد آميزش جنسي با او داشت، از او اطاعت کند؛ چون پيامبرr مي‌فرمايد : (من أتي حائضا أو امرأة في دبرها، أو کاهنا فصدقه بما يقول فقد کفر بما أنزل علي محمد)[6] «هر کس در زمان قاعدگي يا از غير محل نسل با همسرش آميزش کند يا نزد کاهني برود و آنچه را (کاهن) مي‌گويد تصديق کند، به آنچه بر محمدr نازل شده کافر شده است».

زن همچنين بايد در رفتن به ميان مردان و اختلاط و دست دادن با آنان از اطاعت شوهرش اجتناب کند، چون خداوند متعال مي‌فرمايد :

) وَ إَذا سَألتُمُوهُنَّ مَتَاعاً فَسْأَلُوهُنَّ مِن وَرَاءِ حِجَابٍ ( (احزاب : 53)

«هنگامي که از آنان چيزي از وسايل منزل خواستيد از پس پرده از ايشان بخواهيد».

و پيامبرr مي‌فرمايد : (إياکم و الدخول علي النساء، قيل يا رسول الله : أفرأيت الحمو – و هو قريب الزوج کأخيه و ابن أخيه و عمه و ابنعمه و نحوهم – قال : الحموالموت)[7]. «از داخل شدن بر زنان بپرهيزيد، گفته شد اي رسول خدا! نظرت درباره حمو (نزديکان شوهر مانند برادر و پسر برادر و عمو و پسر عمو و مانند آنها) چيست؟ فرمود : حمو مرگ است».

پس هر چيزي را که مخالف شرع پروردگار است بر اين قياس کن، لذا به آنچه تو را به اطاعت از همسرت مجبور مي‌کند فريب مخور، بطوريکه در گناه هم از او پيروي کني، چون اطاعت در معروف است، و در نافرماني خالق نبايد از مخلوق پيروي شود.

2- حق ديگر شوهر بر همسرش اين است که ناموس او را حفظ و از شرف خود مواظبت کند، و از مال و فرزندان و ديگر شئونات منزل همسرش پاسداري نمايد. به دليل فرموده خداوند متعال :

) فَالصَّالِحَاتُ قَانِتَاتٌ حَافِظَاتٌ لِلغَيبِ بِمَا حَفِظَ اللهُ ( (نساء : 34)

«

پس زنان صالح آناني هستند که فرمانبردار (اوامر خدا و مطيع دستور شواهران خود) بوده و اسرار (زناشويي) را نگه مي‌دارند چراکه خداوند به حفظ (آنها) دستور داده است».

و پيامبرr مي‌فرمايد : (والمرأة راعية في بيت زوجها و مسئولة عن رعيتها)[8] «وزن در خانه شوهرش نگهدار و در برابر زيردستانش مسئول است».

3- حق ديگرمرد بر زن آن است که زن خود را براي شوهرش بيارايد و هميشه در رويش بخندد و عبوس نباشد و خودش را طوري نشان ندهد که شوهرش از او بدش بيايد، طبراني از حديث عبدالله بن سلام روايت کرده که پيامبرr فرمود : (خير النساء من تسرک إذا أبصرت، و تعطيک إذا أمرت، و تحفظ غيبتک في نفسها و مالک)[9] «بهترين زنان زني است که وقتي به او نگاه مي‌کني، تو را خوشحال ووقتي که به او امر مي‌کني تو را اطاعت کند و در غياب تو حافظ خود و مال شما باشد».

بسي جاي تعجب است که زن در خانه خود و در کنار همسرش به خودش نرسد، ولي هنگام خارج شدن از خانه در آراسته کردن خود مبالغه کند بطوريکه در مورد او اين گفته صادق است که : (ميمون خانه وآهوي خيابان) است پس اي بنده خدا! درباره خود و شوهرت از خدا بترس که شوهرت مستحق‌ترين مردم به زينت و آرايش تو است، و پرهيز کن از اينکه خود را براي مردان نامحرم بيارايي؛ چون اين کار نوعي بي‌حجابي و حرام است.

4- حق ديگر مرد بر همسرش آن است که در خانه بماند و بدون اجازه شوهرش خارج نشود حتي اگر براي رفتن به مسجد باشد. به دليل فرموده خداوند متعال :

) وَ قَرنَ فِي بُيُوتِکُنَّ ( (احزاب : 33)

«و در خانه‌هايتان بمانيد».

5- يکي ديگر از حقوق مرد بر زن اينست که بدون اجازه شوهرش کسي را به خانه راه ندهد، به دليل فرموده پيامبرr : (فحقکم عليهن ألا يوطئن فرشکم من تکرهون، و لايأذن في بيوتکم لمن تکرهون)[10] «حق شما بر زنانتان اين است که ناموستان را حفظ کنند و کسي را که دوست نداريد به خانه‌هايتان راه ندهند».

6- حق ديگر مرد بر زن آن است که از دارايي شوهرش مواظبت کند و بدون اجازه او آن را صرف نکند، به دليل فرموده پيامبرr : (ولاتنفق امرأة شيئا من بيت زوجها، إلا بإذن زوجها، قيل و لا الطعام؟ قال : ذلک أفضل أموالنا)[11] «زن نبايد از مال شوهرش مصرف کند، مگر اينکه شوهرش به او اجازه دهد، گفته شد حتي غذا؟ فرمود : آن بهترين اموالمان است».

بلکه حق شوهر بر همسرش اين است که حتي از مال شخصي خود هم بدون اجازه شوهرش مصرف نکند. به دليل فرموده پيامبرr : (ليس للمرأة أن تنتهک شيئا من مالها إلا بإذن زوجها)[12] «زن نمي‌تواند در مال خودش تصرف کند مگر به اجازه شوهرش».

7- حق ديگر مرد بر زن آن است که در حضور شوهرش روزه سنت نگيرد مگر اينکه به او اجازه دهد؛ به دليل فرموده پيامبرr : (لايحل للمرأة أن تصوم و زوجها شاهد إلا بإذنه)[13] «جايز نيست که زن در حضور شوهرش روزه بگيرد مگر به اجازه او».

8- حق ديگر مرد بر زن آن است که وقتي زن از مال خود براي خانه يا فرزندانش مصرف مي‌کند بر شوهرش منت نگذارد چون منت نهادن اجر و پاداش را از بين مي‌برد، خداوند متعال مي‌فرمايد :

) يَا أيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاَتُبطِلُوا صَدَقَاتِکُم بِالمَنِّ وَ اَلأذَي (

(بقره : 264)

«اي کساني که ايمان آورده‌ايد بذل و بخششهاي خود را با منت نهادن و آزار رساندن پوچ و تباه نسازيد».

9- حق ديگر مرد بر زن آن است که به کم راضي شود و به آنچه موجود است قناعت کند و چيزي را که خارج از توان شوهرش است از او نخواهد، خداوند متعال مي‌فرمايد :

) لِيُنفِق ذُو سَعَة مِن سَعَتِهِ وَ مَن قُدِرَ عَلَيهِ رِزقُهُ فَلِيُنفِق مِمَّا آتَاهُ اللهُ لاَيُکَلُِّف اللهُ نَفساً إِلاَّ مَا آتَاهَا سَيَجعَلُ اللهُ بَعدَ عُسرٍ يُسراً (

(طلاق : 7)

«آنان که دارا هستند از داريي خود (براي زن شيرده به اندازه توان خود) خرج کنند و آنان که تنگ دست هستند از چيزي که خدا بديشان داده است، خرج کنند. خداوند هيچ کسي را جز بدان اندازه که بدو داده است مکلف نمي‌سازد، خداوند بعد از سختي و ناخوشي، گشايش و خوشي پيش مي‌آورد».

10- حق ديگر مرد بر زن آنست که فرزندانش را به خوبي تربيت کند و در حضور شوهرش از فرزندانش ناراحت نشود و بر آنها دعاي شر نکند و آنها را دشنام ندهد چون اين کار باعث ناخرسندي شوهرش مي‌شود. پيامبرr مي‌فرمايد : (لاتؤذي امرأة زوجها في الدنيا إلا قالت زوجته من الحور العين : لاتؤذيه قاتلک الله، فإنما هودخيل عندک يوشک أنيافرقک إلينا)[14] «هرزني که شوهرش را در دنيا اذيت کند، همسرش از حوريان بهشتي مي‌گويد : خدا ترا بکشد او را اذيت نکن، او موقتاً نزد تو است و پس از اندکي تورا ترک مي‌کند و به سوي ما مي‌آيد».

11- حق ديگر مرد بر زن آن است که

با پدر و مادر شوهر و نزديکان او خوش برخورد باشد؛ زيرا زني که با پدر ومادر و نزديکان شوهرش بدي کند در واقع به شوهرش بدي کرده است.

12- حق ديگر مرد بر زن آن است که هرگاه شوهرش او را به بستر خودش فراخواند، امتناع نورزد، به دليل فرموده پيامبرr : (إذا دعا الرجل امرأته إلي فراشه فلم تأته فبات غضبان عليها لعنتها الملائکة حتي تصبح)[15] «هرگاه مرد از همسرش خواست تا در بسترش حاضر شود و همسرش امتناع ورزيد و شوهرش از او خشمگين شد، ملائکه تا صبح او را لعنت مي‌کنند». و در حديثي ديگر مي‌فرمايد : (إذا دعا الرجل زوجته لحاجته فلتأته و إن کانت علي التنور)[16] «هرگاه مرد همسرش را براي نيازش فرا خواند، بايد نزد او برود اگرچه بر تنور باشد (مشغول پخت و پز باشد)».

13- حق ديگر مرد بر زن آن است که از افشاي اسرار خانوادگي خودداري کند. از مهمترين اسراري که زنان در پوشيده نگه داشتن آن سهل انگاري مي‌کنند و آنرا فاش مي‌کنند اسرار بستر و کارهايي است که زن و مرد در بستر انجام مي‌دهند، در حاليکه پيامبرr از اين کار نهي کرده است : از اسماء بنت يزيد(رض) روايت است که گفت : نزد پيامبرr بودم و زنان و مرداني هم دور او نشسته بودند پيامبرr فرمود : (لعل رجلا يقول ما يفعل بأهله، و لعل امرأة تخبر بما فعلت مع زوجها، فأرم القوم، فقلت إي و الله يا رسول الله، إنهن ليفعلن و إنهم ليفعلون، فقالr : فلا تفعلوا، فإنما مثل ذلک کمثل شيطان لقي شيطانة في طريق فغشيها و الناس ينظرون)[17]. «شايد در ميان شما مردي باشد که آنچه را با زنش انجام داده بگويد، و يا زني باشد که آنچه را با شوهرش انجام داده تعريف کند!؟ مردم ساکت شدند، گفتم : به خدا قسم اي رسول الله! زنان اين کار را مي‌کنند و مردان هم اين کار را مي‌کنند، پيامبرr فرمود : اين کار را نکنيد چون اين کار مانند کار شيطان نري است که شيطان ماده‌اي را در راه مي‌بيند و در حاليکه مردم به آنها نگاه مي‌کنند با او آميزش مي‌کند».

14- حق ديگر مرد بر زن آن است که بر تداوم و گذراندن زندگي با او حريص باشد و بي‌مورد از او تقاضاي طلاق نکند. از ثوبانt روايت است که پيامبرr فرمود : (أيما امرأة سألت زوجها الطلاق من غير ما بأس فحرام عليها رائحة الجنة)[18] «هر زني که بدون سبب از شوهرش تقاضاي طلاق کند، بوي بهشت بر او حرام است». و در حديثي ديگر مي‌فرمايد : (المختلعات هن المنافقات)[19] «زناني که خلع مي‌کنند (تقاضاي طلاق مي‌کنند) منافق‌اند».

اي زن مسلمان اين بود حقوق شوهرت بر تو؛ پس لازم است که با تمام توان در ادا آنها تلاش کني و از کوتاهي شوهرت درحق خودت چشم‌پوشي کني؛ چون با اين کار محبت و رحمت پايدار مي‌ماند و خانواده‌ها اصلاح مي‌شوند و با اصلاح خانواده‌ها جامعه اصلاح مي‌شود.

بر مادران واجب است بدانند که از جمله وظايف آنها اين است که دخترانشان را به حقوق شوهرانشان آشنا کنند، و هر مادري بايد قبل از رفتن دخترش به خانه شوهر اين حقوق را به او يادآور شود؛ چون سنت زنان سلف(رض) همين بوده است.

عمرو بن حجر پادشاه کنده از ام إياس بنت عوف شيباني خواستگاري کرد، وقتي که زفاف فرا رسيد مادرش امامه بنت حارث در تنهايي او را وصيت کرد و پايه‌هاي زندگي مشترک سعادتمند و وظايف او نسبت به شوهرش را برايش شرح داد و گفت : اي دخترم : اگر وصيت به خاطر رعايت ادب، ترک مي‌شد، آنرا به خاطر تو ترک مي‌کردم، اما وصيت يادآور غافل و ياورعاقل است، و اگر زني پيدا مي‌شد که به خاطر ثروتمند بودن پدر ومادرش و نياز آنها به او، از شوهر بي‌نياز شود، تواز همه زنان بي‌نيازتر مي‌بودي. ولي بايد بداني که زنان براي مردان و مردان براي زنان آفريده شده‌اند.

اي دخترم! تو از محيطي که در آن متولد شده و پرورش يافته‌اي جدا مي‌شوي، و کاشانه‌اي را که در آن بزرگ شده‌اي پشت سر مي‌گذاري و به آشيانه‌اي مي‌روي که آن را نمي‌شناسي و همنشيني را خواهي داشت که بدان الفت نگرفته‌اي و او مالک و مراقب تو خواهد بود، پس براي او کنيزي باش تا او هم براي تو غلامي فرمانبردار باشد، و در برابر او همواره ده خصلت را حفظ کن که برايت ذخيره و اندوخته‌اي خواهد شد :

1 و 2- با قناعت به وي، در برابر او تسليم باش و به وي دل سپار، و از او فرمانبرداري کن، و گوش شنوا داشته باش.

3 و 4- مواظب چشم و بيني او باش، تا چشم او بر زشتي‌اي از تو نيفتد، و از تو به مشامش نرسد مگر بهترين بوها.

5 و 6- مواظب وقت خواب و غذايش باش؛ چون گرسنگي پي در پي، آتش غضب را شعله‌ور مي‌کند، و پريدن خواب چشم را برمي‌انگيزد.

7 و 8- از ثروت و دارائي او نگهداري کن و زيردستان و خانواده‌اش را مورد لطف و عنايت خود قرار بده، چون ملاک امر در مال، حسن تقدير، و در خانواده، حسن تدبير است.

9 و 10- از دستور او سرپيچي، و اسرار او را فاش مکن، چون اگر با او مخالفت کني آتش خشم در سينه‌اش برافروزي، و اگر سرِّ او را فاش کني از خيانت و غدر او ايمن نخواهي شد، از خوشح

الي نزد او هنگامي که ناراحت است و همچنين از افسردگي در نزد او هنگامي که خوشحال است، پرهيز کن.[20]

) ربنا هب لنا من أزواجنا و ذرياتنا قرة أعين واجعلنا للمتقين إماما (

يعني : پروردگارا! براي ما از همسران و فرزندانمان روشني چشمانعنايت کن و ما را براي متقيان امام قرار ده.


--------------------------------------------------------------------------------

[1]) صحيح : [ص. ج 3148]، أ (247/227/16).

[2]) صحيح : [ص. ج 660]، أ (250/228/16).

[3]) صحيح : [ص. ج 7080]، م (1436 – 121 – 1610/2).

[4]) متفق عليه : خ (4886/630/8)، م (2125/1678/3)، د (4151/325/11)، نس (146/8)، ت (2932/193/4)، جه (1989/640/1).

[5]) صحيح : [ص. ج 3799]، [مختصر م 1388]، م (2128/1680/3).

[6]) صحيح : [آداب الزفاف 31]، جه (639/209/1)، ت (135/90/1)، در روايت ترمذي عبارت (فصدقه بما يقول) وجود ندارد.

[7]) متفق عليه : خ (5232/330/9)، م (2172/1711/4)، ت (1181/318/2).

[8]) قسمتي از حديث (والرجل راع...) که قبلاً بيان شد.

[9]) صحيح : [ص. ج 3299].

[10]) اين حديث سمتي از حديث (ألا إن لکم علي نسائکم حقا...) بود که قبلاً بيان شد.

[11]) حسن : [ص. ج 1859]، ت (2203/293/3)، د (3548/478/9)، جه (2295/770/2).

[12]) الباني اين حديث را در (الصحيحة، 775) تخريج کرده و گفته است : تمام در کتاب (الفوائد 10/182/2)، از طريق عنبه بن سعيد، از حماد مولي بني أميه از جناح مولي وليد از وائله روايت کرده است، سپس گفته است : سند اين حديث ضعيف است ولي اين حديث شواهد ديگري دارد که بر ثبوت آن دلالت مي‌کند أه‍.

[13]) صحيح [ص. ج 7648]، خ (5195/295/9).

[14]) ت (1184/320/2).

[15]) متفق عليه : خ (5194/294/9)، م (1436/1060/2)، د (2127/179/6).

[16]) صحيح : [ص. ج 534]، ت (1170/314/2).

[17]) صحيح : [آداب الزفاف 72]، أ (237/223/16).

[18]) صحيح : [الإرواء 2035]، ت (1199/329/2)،د (2209/308/6)، جه (2055/662/1).

[19]) صحيح : [ص. ج 6681]، [الصحيحه 632]، ت (1198/329/2).

[20]) فقه السنة (200/2).

اختلافات زندگي مشترک


هيچ خانواده‌اي وجود ندارد که از مشکلات و اختلافات بدور باشد ولي خانواده‌ها در حجم مشکلات و نوع اختلافشان با هم تفاوت دارند، اسلام زوجين را به حل مشکلات فيمابين تشويق و ترغيب کرده و هر کدام از آنها را با راهکارهاي حل مشکل نسبت به همديگر، آشنا ساخته است. همچنانکه آنها را تشويق کرده که هنگام بروز نشانه‌هاي اختلاف، به علاج آن مبادرت ورزند. خداوند متعال مي‌فرمايد :

) وَاللاَّتِي تَخَافُونَ نُشُوزَهُنَّ فَعِظُوهُنَّ وَ اهجُرُوهُنَّ فِي المَضَاجِعِ وَ اضرِبُوهُنَّ ( (نساء : 34)

«و زناني که از سرکشي و سرپيچي ايشان بيم داريد پند و اندرزشان دهيد و (اگر مؤثر واقع نشد) از همبستري با آنان خودداري کنيد و بستر خويش را جدا کنيد، (و با ايشان سخن نگوييد و اگر باز هم مؤثر واقع نشد و راهي جز شدت عمل نبود) آنان را (تنبيه و کتک مناسبي) بزنيد».

و مي‌فرمايد :

)وَ إنِ امرَأَةٌ خَافَت مِن بَعِلهَا نُشُوزاً أو إعرَاضًا فَلاَجُنَاحَ عَلَيهِمَا أن يُصلِحَا بَينَهُمَا صُلحاً وَ الصَّلحُ خَيرٌ( (نساء : 128)

«هرگاه همسري ديد که شوهرش سرباز مي‌زند يا (با او نمي‌سازد و از او) رويگردان است بر هيچ يک از آن دو گناهي نيست بر اينکه ميان خويشتن صلح و صفا راه بياندازند و صلح (هميشه از جنگ و جدايي) بهتر است».

«بنابراين منهج اسلامي (براي اصلاح خانواده) منتظر نمي‌ماند تا نشوز و نفرماني بالفعل واقع وپرچم نافرماني برافراشته شود، و هيبت خانواده از بين برود و خانواده به دو اردوگاه جنگي تبديل شود، چون وقتي کار به اينجا کشيده شد علاج آن کمتر مفيد واقع مي‌شود؛ بنابراين قبل از اينکه اين نافرماني به يک معضل تبديل شود، بايد آن را معالجه کرد، چراکه در غير اينصورت فساد و تباهي به مرحلة خطرناکي مي‌رسد، تا جايي که سکونت و آرامش را از بين مي‌برد و اصلاح و تربيت کودکان را ناممکن مي‌سازد، و سرانجام به از هم پاشيدگي و ويراني و نابودي تمام خانواده، منجر مي‌شود، که آوارگي و بي‌خانماني و گرفتار شدن اعضاي آن به دام عوامل نابود کننده و امراض روحي و جسمي و بالاخره انحراف، از پيامدهاي آن است».

لذا مسئله بسيار خطرناک است، و بايد با مشاهدة کمترين نشانه‌هاي اختلاف، تصميمهاي لازم جهت حل آن گرفته شود.

﴿ فَ🥀پس
انَّ 🥀همانا
مَعَ🥀همراه
الْعُسْرِ🥀سختی
يُسْرًا 🥀اسانی است
إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا ﴾همانا همراه سختی اسانی است

﴿ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا ﴾

‌✿‌بسوی نور ✿
@tfsir61

‌✿‌حصن المسلم ✿
@PanA313361

‌✿‌کلیات فقه ✿
@kTABKOLAT61

‌✿‌رقیه شرعیه✿
@raQyashri1398

‌✿‌اناشید های ناب✿
@NSHED1390

‌✿‌طب سنتی ✿
@Seventy_sevenshop

‌✿‌صحیح فضایل اعمال✿
@AlloloMRJAN61
‌✿‌چراغ های ایمان ✿
@skot1402

‌✿‌قاریان جهان ✿
@aslamshhr61

‌✿‌قران صوتی ✿
@Qran1391

‌✿‌گالری اسلامی ✿
@PrUfWAL9161

‌✿‌چشمه های هدایت ✿
@BKHARE1402

‌✿‌روانشناسی✿
@rvan1361

‌✿‌مصحف کامل ✿
@Qran61122

‌✿‌اهمیت اخلاق ✿
@akhlaQ61

‌✿‌مفاهیم قران ✿
@mfahim61

‌✿‌اموزش تفسیر قران ✿
@ALNoR6161

‌✿‌عباد الرحمن✿
@davt61

‌✿‌قران درمانی ✿
@aslam1361

‌✿‌گوهر های ایمان✿
@QranasLam

‌✿‌ریاض الصالحین✿
@RWAZalsalhEn61

‌✿‌کلام الله✿
@klamalah33

‌✿‌تفسیر تحت الفظی✿
@QRAN61

‌✿‌صحیح مسلم ✿
@moslm6133

‌✿‌صحیح بخاری✿
@shih61

‌✿‌تفسیر قران ✿
@Qoran61

‌✿‌سیرت النبی ✿
@NABE61122

‌✿‌احکام اهل سنت✿
@faQa61122

‌✿‌احادیث قدسی✿
@QDSihaDis

‌✿‌فقه اهل سنت✿
@FAQ6133

علاج نافرماني زن


خداوند متعال مي‌فرمايد :

) وَاللاَّتِي تَخَافُونَ نُشُوزَهُنَّ فَعِظُوهُنَّ وَ اهجُرُوهُنَّ فِي المَضَاجِعِ وَ اضرِبُوهُنَّ، فَإن أطَنَکُم فَلاَتَبغُوا عَلَيهِنَّ سَبيلاً، إِنَّ اللهَ کَانَ عَلِيّاً کَبِيراً (

(نساء:34)

«و زناني که از نافرماني آنان بيم داريد، ابتدا آنها را نصيحکت کنيد، (در مرحله دوم) بسترهايشان را ترک کنيد، (در مرحله سوم، اگر دو مرحله قبل مؤثر واقع نشد) آنان را بزنيد، اما اگر ازشما اطاعت کردن به آنان ستم نکنيد، به راستي خدا بزرگ و بلند مرتبه است».

«فعظوهن» پس آنانرا نصيحت کنيد، اين اولين اقدام است ... نصيحت ... .

و اين از اولين وظايف سرپرست خانواده و کاري تربيتي است که در هر حالتي بايد به آن عمل کند :

) يَا أيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قُوا أنفُسَکُم وَأهلِيکُم نَاراً وَ قُودُهَا النَّاسُ وَ الحِجَارَةُ ( (تحريم : 6)

«اي مؤمنان خود و خانواده خويش را از آتش دوزخ برکنار داريد که سوخت آن انسانها و سنگها است».

و سرپرست در اين حالت هدف خاصي را دنبال مي‌کند و آن علاج نافرماني زن است قبل از آنکه بزرگ و آشکار شود.

اما ممکن است نصيحت سودبخش واقع نشود؛ چون بعضي اوقات هوي و هوس و واکنش لجوجانه بر زن چيره شده يا به زيبايي، ثروت و جايگاه خانوادگي خود و يا هر ارزش ديگري افتخار مي‌کند و در نتيجه فراموش مي‌کند که اوشريک زندگي است، نه رقيبي در ميدان جدال و فخرفروشي. اينجا نوبت به اجراي مرحله دوم مي‌رسد و آن واکنش برتري نفسي مرد است بر هر آنچه از زيبايي و جذابيت و ارزشهاي ديگري که بوسيله آنها زن جايگاهش را در کانون خانواده از مرد برتر مي‌بيند : )وَاهجُرُوهُنَّ فِي المَضَاجِعِ( «و آنانرا در بسترها ترک کنيد»، «مضجع» محل تحريک و جاذبيتي است که در آن زن سرکش و مغرور برتري سلطانش – شوهرش – را درک مي‌‌کند، پس اگر مرد بتواند در اين موقعيت بر تحريکاتش – احساساتش – غلبه کند، در واقع مؤثرترين اسلحه را از دست زن سرکش که با آن افتخار مي‌کند انداخته است.

اجراي اين مرحله آداب دارد، و آنان که ترک بستر در جايي ديگر غير از اتاق خواب نباشد، و نبايد اين ترک در غير مکان خلوت زن و مرد باشد و جلو چشم فرزندان نباشد، تا در جلو چشمشان شر و فساد ايجاد نکند ... همچنين نبايد در انظار ديگران باشد بطوريکه زن را ذليل کند يا کرامت او را از بين ببرد در نتيجه نافرماني او بيشتر شود، چون هدف علاج نافرماني است نه خوار کردن زن و تباه کردن فرزندان، هدف از اجراي اين مرحله همين دو مقصد – علاج نافرماني زن و حفاظت فرزندان از تباهي – است زيرا مراد از اجراي اين مرحله حاصل کردن هر دو هدف است.

اما گاهي اين اقدام (ترک بستر) هم مؤثر واقع نمي‌شود ... پس آيا در اينصورت خانواده به حال خود رها شود تا از بين برود؟ در اين حال اقدام ديگري وجود دارد که اگرچه شديدتر است ولي از اينکه کلاً خانواده متلاشي شود بهتر است.

) واضربوهن ( «و آنانرا بزنيد» توجه به تمام مفاهيم گذشته و هدف از تمام اين اقدامات مانع از اين مي‌شود که اين زدن را عذابي بمنظور انتقام گرفتن از زن يا اهانتي بمنظور ذليل و خوار کردن زن و وادار ساختن او به زندگي‌اي که به آن راضي نيست، بدانيم. بلکه يک وسيله تربيتي قلمداد مي‌شود که شوهر با عاطفه‌اي مربيگرانه آن را بکار مي‌گيرد، کاري که پدر با فرزندانش و معلم با شاگردانش انجام مي‌دهد.

علت مباح شدن اين اقدامات اينست که از عواقب نافرماني زن و تبديل شدن آن به يک معضل خانوادگي جلوگيري شود، ضمناً مردان هم از سوء استفاده از اين امر بر حذر داشته شده‌اند، و پيامبر اکرمr با سنت عملي در خانواده‌اش و توجيهات گفتاريش خود عهده‌دار اين امر شده و در احاديث خود بسياري از مفاهيم را تصحيح کرده است :

از معاويه بن حيدهt روايت است که گفت : اي رسول خدا! زنان بر ما چه حقي دارند؟ فرمود : (أن تطعمها إذا طعمت، و تکسوها إذا اکتسيت، ولاتضرب الوجه، ولاتقبح، ولاتهجر إلا في البيت)[1]. «(حق همسرانتان بر شما آن است که) هرگاه غذا خوردي به او هم غذا بدهي، و وقتي لباس خريدي براي او هم لباس بخري، و بر چهره و صورت او سيلي نزني، و با وي سخن بد نگوئي و بستر او را ترک نکني مگر در خانه‌ات».

از اياس بن عبدالله بن ابي ذبابt روايت است که گفت : پيامبرr فرمود : (لاتضربوا إماء الله) «زنان را نزنيد»سپس عمرt نزد پيامبرr آمد و گفت : زنان بر شوهرانشان جسور شده‌اند؛ پيامبرr اجازه زدن زنان را صادر کرد، پس از آن زنان زيادي به خانه پيامبرr رفتند و از شوهرانشان شکايت کردند. پيامبرr فرمود : (ولقد أطاف بآل بيت محمد نساء کثير يشکون أزواجهن، ليس أولئک بخيارکم)[2] «زنان زيادي پيش خانوادة محمدr مراجعه کرده و از شوهرانشان شکايت کرده‌اند، آنان، شوهران بهترين شما نيستند».

از عبدالله بن زمع

ه روايت است که گفت : از پيامبرr شنيدم که مي‌فرمود : (يعمد أحدکم فيجلد امرأته جلد العبد فلعله يضاجعها من آخر يومه)[3] «بعضي از شما همسرشان را مانند برده شلاق مي‌زنند، در حاليکه شايد در آخر همان روز با او همبستر شوند».

به هر حال براي اين اقدامات حد و مرزي است که نبايد از آن تجاوز کرد وهر وقت در يکي از اين مراحل هدف تحقق يابد، در همان مرحله توقف کند : ) فَإن أطَعنَکُم فَلاَتَبغُوا عَلَيهِنَّ سَبِيلاً ( «پس اگر از شما اطاعت کردند بر آنان ستم نکنيد».

لذا هنگام تحقق هدف، وسيله از اعتبار مي‌افتد، و اين دلالت مي‌کند بر اينکه هدف از اين اقدامات، مطيع ساختن زن است نه خوار و ذليل کردن او؛ چون با اين امر بنياد خانواده که اساس جامعه است اصلاح نمي‌شود.

نص آيه دلالت بر اين دارد که عبور از اين مراحل بعد از تحقق اطاعت، ظلم و تحکم و تجاوز است : )فَلاَتَبغُوا عَلَيهِنَّ سَبِيلاً (، سپس بعد از اين نهي خداوند به همان روشي که قرآن در ترغيب و ترهيب دارد، بزرگي و والا مقامي خود را يادآوري مي‌کني تا قلبها مطمئن و سرها فروهشته شوند، و احساسات ظالمانه و غرورآميز از بين بروند.[4]



--------------------------------------------------------------------------------

[1]) صحيح : [ص. جه 1500]، د (2128/180/6)، جه (1850/593/1).

[2]) حسن صحيح : [ص. جه 1615]، د (2132/183/6)، جه (1985/638/1).

[3]) متفق عليه : خ (4992/705/8)، م (2855/2091/4)، ت (3401/111/5).

[4]) الظلال : (358 / 362/2).