ဗြိတိသျှခေတ် မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ စီးပွားရေးသမိုင်းမှာ ချစ်တီးကုလား လို့ခေါ်တဲ့ အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း တမီးလ်နန်းဒူးဒေသက နတ်တူကော့တဲ (Nattukottai Chettiars) တွေရဲ့ အခန်းကဏ္ဍက အလွန်ကြီးမားသလို အလွန်လည်း ရှုပ်ထွေးပါတယ်။ ၁၈၅၂ ခုနှစ် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ဒုတိယစစ်ပွဲအပြီး အောက်မြန်မာပြည်ကို သိမ်းပိုက်လိုက်ချိန်မှာ ဗြိတိသျှတွေက ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသကြီးတစ်ခုလုံးကို ကမ္ဘာ့ဆန်အိုးကြီး ဖြစ်လာဖို့ စီမံကိန်းချပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တောကြီးမျက်မည်းတွေကို ခုတ်ထွင်ရှင်းလင်းပြီး လယ်လုပ်ဖို့အတွက် မြန်မာလယ်သမားတွေမှာ အရင်းအနှီး ငွေကြေးမရှိပါဘူး။ အဲဒီအချိန်က ဗြိတိသျှဘဏ်ကြီးတွေကလည်း ဆင်းရဲတဲ့ လယ်သမားတွေကို အာမခံမရှိဘဲ ငွေမချေးရဲကြပါဘူး။ ဒီကွက်လပ်ကို ဖြည့်ဖို့အတွက် ဗြိတိသျှအစိုးရက အိန္ဒိယက ချစ်တီးတွေကို တံခါးဖွင့် ဖိတ်ခေါ်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ၁၈၆၉ ခုနှစ် စူးအက်တူးမြောင်း ဖွင့်လိုက်တာနဲ့ ဆန်ဈေးကွက် ပိုကျယ်လာပြီး ချစ်တီးတွေလည်း ပိုဝင်လာခဲ့ပါတယ်။

ချစ်တီးတွေရဲ့ လုပ်ငန်းလည်ပတ်ပုံက အလွန်စနစ်ကျပြီး ခိုင်မာပါတယ်။ သူတို့ဟာ အိန္ဒိယက သူတို့အချင်းချင်းဆီကနေ အတိုးနှုန်းသက်သာစွာနဲ့ ငွေအရင်းအနှီးယူလာပြီး မြန်မာလယ်သမားတွေကို အတိုးနှုန်း တစ်လကို ၁.၅ ရာခိုင်နှုန်းကနေ ၃ ရာခိုင်နှုန်းလောက်အထိနဲ့ ပြန်ချေးပါတယ်။ ဒီနှုန်းထားက ဒီနေ့ခေတ်ကြည့်ရင် များတယ်ထင်ရပေမယ့် အဲဒီခေတ်က မြန်မာပြည်တွင်းက အခြားငွေတိုးချေးသူတွေရဲ့ နှုန်းထားထက်စာရင် သက်သာတယ်လို့ မှတ်တမ်းတွေမှာ ဆိုပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ အားသာချက်က ငွေလိုရင် ချက်ချင်းထုတ်ပေးတာ၊ စာရွက်စာတမ်း တိကျတာနဲ့ ဘဏ်လုပ်ငန်း ကွန်ရက်ကျယ်ပြန့်တာတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအရင်းအနှီးတွေကြောင့်ပဲ မြန်မာလယ်သမားတွေဟာ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်က ဧကသန်းချီတဲ့ မြေရိုင်းတွေကို ဓာတ်မြေသြဇာ၊ မျိုးစပါးနဲ့ လုပ်သားငှားရမ်းခတွေ သုံးပြီး စိုက်ပျိုးမြေအဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်လောက်အထိတော့ ချစ်တီးတွေနဲ့ မြန်မာလယ်သမားတွေကြားမှာ အပြန်အလှန် အကျိုးပြုတဲ့ ဆက်ဆံရေး ရှိခဲ့တယ်လို့ ဆိုရပါမယ်။

ပြဿနာက ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ် ကမ္ဘာ့စီးပွားပျက်ကပ် (Great Depression) ဆိုက်ရောက်လာတဲ့အချိန်မှာ စတင်ပါတယ်။ ကမ္ဘာ့ဆန်ဈေးက ထိုးကျသွားတော့ မြန်မာလယ်သမားတွေဟာ ချစ်တီးတွေဆီက ယူထားတဲ့ အတိုးရော အရင်းပါ ပြန်မဆပ်နိုင်တော့ပါဘူး။ ဗြိတိသျှဥပဒေက စာချုပ်စာတမ်း အတိအကျရှိရင် မြေကို သိမ်းပိုင်ခွင့် ပေးထားပါတယ်။ ချစ်တီးတွေကလည်း သူတို့ငွေ ပြန်ရဖို့အတွက် ဥပဒေအတိုင်း လယ်မြေတွေကို သိမ်းယူလိုက်ကြပါတယ်။ သမိုင်းအထောက်အထားတွေအရ ၁၉၃၀ ကနေ ၁၉၃၈ ခုနှစ် ကာလအတွင်းမှာ အောက်မြန်မာပြည်က လယ်မြေ ဧကပေါင်း ၂ သန်းခွဲကနေ ၃ သန်းလောက်အထိ ချစ်တီးတွေလက်ထဲ ရောက်သွားခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ အောက်မြန်မာပြည် စိုက်ပျိုးမြေဧရိယာရဲ့ လေးပုံတစ်ပုံ (၂၅ ရာခိုင်နှုန်း) လောက်အထိ ရှိနေတာပါ။ အဲဒီခေတ်က ထုတ်ပြန်ခဲ့တဲ့ "Burma Provincial Banking Enquiry Committee" အစီရင်ခံစာတွေမှာ ဒီကိန်းဂဏန်းတွေကို အတိအကျ တွေ့နိုင်ပါတယ်။

ဒီလို လယ်မြေတွေ သိမ်းယူလိုက်တာကြောင့် မြန်မာလယ်သမားတွေဟာ ကိုယ့်မြေပေါ်မှာ ကိုယ်ပြန်ပြီး သီးစားခပေး လုပ်ကိုင်ရတဲ့ ဘဝ၊ ဒါမှမဟုတ် လယ်မဲ့ယာမဲ့ ဘဝကို ရောက်သွားခဲ့ရပါတယ်။ ဒါဟာ ၁၉၃၀ ဆရာစံ လယ်သမားအရေးတော်ပုံ ပေါ်ပေါက်လာရခြင်းရဲ့ အဓိက စီးပွားရေး အကြောင်းရင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ချစ်တီးတွေက ရလာတဲ့ အမြတ်ငွေတွေကို မြန်မာပြည်မှာ ပြန်မမြှုပ်နှံဘဲ သူတို့အမိမြေကို ပြန်ပို့ကြတာမို့ တိုင်းပြည်ရဲ့ စီးပွားရေး သွေးထွက်လွန်တယ်ဆိုပြီး အမျိုးသားရေး လှုပ်ရှားသူတွေက ရှုမြင်ကြပါတယ်။

ရောက်ခဲ့ပါတယ်။ ၁၈၈၅ ခုနှစ် သီပေါမင်း ပါတော်မူပြီး အထက်မြန်မာပြည်ကို အင်္ဂလိပ်သိမ်းလိုက်တဲ့အချိန်ကစပြီး ချစ်တီးတွေ အထက်ဖက်ကို တက်လာကြပါတယ်။ မန္တလေး၊ စစ်ကိုင်း၊ မုံရွာ၊ ပခုက္ကူ စတဲ့ မြို့ကြီးတွေမှာ ရုံးခန်းဖွင့်ပြီး ငွေချေးလုပ်ငန်းတွေ လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြတဲ့ မှတ်တမ်းတွေ ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သူတို့ရဲ့ လုပ်ပိုင်ခွင့်နဲ့ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကတော့ အောက်မြန်မာပြည်နဲ့ ယှဉ်ရင် အများကြီး နည်းပါးသလို ကွာခြားချက်တွေလည်း ရှိပါတယ်။

အဓိက ကွာခြားချက်ကတော့ "မြေယာပိုင်ဆိုင်ခွင့် ဥပဒေ" ကြောင့်ပါပဲ။ အောက်မြန်မာပြည်မှာ ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ လယ်မြေဆုံးရှုံးမှု ပြဿနာတွေကို သင်ခန်းစာယူပြီး အင်္ဂလိပ်အစိုးရက အထက်မြန်မာပြည်မှာ ၁၈၈၉ ခုနှစ် အထက်မြန်မာပြည် မြေယာနှင့် အခွန်စည်းမျဉ်းဥပဒေ (Upper Burma Land and Revenue Regulation) ကို ပြဌာန်းခဲ့ပါတယ်။ ဒီဥပဒေအရ အထက်မြန်မာပြည်က မြေအများစုကို "နိုင်ငံပိုင်မြေ" (State Land) အဖြစ် သတ်မှတ်ထားပြီး လယ်သမားမဟုတ်သူတွေ (Non-agriculturists) လက်ထဲကို မြေလွှဲပြောင်းရောင်းချခွင့်ကို အတော်လေး ကန့်သတ်ချုပ်ချယ်ထားပါတယ်။ ဒါကြောင့် ချစ်တီးတွေအနေနဲ့ အောက်မြန်မာပြည်မှာလို လယ်သိမ်းပြီး မြေရှင်ကြီးတွေ လုပ်ခွင့်မရခဲ့ပါဘူး။

နောက်တစ်ချက်က စီးပွားရေး သဘာဝ မတူတာပါ။ အောက်မြန်မာပြည်က တောရိုင်းတွေကို ခုတ်ထွင်ပြီး စပါးစိုက်ဖို့ ငွေအရင်းအနှီး အလုံးအရင်း လိုအပ်တဲ့ ဒေသဖြစ်လို့ ချစ်တီးတွေရဲ့ အခန်းကဏ္ဍက အဓိက ကျခဲ့ပါတယ်။ အထက်မြန်မာပြည်ကျတော့ ရှေးဘုရင်တွေလက်ထက် ကတည်းက တည်ငြိမ်ပြီးသား စိုက်ပျိုးရေးစနစ် ရှိနေပြီး၊ စပါးထက် ပဲ၊ ပြောင်း၊ နှမ်း၊ ဝါ စတဲ့ ယာသီးနှံတွေကို အဓိကထား စိုက်ပျိုးတာမို့ စပါးစိုက်သလောက် အရင်းအနှီး မကြီးပါဘူး။ ဒါကြောင့် အထက်မြန်မာပြည်က လယ်သမားတွေက ချစ်တီးတွေဆီမှာ ငွေချေးရတဲ့ ပမာဏ နည်းပါးပါတယ်။

ဒါကြောင့် အထက်မြန်မာပြည်ရောက် ချစ်တီးတွေဟာ လယ်ယာမြေ လုပ်ငန်းထက် ကုန်သည်ပွဲစားတွေ၊ ဈေးသည်တွေကို ငွေချေးတာ၊ ရွှေပေါင်ငွေချေးလုပ်ငန်း လုပ်တာတွေကို ပိုပြီး အားပြုလုပ်ကိုင်ခဲ့ကြပါတယ်။ မန္တလေးမြို့ ၈၄ လမ်း၊ ၈၆ လမ်း ဝန်းကျင်နဲ့ ဈေးချိုတဝိုက်မှာ ချစ်တီးရုံးခန်းတွေ အများကြီး ရှိခဲ့ပေမယ့် သူတို့ဟာ အောက်မြန်မာပြည်မှာလို လယ်သမားတွေကို ဒေဝါလီခံစေပြီး လယ်ဧက သန်းချီ ပိုင်ဆိုင်သွားတဲ့ အဆင့်ထိတော့ အထက်ပိုင်းမှာ မလုပ်နိုင်ခဲ့ပါဘူး။

၁၉၄၂ ခုနှစ် ဂျပန်ဝင်လာတဲ့အခါမှာတော့ ချစ်တီးအများစုဟာ အိန္ဒိယကို ထွက်ပြေးကြရပြီး သူတို့ပိုင်ဆိုင်တဲ့ စာရွက်စာတမ်းတွေ၊ ပိုင်ဆိုင်မှုတွေ အများကြီး ကျန်ခဲ့ပါတယ်။ လွတ်လပ်ရေး ရပြီးနောက် ၁၉၄၈ နဲ့ ၁၉၅၃ လယ်ယာမြေ နိုင်ငံပိုင်ပြုလုပ်ရေး အက်ဥပဒေတွေအရ ဖဆပလ အစိုးရက ဒီမြေတွေကို လျော်ကြေး အနည်းငယ်သာပေးပြီး ပြန်သိမ်းယူခဲ့လိုက်တာကြောင့် ချစ်တီးခေတ် နိဂုံးချုပ်သွားခဲ့ရပါတယ်။

ဓာတ်ပုံထဲက ဘုရားကျောင်း ဆိုင်းဘုတ်ပေါ်မှာ ရေးထားတဲ့ (N.K.T) ဆိုတာ ဒီအဆောက်အအုံရဲ့ သမိုင်းကြောင်းကို ဖော်ပြနေတဲ့ သော့ချက်ပါပဲ။ N.K.T ဆိုတာ Nattukottai Chettiar (နတ်တူကော့တဲ ချစ်တီး) ကို အတိုကောက် ရေးထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ရန်ကုန်မြို့လယ် ရွှေဘုံသာလမ်း (ယခင် မဂိုလမ်း) ဆိုတာ ကိုလိုနီခေတ်တုန်းက ချစ်တီးတွေရဲ့ ငွေချေးလုပ်ငန်း အချက်အချာကျတဲ့ နေရာဖြစ်ခဲ့သလို၊ သူတို့ရဲ့ ဘာသာရေးနဲ့ လူမှုရေး စုဝေးရာ နေရာလည်း ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ချစ်တီးတွေရဲ့ ထုံးစံက ရောက်လေရာ အရပ်မှာ သူတို့ ကိုးကွယ်တဲ့ မူရူဂန် (Murugan) ဘုရားကျောင်းတွေကို ဆောက်လုပ်လေ့ရှိပြီး ဒီကျောင်းတွေဟာ ဝတ်ပြုရာ နေရာသက်သက် မဟုတ်ဘဲ သူတို့ လူမျိုးစုရဲ့ "ဘဏ်" သဘောမျိုး၊ ဒါမှမဟုတ် လူမှုရေး အသင်းတိုက် သဘောမျိုးပါ ဆောင်ရွက်လေ့ ရှိပါတယ်။
ခင်ဗျားပြောသလိုပါပဲ၊ ၁၉၄၂ ခုနှစ် ဂျပန်ဝင်လာလို့ စစ်ပြေးချိန်မှာ အများစုက အိန္ဒိယကို ပြန်ပြေးကြပေမယ့် အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် မပြန်နိုင်သူတွေ၊ သို့မဟုတ် မြန်မာပြည်ကိုပဲ ဇာတိလို သဘောထားပြီး ဆက်နေဖို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်သူတွေရဲ့ မျိုးဆက်တွေဟာ ဒီနေ့ထက်ထိ ကျန်ရစ်နေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အရင်ခေတ်ကလို စီးပွားရေး ဩဇာအာဏာ ကြီးမားတဲ့ သူဌေးကြီးတွေ၊ ငွေရှင်ကြေးရှင်တွေ အနေနဲ့ မဟုတ်တော့ဘဲ သာမန် နိုင်ငံသားတွေ အနေနဲ့ပဲ ရပ်တည်နေကြတာ များပါတယ်။

ဒီကျန်ရစ်ခဲ့တဲ့ မျိုးဆက်တွေဟာ နှစ်ကာလ ကြာမြင့်လာတာနဲ့အမျှ မြန်မာ့လူဘောင်ထဲမှာ တော်တော်လေးကို စီးဝင်ရောနှောသွားကြပါပြီ။ တချို့ဆိုရင် ပုံပန်းသဏ္ဍာန်သာ ကုလားရုပ် ပေါက်တော့တယ်၊ စကားပြောရင် ဗမာစစ်စစ်တွေလိုပဲ ပြောကြ၊ ဆိုကြ၊ နေထိုင်ကြတာကို တွေ့ရပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ ဘိုးဘွားတွေ ပိုင်ဆိုင်ခဲ့တဲ့ လယ်မြေတွေ၊ လုပ်ပိုင်ခွင့်တွေ ဆုံးရှုံးသွားခဲ့ပေမယ့် ဒီလို ဘုရားကျောင်းတွေကတော့ သူတို့ရဲ့ သမိုင်းအမွေအနှစ်၊ ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်တစ်ခု အနေနဲ့ ရပ်တည်နေပြီး၊ အဲဒီနေရာတွေမှာပဲ သူတို့ရဲ့ ရိုးရာပွဲတော်တွေကို ဆက်လက် ထိန်းသိမ်း ကျင်းပနေကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။

#crd ကိုစိုင်းမောင်

ပြန်လည်ကူးယူဖော်ပြသည်။

*ကျောင်းကပေးလိုက်သည့်စာတစ်စောင်**
-----------------------------------------
စင်ကာပူနိုင်ငံတွင် စာမေးပွဲမကျင်းပမီ ကျောင်းအုပ်ကြီးက မိဘများထံသို့ ပေးပို့လိုက်သည့် စာတစ်စောင် ဖြစ်ပါသည်။

ချစ်ခင်လေးစားရသော မိဘများခင်ဗျား

မကြာခင်မှာ သားသမီးတွေရဲ့ စာမေးပွဲ စတင်တော့မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီစာမေးပွဲမှာ မိမိတို့ကလေးတွေကို အမှတ်ကောင်းကောင်း ရစေချင်တဲ့အတွက် မိဘတွေအားလုံး စိုးရိမ်ပူပန် နေကြလိမ့်မယ်ဆိုတာ ကျွန်တော်သိပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ တစ်ခုတော့ သတိပေးချင်ပါတယ်။

ယခု စာမေးပွဲဖြေဆိုကြမယ့် ကျောင်းသားတွေထဲမှာ

-       သင်္ချာဘာသာရပ်ကို နားလည်နေဖို့ မလိုအပ်တဲ့ “အနုပညာရှင်” ကလေးတစ်ယောက် ပါဝင်နေနိုင်ပါတယ်။

-       အင်္ဂလိပ်စာပေ သို့မဟုတ် သမိုင်းဘာသာရပ်တွေကို စိတ်မဝင်စားတဲ့ “စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်” သို့မဟုတ် “အစိုးရပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ” ကလေးတစ်ယောက်လည်း ပါဝင်နေနိုင်ပါတယ်။

-       ဓာတုဗေဒအမှတ်တွေဟာ သူ့အနာဂတ်အတွက် အရေးမပါသလို၊ ဘာအကျိုးသက်ရောက်မှုမှလည်း ရှိနိုင်မှာ မဟုတ်တဲ့ “ဂီတပညာရှင်” ကလေးတစ်ယောက်လည်း ပါဝင်နေနိုင်ပါတယ်။

-       ရူပဗေဒ အမှတ်တွေထက် ခန္ဓာကိုယ်ကြံ့ခိုင်သန်စွမ်းမှုက ပိုအရေးကြီးတယ်လို့ထင်နေတဲ့ “အားကစားသမား” ကလေးတစ်ယောက်လည်း ပါဝင်နေနိုင်ပါတယ်။

တကယ်လို့ ခင်ဗျားတို့ရဲ့ကလေးက အမှတ်အများဆုံး ရခဲ့မယ်ဆိုရင်တော့ ဒါဟာ အလွန်ကောင်းမွန်တဲ့ ကိစ္စ တစ်ခုပါ။

ဒါပေမဲ့ အမှတ်မကောင်းခဲ့ရင်လည်း ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ သူတို့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ယုံကြည်မှု (Self-confidence) နဲ့ သူတို့ရဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာ (Sense of dignity) ကိုတော့ မဖျက်ဆီးလိုက်ကြပါနဲ့ဗျာ။

တကယ်လို့ ကလေးတွေက အဆင့်ကောင်းကောင်းတွေကို ယူဆောင်လာမပေးနိုင်ရင်လည်း သူတို့ကို နှစ်သိမ့် ပေးလိုက်ပါ။

“ရပါတယ် … ဒါဟာစာမေးပွဲသေးသေးလေးတစ်ခုပါ” လို့ ပြောပေးလိုက်ပါ။

သူတို့ကို

“မင်းတို့ဟာ ဘဝမှာ ဒီ့ထက်မက ပိုပြီးကြီးကျယ်တဲ့ဟာတွေကို လုပ်ဆောင်နိုင်ဖို့အတွက် ဖြစ်တည်နေတဲ့ သူတွေ” လို့ ပြောပေးလိုက်ပါ။

                                                                         ကျောင်းအုပ်ဆရာကြီး

အထက်ပါစာကို မူရင်းအတိုင်း ဖော်ပြလိုက်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

ထိုစာကိုဖတ်ပြီးနောက် ကျွန်တော့်မှာ အတွေးတွေဆက်ဖြစ်နေခဲ့သည်။

ထိုစာ၏ အနှစ်သာရကို ကျွန်တော် နားလည်လိုက်သည်မှာ

“ငါးတစ်ကောင်ကို သစ်ပင်ပေါ် တက်ခိုင်းပြီး အကဲဖြတ်၍မရ” ဆိုသည့် အချက်ဖြစ်သည်။

စာသင်ကျောင်းတွေက ပုံသေတိုင်းတာသည့်စနစ် (Standardized Testing) များသည် ကလေးတိုင်း၏ ထူးခြားသော ပါရမီကို မတိုင်းတာနိုင်ဟု ဆိုလိုခြင်းဖြစ်ပါသည်။

အနုပညာရှင်တစ်ယောက်အတွက် သင်္ချာထက် ခံစားမှုက အရေးကြီးသလို၊ အားကစားသမား တစ်ယောက် အတွက် ရူပဗေဒထက် ခန္ဓာကိုယ်ကြံ့ခိုင်မှုက ပိုပြီး အရေးကြီးကြောင်း ကျောင်းအုပ်ကြီးက နှိုးဆော်လိုက်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဆရာဝန်တွေ အင်ဂျင်နီယာတွေချည်းသာ ရှိနေသည့်ကမ္ဘာတွင် ပျင်းစရာကောင်းမည်ဆိုသည့် သဘောကိုလည်း ထောက်ပြလိုက်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

ကျောင်းအုပ်ကြီးစာထဲတွင် အသုံးပြုသွားသည့် "Self-confidence" (ကိုယ်ပိုင်ယုံကြည်မှု) နှင့် "Sense of dignity" (ဂုဏ်သိက္ခာ) ဆိုသည့် စကားလုံးနှစ်လုံးကို အလွန်နှစ်သက်မိပါသည်။

စာမေးပွဲကျ၍ သို့မဟုတ် အမှတ်နည်းသွား၍ မိဘ၏ ပြစ်တင်ဝေဖန်ခြင်းကို ခံလိုက်ရသည့် ကလေးသည် “ငါဟာ အသုံးမကျတဲ့ လူတစ်ယောက်” ဟူ၍ သူ့ကိုယ်သူ သတ်မှတ်ပြီး သိမ်ငယ်သွားတတ်သည်။ ထိုစိတ် ဒဏ်ရာသည် သူ့ဘဝတစ်လျှောက်လုံးတွင် သူလုပ်နိုင်သည့် အခြားကိစ္စတွေကိုပါ အဟန့်အတား ဖြစ်သွား စေနိုင်ပါလိမ့်မည်။

မိမိသားသမီးများကို “စာမေးပွဲထက် မင်းတို့ကပိုအရေးကြီးတယ်” ဆိုသည့် စိတ်ဓာတ်မျိုးသွင်းနိုင်ရန် မိဘက အားပေးစကားပြောလိုက်ခြင်းသည် ကလေးတစ်ယောက်ဘဝကို အကြီးမားဆုံးသော ဘေးကင်းလုံခြုံမှု ဖြစ်စေရန် အကာအကွယ်ပေးလိုက်ခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။

တစ်နည်းပြောရလျှင်

“စာမေးပွဲဆိုတာ ဘဝရဲ့ အစိတ်အပိုင်းလေးတစ်ခုသာဖြစ်ပြီး ဘဝတစ်ခုလုံးမဟုတ်ဘူး” ဆိုသည့် အမြင်မျိုး ကလေးတစ်ယောက် သိရှိသွားစေရန် မိဘတွေ၏ အားပေးတိုက်တွန်းမှုလိုအပ်ကြောင်း ပြောလိုရင်းဖြစ်သည်။

ကျွန်တော်ကတော့ စင်ကာပူနိုင်ငံက ကျောင်းအုပ်ကြီးကို ချီးကျူးလေးစားမိပါသည်။ သူက

“ငါတို့ကျောင်းသားတွေကို အမှတ်ထုတ်ပေးတဲ့ စက်ရုပ်တစ်ရုပ်လိုမမြင်ဘူး … လူသားတွေလို့မြင်တယ်” ဟူ၍ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုလိုက်ခြင်းကြောင့်လည်း ဖြစ်ပါသည်။

သူ့ပြောစကားသည် စာမေးပွဲကို ဂရုမစိုက်နဲ့ဟူ၍ ပြောလိုခြင်းမဟုတ်။

“စာမေးပွဲ ရလဒ်ကြောင့် ကလေးရဲ့စိတ်ဓာတ်နဲ့ လူသားပီသမှုကို မဖျက်ဆီးလိုက်ပါနဲ့” ဟူ၍ သတိပေး တောင်းဆိုလိုက်ခြင်းသာဖြစ်သည်။

အထူးသဖြင့် အမှတ်နှင့်တိုင်းတာနေသည့် မြန်မာနိုင်ငံအပါအဝင် အာရှလူ့ဘောင်အဖွဲ့အစည်းအား ဤစာလေး တစ်စောင်သည် အချိန်ကိုက် နှိုးစက်တစ်ခုဖြစ်သည်ဟူ၍ ထင်မြင်မိပါသည်။

ကလေးတစ်ယောက်ကို အမှတ်ကောင်းရအောင် တွန်းအားပေးခြင်းထက်၊ သူ ဘာကို ဝါသနာပါသလဲဆိုတာကို ရှာဖွေပေးပြီး၊ ထိုလမ်းကြောင်းတွင် ယုံကြည်မှုရှိရှိ လျှောက်လှမ်းနိုင်စေရန် ပံ့ပိုးပေးခြင်းကသာ မိဘတွေ ပေးနိုင်သည့် အကောင်းဆုံး အမွေအနှစ် ဖြစ်ပါလိမ့်မည်။
(A Letter from a Principal to Parents ကိုမှီငြမ်းပါသည်)

တင်ညွန့်

၁၆.၁.၂၀၂၆

#Education
########

DTEC, DTED ခေါ်စဥ်အချိန်က
DTEC, DTED ဆိုတာ မူဆင့် + လယ်ဆင့် သင်တန်းပါ ထိုအချိန်က ထိုဘွဲ့များ
နှင့် ဆရာ/မ ဖြစ်သူများသည် ဒီပလိုမာလက်မှတ်ကို တစ်ခါတည်းရရှိပြီးဖြစ်သည်။ သို့ပေမယ့်ခန်အပ်ချိန်တွင် မူလတန်းဆင့်ရာထူးကိုစတင်ခန့်အပ်ပါတယ်။

ထို့နောက် ယခင် မစယနှင့်သာပြီးဆုံးပြီး (ကျောင်းအုပ်များအထိ) အလယ်တန်းဆင့်ပြီးမြောက်နိုင်စေရန်အတွက် လစယ သင်တန်းများကို ထပ်၍ခေါ်ပါတယ်။
( မစယနှင့်လစယများနှစ်ခုပြီးမြောက်သူကိုသာ ဒီပလိုမာလက်မှတ်ရရှိပြီးသူလို့ပဲခေါ်ရပါမည်)

အဲဒီနောက် နေ့စားလပေးတွေခေါ်တယ် .... အတည်ခန့်အပ်ပြီးတဲ့အခါမည်
သည့်သင်တန်းများမှ မရှိသေးသည့်အတွက် မစယ (မူလတန်းဆင့်) သင်တန်းစခေါ်တယ်......မစယ သာပြီး၍ လစယ မပြီးသေးသည့်အတွက် ယခုအခါ Dip Ep ကိုတက်စေခြင်းဖြင့် ပြီးမြောက်မှသာ ဒီပလိုမာလက်မှတ်ရရှိမှာဖြစ်ပါတယ်။

အဲဒီနောက် PPTT ဆက်၍ခေါ်ပါတယ်.....ထိုဘွဲ့သည် မူလတန်းဆင့်နှင့်သာပြီးဆုံးနေသည်ဖြစ်၍ အလယ်တန်းဆင့်လက်မှတ်ရရှိနိုင်ရေးအတွက် နွေရာသီကာလတွင် လုပ်ငန်းခွင်ထဲမှ Dip Ep ကိုတက်စေခြင်းဖြစ်သည်။ သို့မှသာ DTEC. DTED နဲ့ လစယ တို့လို တပြေးညီ ဒီပလိုမာလက်မှတ်ရရှိမှာဖြစ်ပါတယ်။ သို့ပေမယ့်ခန့်အပ်တာသည် မူဆင့်ပဲဖြစ်နေပါအုံးမည်။

လုပ်ငန်းခွင်ထဲကဆရာဆရာမများတွင် မူဆင့်+လယ်ဆင့် ၂ခုလုံးမပြီးမြောက်သေးတဲ့ဝန်ထမ်းရှိနေပါက အားလုံးပြီးမြောက်ကုန်စင်သည်အထိ Dip Ep ကိုခေါ်နေပါအုံးမည်။

ထိုကဲ့သို့ ရေရှည်ကာလတွင်အရင်လို မူဆင့်နှင့်သာသင်တန်းပြီးမြောက်မည့်သူများထပ်မံရှိနေလျှင် ကျန်ရှိသူများတောင်မကုန်သေး၍ ထပ်တိုးများမရှိလေအောင် PPTT တွင် Dip Ep ကိုပါပေါင်း၍ ဆိုလိုသည်က လယ်ဆင့်သင်တန်းပါပေါင်း၍ တက်စေခဲ့ပါသည်။

ဆရာဆရာမတစ်ယောက်သည် ပညာရေးလောကထဲသို့ဝင်ရောက်လာပါက
မူဆင့်+ လယ်ဆင့်ပြီးမြောက်နေသော မူလတန်းဆင့်သင်ဆရာ/မတစ်ယောက်ဖြစ်နေရမည်ဟုဆိုလိုပါသည်။ သို့မှသာရာထူးတိုးသည်ရှိသော် သင်ကြားတတ်မြောက်ပြီးသော အတွေ့အကြုံအဆင်သင့်ရှိနေမည်ကိုရည်ညွှန်းပါတယ်။

ထို့ကြောင့် ရာထူးအခေါ်အဝေါ်ပြောင်းလဲခဲ့သည့်နှစ်တွင် ဒီပလိုမာရရှိပြီးသော မူလ DTEC,DTED.လစယ သမားများသည် Dip Epကိုတက်စရာမလိုခြင်းဖြစ်၍
ဒီမလိုမာလက်မှတ်မရရှိသေးသူများဖြစ်သော နေ့စားလပေးချိန်ခါကဝင်ခဲ့သော မစယများနှင့် Dip Epနှင့်တွဲ၍ မတက်ခဲ့ရသော PPTT များကိုသာ အလယ်တန်းဆင့်သင်တန်းမရှိသေးသော သို့မဟုတ် ဒီပလိုမာလက်မှတ် မရရှိသေးသောသူများဟုတ်သတ်မှတ်၍ Dip Ep (နွေကာလ)ကိုတက်ရောက်စေခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ (ဒါကလည်းလျှောက်ထားသူတိုင်းမပါခဲ့ပေ) Dip Ep ပြီးဆုံးသူများသည် ရာထူးတိုးတွင် ယခင်ကလို ရာထူးတိုးလျှောက်ခွင့်တွငိပါရှိလာပါက လျှောက်ထားခွင့်ရှိသည်။ (ဒါကတော့ယခုနှစ်ခေါ်မည့်အပေါ်ပဲမူတည်ပါတယ်ကြိုမပြောနိုင်ပါ)

တဆင့်မြင့်များ
္ိ##########
ဒီပလိုမာလက်မှတ်ရရှိပြီးသော(DTEC.DTED.လစယ ) သူများကို တဆင့်မြင့်ရာထူးကိုရရှိစေရေးတွင် အထက်တန်းပြ ဖြစ်နေမှ ဟုသတ်မှတ်ထားသည့်အတွက် အထက်တန်းပြအဆင့်ပြီးမြောက်နိုင်ရေးအတွက် Dip Ed သင်တန်းကိုထပ်မံတက်ရောက်ရမည်ဖြစ်သည်။

အားသာချက်
#########
Dip Ed(၂နှစ်) သည် ယခင် BEd ဘွဲ့ရရှိပြီးသူတစ်ယောက်၏အဆင့်ဆင့်ရရှိသောရာထူးအတိုင်း လျှောက်ထားပိုင်ဆိုင်နိုင်ခွင့်ရှိပါသည်ဟုလည်း ရားထူးတိုးပြောင်းမူသစ်တွင် ဖော်ပြပါရှိထားပြီးဖြစ်သည်။ ထို့သို့ဖော်ပြထားသည့်အတွက် ယခင်BEd ဆိုသော မူဝါဒသည် DTEC.DTED တို့လိုမရှိတော့တာလား ဟုပင် သံသယဝင်မိခဲ့ပါသေးသည်။

သို့ပေမယ့်
#######
BEdကိုသာ လိုလားသော Dip Ed ဆရာဆရာမများ၏တင်ပြတောင်းခံမူကြောင့်
မည်သို့သောတစ်ခုတည်းသောဆုံးဖြတ်ချက်၊အတည်ချမှတ်မည်ကိုတော့ မသိရသေးပေ။

နစ်နာနေမူများအတွက်( share ပေးခြင်းအားဖြင့်ထိရောက်နိုင်ပါစေ)
############################################

#သို့်

#ပညာရေးဝန်ကြီးနှင့်
#ပညာရေးဌာနအကြီးအကဲများခင်ဗျာ

#ယခင်၂နှစ်ကာလရာထူးတိုးပြောင်းမူများတွင်ဖြုတ်ချခံထားရသောရာထူးတိုးပြောင်းများစွာရှိနေသည့်အတွက် #များစွာနစ်နာမူများရှိနေသည်ကိုတော့လက်ရှိပညာရေးဝန်ကြီးနှင့် #ပညာရေးဌာနအကြီးအကဲများလေ့လာသိရှိပြီးဖြစ်မည်ဟုထင်မြင်မိပါသည်။

#ထို့ကြောင့်၂နှစ်တာရာထူးတိုးပြောင်းမူတွင်မပါဝင်နေခဲ့သောဒီပလိုမာလက်မှတ်ရပြီးသူများအတွက် #မကြာခင်ခေါ်ယူတော့မည့်ရာထူးတိုးပြောင်းမူတွင် #ထည့်သွင်းပေးပါရန်ကိုလည်းနစ်နာနေသောဒီပလိုမာလက်မှတ်ရရှိပြီးသူဆရာဆရာမများ၏#ကိုယ်စားလေးစားစွာတင်ပြအပ်ပါတယ်ခင်ဗျာ။

#ဦးစစ်နိုင်(ရွှေလင်းမြေပညာရေး)

နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်း တစ်ခေတ်ဆန်းပြီ။
ရန်ကုန်တိုင်းကုသရေးဦးစီးဌာနအောက်က ဆေးရုံတိုင်းမှာ အစိုးရဝန်ထမ်း ကျန်းမာရေးမကောင်းတဲ့ပုဂ္ဂိုလ်များအတွက် အထူးကုတင် (government staffs priority corner) သတ်မှတ်လိုက်ပါပြီ။

ရာထူးအနိမ့်အမြင့်မရွေး သတ်မှတ်အထူးကုတင်တွေမှာ ဂုဏ်သိက္ခာရှိရှိ တက်ရောက်ကုသနိုင်ပါပြီ။

နိုင်ငံတော်ထောက်ပံ့ဆေးဝါး၊ စမ်းသပ်မှုများ အခမဲ့ပါ။
မလုံလောက်လို့ အပြင်ကဝယ်သုံးရလဲ ငွေစာရင်းခေါင်းစဉ်
၀၃၁၆ ကနေ ပြန်လည်ထုတ်ပေးမှာပါ။

ကဲ........"ဖောင်စီးရင်း ရေမငတ်တော့ပါဘူး"

သတင်းအပြည့်အစုံ။
------------
ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ကုသရေးဦးစီးဌာနအောက်ရှိ
ဆေးရုံ ၆၇ ရုံတွင် နိုင်ငံဝန်ထမ်းများအတွက်
အထူးခုတင်နေရာ (Government Staffs Priority Corner) သတ်မှတ်၊ ရာထူးအနိမ့်အမြင့်မရွေး နိုတက်ရောက်ကုသင်။

ထိုသို့ နိုင်ငံဝန်ထမ်းများအတွက် အထူးခုတင်နေရာ (Government Staffs Priority Corner)တွင်
တက်ရောက်ကုသနိုင်မှုကို ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်တွင်
စတင်မည်ဖြစ်ပြီး ဆေးဝါးနှင့် စမ်းသပ်မှုများမှာ
အခမဲ့ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးနှင့်
ကုသရေးဦးစီးဌာနမှ တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးက
“အဲဒီအအစီအစဉ်က ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်မှာ စတင်ပါမယ်။

ဆရာတို့ ရန်ကုန်တိုင်းကုသရေးဦးစီးဌာနအောက်မှာရှိတဲ့ ဆေးရုံ ၆၇ ရုံမှာ စမယ်။ ဆေးရုံတိုင်းက အခမဲ့ပါ။
အစိုးရဝန်ထမ်းတွေအတွက် Priority Seat ပေါ့။
အထူးခန်းသတ်မှတ်ပေးထားတယ်။

အခန်းရရင်လည်း ရမယ်။ မရရင်လည်း အကောင်းဆုံး
ခုတင်ကို နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းတွေအတွက် လုပ်ပေးတာပါ”ဟု
ပြောကြားခဲ့သည်။

ထို့ပြင် ယခုအစီအစဉ်တွင် လက်ရှိနိုင်ငံဝန်ထမ်းများသာ
ပါဝင်နိုင်မည်ဟုတ်သိရပြီး နောက်ပိုင်းတွင် အခြားအစီ
အစဉ်များလည်း ပါဝင်လာနိုင်ကြောင်း သိရသည်။

“လက်တလောကတော့ လက်ရှိတာဝန်ထမ်းဆောင်နေတဲ့
နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းတွေအတွက်ကို Priority Seat
စီစဉ်ပေးထားတယ်။ နေထိုင်မကောင်းဖြစ်ရင်
သူတို့အတွက် ဆေးရုံတွေမှာ အထူးနေရာလေးတစ်ခု
ရရှိပါမယ်”ဟု ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ပြည်သူ့
ကျန်းမာရေးနှင့် ကုသရေးဦးစီးဌာနမှ အဆိုပါ
တာဝန်ရှိသူက ဆက်လက်ပြောကြားခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

ထိုသို့ တက်ရောက်ကုသရာတွင် နိုင်ငံတော်မှ
ထောက်ပံ့ပေးသည့် ဆေးဝါးများနှင့် စမ်းသပ်မှုများ
အတွက် အခမဲ့နှင့် မလုံလောက်ပါက ပြင်ပမှဝယ်ယူ
သုံးစွဲရလျှင်လည်း ငွေစာရင်းခေါင်းစဉ် ၀၃၁၆ ဖြင့်
ပြန်လည်ထုတ်ပေးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

#crd_to_owner_with_respect

မြန်မာနိုင်ငံသား အားလုံးကို မဖြစ်မနေ အိုင်တီ သင်ပေးကြမှရ‌တော့မယ်... ဆိုတာကို နေ့လည်က တိုက်တိုက်ဆိုင်ဆိုင် ကမ္ဘာ့ပညာရေးနေ့ (ဇန္နဝါရီ ၂၄ -- International Education Day) နေ့မှာပဲ မြန်မာနိုင်ငံကွန်ပျူတာအသင်းချုပ် မှာ ထပ်ပြီး တွန်းကြဘို့ ကျွန်တော် အဆိုပြုခဲ့ပါတယ်။
၊
၂၁ ရာစုရဲ့ #အ၃လုံး =====
၁) အ= အင်္ဂလိပ်စာ
၂) အ= အိုင်တီ/#အေအိုင်
၃) အ= အင်တာနက်
.
ဒီစကားလုံးကို မိတ်ဆွေကြီး ကိုပေါက် (The Voice journal founder, ဒေါက်တာ နေဝင်းမောင်) ဆီက ပထမဆုံး ကြားခဲ့ရတာပါ။ ဒါဟာ တကယ့်ကို တိုင်းပြည်နဲ့ လူမျိုးအတွက် "သားရွှေအိုးထမ်း" စီမံကိန်း ဖြစ်လာမယ့် မဟာဗျူဟာကြီးပါ။ ဒါကို ဘယ်လို လုပ်ရင် ဖြစ်နိုင်မလဲ ဆိုတာလောက်တောင် မဆွေးနွေးဘဲနဲ့၊ ဉာဏ်မှီတဲ့ လူတွေဆီက အကြံဉာဏ်တွေ မတောင်းဘဲနဲ့ ဉာဏ်မမှီတဲ့ ဆရာတွေက "မဖြစ်နိုင်ဘူး" လို့ တန်းဆုံးဖြတ်ခဲ့လို့ ဒီတိုင်းပြည်က အခုလောက်ထိ နောက်ကျနေတာပဲ လို့ ကျွန်တော် ကြုံတိုင်း ပြောဖြစ်ပါတယ်။
.
အမှန်မှန်တော့ အခုမှ ကျွန်တော်တို့ အဆိုပြုတာ မဟုတ်ပါဘူး။ လွန်ခဲ့တဲ့ ၁၅ နှစ်လောက် ဗိုလ်ချုပ် ခင်ညွန့် လက်ထက် ကတည်းက ကျွန်တော်တို့တဂျီဂျီ အစိုးရ အကြီးအကဲတွေကို တောင်းဆို ခဲ့ကြတာပါ။ ဆက်သွယ်ရေဝန်ကြီး/ ပညာရေး ဝန်ကြီး အဆက်ဆက်ပြောင်း၊ အစိုးရအဆက်ဆက်ပြောင်းလည်း အရွေ့မရှိခဲ့ပါဘူး။ ကွန်ပျူတာမရှိဘူး၊ သင်နိုင်တဲ့ ဆရာတွေ မရှိဘူး၊ ဘတ်ဂျက်မရှိဘူး စသည်ဖြင့် "မရှိဘူး" ပေါင်းများစွာနဲ့ အငြင်းခံခဲ့ရပါတယ်။
၊
ဘာလို့ မဖြစ်နိုင်ရမှာလဲ? =====
ကျွန်တော်တို့ အိုင်တီလောကက ဆရာကြီးတွေ ဖြစ်တဲ့ ဆရာ ဦးသိန်းဦး၊ ဆရာ ဦးသောင်းတင် တို့ ကွန်ပျူတာ စသင်ခဲ့ကြရတုန်းက computer programming ကို ဘာကွန်ပျူတာမှ မပါဘဲ၊ ကျောက်သင်ပုန်းပေါ်မှာ မြေဖြူနဲ့ ရေးပြီး သင်ခဲ့ကြရတာပါ။ ပြီးမှ ဗလာစာအုပ်ပေါ် ကူး‌ရေးပြီးမှ UCC (Universities Computer Center) ကိုသွားပြီးမှ တဂျောက်ဂျောက် နှိပ်ခဲ့ကြရတာပါ။ ဖတ်ဖူးသလောက် ရေးရရင် အဲဒီဟာက ("အဲဒီကောင်က" လို့ ကျွန်တော် မပြောဘူးနော်) မြန်မာနိုင်ငံဟာ ကုလ ဦးသန့် ကျေးဇူးနဲ့ အရှေ့တောင် အာရှမှာ ပထမဆုံး ကွန်ပျူတာ သုံးနိုင်ခဲ့တဲ့ နိုင်ငံပါ။ အခု ဘာဖြစ်နေလဲတော့ ကျွန်တော် မပြောလိုပါ။
.
အဲဒီခေတ် ၁၉၇၀ ကျော်တုန်းကတောင် ကွန်ပျူတာကို စက်မှုတက္ကသိုလ်၊ စီးပွားရေး တက္ကသိုလ်တွေမှာ အဲဒီလိုတွေ ရအောင် #အိုင်တီ သင်နိုင်ခဲ့သေးရင် အခုခေတ် ဘာလို့ မသင်နိုင်ရမလဲဗျာ? ‌ကျောင်းတွေမှာ ကွန်ပျူတာ ဝယ်မထည့်ပေးနိုင်ရင် ၅ တန်းကစပြီး စာတွေ့ပဲ သင်ပေးလိုက်လို့ ရပါတယ်။ အိမ်ရောက်မှ မိဘရဲ့ phone, tablet တွေပေါ်မှာ word-processing, spreadsheet (Google Docs, Google Sheet) ဆိုတဲ့ အခြေခံတွေ စမ်းလုပ်ကြည့်ကြ လိမ့်မယ်။ မဖြစ်နိုင်စရာ လုံးဝ မရှိဘူးခင်ဗျ။ လူငယ်တိုင်း spreadsheet လောက် သုံးတတ်ပြီဆိုရင်ကို #MSME တွေ အတွက် economic booster effect ဖြစ်လာ ပါလိမ့်မယ်။ တိုင်းပြည်ရဲ့ GDP မလွဲမသေ တက်လာပါလိမ့်မယ်။
.
#အင်္ဂလိပ်စာ နဲ့ EDU-TAINMENT ကိစ္စ =====
လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ် ၂၀ လောက်က ဗိုလ်ချုပ် ခင်ညွန့် MICT Park လာပြီး၊ အိုင်တီ လုပ်ငန်းရှင်တွေနဲ့ တွေ့တဲ့ ဆုပေးပွဲ အပြီးမှာထင်တယ်။ ကျွန်တော်တို့ #မြန်မာနက် / #MyanmarNet က အမျိုးသား အိုင်စီတီဆု ရခဲ့တုန်းကလို့ မှတ်မိနေတယ်။
.
မြန်မာနိုင်ငံ ကွန်ပျူတာ ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ ဥက္ကဌက မေးခဲ့တယ်။ "မြန်မာနိုင်ငံမှာ အိုင်တီ ဖွံ့ဖြိုးအောင် ဘာလုပ်ပေးရမလဲ" တဲ့။ အဲဒီတုန်းက TV မှာ ကြန်ချောင်းတို့၊ ပေါင်ခြိန်တို့ ဆိုတဲ့ တရုတ်ကားတွေ အရမ်း သဲသဲလှုပ် လူတွေ ကြိုက်နေကြတဲ့ အချိန်ပါ။ ကျွန်တော် ထပြောခဲ့ဖူးတာလေး အမြဲ မှတ်မိနေတယ်။
.
"ဗိုလ်ချုပ်ခင်ဗျား။ အခုခေတ်က entertainment ဆိုတာတွေကို လူတွေ ကြည့်တာ နားထောင်တာမှာ အခုထက် ပိုအကျိုး ရှိအောင် လုပ်နေကြပါတယ်။ edu-tainment (education + entertainment) ဖျော်ဖြေရေးလုပ်ရင်း စာသင်ပေးတဲ့ခေတ်ခေတ်ပါ။ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ် ၁၀၀၀ က သိုင်းကွက်တွေကို မြင်ရ လေ့လာရလို့ ကျွန်တော်တို့ အခုခေတ်မှာ ဘာမှ သုံးစားလို့ မရပါဘူး ခင်ဗျား။" လို့ ကျွန်တော် အဲဒီအတိုင်း ထပြောခဲ့ဖူးတယ်။
.
ရုပ်ရှင်တိုင်းမှာ moral lesson ဆိုတာတော့ ပါစမြဲပါ။ ဒါပေမဲ့ ပိုကောင်းအောင် လူတွေ ကမ္ဘာသုံး အင်္ဂလိပ်စာ ပို နားရည်ဝလာတယ်၊ ပိုတတ်လာတယ်ဆိုရင် ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံသားတွေ ဘယ်နေရာရောက်ရောက် လုပ်ငန်းခွင်မှာ ပိုအကျိုးရှိမှာ ဖြစ်ပါတယ်။၊ ဒါကြောင့် တရုတ် သိုင်းကားတွေ အစား၊ အင်္ဂလိပ် စကားပြော ရုပ်ရှင်တွေ အထူးသဖြင့် အိုင်တီ သုံးပြီး အကျိုးရှိတာတွေကို အတုယူနိုင်တဲ့ ရုပ်ရှင်တွေ ပြပေးစေချင်ပါတယ်လို့ တောင်းဆိုခဲ့ဖူးပါတယ်။
.
တောင်းဆိုတဲ့ အတိုင်းပဲ မကြာခင်မှာ တရုတ်သိုင်းကားတွေ tv မှာ ရပ်သွားပါတော့တယ်။ (နောက်ပိုင်း အင်္ဂလိပ် tv series တွေထက် ဈေးပိုပေါတဲ့ ကိုရီးယား ရုပ်ရှင် series တွေ ဆက်တိုက် လာတော့တာ အားလုံးအသိပါပဲ။) ကြည့်လေ။ အခုလူငယ်တွေ ကိုရီးယားစာတတ်တော့ ကိုရီးယားမှာ အလုပ်သွားလုပ်ဖို့ အဆင်ပြေစေတယ်။ အင်္ဂလိပ်စာသာ ပိုနားယဉ်ပြီး ပိုတတ်ကြည့်ပါလားဗျာ။ မြန်မာတွေ ကမ္ဘာအနှံ့ အခုထက်ပိုပြီး လူ‌တောတိုးမယ်၊ လူရာဝင်မယ်၊ အလုပ်အကိုင်တွေ

လွယ်လွယ်ရကြလိမ့်မယ်။ နိုင်ငံခြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုလည်း အများကြီးပိုလာလိမ့်မယ်။ မြန်မာ နိုင်ငံသားတွေ အားလုံး ကမ္ဘာတန်း ပိုမှီလာမယ်။
.
UN LEADERSHIP =====
၂၄-၁-၂၀၂၅ က ကမ္ဘာ့ ပညာရေးနေ့ ဆောင်ပုဒ်က-
“AI and education: Preserving human agency in a world of automation”.
.
၂၄-၁-၂၀၂၆ ရဲ့ ကမ္ဘာ့ ပညာရေးနေ့ ဆောင်ပုဒ်က-
"The power of youth in co-creating education"
အဓိက ရည်ရွယ်ချက် ၃ ခုက Youth as Partners, Addressing the Future, Inclusion တို့ကို ဦးစားပေး လုပ်ကြဘို့လို့ သိရပါတယ်။
.
တောင်းပန်စာ =====
မနေ့က #MCF meeting မှာ ကျွန်တော် တင်ပြတဲ့ analogy က အချို့က ရိုင်းတယ်လို့ ယူဆကောင်း ယူဆကြလိမ့်မယ်။ ကျနော်ပြောခဲ့မိတာကတော့- ကျွန်တော်တို့ ကွန်ပျူတာ လုပ်ငန်းတွေက လူရိုင်းတွေ အဝတ်အစားတောင် မဝတ်ကြသေးတဲ့ ကမ္ဘာကြီးမှာ ဖက်ရှင် ဒီဇိုင်နာ လုပ်ငန်း လုပ်ဘို့ ကြိုးစားသလို ဖြစ်နေတယ်။
.
အခြေအနေမှန်က ဒီလိုတတိယ ကမ္ဘာမှာ လူတွေက အဝတ်တောင် မဝတ်ကြသေးဘူး။ ကျွန်တော်တို့ အိုင်တီ ကုမ္ပဏီတွေ ဆိုတာတောင် မလုံ့တလုံ အဝတ်ဝတ်ရုံလေး ဝတ်တဲ့ #တာဇံ အဆင့်ပဲ ရှိကြသေးတယ် ခင်ဗျ။ အိုင်တီ သိနားလည်မှု မရှိတဲ့ အခြေနေက အများစုက အဝတ်တောင် မဝတ်ကြရသေးဘူး ဆိုတဲ့ လူရိုင်း အဆင့်နဲ့ သွားတူနေတယ်။ ဆိုလိုတာက ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံသားတွေ အားလုံးအနေနဲ့ ပြောရင် "အိုင်တီ နားကန်းတစ်လုံးမှ မသင်ခဲ့ကြရသေးဘူး။" မသင်ခဲ့ကြရတော့ ကမ္ဘာမှာ ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံသားတွေ အားလုံး နိုင်ငံတိုင်းက job market အသီးသီးမှာ ကမ္ဘာမှာ တပမ်းရှုံးနေရတယ်။ နိုင်ငံသားတိုင်းရဲ့ ပညာရေးအခြေနေကို မြှင့်တင်ဖို့ အရေးတကြီး လိုနေတယ်။ ဒါကိုမလုပ်နိုင်ရင် #ခေတ်သစ်ကိုလိုနီစနစ် neocolonialism အောက် လွယ်လွယ်လေးရောက်သွားနိုင်တယ်။
.
ကျွန်တော် လေ့လာလို့ ရသလောက် အာရှမှာ နိုင်ငံ အားလုံးမှာ အိုင်တီ နဲ့ ကွန်ပျူတာ အသုံးပြုပုံတွေကို ကျောင်းသားတိုင်းကို ကလေးဘဝကတည်းက မူလတန်းကျောင်းမှာ ကတည်းက သင်ပေးနေပါပြီ။ မသင်ပေးဖြစ်သေးတာ ကျွန်တော်တို့ မြန်မာနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံတည်းပဲ ကျန်ပါတော့တယ်။ ကျွန်တော်ကတော့ အနည်းဆုံး ၅ တန်းကစပြီး ‌မြန်မာကျောင်းသား/သူ တိုင်းကို အိုင်တီ ပညာ အခြေခံ သင်ပေးဘို့ အချိန်ကျရုံမက လွန်နေပါပြီဗျာ။
.
တင်စားတဲ့ အနေနဲ့ ပြောလိုက်ပါရစေ။ တစ်ကမ္ဘာလုံး အဝတ် ဝတ်နေကြပါပြီ။ နိုင်ငံသားတိုင်းကို ကျွန်တော်တို့ မောင်နှမတိုင်းကို အဝတ် ဝတ်ပေးလိုက်ကြရအောင်လားဗျာ? 🙏

Attention

နီပါး

Nipah (နီပါး) ဗိုင်းရပ်စ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဒါတွေသိထားဖို့လိုပါတယ်။

လက်ရှိအိန္ဒိယမှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ နီပါးဗိုင်းရပ်စ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး စိုးရိမ်နေကြတဲ့သူတွေအတွက် ဒီ Virus နဲ့ပတ်သက်ပြီး သိထားသင့်တဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို အချိန်ခဏလေးပေးပြီး ဖတ်ကြည့်ရအောင်နော်။

👉Nipah ဗိုင်းရပ်စ် ဆိုတာ ဘာလဲ?

ဒီဗိုင်းရပ်စ်က များသောအားဖြင့် လင်းနို့၊ ဝက်၊ ခွေးနဲ့ မြင်း စတဲ့ တိရစ္ဆာန်တွေမှာ ဖြစ်တတ်ပြီး သူတို့ကနေတစ်ဆင့် လူတွေကို ကူးစက်ကာ တစ်ခါတလေမှာ အသက်အန္တရာယ်ရှိတဲ့အထိ ပြင်းထန်တတ်ပါတယ် ။

👉ဘယ်လိုတွေ ကူးစက်နိုင်သလဲ?

🔹တိရစ္ဆာန်ကနေ လူကို ကူးစက်ခြင်း:
ပိုးရှိတဲ့ လင်းနို့ ဒါမှမဟုတ် ဝက် စတာတွေနဲ့ အနီးကပ် ထိတွေ့မိရာကနေ ကူးစက်နိုင်ပါတယ်။ ဥပမာ- ပိုးရှိတဲ့ လင်းနို့တံတွေး ဒါမှမဟုတ် အညစ်အကြေးတွေ ပေကျံနေတဲ့ အသီးအနှံတွေ စားမိတာ၊ ကိုင်တွယ်မိတာ၊ ထန်းရည်/ဓနိရည်တွေကို အစိမ်းသောက်မိရာကနေ ကူးစက်တတ်ပါတယ် ။

🔹လူကနေ လူကိုကူးစက်ခြင်း:
ဗိုင်းရပ်စ်ရှိနေသူကို အိမ်မှာ ပြုစုစောင့်ရှောက်တဲ့အခါ ဒါမှမဟုတ် ဆေးရုံမှာ လိုအပ်တဲ့ ကာကွယ်ရေးပစ္စည်း (Mask, လက်အိတ် စတာ) တွေ သေချာမသုံးဘဲ အနီးကပ် ထိတွေ့မိရင် ကူးစက်နိုင်ပါတယ် ။

🔹သေဆုံးသူထံမှကူးစက်ခြင်း:
ဒီဗိုင်းရပ်စ်နဲ့ သေဆုံးသွားတယ်လို့ သံသယရှိသူရဲ့ ရုပ်အလောင်းကို ကိုင်တွယ်တဲ့အခါမှာလည်း ကူးစက်နိုင်တဲ့အတွက် လမ်းညွှန်ချက်အတိုင်းပဲ လုပ်ဆောင်သင့်ပါတယ် ။ နာရေးအခမ်းအနားတွေမှာလည်း မိသားစုဝင်တွေ ရောဂါမကူးစက်အောင် ရိုးရာဓလေ့တချို့ကို လိုအပ်သလို ပြုပြင်ပြောင်းလဲ လုပ်ဆောင်ဖို့ လိုအပ်နိုင်ပါတယ် ။

👉ဘယ်သူတွေ ပိုပြီး သတိထားရမလဲ?

🔹လင်းနို့တွေ နေထိုင်တတ်တဲ့ နေရာတွေ (ဥပမာ- ရေတွင်းဟောင်း၊ ဂူ၊ သစ်သီးခြံ) နဲ့ ထိတွေ့နေရသူများ ။

🔹ဖျားနာနေတဲ့ ဝက်တွေ ဒါမှမဟုတ် ပိုးရှိတဲ့ ဝက်ရဲ့ အသား/ကိုယ်ခန္ဓာအစိတ်အပိုင်းတွေနဲ့ တိုက်ရိုက်ထိတွေ့သူများ ။

🔹နာရေးအခမ်းအနားတွေမှာ နီပါးဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ခံရပြီကွယ်လွန်သွားတဲ့ ရုပ်အလောင်းကို နီးနီးကပ်ကပ် ကိုင်တွယ်ရသူများ ။

🔹ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းတွေ သေချာမသုံးဘဲ လူနာကို ပြုစုနေတဲ့ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများ ။

👉ရောဂါမဖြစ်အောင် ဘယ်လိုကာကွယ်မလဲ?

🔹ဖျားနာနေတဲ့ လူ ဒါမှမဟုတ် တိရစ္ဆာန်တွေကို ကိုင်တွယ်ပြီးတိုင်း လက်ကို ဆပ်ပြာနဲ့ စင်ကြယ်အောင် ဆေးပါ ။

🔹ထန်းရည် ဒါမှမဟုတ် ဓနိရည်တွေကို အစိမ်းသောက်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ပါ ။

🔹သစ်သီးဝလံတွေကို စင်ကြယ်အောင် ဆေးကြောပြီးမှ စားပါ ။

🔹မြေကြီးပေါ် ပြုတ်ကျနေတဲ့ ဒါမှမဟုတ် တိရစ္ဆာန် ကိုက်ထားတဲ့ အသီးတွေကို မစားပါနဲ့ ။

🔹အသုံးမပြုဘဲ စွန့်ပစ်ထားတဲ့ ရေတွင်းဟောင်းတွေထဲကို မဆင်းပါနဲ့ ။

👉ရောဂါလက္ခဏာတွေက ဘာလဲ?

များသောအားဖြင့် ဦးနှောက် ဖျားရောင်ခြင်း ပုံစံနဲ့ လာတတ်ပါတယ် ။ ရောဂါအစောပိုင်းမှာတော့ ဖျားတာ၊ တောက်လျှောက် ချောင်းဆိုးတာနဲ့ အသက်ရှူရခက်ခဲတာမျိုးတွေ ဖြစ်နိုင်ပါတယ် ။

Reference: https://ncdc.mohfw.gov.in/wp-content/uploads/2024/09/NIPAH-Virus-Disease-Information-for-General-Public.pdf