၂၀၂၆ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်မှ ၄ ရက်အထိ
အစိုးရရုံးပိတ်ရက် တစ်ဆက်စပ်တည်း
၄ ရက် ပိတ်ပေးပြီး ၁၀ ရက် စနေနေ့ ကို
အစားထိုးရက်အဖြစ် ပြင်ဆင်သတ်မှတ်

#စာစီစာကုံးခေါင်းစဥ်ကိုမျဥ်းသားခြင်းမသားခြင်းကိုတရားဝင်ပြဋ္ဌာန်းတာမရှိ၊ မတားလဲ ဘာမှမဖြစ် တားလဲဘာမှမဖြစ်။ အမှတ်ပေးခြင်းနှင့် (ပညာရပ်သဘောအရ) ဘာမှမပတ်သက်။

ပညာရပ်ဆိုင်ရာမှာ ကြီးကျယ်နိုင်စွမ်းမရှိတဲ့ ပညာရှင်မဟုတ်သော လူယုတ်မာတယောက်တလေက ဘာမှ အရေးမပါ, မကြီးကျယ်တာကို ပုံကြီးချဲ့ပြီး ဖန်ဂေါင်းကျယ်ပြီး တလွဲအာဏာပြနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီပြဿနာဟာ စာစစ်လောကမှာ တကယ်ရှိခဲ့ဖူးတာပါ။

အလင်္ကာကို ငါ့စာအုပ်ထဲကအတိုင်းဖြေမှ အမှတ်ပေးမယ်လို့ (စာနဲ့ပေနဲ့မဟုတ်ပေမယ့်) နှုတ်အားဖြင့် ဝါဒဖြန့်တာမျိုးတောင် ရှိခဲ့ပါသေးတယ်။

#ဖြောင့်မှန်သောဘယ်ပညာရှင်ပါမောက္ခမှဒါမျိုးတွေမပြောမလုပ်ပါ။

💜

လှေနံဓားထစ် ပြဿနာ
*****
အခုရက်ပိုင်း မြန်မာစာအသိုင်းအဝိုင်းရဲ့ လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာ ဖေ့စ်ဘွတ်ပေါ်မှာတက်လာတဲ့ ပို့စ်တစ်ခုကို အကြောင်းပြုပြီး ဒီစာကို ရေးဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်တော့်အနေနဲ့ အခြားသူတွေရေးကြ၊ တင်ကြတဲ့ ပို့စ်တွေအပေါ်မှာ စောကြောဝေဖန်တာမျိုး လုပ်လေ့မရှိပါဘူး။ လုပ်လဲမလုပ်လိုပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ အခုကိစ္စက မြန်မာစာကိစ္စလဲဖြစ်၊ အများနဲ့ဆိုင်တဲ့ကိစ္စလဲ ဖြစ်နေတာကြောင့် ပြောဖို့လိုအပ်တယ်ထင်လို့ ဒီစာကိုရေးဖြစ်ပါတယ်။
ပြောမဲ့ကိစ္စကို မစခင်မှာ “လှေနံဓားထစ်” ဆိုတဲ့စကားကို အရင်ပြောချင်ပါတယ်။ လှေနံဓားထစ် ဆိုတဲ့စကားကို အများသိကြပါတယ်။ တချို့အနည်းအပါးကတော့ သိချင်မှသိပါလိမ့်မယ်။ ဒါ့ကြောင့် လှေနံဓားထစ်ဆိုတဲ့ စကား အကြောင်းကို အရင်ပြောပါမယ်။ “လှေနံဓားထစ်” ဆိုတာ မြန်မာ့လူမှုနယ်ပယ်မှာ ထင်ရှားတဲ့ စကားပုံတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ ဒီစကားပုံဟာ ပုံပြင်တစ်ပုဒ်ကို အခြေခံပြီး ပေါ်ပေါက်လာတာပါ။ ပုံပြင်ကတော့ လှေတစ်စင်းနဲ့ မြစ်ရိုးတစ်လျှောက်ကူးသန်း ရောင်းဝယ်နေသူတစ်ယောက်ဟာ တစ်နေ့မှာ သူ့ရဲ့ဓားရှည်တစ်ချောင်း မြစ်အတွင်းကျသွားပါတယ်။ မြစ်အတွင်းချက်ချင်း မဆင်းယူနိုင်သေးတဲ့အတွက် ဓားကျသွားတဲ့နေရာကို မှတ်သားဖို့ လှေရဲ့ နံဘေးကို အခြားဓားတစ်လက်နဲ့ ထစ်ပြီး မှတ်သားထားလိုက်ပါတယ်။ လှေဆိုက်တဲ့အခါမှ လှေဘေးမှာထစ်ထားတဲ့ နေရာက ရေထဲကိုဆင်းပြီး ဓားကိုရှာအခါ ဓားကိုမတွေ့ဘဲ တံစဉ်တစ်ချောင်းကိုသာတွေ့လိုက်ရပါတယ်။ သူ့ ဓားဟာ ရေထဲမှာနေရတာ အချိန်ကြာသွားလို့ အချမ်းလွန်ပြီး ကောက်ကွေးသွားတယ်လို့ ထင်မှတ်လိုက်တယ်ဆိုတဲ့ အကြောင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီစကားပုံရဲ့ ဆိုလိုရင်းက ဘယ်အရာမဆို ပုံသေကားကျ တစ်သမတ်တည်းမှတ်ယူထားရင် လွဲမှားနိုင်တယ်ဆိုအကြောင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
အခု လှေနံဓားထစ် ပြဿနာအကြောင်းပြောချင်ပါတယ်။ ဒီအကြောင်းက မြန်မာစာ အသိုင်းအဝိုင်းရဲ့ လူမှုကွန်ရက်မှာ ပြန့်လာတဲ့ပို့စ်တစ်ခုနဲ့ ပတ်သက်ပါတယ်။ ပို့စ်ရေးတဲ့သူဟာ စေတနာကောင်းနဲ့ ရေးခဲ့တာမှန်ပေမဲ့ သူ့ရေးသားချက်အပေါ်မှာ လှေနံဓားထစ်မှတ်ယူ လိုက်မယ်ဆိုရင် မလိုလားအပ်တဲ့ နောက်ဆက်တွဲပြဿနာတွေ ဖြစ်လာနိုင်တာမို့ ဒီစာကို ရေးဖြစ် ပါတယ်။ နောက်ပြီး ဒီကိစ္စဟာ ကျောင်းသူကျောင်းသားတွေ၊ ဆရာ ဆရာမတွေနဲ့ သက်ဆိုင် နေတာ ဖြစ်လို့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိမထားရင် နောင်ဖြစ်လာမဲ့ အကျိုးဆက်တွေဟာ ပိုပြီးရှုပ်ထွေးလာနိုင်ပါတယ်။ အဲဒီပို့စ်ကတော့ “စာစီစာကုံးရေးသားတဲ့အခါ ခေါင်းစဉ်ကို မျဉ်းသားရ၊ မသားရ ဆိုတဲ့ ဝိဝါဒ အပေါ်မှာ စာရေးသူက ‘မျဉ်းသားရမယ်’ ဆိုတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်နဲ့ သူ့ရဲ့တွေ့ရှိချက်ကို တင်ပြထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ 'မျဉ်းမသားရ’ လို့သတ်မှတ်ထားတဲ့အတွက် မျဉ်းသားမိတဲ့ ကျောင်းသူ ကျောင်းသားတွေနစ်နာရတဲ့အကြောင်း၊ မျဉ်းသားရမှာဖြစ်ကြောင်းကို အထောက်အထားတစ်ခုနဲ့ သူ့ရဲ့ပို့စ်မှာတင်ပြထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ပညာရပ်နယ်ပယ်မှာ ပြောလေ့ရှိတဲ့ စကားလုံးသုံးခုရှိပါတယ်။ ရမယ် ‘must’၊ သင့်တယ် ‘should’၊ နိုင်တယ် ‘could’ ဆိုတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီသုံးမျိုးကို သူ့နေရာနဲ့သူအသုံးပြုမှ အဆင်ပြေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ စာစီစာကုံးခေါင်းစဉ်ကို ‘မျဉ်းမသားရဘူး’ ဆိုတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ‘မျဉ်းသားရမယ်’ ဆိုတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ပဲဖြစ်ဖြစ် တစ်ခုခုကို လှေနံဓားထစ် မှတ်ယူထားမယ်ဆိုရင် ကျောင်းသူကျောင်းသားတွေ၊ ဆရာဆရာမတွေအတွက် အတော်အန္တရာယ်ကြီးပါတယ်။ ဘယ်အတန်းကို ရည်ညွှန်းတယ်ဆိုတာ မပါပေမဲ့ မြန်မာစာစာစီစာကုံးဟာ အတန်းတိုင်းနဲ့အကျုံးဝင်ပါတယ်။ အဓိကအကျဆုံးကတော့ ကျောင်းသူကျောင်းသားရဲ့ဘဝကို အဆုံးအဖြတ်ပေးနိုင်တဲ့ အမှတ်ဟာရှေ့တန်းရောက်နေတဲ့ တက္ကသိုလ် ဝင်တန်းပဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအတန်းမှာ မှားယွင်းတဲ့ဆုံးဖြတ်ချက်တွေဟာ ကျောင်းသူကျောင်းသားတွေရဲ့ ဘဝကို အလှည့်အပြောင်း ဖြစ်စေနိုင်တာမို့ အလွန်အရေးကြီးတဲ့ ကိစ္စဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် စာစီစာကုံးကိစ္စမှာလဲ အတန်းစဉ် စာစီစာကုံးရေးသားတဲ့ကိစ္စဟာ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းကိုဦးတည်တယ်လို့ ဆိုနိုင်ပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ ကိုယ့်အကြောင်းကို ကိုယ်မပြောချင်ပေမဲ့ ပြောဖို့လိုအပ်တယ်ထင်လို့ ပြောရပါအုံးမယ်။ စာဖတ်သူတွေထဲမှာ ကိုယ့်ကိုသိသူတွေရှိသလို မသိသူတွေလဲရှိနေမှာပါ။ ကျွန်တော် ၁၉၈၅ ခုနှစ်မှာ လက်ထောက်စာစဉ်နည်းပြရာထူးနဲ့ တက္ကသိုလ် မြန်မာစာဆရာဘဝ စတင်ရောက်ရှိပါတယ်။ နောက် ၈ လ အကြာမှာ နည်းပြဖြစ်လာပါတယ်။ နည်းပြလုပ်သက် ၂ နှစ်ပြည့်တဲ့ ၁၉၈၇ လောက်က စပြီး တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းရဲ့ မြန်မာစာစာစစ်ကိစ္စကို

စာစစ်သူအဖြစ်နဲ့ စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ရပါတယ်။ နောက်ပိုင်းမှာ စာစစ်မှူးတာဝန်နဲ့ အနှစ် ၂၀ နီးပါးဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး နောက်ဆုံး ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်အထိ မြန်မာစာ စာစစ်မှူးချုပ်တာဝန်ကို ၇ နှစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီလို တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း မြန်မာစာ စာစစ်တာဝန် ကိုထမ်းဆောင်ခဲ့တဲ့ ၃၅နှစ် ကျော်လောက် ကာလတစ်လျှောက်မှာ စာစီစာကုံးခေါင်းစဉ်အောက်မှာ ‘မျဉ်းသားရမယ်’ဆိုတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်နဲ့ ‘မျဉ်းမသားရဘူး’ ဆိုတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ဘယ်စာစစ်မှူးချုပ်ကမှ သတ်မှတ်မထားခဲ့ပါဘူး။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတဲ့ သတ်မှတ်ချက်ခြင်း၊ မသတ်မှတ်ခြင်းရဲ့နောက်မှာ အကျိုးအကြောင်း ဆိုတာတွေ ရှိနေလို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
စာစီစာကုံးရေးသားတဲ့အခါ ခေါင်းစဉ်အောက်မှာ မျဉ်းသားခြင်း၊ မသားခြင်းဟာ အဓိကကျတဲ့ကိစ္စ မဟုတ်ပါဘူး။ အဓိကမကျတဲ့ကိစ္စဖြစ်လို့လဲ ဒီကိစ္စအပေါ်မှာ အစဉ်အဆက် ဘာသတ်မှတ်ချက်မှ မထားရှိခဲ့ပါဘူး။ အဓိကမကျတဲ့ကိစ္စကို ‘မျဉ်းသားပါ’ လို့သတ်မှတ်လိုက်ရင် အကြောင်းကြောင်းကြောင့် မျဉ်းမသားမိသူတွေ နစ်နာသွားနိုင်သလို ‘မျဉ်းမသားရ’ လို့ သတ်မှတ်ထားရင်လဲ ခေါင်းစဉ်ကို ပေါ်လွင် စေချင်လို့ မျဉ်းသားမိသူတွေ နေရင်း ထိုင်ရင်း အမှတ်လျော့သွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလိုကိစ္စမျိုးအပေါ်မှာ ဘယ်လိုသတ်မှတ်ချက်မှ ထားရှိစရာမလိုတဲ့အတွက် သတ်မှတ်ချက်မထားခဲ့ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ သင်ကြားရေးပိုင်းမှာ သင်ကြားပေးတဲ့ ဆရာဆရာမတွေထဲမှာလဲ ခေါင်းစဉ်ကို မျဉ်းသားတာကို ကြိုက်တဲ့ ဆရာက မျဉ်းသားခိုင်းမှာဖြစ်ပြီး၊ မျဉ်းသားဖို့မလိုအပ်ဘူးလို့ ထင်တဲ့ဆရာတွေက မျဉ်းသားခိုင်းမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒီလိုကွဲပြားမှုတွေ ရှိနိုင်တာကြောင့်လဲ ‘မျဉ်းသားရ’ ‘မသားရ’ သတ်မှတ်ချက်ဟာ ဘယ်တုန်းကမှ မရှိခဲ့ပါဘူး။ အခုထိလဲ မရှိပါဘူး။
ဒီကိစ္စကို ဘယ်နေရာ ဘယ်ဒေသ ဘယ်အတန်းက ဘာကို အကြောင်းပြုပြီး စာစီစာကုံးရေးရင် ခေါင်းစဉ်ကို ‘မျဉ်းမသားရဘူး’ လို့ သတ်မှတ်ခဲ့တယ်ဆိုတာ ကျွန်တော်လဲမသိပါဘူး။ ကျွန်တော့်နဲ့ ခေတ်ပြိုင် လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တွေလဲ သိကြမယ်မထင်ပါဘူး။ မြန်မာစာနဲ့ ပတ်သက်ပြီးတာဝန်ရှိသူတွေ အပိုင်းကတော့ ဘယ်တုန်းကမှ မသတ်မှတ်ခဲ့ပါဘူး။ ဖြစ်နိုင်တာကတော့ မြန်မာစာနဲ့ပတ်သက်ပြီး ထဲထဲဝင်ဝင် တတ်ကျွမ်းနားလည်ခြင်းမရှိဘဲ အပေါ်ယံအသိလောက်နဲ့ မရောင်ရာ ဆီလူးပြီး သမားဂုဏ် ပြချင်တဲ့သူတချို့ရဲ့ သတ်မှတ်ချက်ကြောင့် ပေါ်ထွက်လာခဲ့တယ်လို့ ထင်မှတ်ရပါတယ်။ ဒီကိစ္စဟာ လက်တွေ့မြေပြင်မှာ တကယ်ဖြစ်ပေါ်နေပြီး တကယ်လဲနစ်နာသူတွေ ရှိခဲ့ဟန်တူပါတယ်။ စာစီစာကုံး ဖြေတဲ့အခါ ခေါင်းစဉ်ကိုမျဉ်းသားမိတဲ့အတွက် အမှတ်လျှော့ခံရတဲ့ ကျောင်းသားတွေ ရှိကောင်း ရှိခဲ့ဟန်တူ ပါတယ်။
ဒါ့ကြောင့်လဲ ဒီပြဿနာကိုအကြောင်းပြုပြီး ပို့စ်တင်တဲ့သူက စာစီစာကုံးဖြေတဲ့အခါ ခေါင်းစဉ်ကို ‘မျဉ်းသားရမယ်’ ဆိုပြီး အထောက်အထားနဲ့ တင်ပြလာပါတယ်။ သူတင်ပြတဲ့အထောက်အထားက မြန်မာစာအဖွဲ့ကထုတ်ဝေထားတဲ့ ‘မြန်မာသဒ္ဒါ’ စာအုပ်ပါအကြောင်းအရာဖြစ်လို့ လူအများ လက်ခံချင်စဖွယ် ဖြစ်လာပါတယ်။ မြန်မာစာအဖွဲ့က ပြုစုထုတ်ဝေတဲ့ မြန်မာသဒ္ဒါစာအုပ်ပါ ပုဒ်ဖြတ်ပုဒ်ရပ်သင်္ကေတများ အခန်း စာမျက်နှာ ၁၀၂ မှာ -
“အောက်မျဉ်း
၆၀ (က) ခေါင်းစဉ်ကြီး၊ စာပိုဒ် ခေါင်းစဉ် စသည်တို့ကို အောက်မျဉ်းသားရသည်။
(ခ) မှတ်ချက်၊ မှတ်ရန် စသော သတိပြုရန်လိုသည့်စကားလုံးများအောက်တွင်မျဉ်းသားရသည်။”
လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။
မြန်မာသဒ္ဒါစာအုပ်မှာ ဒီလိုဖော်ပြထားတာမှန်ပေမဲ့ ဒီဖော်ပြချက်ဟာ အခြေအနေတစ်ခု အတွက်သာ ဆီလျော်မှန်ကန်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီဖော်ပြချက်ကို လှေနံဓားထစ်မှတ်ယူပြီး တိုင်းတာလို့ ရမှာမဟုတ်ပါဘူး။ ဒီဖော်ပြချက်ကို အထောက်အထားပြုပြီး ခေါင်းစဉ်ကြီးတိုင်း၊ သတိပြုဖို့လို့တဲ့ စကားလုံးတိုင်းကို မျဉ်းသားထားတာကိုလဲ တွေ့ရမှာမဟုတ်ပါဘူး။ ဒီဖော်ပြချက်ပါရှိတဲ့ မြန်မာသဒ္ဒါစာအုပ် ကိုယ်တိုင်မှာလဲ ခေါင်းစဉ်ကြီးတိုင်း၊ အလေးပေးဖော်ပြချင်တဲ့စကားလုံးတိုင်းကို မျဉ်းသားဖော်ပြထားတာ တွေ့ရမှာ မဟုတ်ပါဘူး။
မြန်မာသဒ္ဒါစာအုပ်မှာ မျဉ်းသားတာနဲ့ပတ်သက်ပြီး ဒီလိုဖော်ပြထားပေမဲ့ အဲဒီစာအုပ်မှာကိုက ဘာဖြစ်လို့ ခေါင်းစဉ်ကြီးတိုင်း၊ အလေးပေးဖော်ပြချင်တဲ့စကားလုံးတိုင်းကို မျဉ်းမသားထားရတာလဲ။ အဖြေကတော့ မလိုအပ်လို့ပါ။ ဘာဖြစ်လို့ မလိုအပ်တာလဲ။ ပုံနှိပ်စာလုံးတွေမှာ ခေါင်းစဉ်တွေ၊ စကားလုံးတွေကို ထင်ရှားစေချင်ရင် စာလုံးအရွယ်အစား (font size) တွေ၊ စာလုံးမည်း (bold type) တွေ၊ စာလုံးစောင်း (italic) တွေကို အသုံးပြုနိုင်လို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ မြန်မာသဒ္ဒါ စာအုပ်ရဲ့ ခေါင်းစဉ်ကြီးတွေကို စာလုံးကြီးတွေ၊ စာလုံးမည်းတွေ၊ အလေးပေးချင်တဲ့စကားလုံးတွေကို စာလုံးမည်းတွေနဲ့ ဖော်ပြထား တာကြောင့် ဒီစကားလုံးတွေမှာ မျဉ်းလိုက်သားမနေပါဘူး။ မလိုအပ်ဘဲမျဉ်းလိုက်သားနေရင် မျက်စိရှုပ်စရာ ဖြစ်ပါတယ်။
စာစီစာကုံးရေးသားတဲ့အခါမှာလဲ ခေါင်းစဉ်တပ်တဲ့အခါ စာစီစာကုံးစာသားအပေါ်မှာ သီးခြား ရှိနေတဲ့ စာကြောင်းဟာ ခေါင်းစဉ်ဆိုတာ ပေါ်လွင်ထင်ရှားပြီးသား ဖြစ်ပါတယ်။ ခေါင်းစဉ်ကို မျဉ်းသားပေးနေစရာမလိုပါဘူး။ ကျောင်းသားကို ပိုပြီးပေါ်လွင်ထင်ရှားစေချင်လို့ ခေါင်းစဉ်အောက်မှာ မျဉ်းသားမယ်ဆိုရင်လဲ လက်မခံနိုင်စရာ

မရှိပါဘူး။ ဒါကြောင့် ခေါင်းစဉ်အောက်မှာ မျဉ်းသားရ၊ မသားရ ဆိုတဲ့ သတ်မှတ်ချက်ကို ဘယ်တုန်းကမှ မသတ်မှတ်ခဲ့ပါဘူး။ စာမေးပွဲဖြေဆိုတဲ့အခါ မျဉ်းသားတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဆရာဆရာမတွေ မှာကြားလေ့ရှိတာကတော့ ဘေးမျဉ်းကို သပ်သပ်ရပ်ရပ်သားဖို့၊ စာတစ်ပုဒ်ဖြေပြီးရင် နောက်အပုဒ်နဲ့ မရောရအောင် မျဉ်းသားပြီး ပိတ်ဖို့ ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။။
မျဉ်းသားတာနဲ့ ပတ်သက်လို့ တစ်ခုပြောစရာရှိတာက စာမေးပွဲဖြေဆိုနေတဲ့ ကျောင်းသား တစ်ယောက်ရဲ့ အဖြေလွှာဟာ လက်ရေးလှခြင်း၊ မလှခြင်းထက် သပ်ရပ်၊ သန့်ရှင်းနေဖို့ အရေးကြီး ပါတယ်။ အဖြေလွှာပေါ်မှာ ဖျက်ရာတွေ၊ ခြစ်ရာတွေကလဲ အရေးကြီးပါတယ်။ စာစီစာကုံး ခေါင်းစဉ်အောက်မှာ မျဉ်းသားတဲ့အခါသားတဲ့ မျဉ်းကမသပ်မရပ်ဖြစ်ပြီး ခေါင်းစဉ်စာသား အပေါ်ခြစ်ထားသလို ဖြစ်နေရင် ဖြေဆိုတဲ့ခေါင်းစဉ်ကို ပယ်ဖျက်ထားတဲ့ အဓိပ္ပာယ်မျိုး သက်ရောက် သွားနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် တချို့ဆရာဆရာမတွေက ခေါင်းစဉ်ကို မျဉ်းမသားဖို့ မှာကြားတာမျိုး ရှိနိုင်ပါတယ်။ ခေါင်းစဉ်အောက်မှာ သပ်သပ်ရပ်ရပ် မျဉ်းသားထားတာကတော့ ဘာပြဿနာမှ မရှိပါဘူး။ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း မြန်မာစာ စာစစ်ကိစ္စမှာ စာစီစာကုံးခေါင်းစဉ်အောက်မှာ မျဉ်သားခြင်း၊ မသားခြင်းဟာ ပေးမှတ်အပေါ်မှာ ဘာမှ သက်ရောက်မှုမရှိပါဘူး။ စာစီစာကုံးမှ မဟုတ်ပါဘူး။ စကားပြေ၊ ကဗျာ၊ ရေသည်ပြဇာတ် လိုအပုဒ်ရှည်တွေမှာလဲ ကိုယ်ဖြေမဲ့ခေါင်းစဉ်အောက်မှာ မျဉ်းသား နိုင်တာပါပဲ။
မြန်မာစာလုံးရေးတဲ့အခါ အဆင့်သုံးဆင့်ရှိပါတယ်။ ဥပမာ - ‘ကို’ ကိုရေးမယ်ဆိုရင် လုံးကြီးတင် ‘ိ’ က အပေါ်အဆင့်၊ ‘က’ က အလယ်ဆင့်၊ ‘ု’ က အောက်အဆင့်ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီစာလုံးကို မျဉ်းသားမယ်ဆိုရင် ဒုတိယ အလယ်အဆင့်အောက်က မျဉ်းသားမလား၊ အောက်ဆုံးအဆင့်အောက်က မျဉ်းသားမလားဆိုတာက အစ စဉ်းစားစရာရှိပါတယ်။ ကွန်ပျူတာစာလုံးတွေကို မျဉ်းသားတဲ့အခါ အလယ်အဆင့် စာလုံးအောက်က မျဉ်းသားလေ့ရှိပါတယ်။ အဲဒီအခါ အောက်ဆုံးအဆင့်ပါတဲ့ စာလုံးတွေကို ခြစ်ထားသလိုဖြစ်လို့ မျက်စိရှုပ်စရာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေ့ခေတ်မှာ တယ်လီဖုန်းနဲ့ စာရိုက်တဲ့ အခါမှာလဲ စာလုံးအောက်မှာ မျဉ်းသားဖို့ အခက်အခဲရှိပါတယ်။ ဒါကြောင့် စာလုံးအောက်မှာ မျဉ်းသားတဲ့ကိစ္စကို ဖြစ်နိုင်ရင် ရှောင်ရှားလေ့ရှိကြပါတယ်။ မျဉ်းသားတဲ့အစား မျက်တောင်အဖွင့်အပိတ်နဲ့ ဖော်ပြတာမျိုးလဲ ရှိနိုင်ပါတယ်။
နောက်တစ်ချက်က မြန်မာသဒ္ဒါစာအုပ်ကို ပြုစုခဲ့တာဟာ ၁၉၈၄ ခုနှစ်လောက်ကဖြစ်ပြီး ပထမအကြိမ်ထုတ်ဝေခဲ့တာဟာ ၂၀၀၅ ခုနှစ်ကတည်းကဖြစ်ပါတယ်။ အခုဆို အနှစ် ၂၀ ရှိပါပြီ။ အဲဒီ အချိန်ကတည်းက “ခေါင်းစဉ်ကြီး၊ စာပိုဒ် ခေါင်းစဉ် စသည်တို့ကို အောက်မျဉ်းသားရသည်” ဆိုတာ၊ “မှတ်ချက်၊ မှတ်ရန် စသော သတိပြုရန်လိုသည့်စကားလုံးများအောက်တွင် မျဉ်းသားရသည်” ဆိုတာဟာ အခြေအနေတစ်ခုအတွက်သာဖြစ်ပြီး နေရာအားလုံးအတွက် တစ်သမတ်တည်း လှေနံဓားထစ်မှတ်ယူရမဲ့ ကိစ္စမဟုတ်ခဲ့ပါဘူး။ ဒါကြောင့် လိုအပ်တဲ့နေရာတွေမှာ လိုအပ်သလောက်သာမျဉ်းသားပြီး စာအုပ်စာတမ်းတွေနဲ့ စာရေးသားမှု အများစုမှာ မျဉ်းသား ဖော်ပြတာကို မတွေ့ကြရတာဖြစ်ပါတယ်။ လိုအပ်တဲ့နေရာ၊ လိုအပ်တဲ့အခြေအနေမှာပဲ သုံးကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ “ရမယ် ‘must’၊ သင့်တယ် ‘should’၊ နိုင်တယ် ‘could’” ဆိုတဲ့စကားနဲ့ပြောရရင် ခေါင်းစဉ်အောက်မှာ မျဉ်းသားနိုင်တယ် ဆိုတာမျိုးပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါ့ကြောင့်အခုကျွန်တော်တင်ပြလိုတဲ့လိုရင်းအချုပ်ကတော့ စာစီစာကုံးရေးသားတဲ့အခါ ခေါင်းစဉ် ကို ‘မျဉ်းမသားရဘူး’ ဆိုတဲ့ သတ်မှတ်ချက်နဲ့ ‘မျဉ်းသားရမယ်’ ဆိုတဲ့ သတ်မှတ်ချက်ဟာ ဘယ်တုန်းကမှ မရှိခဲ့ပါဘူး။ တစ်နေရာရာက ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်ယောက်က သတ်မှတ်ထုတ်ပြန်ထားခဲ့မယ်ဆိုရင်လဲ ဒါဟာ သူရဲ့ အတ္တနောမတ္တိသာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို အတ္တနောမတ္တိတွေအပေါ်မှာ အများက လှေနံဓားထစ် မမှတ်ယူကြဖို့က အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။ ဒီလို လှေနံဓားထစ်ပြဿနာတွေကို ကြုံတွေ့လာရတဲ့အခါ ဖြေရှင်းနိုင်မဲ့ တစ်ခုတည်းသော နည်းလမ်းကတော့ ‘ဆင်ခြင်တုံတရား’ ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒေါက်တာ အောင်မြင့်ဦး
၂၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅

(၇၈) နှစ်မြောက် လွတ်လပ်ရေးနေ့
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ(၄)ရက်နေ့

#IndependenceDay2025
#Lyc

"စုံညီ ခွဲတမ်းကို"
ကျောင်းသားဉီးရေအလိုက်ပေးပါမယ်။
လကုန်လစာထုတ်တာနဲ့အတူရပါမယ်။

အမေနေ့ (မိခင်များနေ့) (Mother's Day)သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ မိခင်အားလုံးကို ဂုဏ်ပြုသောနေ့ အဖြစ် နှစ်စဉ် မေလ ဒုတိယပတ် တနင်္ဂနွေနေ့ကို အမေမိခင်နေ့ဟု နိုင်ငံအများစုက သတ်မှတ်ကြသည်။

#မြန်မာနိုင်ငံ အမေများနေ့ ဖြစ်ပေါ်လာပုံ

မြန်မာပြည်တွင် စာရေးဆရာ #ဒါရိုက်တာဦးသုခ၏ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုကြောင့် ပြာသိုလပြည့်နေ့ကို အမေများနေ့အဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်ခဲပြီး မြန်မာ့ ပြက္ခဒိန်တွင် #ပြာသိုလပြည့်အမေများနေ့ အဖြစ်ကမ္ဗည်းတင်နိုင်ခဲ့ပေသည်။

မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု့အရ #အမိအဖကိုဘုရားနှင့် တစ်ဂိုဏ်း တည်းထားပြီး #မာတာပိတုဂုဏောအနန္တောဆိုပြီး ပူဇော်ခဲ့အရိုအသေ ပေးခဲ့ကြသည်။

ဆရာကြီးဦးသုခက တရားဝင်ဖြစ်စေရန် ကြိုးပမ်းပေး
ခဲ့သူဖြစ်ပါသည်။

၁၉၉၅-ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်နေ့၌ စာရေးဆရာဦး သုခ၏
တိုက်တွန်းပြောပြချက်အရ မန္တလေးမြို့တွင်-
"အမေများနေ့" ကို ပထမဦးဆုံး စတင်၍ ကျင်းပပြုလုပ် ခဲ့ပါသည်။

#၁၉၉၇-ခုနှစ်တွင် ပြာသိုလပြည့်နေ့အား #အမေများ နေ့အဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်နိုင်ခဲ့သည်။
မိဘကျေးဇူးဆပ်နည်း စသည့် ဗဟုသုတပညာပေးများ ဟောပြောခြင်းဖြင့် ခေတ်လူငယ်များအား အသိပညာ ဗဟုသုတ တိုးပွားစေလိုသည့် ဆန္ဒဖြင့် စတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

*ပြာသို လပြည့် အမေများနေ့*

မြန်မာပြည်အဖို့ ပြာသိုလပြည့်နေ့၊ နှင်းအိဆွတ်မြ အေးချမ်းသောလ ဆောင်းကာလတွင်၊ အမေများနေ့အဖြစ်၊ သတ်မှတ်ကြလေ၏။

"မြန်မာ့ အမေများနေ့ အစ ဆရာကြီး ဦးသုခက-"

+ ဦးသုခသည် ငယ်စဉ်ကာလဝယ် မိခင်ကြီးကို၊ ကျိုက်လတ် တွင်ထားခဲ့ပြီး၊ ရန်ကုန်မြို့တွင် အလုပ်အကိုင်ရှာဖွေ လုပ်ကိုင်နေရလေရာ၊ သားကို လွမ်းနေရသောမိခင်၏၊ ရင် တွင်းခံစားချက်များကို၊ မြန်မာပြည်တွင်း၌၊ အမေနေ့ဖြစ် ပေါ်လာစေရန် လှည့်လည် ဟောပြောခဲ့လေ၏။

(၁၉၉၅) ခုနှစ်တွင်၊ မန္တလေးမြို့မှ အမေနေ့ဖြစ်ပေါ်စေရန်၊ ရည်သန်စိတ်ပြင်းပြကြသော သူများက၊ ဆရာကြီးဦးသုခ အား အမေနေ့ သတ်မှတ်ပေးရန် တိုက်တွန်းခဲ့ခြင်းကြောင့်၊ မန္တလေးမြို့တွင် ဆရာကြီးဦးသုခ ကိုယ်တိုင်ဟောပြော၍၊ (၁၉၉၇)တွင်အမေနေ့ကို ပြာသိုလပြည့်နေ့တွင် ကျင်းပရန် သတ်မှတ်နိုင်ခဲ့၏။

ဆရာကြီးဦးသော်ဇင်၊ စာရေးဆရာကြီး ဒဂုန်ဦးစန်းငွေ၊ စာရေးဆရာကြီး ဦးရန်အောင်၊စာရေးဆရာကြီး ဦးတက်တိုး၊ စာရေးဆရာမကြီး ဒေါ်စောမုံညင်း၊စာရေးဆရာမကြီး လူထု ဒေါ်အမာ၊စာရေးဆရာမကြီး ဒေါ်ခင်မျိုးချစ်စသည့် စသည့် စာပေပညာရှင်များကလည်း၊ ဆရာကြီးဦးသုခနှင့် တစိတ်တ ဝမ်းတည်း၊ ထိုပြာသိုလပြည့်နေ့ကို အမေနေ့အဖြစ်သတ်မှတ် ခဲ့ကြလေ၏။
========================

၁၃၈၇-ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့် (အမေနေ့)
(January 2,2026) သောကြာနေ့။
စာတိုလေးနဲ့ ဂုဏ်ပြုကြိုဆိုပါရစေ အမေ။

အမေသို့တမ်းခြင်း
==============

❤️ဒီလိုနေ့ရက်ရောက်လာမှ
မဟုတ်ပါဘူး အမေ။
နေ့ရက်တိုင်းရဲ့ အချိန်တိုင်းမဟုတ်ခဲ့ပေမယ့်
အိပ်ယာဝင်၊အိပ်ယာထချိန်တွေမှာတော့
အမြဲသတိရလျက်ပါ အမေ။

❤️ဘယ်လိုမေ့နိုင်ပါ့မလဲဗျာ။
စကားပင်မပြောတတ်၊
မတ်တပ်ပင်မရပ်နိုင်ခင်ကတည်းက
သားနားမလည်တဲ့စကားတွေ၊
သားမသိတဲ့သံစဉ်တွေ၊
သားမဆိုတတ်သေးတဲ့ သီချင်းတွေနဲ့
ကျောကိုပွတ်သပ်၊ ရင်ခြင်းအပ်ရင်း
ချော့သိပ်ခဲ့တာတွေလေဗျာ။

❤️သားမသိသေးတဲ့ မေတ္တာတွေထက်
အမေ့နှလုံးခုန်သံ၊ စည်းချက်မှန်ကိုတော့
ခုထိနားထဲ ကြားယောင်ဆဲပေမို့
လွမ်းတယ်ဆိုတာထက်ပိုတဲ့ချစ်ခြင်း၊
ချစ်တယ်ဆိုတာထက်ပိုတဲ့ မေတ္တာတွေနဲ့
ကျွန်တော့နှလုံးခုန်တိုင်း
အမေ့ကို မသိစိတ်က
သတိရနေတာပါ အမေ။

❤️ဝေးကွာခြင်းတစ်ခုရဲ့ အတားအဆီးကြောင့်
အနေခဏ ဝေးနေရပေမယ့်
အမေနဲ့ အဝေးမှာနေနေတာ မဟုတ်မှန်း
အမေ့ကို သိစေချင်လိုက်တာဗျာ။

❤️ "ပြာသို လပြည့်နေ့" ကို
"အမေနေ့" တဲ့။
ရွေးတတ်လိုက်တာဗျာ။

❤️ပြာသိုလပြည့်ညရဲ့
အေးချမ်းတဲ့ အငွေ့အသက်‌တွေက
အေးချမ်းလှတဲ့ အမေ့မျက်နှာပေါ်က
အပြုံးတွေလိုပါပဲ အမေ။
ရှိနေသူတိုင်းကို အရမ်းကို
အေးချမ်းစေပါတယ်ဗျာ။

❤️တဆက်စပ်တည်း သတိရမိစေတယ်အမေ။
‌အေးချမ်းတဲ့ ရာသီရောက်တိုင်း
အမေ့ရင်ခွင်ထဲခေါင်းထိုးရင်
ခပ်ဆိုးဆိုး ကျွန်တော့်‌ ကျောပြင်ကို
ဖွဖွလေးသပ် ခပ်ဆတ်ဆတ်အမေ့ရိုက်ချက်တွေနဲ့
တေးမထပ်အောင်ဆိုရင်း
ချော့ခဲ့တာတွေကို
တကယ်တမ်းတ လွမ်းနေတုန်းပါအ‌ေမ။

❤️ဥတုရဲ့အေးချမ်းမှု
လပြည့်ညရဲ့ လင်းလက်မှုတွေကြောင့်
နွေးထွေးတဲ့အမေ့ရင်ခွင်ကို
ဝင်ခိုမှေးစက်ရင်း
တေး တဝက်လောက်သာ
ကျွန်တော့ရှေ့မှောက်
ယခုရောက်လာမယ်ဆိုရင်
ဘယ်အရာမဆို ရင်ဆိုင်နိုင်လောက်အောင်
စိတ်ခွန်အားတွေ ရလာမှာပါအမေ။

❤️သား တကယ် လွမ်းမိပါတယ် အမေ။။

၁/၁/၂၀၂၆
2/30pm

ပြာသိုလပြည့်နေ့ (ရှင်တစ်ထောင်အခါတော်နေ့)
မင်္ဂလာပါခင်ဗျာ
လာမယ့် ပြာသိုလပြည့်နေ့ ( ကောဇာသက္ကရာဇ်
၁၃၈၇ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်နေ့ ) ဟာ ရှင်တစ်ထောင် အခါတော်နေ့ဖြစ်ပါတယ်ခင်ဗျာ
ရှင်တစ်ထောင် အခါတော်နေ့ ဖြစ်ပေါ်လာပုံကတော့- - - - -
ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားရှင်သည် မဟာသက္ကရာဇ် ၁၀၃ ခုနှစ်၊ ပထမဝါကျွတ်ပြီးနောက် ရသေ့တစ်ထောင်ကို ချွတ်ရန် ဥရုဝေလတောသို့ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နေ့တွင်

သွားရောက်ခဲ့ပါသည်။ ပြာသိုလပြည့်နေ့အထိ ၂လကြာမျှ ဥရုဝေလတော၌ပင် သီတင်းသုံးလျှက် ရသေ့များအား စည်းရုံးခဲ့ပါသည်။ ထိုစဉ်ကာလ ဥရုဝေလတော၌ အစ်ကိုကြီး ဥရုဝေလကဿပ ခေါင်းဆောင်သော ရသေ့ငါးရာ၊ အစ်ကိုလတ် နဒီကဿပ ခေါင်းဆောင်သော ရသေ့သုံးရာ၊ ညီငယ် ဂယာကဿပ ခေါင်းဆောင်သော ရသေ့နှစ်ရာ စသည်တို့သည် သုံးနေရာခွဲလျက် နေထိုင်သီတင်းသုံးနေကြသည်။ ဥရုဝေလတောအုပ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူခဲ့သော ဂေါတမဘုရားရှင်သည် ဦးစွာ ဥရုဝေလကဿပ ရသေ့ကြီးထံ သွားရောက်လျက် နေခွင့်တောင်းခံသောအခါ နဂါးကြီးရှိသောနေရာ၌ သီတင်းသုံးခွင့် ရခဲ့သည်။ ရသေ့အားလုံးပင် နဂါးကြီး၏ လက်ချက်ဖြင့် ဘုရားရှင်အသက်ဆုံးမည်ဟု ထင်ကြသော်လည်း ဘုရားရှင်က နဂါးကြီးအား တန်ခိုးတော်ဖြင့် နှိမ်နင်းပြ လိုက်သည့်အခါ ရသေ့အပေါင်းတို့သည် ဘုရားရှင်အား လေးစားအထင်ကြီးသွားကြကုန်၏။
ဥရုဝေလကဿပနှင့်တကွ ရသေ့အားလုံးတို့သည် တရားနည်းလမ်းမကျသော မီးလှုံခြင်း၊ ရေငုပ်ခြင်း စသည့် ပဉ္စာတပအကျင့်များကို ကျင့်ကြကုန်၏။ ထိုအကျင့်များကို ကျင့်ခြင်းဖြင့် ကိလေသာ ခေါင်းပါးလိမ့်မည်ဟုလည်း လွဲမှားစွာ မှတ်ထင်ထားကြကုန်၏။ ၄င်းတို့၏ ကျင့်ကြံပုံမှာ ဆီးနှင်းများ တဖွဲဖွဲကျဆင်းနေပြီး ခိုက်ခိုက်တုန်အောင် ချမ်းအေးလှစွာသော ပြာသိုလသမယအတွင်း သတ်မှတ်ရက် ရှစ်ည၌ နေရဉ္ဇရာမြစ်အတွင်းသို့ သက်ဆင်းကာ ရေငုပ်ကြကုန်၏။ သည့်အတွက် ခိုက်ခိုက်တုန်မျှ အချမ်းဝေဒနာကို ခံစားကြရလေသည်။

ထိုအခါ ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်က ရသေ့များ အချမ်းဝေဒနာ သက်သာစေရန် မီးအိုးကင်း ၅၀၀ ကို တန်ခိုးတော်ဖြင့် ဖန်ဆင်းပေးတော် မူခဲ့ပါသည်။ ထို့အပြင် ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်သည် ရသေ့များခွဲ၍ မကွဲသော ထင်းတုံးငါးရာအား တစ်ပြိုင်နက် ကွဲစေခြင်း၊ ရသေ့များမွှေး၍မရသောမီးကို တစ်ပြိုင်နက် တောက်လောင်စေခြင်း၊ ရသေပများငြိမ်း၍မရသော မီးငါးရာအား တပြိုင်နက် ငြိမ်းစေခြင်း၊ မီးအိုးကင်း ငါးရာကို တပြိုင်နက် ဖန်ဆင်းခြင်းစသော တန်ခိုးတော်စုစုပေါင်း (၃၅၁၆)မျိုးကို ပြသ၍ ရသေ့များအား ဆွဲဆောင်တော်မူခဲ့သည်။

ထိုအခါ ရသေ့အပေါင်းတို့သည် ၄င်းတို့၏ အသုံးအဆောင် ပစ္စည်းများအားလုံးကို နေရဉ္ဇရာမြစ်အတွင်းသို့ စွန့်ပစ်လိုက်ကြပြီး ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်ထံ၌ ရဟန်းအဖြစ်ကို တောင်းခံခဲ့ကြလေ၏။ ပထမအကြိမ် ဥရုဝေလကဿပနှင့် တပည့်များ၊ ဒုတိယအကြိမ် နဒီကဿပနှင့် တပည့်များ၊ တတိယအကြိမ် ဂယာကဿပနှင့် တပည့်များ သုံးသုတ်ခွဲ၍ သာသနာ့ဘောင်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ သည့်နောက် ရှင်တစ်ထောင် (ဝါ) ရသေ့တစ်ထောင်လုံး ဧဟိဘိက္ခုရဟန်းများ ဖြစ်လာကြတော့သည်။

ထိုအခါ ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်လည်း ရသေ့တစ်ထောင်အား ဂယာသီသကျောက်ဖျာပြင်၌ “အာဒိတ္တ ပရိယာယ သုတ္တန် ဒေသနာ” ကို ဟောကြားတော်မူရာ ရဟန်းအားလုံး အာသဝေါကုန်ခမ်း၍ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ဆိုက်ရောက်ခဲ့ကြလေတော့သည်။ ထိုနေ့သည်ကား ပြာသိုလပြည့်နေ့ ဖြစ်လေသည်။ ရှင်အပါးတစ်ထောင် ဗုဒ္ဓသာသနာအတွင်း ဝင်ရောက်ခဲ့သည်ကို အကြောင်းပြု၍ ပြာသိုလပြည့်နေ့အား ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့က ” ရှင်တစ်ထောင် အခါတော်နေ့” ဟူ၍ သတ်မှတ်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်ပါတယ်ခင်ဗျာ။
#kyawmoechay
#ပြာသိုလပြည့်နေ့
#ရှင်တစ်ထောင်အခါတော်နေ့

၂၀၂၅–၂၀၂၆ ပညာသင်နှစ်
#လူရည်ချွန်ရွေးချယ်ရေးလမ်းညွှန်၏ထူးခြားချက်အချို့

၁။ ရေးဖြေ (၃) ဘာသာတွင် (၁) ဘာသာ ၆၀ မှတ် ရ ရ
မည်။
၂။ နှုတ်ဖြေ ၂၄ မှတ် ရရမည်။
၃။ ကိုယ်ကာယကြံ့ခိုင်မှု ၃၆ မှတ် ရရမည်။
မှတ်ချက်။ #လမ်းညွှန်က်ိုအသေးစိတ်လေ့လာပါ။