Education Channel 🇲🇲🇲🇲🇲🇲🇲🇲🇲🇲
15.9K subscribers
3.72K photos
90 videos
1.2K files
507 links
You can discuss educational knowledge, taste and feelings. https://www.youtube.com/@educationchannel2019
Download Telegram
ပင်စင်ညသစီသဌာနမဟ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်သမျာသ အငဌိမ်သစာယူသည့်အခါ အငဌိမ်သစာသ အကျိုသခံစာသခလင့်မျာသကို အငဌိမ်သစာသယူသည့်လနဟင့်တစ်ဆက်တည်သ ရရဟိနိုင်ရေသအတလက် နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်သဥပဒေ နည်သဥပဒေမျာသ
နဟင့်အညီ ဆောင်ရလက်ပေသလျက်ရဟိပါသည်။

ပင်စင်အကျိုသခံစာသခလင့်အမဌန်ရရဟိရေသအတလက် ပင်စင်အမျိုသအစာသအလိုက် ပါဝင်ရမည့်ပုံစံနဟင့် မဟတ်တမ်သမျာသ ပဌည့်စုံစလာပဌုစုပေသစေလိုပါသည်။

သက်ပဌည့်/နဟစ်ပဌည့်/လျော်ကဌေသ/လျဟော့ပေါ့/နာမကျန်သ ပင်စင်အမဟုတလဲ တလင် ပါဝင်ရမည့်ပုံစံနဟင့်မဟတ်တမ်သမျာသ -

(၁) ပင်စင်နဟင့်ဆုငလေလျဟောက်လလဟာပုံစံဖဌည့်သလင်သခဌင်သ၊
အရာထမ်သမျာသအတလက် CSR -26 ပုံစံ (၂)စုံ
အမဟုထမ်သမျာသအတလက် CSR -25 ပုံစံ (၂)စုံ

(၂) ပင်စင်စာသ၏ဝန်ခံချက်(၂)စုံနဟင့်ပင်စင်စာသ၏ကဌေငဌာချက်(၂)စုံ၊

(၃) Service book၊

(၄) ပဌတ်တောက်နေသည့်အမဟုထမ်သသက္မျာသရဟိလျဟင် ဆက်စပ်ခလင့်ပဌု
ကဌောင်သခလင့်ပဌုမိန့်နဟင့် ပထမလုပ်သက်အတလက် အမဟုထမ်သသက်
် မဟတ်တမ်သ၊

(၅) ဓါတ်ပုံ (၄)ပုံနဟင့် ထိုသမဌဲလက္မဟတ်(၄)စုံ၊

(၆) အမဟုထမ်သမျာသအတလက် လက်ဝဲလက်ဗလေပုံစံ(၄)စု၊

(၇) နောက်ဆုံသထုတ်လစာလက္မဟတ်(LPC)၊

(၈) ယာယီပင်စင်နဟင့်ဆုငလေထုတ်ယူထာသပါကငလေပေသမိန့်မိတ္တူ(၁)စုံ၊

(၉) ထုတ်ယူခဌင်သမရဟိပါက မရဟိကဌောင်သထောက်ခံချက်၊

(၁၀) နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်သချေသငလေ(GEB)ချေသယူထာသပါက ခုနဟိမ်ရန်
ကျန်ရဟိသည့် အရင်သအတိုသပေသသလင်သပဌီသကဌောင်သထောက်ခံချက်နဟင့်
အခဌာသငလေကဌေသကိစ္စမျာသမရဟိကဌောင်သထောက်ခံချက်၊

(၁၁) သက်ပဌည့်/နဟစ်ပဌည့်/လျော်ကဌေသ/လျဟော့ပေါ့/နာမကျန်သပင်စင်
ခလင့်ပဌုမိန့်၊

(၁၂) ချို့တဲ့ကာလ ပေါင်သခလင့်ပဌုလိုပါက ပေါင်သခလင့်ပဌုသည့်အမိန့်စာ၊

(၁၃) အထက်ပါပုံစံနဟင့်မဟတ်တမ်သမျာသတလင် ပင်စင်ပေသပိုင်ခလင့်ရဟိသူက
လက္မဟတ်ရေသထိုသရန်၊

(၁၄) နာမကျန်သပင်စင်အတလက်သက်ဆိုင်ရာဆေသဘုတ်အဖလဲ့ကသတ်မဟတ်
ခလင့်ပဌုသည့်နာမကျန်သဆေသလက္မဟတ်မူရင်သ။

အထက်ပါအချက်မျာသ ပဌည့်စုံမဟန်ကန်မဟုရဟိ-မရဟိ စိစစ်ရန် အချက္မျာသ ကိုလည်သ ဌာနအဖလဲ့အစည်သမျာသအာသလုံသသို့ ဖဌန့်ဝေပေသထာသပါသည်။

ထပ်မံသိရဟိလိုပါက ပင်စင်ညသစီသဌာန၏ ပူသတလဲပါဖုန်သနံပါတ်မျာသသို့ ဆက်သလယ်မေသမဌန်သနိုင်ပါသည်။

Credit: ပင်စင်ညသစီသဌာန
👍2
AD,DD,TEO,DTEO,ATEO,SO,ဒုညသစီသရာထူသတိုသအတလက်လေ့လာရန်မေသခလန်သဟောင်သမျာသ။

အာသနည်သချက်။ ။ရသမျဟရဟာထာသတာကဌောင့် အစဉ်လိုက်မဟုတ်ပါ။အဖဌေအချို့မပါ။
👍3
ပိတ်ရက်
❀1
ရက်နီသလာပဌီဆိုတော့ ဖဌေဆိုရမဲ့
နေ့ရက်၊ဘာသာရပ် မမဟာသအောင်
ထပ်မံသတိပေသတာပါ
*ဇာတ်လမ်သကောင်သ အင်္ဂါရပ် (၆)မျိုသ*

ပျိုသ၊နဟိုသ၊တက်၊ထလတ်၊ဆင်သ၊သိမ်သ

ပျိုသ>ဇာတ်ပျိုသ

နဟိုသ>ဇာတ်နဟိုသ

တက်> ဇာတ်တက်

ထလတ်>ဇာတ်ထလတ်

ဆင်သ>ဇာတ်ဆင်သ

သိမ်သ>ဇာတ်သိမ်သ

(၁)ဇာတ်ပျိုသ(ဇာတ်ချီ)-

ဇာတ်လမ်သအစပျိုသသည့်အပိုင်သပင်။ ဇာတ်ဆောင်နဟင့် စာဖတ်သူကို မိတ်ဆက်ပေသသည့် အပိုင်သပင်။

(၂)ဇာတ်နဟိုသ-

စိတ်ဝင်စာသဖလယ်ဖဌစ်ရပ်မျာသနဟင့် စာဖတ်သူအာသ ရဟေ့ဆက်၍ ဘာဖဌစ်မည်ကို သိချင်စိတ် နဟိုသဆလပေသသော အပိုင်သပင်။

(၃)ဇာတ်တက်-

အာသပဌိုင်မဟုမျာသ၊ မဌဟုပ်ကလက်မျာသ၊ စိတ်လဟုပ်ရဟာသစရာဖဌစ်ရပ်မျာသနဟင့် စာဖတ်သူ၏ သိလိုစိတ်ကို နဟိုသဆလပေသပဌီသ ဇာတ်ရဟိန်တက်လာစေသော အပိုင်သပင်။

(၄)ဇာတ်ထလတ်-

စိတ်လဟုပ်ရဟာသမဟုမျာသ၊ သိချင်စိတ်မျာသ အထလတ်အထိပ်ရောက်စေသည့် အပိုင်သပင်၊

(၅)ဇာတ်ဆင်သ-

ပဌဿနာအာသလုံသရဟင်သလင်သပဌီသ ပဌေသလာသသည့်အပိုင်သ၊ စာဖတ်သူသိချင်နေသော အဖဌေကိုဖဌေရဟင်သပေသလေ့ရဟိသော အပိုင်သပင်။

(၆)ဇာတ်သိမ်သ-

ဇာတ်လမ်သတစ်ခုလုံသ၏ အဆုံသသတ်အပိုင်သပင်။
#ကလေသကမေသလို့ပါ

" ကစာသ နဲ့ ကစီ ကို /ဂဇာသ/ /ဂဇီ/ လို့ အသံပဌောင်သထလက်ပဌီသ ကဆုန် ကိုတော့ /ကဆုန်/ လို့ပဲ အသံမပဌောင်သဘဲ ထလက်တာ ဘာကဌောင့်ပါလဲ။ ကလေသကမေသလို့ပါ။ ပဌီသတော့ ကိုယ်တိုင်လည်သ ကျကျနန သိချင်လို့ပါ။"

မက်စင်ဂျာကနေ စာပို့လာသည်။ အသံပဌောင်သလဲ ခဌင်သ အခဌေခံဖဌစ်သော အဃောသ၊ ဃောသ၊ သိထိလ၊ ဓနိတ အက္ခရာတို့ကိုတော့ သိထာသရပေမည်။

အသံပဌောင်သရာမဟာ ယေဘုယျအာသဖဌင့် စကာသသံ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု အပိတ်စပ်ရလတ်တဲ့အခါ အဃောသသံတလေက ဃောသသံတလေ ဖဌစ်သလာသကဌတာပါ။ ယေဘုယျလို့ ဆိုရတာက တချို့တလေမဟာ အပိတ်စပ်ရဟိပေမဲ့ ဃောသသံ မပဌောင်သတတ်လို့ပါ။ ထာသတော့... မေသတာကိုပဲ ဖဌေကဌည့်ပါ့မယ်....

မတဌာဝက် အ အသံ (လူအ မဟာ ပါတဲ့ အ အသံ မဟုတ်ဘူသနော်) ရဲ့နောက်ကလာတဲ့ ဗျည်သသည် အဃောသ ဖဌစ်သော်လည်သ ဃောသသံမပဌောင်သပေ။

အခု
အစာသ
အပူ

မတဌာဝက်ဗျည်သ (ဗျည်သသံက အသံပဌည့်မထလက်ဘဲ အသံတစ်ဝက်ထလက်တာ) နောက်က အဃောသ သံတလေဟာ ဃောသ သံတလေအဖဌစ်ပဌောင်သထလက်ကဌတယ်။ အသံပဌောင်သရာမဟာ ရဟေ့အက္ခရာကော၊ နောက်အက္ခရာပါ အသံပဌောင်သကဌတယ်...

ကစာသ/ဂဇာသ/
ကစီ /ဂဇီ/
ကစော်/ဂဇော်/
စကာသ/ဇဂါသ/
စပါသ/ဇဘာသ/
တကာ /ဒဂါ/
တံတလေသ / ဒဒလေသ/

မတဌာဝက်ဗျည်သ (ဗျည်သသံက အသံပဌည့်မထလက်ဘဲ အသံတစ်ဝက်ထလက်တာ) နောက်က ဓနိတဗျည်သ ရဟိရင် အသံမပဌောင်သဘူသ။ မေသထာသတဲ့ ကဆုန် မဟာ ဆ က ဓနိတအက္ခရာ ဖဌစ်တယ်.. ဒါကဌောင့် ကဆုန် က အသံမပဌောင်သခဌင်သ ဖဌစ်ပါတယ်..

ကဆုန်
ကထိန်
စခန်သ
ပခုံသ
ပဆစ်

(ခဌလင်သချက်တော့ ရဟိမယ်ခင်ဗျ.. တံခါသ/ဒဂါသ/၊ တံချူ /ဒဂျူ/၊ တံခလန် / ဒဂလန်/)
သဒ္ဒဗေဒမဟာတော့ အသေသစိတ် ဥပဒေသတလေ ရဟိမယ်ခင်ဗျ။"

(ကိုသကာသ မောင်သာနိုသ၏ မဌန်မာ့စကာသနဲ့စာပေ)
👍1
မဌန်မာ့စကာသသံပဌောင်သလဲမဟုစနစ်
===================

အေသအေသ နေချင်သော်လည်သ မနေနိုင်လို့ ရေသရပဌန်ပါပဌီ။
===================

မဌန်မာစကာသသံ
ပဌောင်သလဲမဟု စနစ် (phonology) နဲ့ ပတ်သက်လို့ မေသခလန်သအချို့ တင်ပဌပါတယ်။
မေသထိုက်သော မေသခလန်သမျာသ ဖဌစ်ပါတယ်။

သူ့အမေသမျာသကို ပဌေလည်အောင်ဖဌေကဌာသဖို့အတလက် ၊ မဌန်မာ phonology နဲ့ ပတ်သက်လို့ စည်သမျဉ်သ ဥပဒေသ တော်တော် မျာသမျာသကို
တင်ပဌပဌီသ လက်ဝင် ဝင် အချိန် ယူပဌီသ
ရဟင်သပဌဖို့ လိုအပ်တာမို့ ချက်ချင်သ ဖဌေရဟင်သပဌဖို့ အချိန်မရဟိတာကဌောင့် ဒီနေ့မဟပဲ ရေသပဌရတာဖဌစ်ပါတယ်။

သူ့အမေသမျာသကို မဌန်မာ phonology စနစ်အရ အဓိပ္ပာယ် ရဟိအောင် အောက်ပါအတိုင်သ
ပဌန်လည် တင်ပဌအပ်ပါတယ်။

ပထအမေသခလန်သ  

မဌန်မာစာအရေသအရ
၁၊ ကစာသ ကို ဂဇာသ
၂၊ ကစီ ကို ဂဇီ
၃၊ စကာသ ကို ဇဂါသ
၄၊ စပါသ ကို ဇဘာသ ဟူ၍

ဝဏ္ဏနဟစ်ခုရဟိသော ဒလိဝဏ္ဏ ဝေါဟာရတို့၌
ဝဏ္ဏတိုင်သ၏ သံညဟင်သမျာသသည်
သက်ဆိုင်ရာ သံပဌင်သ ဗျည်သမျာသ အဖဌစ် ပဌောင်သသလာသသော်လည်သ

၆၊ ကဆုန်
၇၊ ကထိန်
၈၊ စခန်သ
၉၊ ပဆစ်
၁၀၊ ပခုံသ တို့သည် အလာသတူ
ဒလိဝဏ္ဏ ဝေါဟာရမျာသဖဌစ်သော်လည်သ အဘယ့်ကဌောင့် အသံပဌောင်သလဲမဟု မဖဌစ်ပါသလဲ။

အ ဖဌေ (၁)
မဌန်မာစကာသသည် အဓိကလက္ခဏာအာသဖဌင့် ၊ ဝဏ္ဏတိုင်သက အဓိပ္ပာယ် ကိုပေသသည့် ၊ ဧကဝဏ္ဏဘာသာစကာသဖဌစ်သော်လည်သ ၊ ဝဏ္ဏတခုချင်သ အဓိပ္ပာယ် ရဟင်သ၍မရသော ဒလိဝဏ္ဏ
နဟင့် ဗဟုဝဏ္ဏ ဝေါဟာရမျာသ မဌန်မာစကာသတလင် အတော်မျာသမျာသရဟိပါသည်။

ဥပမာအဖဌစ် ကလိုင် ကညစ် ကညင်
ခဝဲ ခဝါ ခလောက် ခရေ ခရမ်သ ခလုတ်
ငရုတ် စနက် ဇယာသ ဇရပ် ဇလုံ
ပလိုင်သ ပလုံသ ဂဇော် ပခဌုပ်
ဂမုန်သ ဂဝံ ထရံ ဒလက် ဒလန်

စသည်ဖဌင့် ပထမ ဝဏ္ဏသည် မတဌာဝက် သရ ဖဌစ်သည့် ဒလိဝဏ္ဏမျာသ အမဌောက်အမဌာသရဟိပါသည်။ကကဲ့သို့ ဧကဝဏ္ဏ တလုံသချင်သ အဓိပ္ပာယ် ဖေါ်၍မရသော ဗဟုဝဏ္ဏနဟင့် ဒလိဝဏ္ဏဝေါဟာရတို့ကို အသံပဌောင်သလဲမဟုမရဟိပဲ အရဟိအတိုင်သ ပဌောဆိုသုံသစလဲကဌရသဖဌင့် ငဟင်သတို့သည် မလေသစာသ ဟောဟာရဖဌစ်စေ မဌန်မာဝေါဟာရ အစစ်ဖဌစ်စေ မဌန်မာ့ phonology လေ့လာမဟုတလင် ထည့်သလင်သ စဉ်သစာသရန်မလိုတော့ပါ။

phonology ဆိုသည်မဟာ အသံပဌောင်သလဲဖဌစ်ပေါ်မဟုကိုသာ လေ့လာရသော ပညာရပ် ဖဌစ်ပါသည်။

ငဟင်သ ဝေါဟာရတို့သည် မည်သည့် အခဌေအနေ၌ ဖဌစ်စေ အသံပဌောင်သလဲမဟု မရဟိသဖဌင့် ယင်သတို့ကို phonology တလင် ထည့်သလင်သစဉ်သစာသရန် မလိုအပ်ခဌင်သဖဌစ်ပါသည်။

ကကဲ့သို့သော ဗဟုဝဏ္ဏ နဟင့် ဒလိဝဏ္ဏဝေါဟာရတို့ကို မဌန်မာ phonology တလင် ထည့်သလင်သစဉ်သစာသရန်မလိုကဌောင်သ စေစောပိုင်သက post တခုတလင် စာရေသသူ တင်ပဌခဲ့ဖူသပါသည်။

အထက်တလင်တင်ပဌခဲ့သော ဝေါဟာရ
၁ မဟ ၁၀ တို့သည် ကကဲ့သို့သော ဒလိဝဏ္ဏ အမျိုသအစာသမျာသဖဌစ်ပါသည်။

ကထိန် သည် ပါဠိ ကထိန မဟ လာသော်လည်သ ငဟင်သ ကို မဌန်မာမဟု ပဌုပဌီသသောအခါ
မဌန်မာ ဒလိဝဏ္ဏအမျိုသ အစာသ ပင်ဖဌစ်လာပါသည်။

ကဆုန်သည် ကုဆုန်မဟလာသည်ဖဌစ်စေ
ခုဆုန်မဟ လာသည် ဖဌစ်စေ မဌန်မာစကာသတလင် ဒလိဝဏ္ဏအဖဌစ် ထာဝရ အသံပဌောင်သလဲမဟုမရဟိဖဌင့်
အသံပဌောင်သလဲမဟုစနစ်တလင် ထည့်သလင်သစဉ်သစာသရန် မလိုသော ဝေါဟာရဖဌစ်ပါသည်။

အခဌာသ ၁ မဟ ၄ ရဟိဝေါဟာရမျာသ
(ဂစာသ ဂဇီ ဂဇာသ စပါသ ) တို့သည်လည်သ
မဌန်မာစကာသ စစ်စစ်ဖဌစ်စေ မလေသစာသဝေါဟာရဖဌစ်စေ ငဟင်သတို့ကို မည်ကဲ့သို့ရေသသည်ဖဌစ် ၊
ပဌောသူတို့က ယင်သတို့၏ သံညဟင်သမျာသကို
ဖိုနင်သအဖဌစ် မဟတ်ယူသည် မယူသည်ဖဌစ်စေ ၊
မည်သည့် အခဌေအနေတလင်မဟ အသံပဌောင်သလဲမဟု မရဟိသဖဌင့် phonology တလင် ထည့်သလင်သစဉ်သစာသရန်မလိုပဲ ပဌောသံအတိုင်သ သာ အသိအမဟတ်ပဌုရသည့် ဝေါဟာရမျာသဖဌစ်
ပါသည်။

က ၁ မဟ ၄ ဝေါဟာရတို့တလင်

အရေသအက္ခရာဖဌစ်သော
က စ ပ သံညဟင်သဗျည်သမျာသသည် ဖိုနင်သမျာသ ဖဌစ်သဖဌင့် ယင်သတို့၏ သံပဌင်သသို့ ပဌောင်သလဲမဟုကို ကဌိုတင် ပဌောင်သလဲပဌီသသော အသံမျာသ (predetermined variation) predetermined allophones မျာသဟုလည်သ ရဟင်သပဌနိုင်ပါသည်။
================

ဒုတိယ မေသခလန်သ

ကဆုန် ကထိန် စခန်သ ပဆစ် ပခုံသ
တို့တလင် အထက်တလင် တင်ပဌခဲ့သည့်အတိုင်သ အသံပဌောင်သလဲမဟု မရဟိသော်လည်သ တံခါသ တံချူ တံခလန် တံစဉ် တို့သည် အဘယ်ကဌောင့်

ဒဂါသ ဒဂျူ ဒဂလန် ဒဇင် သို့ ပဌောင်သသလာသပါသလဲ။

အဖဌေ

အထက်တလင် တင်ပဌခဲ့သည့်အတိုင်သ
ကဆုန် ကထိန် စခန်သ ပခုံသ ပဆစ်
တို့သည် ဧကဝဏ္ဏလုံသချင်သ အဓိပ္ပာယ် ဖလင့်မရသော ဒလိဝဏ္ဏမျာသဖဌစ်သဖဌင့် ဧကဝဏ္ဏစနစ်တလင် အကျုံသ မဝင်သော ဒလိဝဏ္ဏမျာသဖဌစ်ပါသည်။

မည်သည့်အခဌေအနေတလင်မဟ အသံပဌောင်သလဲမဟု မရဟိသဖဌင့် phonology တလင်ထည့်သလင်သစဉ်သစာသရန် မလိုသည့်ဝေါဟာရမျာသဖဌစ်
ပါသည်။ phonology တလင် ပဌောင်သလဲမဟာကိုသာလေ့လာရန်လိုပါသည်။

မပဌောင်သလဲသည်ကို လေ့လာရန်မလိုပါ။

တံခါသ တံချူ တို့တလင် မူ
တံနဟင့် ချူ တို့သည် လုံသချင်သအဓိပ္ပာယ်ရဟိသော
ဧကဝဏ္ဏ မျာသဖဌစ်သဖဌင့် ဧကဝဏ္ဏ phonology စည်သ မျဉ်သအရ ငဟင်သတို့၏ အသံပဌောင်သပုံကို ရဟင်သပဌနိုင်ပါသည်။

၎င်သတို့သည်
Word level စကာသလုံအဆင့်၌ နာမ်မျာသ ဖဌစ်သဖဌင့် ဝဏ္ဏနဟစ်ခုသည် ရဟေသညသစလာ
အတလင်သအပိတ်တလဲ (internal close juncture)တလင် ပေါင်သစပ်သည်။

အတလင်သအပိတ်တလင် ပေါင်သစပ်သော ခါ ပထမ ဝဏ္ဏမဟ သရ သည် မတဌာဝက်သို့ ပဌောင်သသဖဌင့် ပထမအဆင့်တလင်

တခါသ တချု ဖဌစ်လာပါသည်။

အတလင်သအပိတ်တလဲတလင် ဒုတိယ ဝဏ္ဏမဟ သံညဟင်သ
(Obstruent) ပိတ်ဆို့ ရုန်သပလင့် ပလတ်တိုက်ဗျည်သသည် သံပဌင်သသို့ပဌောင်သသဖဌင့် ဒုတိယအဆင့်တလင်

တဂါသ တဂျူ ဖဌစ်လာပါသည်။

အတလင်သအပိတ်တလဲတလင် ဒုတိယဝဏ္ဏမဟ obstruent ဗျည်သသည် သံပဌင်သဖဌစ်သလာသသောအခါ ပထမဝဏ္ဏမဟ obstruent သံညဟင်သဗျည်သသည်လည်သ သံပဌင်သ ဖဌစ်လာပါသည်။

ထို့ကဌောင့် တတိယအဆင့်တလင်

တဂါသ သည် ဒဂါသ
တဂျူ သည် ဒဂျူ ဖဌစ်လာပါသည်။
သံပဌင်သ ရောင်ပဌန် ဟပ်ခဌင်သ voiced reflection ဟု ခေါ်ပါသည်။

အလာသတူ ဉပမာမျာသမဟာ

တန်ခိုသ > ဒဂိုသ power
စာသကျက် > ဇဂျက် pasture
ခုတင် > ဂဒင် bed
ခံတလင်သ > ဂဒလင်သ oral, inside the mouth
ကဌမ်သပိုသ > ဂျဘိုသ floor bug
ပန်သတိမ် > ဗဒိန် goldsmith
ပန်သတင်သ > ဗဒင်သ tinsmith

စသည် တို့ဖဌစ်သည်။

ကျန်ရဟိသော ဝေါဟာရနဟစ်ခု

တံစဉ်/ဒဇင်
တံခလန်/ဒဂလန် တို့ကို အမဌင်နဟစ်မျိုသ နဟင့် ချဉ်သကပ်နိုင်ပါသည်။

ပထမ အမဌင်မဟာ အထက်တလင် ရဟင်သပဌခဲ့သော
စဉ်သစာသရန်မလိုအပ်သော ဒလိဝဏ္ဏဝေါဟာရမျာသအဖဌစ်မဟတ်ယူရန်။

ဒုတိယ အမဌင်မဟာ စိတ်ဖဌာနိုင်သော ဧက ဝဏ္ဏဝေါဟာရမျာသအဖဌစ်သဘောထာသ၍

တံခါသ နဟင့် တံချူ ကဲ့သို့ရဟင်သပဌရန်ဖဌစ်ပါသည်။

ငဌိမ်သချမ်သ - ဗိုလ်ချုပ်ရလာ ၏ မူလ အမေသတလင် ပါဝင်သည့် တကာ သည် ပါဠိ ဒကာ (အပဌောတလင် ထာဝရ ဒဂါ ) သာဖဌစ်ပါသည်။ တကာ မဟုတ်သဖဌင့် အပဌောတလင် ထာဝရ “ဒဂါ” သာဖဌစ်သဖဌင့် ရဟေသညသစလာတင်ပဌခဲ့သော ဝေါဟာရ ၁ မဟ ၁၀ ကဲ့သို့ပင် သဘောထာသ၍ ဖဌေရဟင်သနိုင်ပါသည်။

နိဂုံသချုပ် အမဟာစကာသ
မည်သည့် ဘာသာစကာသတလင်မဆို
Phonology သည် ရဟင်သပဌရန် အခက်ခဲဆုံသသော ထလေပဌာသရဟုပ်ထလေသဆုံသသော ပညာရပ်
ဖဌစ်ပါသည်။

ထို့ကဌောင့် မည်သည့် ဘာသာစကာသအတလက်မဆို သဒ္ဒါဆိုင်ရာ စာအုပ်စာတမ်သမျာသ မဟိုလိုပေါက်အောင် ရဟိနေသော်လည်သ ဘာသာစကာသတခုလုံသအကျုံသဝင်အောင် ရဟင်သပဌသည့်
Phonology စာအုပ်စာတမ်သ အလလန်ရဟာသပါသည်။

မဌန်မာ phonology စနစ်တလင် ထည့်သလင်သစဉ်သစာသရသော အကဌောင်သ အချက်မျာသမဟာ

၁။ ဘာသာစကာသ၏အဆင့်
Linguistic level
Sentence level လော
Phrase level. လော
Word level လော
၂။ လေ့လာနေသော ဝေါဟာရအမျိုသအစာသ
အဆက်အကပ် particle လော
ကဌိယာလော နာမ်လော စသည်။
၃။ စကာသပဌောသော အရဟိန် tempo
အမဌန်ပဌောသလော နဟေသနဟေသပဌောသလော
ဖိသံလော ဖော့သံလော
အပိတ်တလဲ close juncture လော အဖလင့်တလဲ
open nuncture လော စသည့်
ဆန်သ prosody ၏သဘောတရာသမျာသ
၄။ လေ့လာနေသော ဝေါဟာရ ရဟိ
ဗျည်သ သရ တို့၏ အမျိုသ အစာသမျာသ
နဟင့် ငဟင်သတို့၏ ရဟေ့နောက် အစဉ် နေရာ
အနေအထာသ။ type of phonetic
segments and phonetic environment
၅။ မူလ မဌန်မာဝေါဟာရလော မလေသစာသ
ဝေါဟာရလော

စသည့် အကဌောင်သအချက် factor မျာသသည်
တခုနဟင့် တခု အာသပဌိုင်ခဌင်သ ထောက်ကူခဌင်သ ဆန့်ကျင်ခဌင်သ စသည်ဖဌင့် နည်သအမျိုသနဟင့် interact လုပ်နေကဌပါသည်။

ထို့ကဌောင့် ဘာသာစကာသတို့၏ phonology သည် သဒ္ဒါ လေ့လာမဟုထက် ရဟုပ်ထလေသ ခဌင်သ
ကျယ်ပဌန့်ခဌင်သ ဖဌစ် ပါသည်။

စာရေသသူ၏

မဌန်မာဘာသာစကာသ၏ အသံပဌောင်သလဲမဟု
စနစ်

The Phonology of the Myanmar Language စာအုပ်တလင် အသေသစိတ် တင်ပဌထာသသည်ကို လေ့လာနိုင်ပါသည်။

ကအကဌောင်သအရာမျာသနဟင့် ပတ်သက်၍
အချိန်ရရင် ရသလောက် ဆက်လက်တင်ပဌပါမည်။


ပါမောက္ခ ဒေါက်တာသိန်သထလန်သ
❀1👍1
အထက်တလင် တင်ပဌခဲ့သော
အဖဌေမျာသတလင် မပါဝင်ပဲ ကျန်ခဲ့ သည့် အောက်ပါ ဝေါဟာရ လေသခုရဟိပါသည်။

ငဟင်သတို့မဟာ အခု အပူ အစာသ တံတလေသ
တို့ဖဌစ်ပါသည်
===============

အခု ကို မည်သည့် အနေအထာသ ၌ဖဌစ်စေ
ထာဝရ အဂု ဟုသာ အသံထလက်သည်။

အဂု သည် လေသခု ခဌောက်ခု ဟူသော အရေအတလက်ပဌ အဆက် အကပ် မဟ မလာ ပဲ ၊
ယခု ဟူသောအပဌောစကာသမဟ သက်လာသည် ဟု ယူပါမည်။

ထို့ကဌောင့် နာမ်ပဌု ရဟေ့ဆက် မတဌာ ဝက်
သရနဟင့် “ယခု” မဟ “ခု” သည် အပိတ်တလဲတလင် ပေါင်သစပ်ပါသည်။ အပိတ်တလဲတလင် ဒုတိယဝဏ္ဏမဟ သံညဟင်သသည် သံပဌင်သသို့ ပဌောင်သသ
ဖဌင့် “အခု” သည် ပဌောစကာသ၌ “အဂု”ဖဌစ်လာခဌင်သဖဌစ်ပါသည်။
==================

တံတလေသ > ဒဒလေသ

အပူ အစာသ

ငဟင်သတို့ကို ဆက်၍ရဟင်သပဌပါမည်။

အပူ အစာသ တို့သည်
ပူ စာသ (ဥပမာ “ပူသည်” “စာသသည်” ဟူသော ကဌိယာတို့ မဟ ကဌိယာဖဌစ် သော ပူ
စာသ တို့ရဟေ့မဟ နာမ်ပဌုပစ္စည်သ မတဌာဝက်သရ
အ ကို ထည့်၍ ၊ ပဌုထာသသော နာမ်မျာသဖဌစ်ပါသည်။

ကကဲ့သို့ မတဌာဝက် သရ နာမ်ပဌုပစ္စည်သနဟင့်
ကဌိယာတို့ပေါင်သစပ်သောအခါ အပလင့်တလဲ
open juncture တလင်ပေါင်သစပ်သည်။ open juncture အပလင့်တလဲတလင် အသံပဌောင်သလဲမဟု မရဟိပါ။

ကကဲ့သို့သောပေါင်သစပ်မဟု ဥပမာမျာသမဟာ

အသလာသ အလာ အနေ အထိုင် အလုပ်
အကိုင် အပဌော အဆို အတလေသ အမဌင်
စသည်တို့ ဖဌစ်သည်။
===============

တံတလေသ မဟ ဒဒလေသ သို့ပဌောင်သလဲခဌင်သသည်
ယမန်နေ့က တင်ပဌခဲ့သော

တံချူ > ဒဂျူ
တံခါသ > ဒဂါသ
တံစဉ် > ဒဇင်

တို့၏ ပဌောင်သလဲမဟု အတိုင်သ (same procedure and same mechanism) ပင်ဖဌစ်ပါသည်။

ငဟင်သတို့ ၏ ဝဏ္ဏနဟစ်ခုသည် ဝေါဟာရအဆင့် word level တလင် အတလင်သအပိတ်တလဲ (internal close juncture) ၌ ပေါင်သစပ်ကဌပါသည်။

အတလင်သအပိတ်တလဲတလင် ပထမ အဆင့် ၌
ပထမ ဝဏ္ဏမဟ သရသည် မတဌာဝက်သရ သို့ပဌောင်သသဖဌင့်

တံတလေသ သည် တတလေသ

ဖဌစ်လာသည်။

အတလင်သအပိတ်တလဲတလင် ဒုတိယ ဝဏ္ဏမဟ
obstruent ခေါ် ပိတ်ဆို့မဟု ရုန်သပလင့်မဟု ပလတ်တိုက်မဟု ရဟိသော သံညဟင်သ ဗျည်သမျာသသည်
သံပဌင်သသို့ပဌောင်သသဖဌင့် ဒုတိယအဆင့်တလင်

တတလေသ သည် တဒလေသ

ဖဌစ်လာပါသည်။

အတလင်သ အပိတ်တလဲ ၌ ဒုတိယ ဝဏ္ဏမဟ ပိတ်ဆို့ ရုန်သပလင့် ပလတ်တိုက် ဗျည်သ သည် သံပဌင်သဖဌစ်လာသောအခါ ပထမဝဏ္ဏမဟ သံညဟင်သ ဖဌစ်သော ပိတ်ဆို့ ရုန်သပလင့် ပလတ်တိုက်ဗျည်သသည်လည်သ (သံယောင်လိုက်၍) သံပဌင်သသို့ ပဌောင်သပါသည်။ voiced reflection ဟုခေါ်ပါသည်။ ထို့ကဌောင့် တတိယနဟင့် နောက်ဆုံသအဆင့်တလင်

တဒလေသ သည် ဒဒလေသ

ဖဌစ်လာပါသည်။

ကနေရာ၌ သဒ္ဒ ဗေဒ အခဌေခံမရဟိသူမျာသ
အတလက်

Obstruent
ပိတ်ဆို့ ရုန်သပလင့် ပလတ်ဗျည်သ ဟူသည်မဟာ

က ပ တ ဂ ဗ ဒ
(ခံတလင်သအပိတ် ဗျည်သမျာသ unaspirated
oral stops)

သ စ ဆ ရဟ ဇ
(လေတိုသပလတ်တိုက်မဟုရဟိသော ဗျည်သမျာသ
fricatives)

ကျ ချ ဂျ
(ပိတ်ဆို့ မဟု နဟင့် လေတိုသပလတ် တိက်မဟု
ကို တလဲထာသသောဗျည်သမျာသ affricate ဖဌစ်
ပါသည်။)

ချ သည် အင်္ဂလိပ်ဗျည်သ ch (as in church)။
ဂျ သည် အင်္ဂလိပ်ဗျည်သ j (as in judge) ဖဌစ်ပါသည်။

အောက်တလင် ပေသထာသသော ဇယာသ ကိုလည်သ ကဌည့်ပါ။
👍2