“မြန်မာမှာ အသုံးများတဲ့ သင်ကြားနည်း ၂၁ နည်း”

သင်ကြားနည်းကောင်းဆိုတာ တစ်ခုတည်း မရှိပါဘူး။ သင်ခန်းစာရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်၊ ကျောင်းသားတွေရဲ့ လိုအပ်ချက်နဲ့ သင်ယူမှုအခြေအနေပေါ်မူတည်ပြီး သင့်တော်တဲ့ နည်းလမ်းကို ရွေးချယ်အသုံးပြုနိုင်အောင် Tr.Amelia ကမျှဝေပေးလိုက်ပါတယ်ရှင့်။

၁။ မေးခွန်းမေး သင်ကြားနည်း (Questioning Method)
ကျောင်းသားများကို မေးခွန်းများမေး၍ စဉ်းစားခိုင်းပြီး သင်ယူစေသော နည်းလမ်း။

၂။ ပုံပြင်ပြော သင်ကြားနည်း (Storytelling Method)
အကြောင်းအရာကို ပုံပြင်၊ ဖြစ်ရပ်မှန်များဖြင့် ချိတ်ဆက်၍ သင်ကြားခြင်း။

၃။ ဟောပြောဆွေးနွေး သင်ကြားနည်း (Lecture Discussion Method)
ဆရာက ရှင်းပြပြီး ကျောင်းသားများနှင့် ဆွေးနွေးဖလှယ်ခြင်း။

၄။ Strip Story နည်း (Strip Story Method)
ဇာတ်လမ်းအပိုင်းအစများကို စီစဉ်ခိုင်း၍ သဘောတရားကို နားလည်စေခြင်း။

၅။ သရုပ်ပြ သင်ကြားနည်း (Demonstration Method)
လုပ်ဆောင်ပုံကို လက်တွေ့ပြသ၍ သင်ကြားခြင်း။

၆။ အခြေအနေမှ စည်းမျဉ်းဖော်ထုတ်နည်း (Inductive Method)
ဥပမာများမှတစ်ဆင့် စည်းမျဉ်း၊ သဘောတရားကို ကိုယ်တိုင်ရှာဖွေစေခြင်း။

၇။ ပြဿနာဖြေရှင်းနည်း (Problem Solving Method)
ပြဿနာတစ်ခုကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ၍ အဖြေရှာစေခြင်း။

၈။ ရှာဖွေတွေ့ရှိ သင်ယူနည်း (Discovery Method)
ကျောင်းသားများကို ကိုယ်တိုင်ရှာဖွေတွေ့ရှိအောင် လမ်းညွှန်ပေးခြင်း။

၉။ Inquiry-Based Learning (စူးစမ်းလေ့လာ သင်ယူနည်း)
မေးခွန်းထုတ်၊ သုတေသနပြု၊ သက်သေအထောက်အထားရှာဖွေ၍ သင်ယူစေခြင်း။

၁၀။ လေ့လာကြည့်ရှု သင်ကြားနည်း (Observation Method)
အရာဝတ္ထု၊ ဖြစ်စဉ်များကို စနစ်တကျ ကြည့်ရှုလေ့လာစေခြင်း။

၁၁။ သရုပ်ဆောင် သင်ကြားနည်း (Role Playing Method)
အခြေအနေတစ်ခုကို သရုပ်ဆောင်စေ၍ အတွေ့အကြုံရယူစေခြင်း။

၁၂။ အတွေးအမြင်ဖော်ထုတ်နည်း (Brainstorming Method)
အကြံဉာဏ်များကို လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်စေခြင်း။

၁၃။ ပူးပေါင်းသင်ယူနည်း (Cooperative Learning Method)
အဖွဲ့လိုက် ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်၍ သင်ယူခြင်း။

၁၄။ Fishbowl ဆွေးနွေးနည်း (Fishbowl Technique)
အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ ဆွေးနွေးနေစဉ် အခြားသူများက လေ့လာပြီး နောက်မှ ပါဝင်ဆွေးနွေးခြင်း။

၁၅။ နှစ်ယောက်တစ်တွဲ ဖလှယ်ဆွေးနွေးနည်း (Dyadic Exchange Method)
ကျောင်းသားနှစ်ဦးစီ တွဲဖက်ဆွေးနွေး၍ အမြင်ဖလှယ်ခြင်း။

၁၆။ လက်တွေ့စမ်းသပ် သင်ကြားနည်း (Laboratory Method)
စမ်းသပ်မှုများ၊ လက်တွေ့လုပ်ဆောင်မှုများဖြင့် သင်ယူခြင်း။

၁၇။ ကွင်းဆင်းလေ့လာနည်း (Field Trip Method)
ပြင်ပနေရာများသို့ သွားရောက်လေ့လာ၍ သင်ယူခြင်း။

၁၈။ Simulation & Games နည်း (Simulation and Games Method)
ဂိမ်းများ၊ အတုယူအခြေအနေများမှတစ်ဆင့် သင်ယူခြင်း။

၁၉။ Nominal Group Process Method
တစ်ဦးချင်း အကြံထုတ်၊ အဖွဲ့လိုက် ဆွေးနွေးပြီး ဦးစားပေးရွေးချယ်ဆုံးဖြတ်ခြင်း။

၂၀။ Peer Learning Method (အချင်းချင်း သင်ယူနည်း)
ကျောင်းသားအချင်းချင်း ရှင်းပြသင်ကြား၍ သင်ယူခြင်း။

၂၁။ Think–Pair–Share Method (စဉ်းစား–တွဲဖက်–မျှဝေ နည်း)
တစ်ဦးချင်း စဉ်းစားပြီး၊ အတွဲလိုက် ဆွေးနွေးကာ အတန်းရှေ့တွင် မျှဝေခြင်း တို့ပဲဖြစ်ပါတယ်ရှင့်။

#TeachingMethods #TeacherDevelopment #StudentCenteredLearning #LifelongLearning

ဆွေ ၇-ဆက်၊ မျိုး ၇-ဆက်
================================

ဆွေမျိုးတော်စပ်မှု
------------------------------------------------------------
"သွေးတစ်စက်၊ အရိုးတစ်ခဲ" ဟူသော မြန်မာစကားသည် ဆွေမျိုးတော်စပ်မှု၏ အရေးပါပုံကို ဖော်ပြနေသကဲ့သို့ ဗုဒ္ဓသာသနာတော်တွင်လည်း ဆွေမျိုးတော်စပ်မှုကို စနစ်တကျ သတ်မှတ်ဖော်ပြထားသည်။ ယနေ့ခေတ်၌ "ဆွေမျိုး" ဟုဆိုလျှင် အနီးစပ်ဆုံး မိသားစုကိုသာ ရည်ညွှန်းလေ့ရှိကြသော်လည်း ရှေးဟောင်းဝိနည်းကျမ်းများနှင့် မြန်မာစာပေများ၌မူ ဆွေမျိုး၏ နယ်ပယ်ကို အလွန်ကျယ်ပြန့်စွာ သတ်မှတ်ထားကြောင်း တွေ့ရသည်။

ဝိနည်းပိဋကတ်တော်၏ သတ်မှတ်ချက်
------------------------------------------------------------
ဝိနည်းပိဋကတ်တော်၌ "ဉာတိက"ဟူသော ဝေါဟာရကို ဆွေမျိုးတော်သူဟု သတ်မှတ်ထားပြီး၊ မိမိမှ အထက် (၇) ဆက်နှင့် အောက် (၇) ဆက်တိုင် ရေတွက်၍ အကျုံးဝင်သူများကို "ဉာတိက"ဟု အသိအမှတ်ပြုထားသည်။

ထို (၇) ဆက်အတွင်း မပါဝင်သူများကိုမူ "အညာတိက"ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး၊ "ဆွေမျိုးမတော်သူ" ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ဖြစ်သည်။

ဤသတ်မှတ်ချက်သည် သာမန် မျိုးရိုးမှတ်တမ်းတစ်ခုသာ မဟုတ်ဘဲ သံဃာ့ဝိနည်း၊ အလှူခံယူမှု၊ ပစ္စည်းအသုံးပြုမှု၊ ကပ္ပိယကိစ္စများ၌လည်း အရေးကြီးသော အခြေခံသတ်မှတ်ချက်တစ်ရပ် ဖြစ်လေသည်။

အထက် (၇) ဆက်ကို မည်သို့ရေတွက်သနည်း
------------------------------------------------------------
မြန်မာစာပေကျမ်းများတွင် ဝေါဟာရအသုံးအနှုန်း အနည်းငယ်ကွဲပြားသော်လည်း အဓိပ္ပာယ်မှာ တူညီကြသည်။

အချို့ကျမ်းများ၌ -

ဘ၊ ဘိုး၊ ဘေး၊ ဘီ၊ ဘင်၊ ဘောင်၊ ဘော
ဟု ရေတွက်ကြသည်။

အခြားကျမ်းများ၌ -

ဘ၊ ဘိုး၊ ဘေး၊ ဘီ၊ ဘင်၊ ညှောက်၊ စေ့
ဟူ၍လည်းကောင်း၊

ဘ၊ ဘိုး၊ ဘေး၊ ဘီ၊ ဘဲ့၊ ဘော့၊ ဘွေး
ဟူ၍လည်းကောင်း အသုံးပြုကြသည်။

တချို့ဆရာတော်များက -

အဖ၊ အဖိုး၊ အဘွေး၊ အဘဲ၊ အဘီ၊ အဘော၊ အဘောင်
ဟု စဉ်ဆက်သတ်မှတ်ကြသည်။

ထိုသို့ ဝေါဟာရများ ကွဲပြားသော်လည်း "မိမိ၏ မျိုးရိုးကို အထက် (၇) ဆက်တိုင်" ရေတွက်ခြင်းဟူသော အဓိပ္ပာယ်မှာ တူညီနေသည်။

အောက် (၇) ဆက်ကို မည်သို့ရေတွက်သနည်း
------------------------------------------------------------
အောက်မျိုးဆက်ကိုလည်း ကျမ်းမူအမျိုးမျိုးတွင် အနည်းငယ်ကွဲပြားစွာ ဖော်ပြထားသည်။

အသုံးများသော စဉ်မှာ -

သား၊ မြေး၊ မြစ်၊ တီ၊ တွတ်၊ ကျွတ်၊ ကျွတ်ဆက်
ဖြစ်သည်။

အချို့မူ၌ -

သား၊ မြေး၊ မြစ်၊ တီ၊ ကျွတ်၊ ဆတ်၊ ဆက်
ဟု ဖော်ပြပြီး၊

အခြားမူ၌ -

သား၊ မြေး၊ မြစ်၊ တီ၊ မြှော့၊ ကျွတ်၊ ကျွတ်ဆက်
ဟုလည်း တွေ့ရသည်။

ဤသည်တို့သည် ဝေါဟာရကွဲပြားမှုသာ ဖြစ်ပြီး အောက် (၇) ဆက်တိုင်ကို ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်သည်။

မဃဒေဝလင်္ကာဆရာ၏ မှတ်သားဖွယ် လင်္ကာ
------------------------------------------------------------
ရှေးပညာရှင်များသည် အလွယ်တကူ မှတ်သားနိုင်ရန် လင်္ကာများဖြင့်လည်း ရေးသားထားခဲ့ကြသည်။

"ဆွေစုမျိုးစစ်၊ ခုနစ်ဝင်ထ၊
ကိုယ့်ထက်မှလျှင်၊ အဘ အဘိုး၊
ခေါ်ရိုးစဉ်ရှေး၊ အဘေး အဘဲ၊
တစ်ကွဲ အဘွေး၊ တရေး အဘော်။
အောက်သော် တခြား၊ သားနှင့် မြေး မြစ်၊
တစ်ဆစ် တီ မြှော့၊ မှတ်လော့ ကျွတ် ဆက်၊
ကျမ်းဂန်ထွက်၏။"

ဤလင်္ကာသည် ဆွေမျိုး (၇) ဆက်ကို စနစ်တကျ မှတ်သားနိုင်စေရန် ရေးစပ်ထားသော စာပေအမွေအနှစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

ဆွေမျိုးဟူသည် သွေးသားမျှ မဟုတ်
------------------------------------------------------------
ဗုဒ္ဓသာသနာတော်တွင် ဆွေမျိုးတော်စပ်မှုကို အသိအမှတ်ပြုထားသော်လည်း မြတ်စွာဘုရားရှင်က သွေးသားဆက်နွယ်မှုထက် တရားဓမ္မဖြင့် ဆက်နွယ်မှု ကို ပို၍ အလေးထားတော်မူသည်။

မိဘကို ကျေးဇူးသိတတ်သူ၊ ဆွေမျိုးများကို စောင့်ရှောက်သူ၊ အချင်းချင်း မေတ္တာထားသူသည် မိမိမျိုးရိုးကို ဂုဏ်တင်သူ ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ဆွေမျိုးဖြစ်ရုံနှင့် မလုံလောက်သေး။ သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာတို့ဖြင့် မိမိကိုယ်ကို မြှင့်တင်သူသာ မျိုးရိုးကို အမှန်တကယ် မြင့်မားစေသူ ဖြစ်သည်။

မှတ်သားဖွယ် သင်ခန်းစာ
------------------------------------------------------------
ယနေ့ခေတ်တွင် မိသားစုငယ်များသာ နေထိုင်လာကြသဖြင့် အဘိုး၊ အဘွားအထက် မျိုးဆက်များကိုပင် မသိတော့သည့် အခြေအနေများ တွေ့ရသည်။ ရှေးပညာရှင်များကမူ မျိုးရိုးအစဉ်ကို (၇) ဆက်တိုင် သိရှိမှတ်သားစေခြင်းဖြင့် ကျေးဇူးတရားကို မမေ့စေရန်၊ ဆွေမျိုးစည်းလုံးမှုကို ထိန်းသိမ်းစေရန်၊ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်း၏ အခြေခံအုတ်မြစ်ကို ခိုင်မာစေရန် ရည်ရွယ်ခဲ့ကြသည်။

"ဆွေ (၇) ဆက်၊ မျိုး (၇) ဆက်" ဟူသော အယူအဆသည် ရှေးမြန်မာတို့၏ မျိုးရိုးစဉ်ဆက်ကို မှတ်သားထားသော ဓလေ့တစ်ခုမျှသာ မဟုတ်ဘဲ၊ ဗုဒ္ဓသာသနာတော်၏ ဝိနည်းကျမ်းများကပင် အသိအမှတ်ပြုထားသော ဉာတိတရား၏ အတိုင်းအတာတစ်ရပ် ဖြစ်ပါသည်။ ထိုသို့ သတ်မှတ်ထားခြင်းသည် ဆွေမျိုးအချင်းချင်း မေတ္တာ၊ ဂရုဏာ၊ ကျေးဇူးသိတတ်မှုနှင့် အပြန်အလှန် စောင့်ရှောက်ရမည့် တာဝန်ဝတ္တရားများကို သတိပေးထားခြင်းလည်း ဖြစ်၏။

သို့ရာတွင် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ အဆုံးအမအရ သွေးသားတော်စပ်မှုထက် သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာတို့ဖြင့် ချိတ်ဆက်ထားသော ဓမ္မဆွေမျိုးဘဝက ပို၍ မြင့်မြတ်လှသည်။ မိဘကို ရိုသေခြင်း၊ ဆွေမျိုးကို စောင့်ရှောက်ခြင်း၊ ကျေးဇူးကို သိတတ်ခြင်းနှင့် ကုသိုလ်ကောင်းမှုများကို အတူတကွ ပြုလုပ်ခြင်းတို့သည်သာ မိမိ၏ မျိုးရိုးကို ဂုဏ်တင်ရာရောက်သလို၊ သာသနာတော်ကိုလည်း ကြည်ညိုထိန်းသိမ်းရာ ရောက်ပေသည်။

ထို့ကြောင့် "ဆွေ (၇) ဆက်၊ မျိုး (၇) ဆက်" ဟူသော စကားရပ်ကို ကြားရတိုင်း မျိုးရိုးစဉ်ဆက်ကိုသာ သတိရရုံမက၊ ကျေးဇူးတရားကို အောက်မေ့၍ မေတ္တာဖြင့် ဆက်ဆံနေထိုင်ကာ ဓမ္မဆွေမျိုးကောင်းတစ်ဦး ဖြစ်အောင် ကြိုးစားကျင့်သုံးကြပါစို့။ (ပြီး)

သျှင်ပျို(ဉာဏပဒေသာ)

ကိုးကား/-
(ပါရာဇိကဏ်၊ ပါ။ ၃၀၇။ ဋ္ဌ။ ဒု- ၂၀၀။ ၎င်း ပါ။ ၃၃၃။ ဋ္ဌ။ ၂၆၄။)

စကားလက်ဆောင် -
“အသိပညာသည်သာ ဘဝ၏ အလင်းရောင်ဖြစ်ပါသည်။
ဤ ‘ဉာဏပဒေသာ’ မှ ရရှိသော အသိအမြင်များဖြင့် မိမိနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ကို အကျိုးပြုနိုင်သော ပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်ပါစေ။”

မှတ်ချက်။ ။ လွတ်လပ်စွာ ကူးယူဖော်ပြခွင့်ပြုပါသည်။

#အသိပညာရေးဆိုင်ရာပရဟိတဖောင်ဒေးရှင်း
#သျှင်ပျို_ဉာဏပဒေသာ #ဉာဏပဒေသာ #ÑăṇaPadesă