‼️2017 က post အဟောင်းပါ။ ‼️‼️

တချို့အသုံးဝင်တာလေးတွေပါလို့ ပြန်တင်ပါရစေ။
‼️‼️‼️‼️‼️‼️အဟောင်း‼️‼️‼️‼️‼️

လျော့ပေါ့ပင်စင်
အသက် ၅၅ နှစ်ပြည့်ပြီး
လုပ်သက် ၂၀ နှစ်ကျော်လျှင်
သော်လည်းကောင်း
အသက် ၅၀ နှစ်ပြည့်ပြီး
လုပ်သက် ၂၅ နှစ်ကျော်လျှင်သော်
လည်းကောင်း ခံစားခွင့်ရှိသည်။
---
ပင်စင် #

ပင်စင်ဟူသောစကားရပ်တွင်
ပင်စင်+လုပ်သက်ဆုငွေ ဖြစ်ပါသည်။
====================

၁. သက်ပြည့်ပင်စင်
ဝန်ထမ်းသည် အသက် ၆၀ ပြည်ု့သည့်နေ့တွင်
အငြိမ်းစားယူရမည်ဖြစ်သည်။ အများဆုံးလုပ်သက်မှာ အသက် ၁၈ နှစ်မှ ၆၀ ထိ ဖြစိပါသည်။
အငြိမ်းစားယူရန် ကြိုတင်ပြင်ဆင်ခွင့် ၄ လ ခံစားခွင့်ရှိပြီး ပျှမ်းမျှလစာ ခံစားရမည်။
( လစာနှုန်းတိုးမြှင့်သည့်အချိန်တွင် သီးသန့်ညွှန်ကြားချက်နှင့်အညီ ခံစားခွင့်ရှိသည်။)

၂. နှစ်ပြည့်ပင်စင်
အသက် ၅၅ နှစ်ပြည့်ပြီး လုပ်သက်နှစ် ၃၀ ပြည့်လျှင် ခံစားခွင့်ရှိသည်။

၃. လျော့ပေါ့ပင်စင်
အသက် ၅၅ နှစ်ပြည့်ပြီး လုပ်သက် ၂၀ နှစ်ကျော်
လျှင် သော်လည်းကောင်း
အသက် ၅၀ နှစ်ပြည့်ပြီး လုပ်သက် ၂၅ နှစ်ကျော်
လျှင်လည်းကောင်း ခံစားခွင့်ရှိသည်။

၄. နာမကျန်းပင်စင်
လုပ်သက် ၁၀ နှစ်နှင့်အထက် မကျန်းမာ၍ တာဝန် ဆက်လက်ထမ်းဆောင်နိုင်ခြင်းမရှိ
သည့်အခါ သတ်မှတ်ထားသည့် ဆေးအဖွဲ့၏
ထောက်ခံချက်ဖြင့် ခံစားခွင့်ရှိသည်။

၅. လျော်ကြေးပင်စင်
ရာထူးတစ်ခုကိုဖျက်သိမ်းလိုက်သည့်အခါ
အခြားရာထူးတစ်ခုသို့ ပြောင်းရွှေ့နေရာချထားခြင်း
မပြုနိုင်လျှင်သော်လည်းကောင်း
ယင်းဝန်ထမ်းမှ ပြောင်းရွှေ့တာဝန်ထမ်းဆောင်ရန်
ဆန္ဒမပြုလျှင် သော်လည်းကောင်း ခံစားခွင့်ရှိသည်။

၆.အထူးပင်စင်
တာဝန်ထမ်းဆောင်မှုကိုအကြောင်းပြု၍ ရောဂါရရှိသည့်အခါတွင်ဖြစ်စေ
ထိခိုက်အနာတရ ဖြစ်သည့်အခါတွင်ဖြစ်စေ
မသန်စွမ်းဖြစ်သည့်အခါတွင်ဖြစ်စေ
သတ်မှတ်ထားသောဆေးအဖွဲ့၏ ထောက်ခံချက်
ဖြင့် ခံစားခွင့်ရှိသည်။

၇. မိသားစုပင်စင်
ဝန်ထမ်းသည် တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲဖြစ်စေ၊
အငြိမ်းစားယူပြီးနောက်မှ ဖြစ်စေ
ကွယ်လွန်ခဲ့လျှင် ကျန်ရစ်သူမိသားစုအတွက်
သတ်မှတ်ချက်နှင့်အညီ ခံစားခွင့်ရှိသည်။

# ပင်စင်အကျိုးခံစားခွင့်ရှိသည့် လုပ်သက် ၁၀ နှစ် မပြည့်ပါက
လုပ်သက်ဆုငွေ တစ်မျိုးတည်းကို ခံစားခွင့်ရှိသည်။

လုပ်သက် ၅ နှစ် မပြည့်သည့်ကိစ္စ
- လုပ်သက်နှစ်×နောက်ဆုံးထုတ်လစာ×၁၀၀%

လုပ်သက် ၅ နှစ်ပြည့်ပြီး ၁၀ နှစ်မပြည့်သေးသည့်ကိစ္စ
-လုပ်သက်သစ်×နောက်ဆုံးထုတ်လစာ×၁၅၀%

# ပင်စင်အကျိုးခံစားခွင့်ရှိသည့်လုပ်သက် ၁၀ နှစ်နှင့်အထက် (သက်ပြည့်၊ နာမကျန်း၊ လျော်ကြေး)ပင်စင်နှင့် နှစ်ပြည့်၊ လျော့ပေါ့ ပင်စင် တို့၏
ပင်စင်လစာတွက်နည်း •••••••••
- လုပ်သက်နှစ်×နောက်ဆုံးထုတ်လစာ×၁.၅%

လုပ်သက်ဆုငွေတွက်နည်း ••••••••••
- လုပ်သက်နှစ်×နောက်ဆုံးထုတ်လစာ×၅၀%

# မိသားစုပင်စင်ကို ယေဘူယျအားဖြင့်
အငြိမ်းစားကွယ်လွန်သည့်နေ့ရက်၏ နောက်နေ့ရက်မှ ခံစားခွင့်ရှိသည်။ တရားဝင် ဇနီး(သို့) ခင်ပွန်းကွယ်လွန်သည်အထိ ခံစားခွင့်ရှိ။
အငြိမ်းစားယူချိန်၌ ရရှိသည့့်ပင်စင်လစာ၏ ၃/၄

အခြားမိသားစုဝင် ဖြစ်ပါက
ဝန်ထမ်းကွယ်လွန်သည့်နေ့ရက်မှစ၍ ၁၅ နှစ်အထိ ခံစားခွင့်ရှိသည်။
အငြိမ်းစားယူချိန်၌ ရရှိသည့်ပင်စင်လစာ၏ ၁/၂

မိသားစုပင်စင်အတွက် လုပ်သက်ဆုငွေ
၁ နှစ်ပြည့်ပြီး ၅ နှစ်အောက် •••••••
လုပ်သက်တစ်နှစ်အတွက် နောက်ဆုံးထုတ်လစာ တစ်လစာနှင့်ညီမျှသော လုပ်သက်ဆုငွေ

၅ နှစ်ပြည့်ပြီး ၁၀ နှစ် အောက် ••••••••
နောက်ဆုံးထုတ်လစာ၏ ၁၂ဆနှင့်ညီမျှသော လုပ်သက်ဆုငွေ

# ရာထူးမှနုတ်ထွက်သည့်ဝန်ထမ်း
# ဝန်ထမ်းအဖြစ်မှ ထုတ်ပစ်ခြင်း
# ရာထူးမှထုတ်ပယ်ခြင်းခံရသည့်ဝန်ထမ်း
တို့သည် ပင်စင်/လုပ်သက်ဆုငွေ ခံစားခွင့်မရှိပါ။

# ပင်စင်စားသည် ထောင်ကျခြင်းခံရပါက ပင်စင်ခံစားခွင့်ကို ရပ်ဆိုင်းထားရမည်။
လွတ်မြောက်လာပါက ပြန်လည်ခွင့်ပြု သော်လည်း
ပြစ်ဒဏ်ကျ ကာလအတွက် ပင်စင်လစာ ခွင့်မပြု။

# ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနက သတ်မှတ်ခွင့်ပြုထားသည့် နှုန်းထားအတိုင်း
တစ်လုံးတစ်ခဲတည်း ပင်စင်အဖြစ် လဲလှယ်ခွင့်ရှိ။

# ပင်စင်နှင့် လုပ်သက်ဆုငွေတွက်နည်းကို
ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနမှ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့၏
သဘောတူညီချက်ဖြင့် အမိန့်ထုတ်ပြန်ခြင်း၊
ပြင်ဆင်ခြင်းပြုနိုင်သည်။

စာရင်းစစ် မှတ်စုများ

https://www.facebook.com/203058570031947/posts/ပင်စင်-ပင်စင်ဟူသောစကားရပ်တွင်-ပင်စင်လုပ်သက်ဆုငွေ-ဖြစ်ပါသည်၁-သက်ပြည့်ပင်စင်ဝန်ထမ်/254443124893491/
ဖေအောင်

K Pay အကောင့်ဖွင့်နည်းနှင့် K pay လိမ်လည်မှုအမျိုးမျိုးကို ဗဟုသုတရရှိကာ ရှောင်ရှားနိုင်ကြစေရန် ရည်ရွယ်ပါသည်။

၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ (၁ဝ၄) နှစ်မြောက် အမျိုးသားအောင်ပွဲနေ့ ဆောင်ပုဒ် “ပြည်ထောင်စုကြီး ငြိမ်းချမ်းဖို့၊ တစ်မျိုးသားလုံးညီညွတ်စို့”

တန်ဆောင်မုန်းလရာသီနှင့် ကထိန်ခင်းပွဲ

တန်ဆောင်မုန်းလရာသီနှင့် ကထိန်ခင်းပွဲ

တင်ထက်ထက်ဇော်

မြန်မာပြက္ခဒိန်၏ ဆယ့်နှစ်လတွင် တန်ဆောင်မုန်းလသည် ရှစ်လမြောက်ဖြစ်သည်။ “တန်ဆောင်မုန်း” ဟူသော ဝေါဟာရကို ရှေးခေတ်ကျောက်စာတို့တွင် “တန်ဆောင်မှုန်” ဟု ရေးထိုးကြသည်။ ရွတ်ဆိုခေါ်ဝေါ်ရာ၌မူကား “တန်ဆောင်မှုန်း” ဖြစ်သည်။ ယင်းမှ တန်ဆောင်မုန်းသို့ ရွေ့လျားလာခြင်းဖြစ်ကြောင်း မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းတွင် ဖော်ပြထား သည်။ “တန်ဆောင်” မှာ “မီးတိုင်” ၊ “မှုန်း” မှာ “ပျံ့နှံ့စေခြင်း” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး ထိုဝေါဟာရနှစ်ခုပေါင်းလိုက်လျှင် “ဆီမီးတိုင်များ မျက်စိတစ်ဆုံး ပွားများထွန်းလင်းနေသည်”ဟု ဆိုလိုကြောင်း မှတ်သားရပါသည်။

မြန်မာတို့၏ ၁၂ လရာသီပန်းများတွင် တန်ဆောင်မုန်းလ၏ ရာသီပန်းမှာ “ခဝဲပန်း” ဖြစ်သည်။ ခဝဲပန်းကို တန်ဆောင်မုန်းလ၏ နက္ခတ်ကြိုက်ပန်းအဖြစ်မှတ်ယူကာ “ခဝဲပွင့်တုန်း တန်ဆောင်မုန်း” ၊ “ခဝဲပွင့်ချိန် ခင်းကထိန်” ၊ “ခဝဲ လှိုင်လှိုင် တန်ဆောင်တိုင်” စသည်ဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ကြသည်။ ရှေးစာဆို ကဝိအကျော်အမော်တို့က ရာသီစာသီးနှံတစ်မျိုးဖြစ်သော ခဝဲသီးပင်၏ ပန်းပွင့်ကို ၁၂ လရာသီတော်ဝင်ပန်းများစာရင်းတွင် တခမ်းတနားထည့်ထားခြင်းက စိတ်ဝင်စားစရာဖြစ်နေပါသည်။

ထိုအကြောင်းအရာနှင့် ပတ်သက်၍ စာရေးဆရာကြီး မင်းသုဝဏ်က “ခဝဲပန်းကား ကဗျာဆရာတို့အဖို့ တန်ဆောင်မုန်းလ၏ ရာသီပန်းဖြစ်သည်။ တောချုံပုပ္ပေါင်း(မူရင်းသတ်ပုံ) ပိတ်ပေါင်းတို့တွင် တလွန့်လွန့်တက်နေသော ခဝဲနွယ်ပင်အဆစ်တို့မှာ ဝါးခနဲ၊ ဝင်းခနဲ၊ ထိန်ခနဲ၊ လက်ခနဲ နံနက်နေရောင်ခြည်တွင် ပွင့်လန်းနေကြသော ခဝဲပန်းတို့ကို မြန်မာကဗျာဆရာတို့ လွန်စွာသတိပြုခဲ့ကြပုံရသည်။ ခဝဲပွင့်၏ ကြူသင်းသော ရနံ့ကိုလည်း လွန်စွာအာရုံပြုကြခဲ့ပုံရသည်။ ထို့ကြောင့်လည်း ပန်းအများရှိသည့်အနက် ခဝဲပန်းကိုသာလျှင် ရွေးချယ်ကာ တန်ဆောင်မုန်းလ၏ ရာသီပန်းအဖြစ် တင်မြှောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေရာသည်” ဟူ၍ မှတ်တမ်းတင်ထားကြောင်း ၁၉၆၆ ခုနှစ်ထုတ် ဆရာကြီးမင်းသုဝဏ်ရေးသားသော ဖိုးသူတော်ဦးမင်း၏ သဘာဝပြက္ခဒိန်နှင့် အခြားစာများစာအုပ်ထဲတွင် လေ့လာမှတ်သားရပါသည်။

သာမညဖလအခါနေ့

တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နေ့ညသည် အဇာတသတ်မင်းကို အကြောင်းပြု၍ “သာမညဖလ အခါနေ့”ဟု သုံးနှုန်းကြသည်။ ဖခင်သတ်ပြီးမှ ဘုရင်ဖြစ်လာသော အဇာတသတ်မင်းသည် အမှားကြီးကြောင့် နောင်တပူပန်ဖြစ်နေရသည်။ ဆေးဆရာကြီး ဇီဝက၏လမ်းညွှန်မှုဖြင့် တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ညတွင် ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်ထံသို့ ရောက်လာခဲ့သည်။ တည်နေရာမှာ မာဂဓတိုင်း ရာဇဂြိုဟ်ပြည် ဇီဝက၏ သရက်တောဥယျာဉ်(အမ္ဗဝန)ရှိ ကျောင်းတော်၌ဖြစ်သည်။ အလွန်တိတ်ဆိတ်ငြိမ်သက်နေကြသော သံဃာထုကို အဖန်ဖန်ကြည့်၍ မင်းကြီးသည်ဗုဒ္ဓထံသို့ “ရဟန်းပြုရခြင်း၏အကျိုး” ကို မေးလေသည်။

ဘုရားရှင်၏အဖြေကို အချုပ်တင်ပြရလျှင် ရဟန်းပြုခြင်းဖြင့် မျက်မှောက်လက်ငင်းရနိုင်သော အကျိုးတရားများမှာ-

• မင်းခစားဘဝနှင့် မင်းပြစ်မင်းဒဏ်မှ ကင်းလွတ်ရခြင်း၊

• အခွန်ထမ်းဆောင်ခြင်းမှ ကင်းလွတ်ရခြင်း၊

• ပါတိမောက္ခသံဝရသီလနှင့် ပြည့်စုံသဖြင့် အပါယ်လေးပါးမှ ကင်းဝေးရခြင်း၊

• ဒုစရိုက်တရားတို့ကို ရှောင်ကြဉ်သဖြင့် ဒုစရိုက်ဒုက္ခမှကင်းလွတ်၍ စူဠသီလနှင့် ပြည့်စုံရခြင်း၊

• ပွဲသဘင်အမျိုးမျိုး၊ ကစားပွဲအမျိုးမျိုး၊ မကောင်းသောစကား အမျိုးမျိုးတို့မှ ရှောင်ကြဉ်သဖြင့် ထိုဒုက္ခများမှ ကင်းလွတ်၍ မဇ္စျိမသီလနှင့် ပြည့်စုံရခြင်း၊

• နက္ခတ်ဗေဒင်ယတြာ ဆေးကုပေးခြင်းစသည်တို့မှ ရှောင်ကြဉ်သဖြင့် အာဇီဝပါရိသုဒ္ဓိသီလနှင့်ညီညွတ်၍ မဟာသီလနှင့် ပြည့်စုံရခြင်း၊

• ဣန္ဒြေခြောက်ပါးလုံး အကုသိုလ်မဖြစ်အောင် စောင့်စည်းနိုင်ခြင်း၊

• သတိနှင့် ပြည့်စုံခြင်း၊

• သမ္ဗဇဉ်ခေါ် ဆင်ခြင်တုံတရားနှင့် ပြည့်စုံခြင်း၊

• သန္တောသခေါ် စားဝတ်နေရေး ရောင့်ရဲနိုင်ခြင်း၊

• နီဝရငါးပါးမှ ကင်းလွတ်ရခြင်း၊

• စျာန်တရားများ ရနိုင်ခြင်း၊

• ဝိဇာဉာဏ်ရှစ်ပါးနှင့်ပြည့်စုံ၍ မဂ်ဖိုလ်ရခြင်း၊

အိမ်ရာထူထောင်ခြင်းမပြုသော သူတော်ရဟန်းဘဝ၏ အကျိုးတရားကို ဟောတော်မူသောကြောင့် အဇာတသတ်မင်းသရဏဂုံတည်သည်။

အမျိုးသားအောင်ပွဲနေ့

တန်ဆောင်မုန်းလတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တစ်မျိုးသားလုံးအတွက် ထူးခြားမွန်မြတ်သော ရက်တစ်ရက်ရှိနေပါသေးသည်။ ၎င်းမှာ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် ၁၀ ရက် “အမျိုးသားနေ့” ဖြစ်သည်။ ကိုလိုနီနယ်ချဲ့လက်အောက်တွင် ကျွန်ပညာရေးစနစ်ဖြစ်သည့် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်အက်ဥပဒေကို ကန့်ကွက်သပိတ်မှောက်ခဲ့သည့်နေ့ဖြစ်သည်။ တစ်နည်းဆိုသော် ကျွန်ပညာရေးကို ဆန့်ကျင်သည့်နေ့ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၈၂ ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် ၁၀ ရက်တွင် သပိတ်မှောက်ခဲ့သည့် အထိမ်းအမှတ်ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် အမျိုးသားနေ့ဟု သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးနှင့် လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုသမိုင်းတွင် အရေးပါသောနေ့ဖြစ်သဖြင့် မြန်မာပြည်အတွက် မမေ့သင့်မမေ့ထိုက်သော သမိုင်းဝင်နေ့ ဖြစ်သည်။

တန်ဆောင်မုန်းလနှင့် ပွဲတော်များ

တန်ဆောင်မုန်းလသည် မြန်မာတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုထုံးတမ်းစဉ်လာများ၊ ရိုးရာအစဉ်အလာ ယုံကြည်သက်ဝင်မှုများဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည်။ ဘာသာရေးဆိုင်ရာပွဲတော်နှင့် အခမ်းအနားများမှာ မီးထွန်းပွဲ၊ ကထိန်ပွဲ၊ ကျီးမနိုးပွဲ၊ မသိုးသင်္ကန်းရက်လှူပွဲ၊ ပံ့သကူပစ်ပွဲ၊ ရှင်မာလဲပွဲနှင့် ကြာသင်္ကန်းကပ်လှူပူဇော်ပွဲ စသည်တို့ဖြစ်သည်။ အဆိုပါပွဲတော်များအနက် အထင်ရှားဆုံးမှာ ကထိန်ပွဲဖြစ်သည်။

တန်ဆောင်မုန်းလရာသီ ကထိန်ခင်းကြသည်

“ကထိန်” သည် “ကထိန” ဟူသော ပါဠိကို မြန်မာမှုပြုကာ မြန်မာဝေါဟာရသို့ ပြောင်းလဲထားသော အမည်ဖြစ်ပြီး “မြဲမြံခိုင်ခံ့ခြင်း” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကထိန်ဟူသည် သင်္ကန်းဖြတ်ခြင်း၊ ချုပ်ခြင်း၊ ဆိုးခြင်း၊ လှူခြင်း၊ ခင်းခြင်း စသော ကထိန်အမှုနှင့် စပ်သမျှအရာအားလုံးကိုခြုံငုံ၍ ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲသည့်အမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကထိန်အာနိသင်ငါးပါးကို ကျောင်းတိုက်အပြင် ထွက်မသွားဘဲ ကျောင်းတိုက်အတွင်းမှာသာ မြဲမြံခိုင်ခံ့နေအောင် ပြုလုပ်နိုင်စွမ်းရှိခြင်းဟု ဆိုလိုကြောင်း လေ့လာသိရှိရသည်။ ဒကာ၊ ဒကာမများက ကထိန်ခင်းရန်သင်္ကန်းကို လှူဒါန်းရုံသာ လှူဒါန်းနိုင်ပြီး သံဃာများကိုယ်တိုင်သာ ကထိန်ခင်းရသည်။ ကထိန်သင်္ကန်းကပ်လှူပွဲသည် သီတင်းကျွတ် လပြည့်ကျော် ၁ ရက်မှ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နေ့အထိ ၂၉ ရက်တိုင်တိုင်ကာလဖြစ်သည်။

ကထိန်သင်္ကန်းဖြစ်ပေါ်လာပုံ

ကထိန်ဖြစ်ပေါ်လာပုံမှာ ဘဒ္ဒဝဂ္ဂီရဟန်းတော်ကို အကြောင်းပြု၍ မြတ်စွာဘုရားရှင်က ခွင့်တော်ပြုပေးတော်မူခဲ့ခြင်းဖြစ်ပါသည်။ မိုးတွင်းကာလတစ်ခု၌ ဘဒ္ဒဝဂ္ဂီနှင့် ရဟန်းတော်အပါး သုံးကျိပ်တို့သည် ခြောက်ယူဇနာ ၄၈ မိုင်ခန့် ခရီးရှည်ကို ဖြတ်သန်း၍ ဘုရားရှင်အား ဖူးမြော်ရန်လာကြသည်။ လေထဲမိုးထဲ ရွှံ့နွံထဲဖြတ်သန်းလာကြရသဖြင့် သင်္ကန်းများ ရွှဲရွှဲစိုလေးလံလာကြပြီး လွန်စွာပင်ပန်းကြလေသည်။ ထိုခေတ်ထိုကာလတွင် အသစ်လဲလှယ်စရာ သင်္ကန်းအပိုဆောင်ရန် ခွင့်မပြုထားသေးပေ။ ထို့ကြောင့် ဘုရားရှင်က သံဃာတော်များ သင်္ကန်းကြောင့် ဝန်မလေးကြစေရန်နှင့် အလှူရှင်များလည်း စေတနာသဒ္ဓါတရားဖြင့် လှူဒါန်းနိုင်ကြစေရန် အလို့ငှာထိုအချိန်မှစ၍ ကထိန်ခင်းခွင့်ပြုတော်မူခဲ့သဖြင့် “ကထိန်သင်္ကန်း” ဝတ်ရုံတော်ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။

ပညတ်ချက်များ

ကထိန်ခင်းရာတွင် ပညတ်များစွာရှိသည်။ ကျောင်းရှိသံဃာများက ဒကာ၊ ဒကာမတို့အား ကထိန်ခင်းပေးရန် ရေလာမြောင်းပေး၊ အရိပ်အမြွက်စကားတစ်လုံးတစ်ပါဒမျှ စတင်ပြောဆိုခွင့်မပြုပါ။ မိုးပေါ်ကရေစက်များ သူ့အလိုလိုကျလာသကဲ့သို့ ဒကာ၊ ဒကာမများ၏ သဒ္ဓါတရားအလျောက်သာ ဖြစ်ပေါ်လာသည့် အလှူသင်္ကန်းဖြစ်ရပါမည်။ ထိုကထိန်သင်္ကန်းကို တစ်ဦးတစ်ယောက်တည်းက လှူဒါန်းနိုင်သလို အများစုပေါင်း “ဘုံကထိန်” အဖြစ်လည်း လှူဒါန်းနိုင်သည်။ သံဃာတော်များ ဆင်မြန်းသည့် သင်္ကန်းသည် အမျိုးအစားသုံးမျိုးရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ “ဒုကုဋ်သင်္ကန်း” ခေါ် နှစ်ထပ်သင်္ကန်း၊ “ဧကသီ” ခေါ် အပေါ်ရုံသင်္ကန်း၊ “သင်းပိုင်” ခေါ် ခါးဝတ်သင်္ကန်းတို့ဖြစ်သည်။ ၎င်းသုံးထည်ကို စုစည်း၍ သင်္ကန်းတစ်စုံဟု သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းသင်္ကန်းကို သိမ်ထဲမှာသာကပ်ရသည်။ ကထိန်ခင်းထိုက်သည့် ရဟန်းကို သင်္ကန်းကပ်သည့်အခါ “ဥတ္တိဒုတိယ ကမ္မဝါစာ” ဆိုရသဖြင့် ကထိန်သင်္ကန်းကို “ဉတ်သင်္ကန်း” ဟု ခေါ်ကြခြင်းဖြစ်သည်။

ယနေ့ကာလ ဉတ်သင်္ကန်းကို ဟထိုးအသံနှင့် ညှပ်သင်္ကန်းဟု မှားယွင်းစွာခေါ်ဆိုနေကြသည်။ အသံထွက်အမှန်က “ညတ်” သင်္ကန်း ဖြစ်သည်။

ကထိန်ခင်းထိုက်သောရဟန်း

ကထိန်ခင်းထိုက်သောရဟန်းဆိုသည်မှာ ပုရိမဝါကျွတ်ပြီး ပထမပဝါရဏာနေ့မှာ ပဝါရနာပြုထားသော ရဟန်း၊ ပုရိမဝါ မကျိုးမပျက်သောရဟန်း၊ ရှေးဦးပြုဖွယ် ပုဗ္ဗကရဏတို့ကိုသိခြင်း စသည့်အင်္ဂါရှစ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသည့်ရဟန်း၊ သံဃာကဝိနည်းကံနှင့်အညီ ဉတ်ကမ္မဝါဖတ်ပေးမည့် ကထိန်ခင်းရန်သင်္ကန်းကို အလှူခံရရှိသည့်ရဟန်း စသည့် ကထိန်ခင်းရန်စွမ်းဆောင်နိုင်သော ရဟန်းတို့ကို ဆိုလိုသည်။
ကထိန်သင်္ကန်းအကြောင်း သိမှတ်ဖွယ်

အဓိက ဉတ်သင်္ကန်းနှင့်အတူ ပဒေသာပင်တွင် ချိတ်ဆွဲထားသော သင်္ကန်းများကို “ဉတ်ရန်သင်္ကန်း” သို့မဟုတ် ကထိန်အရန်သင်္ကန်းဟု ခေါ်သည်။ ကထိန်အာနိသင်ရသွားမည့် သင်္ကန်းများဖြစ်သဖြင့်လည်း “ကထိန်အာနိသင်သင်္ကန်း” ဟု ခေါ်နိုင်သည်။ ကထိန်ခင်းကြသည်ဆိုရာဝယ် ကထိန်သင်္ကန်း များစွာလှူခြင်း၊ ဝတ္ထုငွေ များစွာလှူခြင်းနှင့် ပဒေသာပင်များစွာပြုလုပ်ခြင်းတို့ကို မဆိုလိုပါ။ ကထိန်ခင်းသည့်အခါ ဉတ်သင်္ကန်းလှူခြင်းကိုသာ ဆိုလိုပြီး၊ ဉတ်သင်္ကန်းလှူသူကသာ ကထိန်အလှူရှင် ဖြစ်သည်။ ကထိန်ခင်းကြသည့်အခါ ဉတ်သင်္ကန်းကို ကိုယ်တိုင်လှူဒါန်းခွင့် မရသေးသရွေ့ဘယ်သောအခါမျှ ကထိန်အလှူရှင်မဖြစ်နိုင်သေးပေ။ ထို့ကြောင့် စုပေါင်းမဟာဘုံကထိန် ခင်းကြသည့်အခါ ဉတ်သင်္ကန်းကို အများထည့်ဝင်လှူဒါန်းသည့် အလှူငွေဖြင့် ဝယ်ကြရပါမည်။ တစ်ဦးတစ်ယောက်တည်းက တာဝန်ယူပါရစေဟူ၍ လှူလို့မရ၊ လက်မခံရပါ။ ထို့ပြင် တစ်နှစ်လျှင် ကျောင်းတိုက်တစ်တိုက်၌ တစ်ကြိမ်သာ ကထိန်ခင်းခွင့်ရှိသည်။

ကထိန်သင်္ကန်းအလှူရှင်များ သိမှတ်ဖွယ်

အထက်တွင်ဖော်ပြထားသကဲ့သို့ ကထိန်ခင်းမည့်ကျောင်းကို သွားရောက်လှူဒါန်းခြင်းအပြင် မိမိအိမ်မှာပင့်လှူ၍လည်းရပါသည်။ ကျောင်းသို့ သွားရောက်လှူဒါန်းသည့်အခါ သို့မဟုတ် ဆရာတော်၊ သံဃာတော်ကို သင်္ကန်းကပ်သည့်အခါ “ဤသင်္ကန်းကို သံဃာအား လှူဒါန်းပါ၏” ဟု နှုတ်ကရွတ်ဆို၍ လှူဒါန်းရပါမည်။ ထိုသင်္ကန်းသည် လတ်တလော ကပ်လှူလက်ခံသည့် ဆရာတော်၊ သံဃာတော်က မပိုင်ဆိုင်သေးပေ။ ကျောင်းတိုက်ရှိ သံဃာအများနှင့်သာ သက်ဆိုင်သည်။

မိမိတို့နေအိမ်တွင် ပင့်ဖိတ်လှူသည့်အခါမှာလည်း သံဃာတော်ကို သင်္ကန်းကပ်လှူသည့်အချိန်၌ ကထိန်ခင်းမည့် ကျောင်းတိုက်၏ ကျောင်းအမည်ကိုတပ်ပြီး လှူဒါန်းရပါမည်။ သို့မှသာ မိမိရည်စူးသည့် သံဃာက ယင်းကျောင်းတိုက်တွင် ကထိန်ခင်းခွင့်ရမည်ဖြစ်သည်။

ကထိန်သင်္ကန်းအလှူရှင်တွင်ရရှိမည့် ကုသိုလ်တရားငါးပါး

ကထိန်သင်္ကန်း ကပ်လှူခြင်းကြောင့် အလှူရှင်များအနေဖြင့် သွားလေရာအရပ်ရပ်တို့၌ အနှောင့်အယှက်မရှိ၊ ဘေးကင်းစွာသွားလာရခြင်း၊ မိမိပိုင်စည်းစိမ်ဥစ္စာများကို ရန်သူမျိုးငါးပါးတို့ မဖျက်ဆီးနိုင်ခြင်း၊ စားကောင်းသောက်ဖွယ်အထူးပေါများ၍ အစားအတွက် ဘေးမဖြစ်နိုင်၊ အဆိပ်မသင့်နိုင်ခြင်း၊ မိမိပိုင်ပစ္စည်းများကို ကာလကြာမြင့်စွာ မေ့လျော့နေသော်လည်း မဆုံးပါးနိုင်ခြင်း၊ ပစ္စည်းများ ရှာဖွေရာတွင် သူတကာတို့ထက်ထူး၍ အစုလိုက်အပုံလိုက်ရခြင်း၊ ရုပ်ရည်အဆင်းချောမောလှပခြင်းဟူသော အကျိုးတရားများကို ရရှိခံစားနိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း ကျမ်းဂန်များက ဆိုထားသည်။

မသိုးသင်္ကန်း

“မသိုးသင်္ကန်း” ရက်လှူပူဇော်ပွဲမှာလည်း ထင်ရှားသည့်အလှူဒါနတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ မသိုးသင်္ကန်းဟူသည် နေ့မကူး၊ ရက်မကူးစေဘဲ တစ်ရက်အတွင်း အပြီးရက်လုပ်လှူဒါန်းရသော သင်္ကန်းဖြစ်သဖြင့် မသိုးသင်္ကန်းဟု ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ မသိုးသင်္ကန်းကို ကထိန်ကာလ၏ နောက်ဆုံးနေ့ဖြစ်သော တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နေ့မတိုင်မီ လဆန်း ၁၄ ရက် ညနေပိုင်းတွင် စတင်ရက်လုပ်ကြပြီး လပြည့်နေ့အရုဏ်မတက်မီ အပြီးချုပ်လုပ်ကာ ကပ်လှူကြသည်။

ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်သူတော်စင်အပေါင်းတို့ရှင့်။ တစ်နှစ်လျှင်တစ်ကြိမ်၊ ထိုတစ်ကြိမ်တွင်လည်း တန်ဆောင်မုန်းလရာသီ ကထိန်ခင်းကြသည့်အခါ အလှူဒါနမြောက်စေရန်အတွက် ဝိနည်းတော်နှင့်အညီ လှူဒါန်းနိုင်ကြပါစေကြောင်း စာရေးသူမှ ဤဆောင်းပါးဖြင့် ဓမ္မကုသိုလ်ပြုလိုက်ရပါသည်။

၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ (၁ဝ၄) နှစ်မြောက် အမျိုးသားအောင်ပွဲနေ့ ဆောင်ပုဒ် “ပြည်ထောင်စုကြီး ငြိမ်းချမ်းဖို့၊ တစ်မျိုးသားလုံးညီညွတ်စို့”

အမျိုးသားနေ့သည် မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးသမိုင်းတွင် အရေးပါသည့်နေ့ရက်တစ်ရက်ဖြစ်ပါသည်။ ကိုလိုနီနယ်ချဲ့တို့ လက်အောက်ကျရောက်စဉ် နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေး လှုပ်ရှားမှုများစွာအနက်မှ နယ်ချဲ့အစိုးရ၏ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်အက်ဥပဒေကို တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများက ဆန့်ကျင်သပိတ်မှောက်ရာမှ အမျိုးသားရေးနိုးကြားတက်ကြွမှု ဖြစ်လာစေသည့်နေ့ရက်ကို အမျိုးသားနေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ်က စတင်သတ်မှတ်ခဲ့သော အမျိုးသားနေ့သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် နှစ်ပေါင်း ၁၀၀ တိုင်သည့် ယနေ့ထက်တိုင် အရေးပါနေဆဲဖြစ်ပါသည်။

သမိုင်းကြောင်း

အမျိုးသားနေ့ဖြစ်ပေါ်လာရသည့် သမိုင်းကြောင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံသားတိုင်းလိုလို သိပြီးဖြစ်ကြပါသည်။ အမျိုးသားနေ့အကြောင်းကို ကျောင်းသားဘဝကပင် သင်ကြားခဲ့ကြရသည်။ အမျိုးသားနေ့ဟုဆိုလျှင် နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး၊ အမျိုးသားပညာရေး၊ တက္ကသိုလ်ပညာရေး၊ လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုသမိုင်း စသည့်ဖြစ်စဉ်တို့နှင့် တွဲလျက် သိရှိခဲ့ရသည်။

ဝံသာနုလှုပ်ရှားမှုများကို ဦးဆောင်ခဲ့သည့် ဂျီစီဘီအေအသင်းကြီးက ဝံသာနုလှုပ်ရှားမှုအနေဖြင့် အမျိုးသားနေ့သတ်မှတ်ရန် စတင်ကြိုးပမ်းခဲ့ရာမှ အမျိုးသားနေ့ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပါသည်။ အမျိုးသားနေ့ကျင်းပရခြင်း ရည်ရွယ်ချက်မှာ အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ်များ တိုးမြင့်လာစေရန်ဖြစ်ပါသည်။ ထိုစဉ်ကာလက မြန်မာတစ်မျိုးသားလုံး နယ်ချဲ့လက်အောက်ကျရောက်နေစဉ်ဖြစ်ပြီး နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးနှင့် လွတ်လပ်ရေးရရှိရန်အတွက် တစ်မျိုးသားလုံး၏ အမျိုးသားရေး စိတ်ဓာတ်များ လိုအပ်နေသည့် အချိန်ဖြစ်ပါသည်။

ထိုသို့သော အချိန်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများက အင်္ဂလိပ်တို့အား ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်အက်ဥပဒေကို အကြောင်းပြု၍ သပိတ်မှောက်ဆန့်ကျင်ခဲ့ကြပါသည်။ ယင်းသို့ သပိတ်မှောက်တော်လှန်ခဲ့သည့် တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် ၁၀ ရက်ကို တစ်မျိုးသားလုံး၏ အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ်မြှင့်တင်ပေးရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် အမျိုးသားနေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ရန် ၁၉၂၂ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ရန်ကုန်မြို့ ဂျူဗလီဟော၌ ကျင်းပသော ဂျီစီဘီအေ အထူးကွန်ဖရင့်က ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြပါသည်။

အမျိုးသားနေ့သတ်မှတ်ခဲ့သည့် ၁၉၂၂ ခုနှစ်မှစ၍ အမျိုးသားနေ့များကို နှစ်စဉ် ကျင်းပခဲ့ကြပါသည်။ ၁၉၃၄ ခုနှစ်မှစ၍ အမျိုးသားနေ့ကို ကျောင်းပိတ်ရက်အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၁၉၃၈ ခုနှစ်မှစ၍ ရုံးပိတ်ရက် အဖြစ်လည်းကောင်း ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပါသည်။ အမျိုးသားနေ့အား ကျင်းပရာတွင် မျိုးချစ်စိတ် ထက်သန်ရေးနှင့် နယ်ချဲ့အစိုးရ ဆန့်ကျင်ရေးလုပ်ငန်းများအတွက် စည်းရုံးလှုံ့ဆော်အဓိဋ္ဌာန်ပြုခြင်းဖြင့် အမျိုးသားရေး စိတ်ဓာတ်များ တက်ကြွလာစေပြီး နယ်ချဲ့အစိုးရဆန့်ကျင်ရေး လုပ်ငန်းများ အရှိန်မြင့်လာစေခဲ့ပါသည်။ ထိုအမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ်ကပင် အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးလှုပ်ရှားမှုကို လွတ်လပ်ရေးရသည်အထိ ဦးဆောင်သွားနိုင်ခဲ့ပါသည်။

ထိုစဉ်က နယ်ချဲ့အစိုးရကို ဆန့်ကျင်သပိတ်မှောက်ခဲ့ကြသည့် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားသပိတ်ကို လူထုတစ်ရပ်လုံးက ထောက်ခံအားပေးခဲ့ကြသည်။ ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ် ကျောင်းသားသပိတ်၏ ကြီးမား သောရလဒ်တစ်ခုမှာ မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်း အမျိုးသားကျောင်းများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ရန်ကုန်မြို့ ဗဟန်းရပ်၊ ရွှေကျင်ကျောင်းတိုက်ကြီးတွင် ဗဟန်းကောလိပ်ဟု အမည် တွင်သော အမျိုးသားကောလိပ်ကို ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့ကြပါသည်။

ထို့အပြင် အမျိုးသားပညာရေးကောင်စီလည်း ပေါ်ပေါက်လာကာ မြန်မာနိုင်ငံ တစ်နံတစ်လျား၌ အမျိုးသားကျောင်းများ အများအပြား ပေါ်ထွက်လာစေခဲ့သည်။ ထိုအမျိုးသားကျောင်းများမှပင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းကဲ့သို့သော မျိုးချစ်လူငယ်များ ပေါ်ထွန်းခဲ့သည်။ ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်သပိတ်ကြောင့် ပညာရေးအမြတ်များ ထွက်ပေါ်လာခဲ့ရုံမက ပြည်သူလူထုအတွင်း၌ နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး အမျိုးသားစိတ်ဓာတ်များ အပြင်းအထန် ပေါ်ပေါက်လာစေခဲ့ပါသည်။ ယင်းသို့ အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ်များ ပိုမိုမြင့်မားလာခဲ့သဖြင့် ယင်းစိတ်ဓာတ်ဖြင့်ပင် လွတ်လပ်ရေးကို မဆုတ်မနစ်ရယူနိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။

အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ်

အမျိုးသားရေးဟုဆိုလျှင် ဝိဝါဒကွဲပြားမှုများရှိနေပါသည်။ အမျိုးသားရေးကို ရှုထောင့်မျိုးစုံမှကြည့်၍ ဖွင့်ဆိုကြသည်များ ရှိကြပါသည်။ အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ်ကို မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ်ဟု ခေါ်မည်ဆိုက ခေါ်ဆိုနိုင်ပါသည်။ အမျိုးသားရေးသည် မိမိနိုင်ငံ၊ မိမိလူမျိုးအပေါ် ချစ်ခင်ခြင်း၊ အလေးထားခြင်းလည်းဖြစ်ပါသည်။ ထိုသို့ မိမိနိုင်ငံ၊ မိမိလူမျိုးကို ချစ်ခြင်း၊ အလေးထားခြင်းသည် အခြားနိုင်ငံ၊ အခြား လူမျိုးများကို ပစ်ပယ်ခြင်း၊ မလိုလားခြင်း၊ လွှမ်းမိုးခြင်းကို ဆိုလိုခြင်းမဟုတ်ချေ။ အမျိုးသားရေးဝါဒအား ရှေးရိုးစွဲအမျိုးသားရေးဝါဒနှင့် လစ်ဘရယ်အမျိုးသားရေးဝါဒဟု ပိုင်းခြားထားကြသည်ကို တွေ့ရပါသည်။

ပြင်းထန်သောအမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ်နှင့် ဝါဒများသည် ငါ့နိုင်ငံ၊ ငါ့လူမျိုး၊ ငါ့ဘာသာသာသနာ၊ ငါ့ယဉ်ကျေးမှု၊ ငါတို့ရဲ့ အမှတ်သရုပ်လက္ခဏာ စသည်ဖြင့် တစ်ဖက်စွန်းအယူအဆများနှင့် လုပ်ဆောင်မှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး နိုင်ငံများအကြား၊ လူမျိုးများအကြား ပဋိပက္ခ များရှိခဲ့ကြသည်ကို တွေ့ရပါသည်။ မည်သည့်နိုင်ငံရေး အယူအဆမဆို ပြင်းထန်လွန်းခြင်းသည် အစွန်းတစ်ဖက်သို့ရောက်ရှိစေပြီး မလိုလားအပ်သည့်အကျိုးဆက်များ ဖြစ်စေတတ်ပါသည်။

ယနေ့ အမေရိကန်နိုင်ငံကဲ့သို့ ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံက Make American Great Again ဟု ကြွေးကြော်နေသည်မှာ အမျိုးသားရေးပင် ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် ထိုသို့အမျိုးသားရေး ပြင်းထန်လွန်းလာပါက အခြားနိုင်ငံများထံမှ တူညီသောတုံ့ပြန်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လာစေနိုင်ပြီး အကျိုး စီးပွား ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါသည်။

အခြားတစ်ဖက်တွင် အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ် လျော့နည်းသည့် အစွန်းရောက်လစ်ဘရယ်များကြောင့် နိုင်ငံ၏အချုပ်အခြာအာဏာ၊ နိုင်ငံ၏နယ်မြေ၊ မိမိနိုင်ငံ၏ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ ဘာသာတရားတို့အပြင် နိုင်ငံ၏အမျိုးသား အကျိုးစီးပွားများကို တဖြည်းဖြည်း ဝါးမျိုခံကြရမည်ဖြစ်ပါသည်။ အထူးသဖြင့် ဂလိုဘယ် လိုက်ဇေးရှင်းခေတ်တွင် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်ဆက်နွှယ်မှုများ ပိုမိုများပြားနေသဖြင့် နိုင်ငံများအနေဖြင့် အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ်အား ပြန်လည်နိုးထလာစေလျက်ရှိပါသည်။ နိုင်ငံတည်ဆောက်ရေးနှင့် နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးတို့တွင် အမျိုးသားအကျိုးစီးပွားကို ဖော်ဆောင်ရာ၌ မျှတသောအမျိုးသားရေးဖြင့်သာ သူနိုင်ကိုယ်နိုင် အခြေအနေကို ရရှိစေနိုင်ပါသည်။

ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်းနှင့် အမျိုးသားရေး

ကမ္ဘာကြီးတွင် တစ်ဖက်က အမျိုးသားရေးနှင့် အခြားတစ်ဖက်တွင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ပေါင်းစည်းမှုများ အပြိုင်ဖြစ်ပေါ်နေချိန်တွင် ယင်းနှစ်ခု ယှဉ်တွဲတည်ရှိနေခြင်းအား ပြဿနာတစ်ရပ်အသွင်ရှုမြင် ကြသည်လည်း ရှိကြပါသည်။ ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်းကြောင့် စီးပွားရေး၊ လူမျိုးရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုတို့အပြင် ကဏ္ဍအသီးသီး ဆက်နွှယ် ပေါင်းစည်းမှုများကြောင့် လွှမ်းမိုးခံရမှုများ၊ မညီမျှမှုများရှိနေချိန်တွင် အမျိုးသားရေးဖြင့် မိမိနိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာနှင့် အမျိုးသား အကျိုးစီးပွား ကာကွယ်ရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ ဘာသာရေး၊ လူမျိုးရေး လွှမ်းမိုးမခံရစေရေးနှင့် ထိန်းသိမ်းကာကွယ်ရေးအတွက် အမျိုးသား ရေးကို အလေးထားလာနေကြပါသည်။ နိုင်ငံတိုင်းက မည်သို့ပင် လစ်ဘရယ်အမျိုးသားရေးဟု ဆိုစေကာမူ လက်တွေ့တွင်မူ ကိုယ့်နိုင်ငံ၏ အကျိုးစီးပွားကိုသာ ဦးထိပ်ထားကြလေ့ရှိကြသည်ကို တွေ့ရပါသည်။

ထိုသို့အမျိုးသားရေးကို ဦးထိပ်ထားရာတွင် ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် ကျင့်သုံးကြသည်ဖြစ်ရာ ယင်းကျင့်သုံးမှုအပေါ်မူတည်၍ ဖြစ်လာသည့် အကျိုးရလဒ်များလည်း ကွာခြားနိုင်ပါသည်။ သေချာသည်မှာ အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ်နှင့် အမျိုးသားရေး ခံယူချက်မရှိဘဲနှင့် မိမိတို့ နိုင်ငံ၏ အကျိုးစီးပွားကိုကာကွယ်ရန်နှင့် မြှင့်တင်ရန် အခက်အခဲများ ရှိနေနိုင်ပါသည်။

မြန်မာနိုင်ငံအား ကိုလိုနီနယ်ချဲ့များ အုပ်ချုပ်ခဲ့စဉ်ကလွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုအတွက် အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ်များ မြှင့်တင်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြပါသည်။ အလားတူပင် ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်းခေတ်တွင် ခေတ်သစ်ကိုလိုနီစနစ်ကို ကာကွယ်ရန်အတွက် အမျိုးသားရေး စိတ်ဓာတ်နှင့် ခံယူချက်များ လိုအပ်မည်ဖြစ်သည်။ ထိုသို့လိုအပ်ခြင်း သည် ရှေးရိုးစွဲအမျိုးသားရေးနှင့် လစ်ဘရယ်အမျိုးသားရေးကဲ့သို့ အစွန်းရောက် အမျိုးသားရေးကို ဆိုလိုခြင်းမဟုတ်ချေ။ သင့်တင့်မျှတသော အမျိုးသားရေးကို ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်းခေတ်တွင် လူမျိုးစုံဝါဒ၊ ယဉ်ကျေးမှုစုံဝါဒတို့ဆိုသည်မှာ အတိုင်းအတာတစ်ခုအရသာ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။

အကန့်အသတ်မဲ့ လူမျိုးစုံ၊ ယဉ်ကျေးမှုစုံဆိုပါက အင်အားကြီးသူက အင်အားငယ်သူများကို ဝါးမျိုသွားမည်သာဖြစ်သည်။ လူ့အခွင့်အရေးကို အလေးထားပါသည်ဆိုသည့် နိုင်ငံကြီးများပင် ၎င်းတို့၏ အကျိုးစီးပွားကို ထိခိုက်လာပါက ရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှုများကို ကန့်သတ်နေကြသည်ကို တွေ့ရမည်ဖြစ်သည်။

အမှတ်သရုပ်လက္ခဏာနိုင်ငံရေး

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကိုလိုနီနယ်ချဲ့များကို တိုက်ထုတ်ခဲ့စဉ်က တိုင်းရင်းသားအားလုံး စည်းလုံးညီညွတ်စွာ လက်တွဲခဲ့ကြသည်မှာ အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ် အခြေခံဖြစ်ပါသည်။ တိုင်းရင်းသားအားလုံး စုပေါင်းနေထိုင်ကြသည့် မိမိနိုင်ငံအတွက် စုပေါင်းကာကွယ်ခြင်းဖြစ်ရာ ပြည်ထောင်စုစိတ်ဓာတ်ဟုလည်း ဆိုနိုင်ပါသည်။

ပြည်ထောင်စုအကျိုးကိုဖော်ဆောင်ခြင်းသည် စုပေါင်းနေထိုင်ကြသည့် တိုင်းရင်းသားအားလုံး၏အကျိုးလည်း ဖြစ်ပါသည်။ သို့ဖြစ်ရာ ပြည်ထောင်စုစိတ်ဓာတ် ဖြစ်တည်လာရန်အတွက် အမျိုးသားရေးမှာ အခြေခံလိုအပ်ချက်ဟုလည်း ဆိုရပါမည်။ ထိုစိတ်ဓာတ်ဖြင့်သာ နိုင်ငံ၏အချုပ်အခြာအာဏာနှင့် အကျိုးစီးပွားကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက် နိုင်ပါလိမ့်မည်။

လွန်ခဲ့သည့်ဆယ်စုနှစ် နှစ်ခုနီးပါးက လစ်ဘရယ်ဒီမိုကရေစီ၏အောင်ပွဲဟု ကြွေးကြော်ခဲ့သည့် နိုင်ငံရေးသိပ္ပံပညာရှင် ဖရန့်စစ်ဖူကူးယားမားက The Economic နှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းမှုတွင် လွန်ခဲ့ သော ဆယ်စုနှစ်များအတွင်း ဥရောပနှင့် မြောက်အမေရိကတွင် နိုင်ငံရေး၏ အဓိကဝင်ရိုး အပြောင်းအလဲဖြစ်ခဲ့ကြောင်း၊ ကမ္ဘာတွင် စီးပွားရေးမညီမျှမှုများနှင့် ရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှုများကြောင့် မိမိတို့နိုင်ငံ၏ အမျိုးသားရေးလက္ခဏာများကို ခြိမ်းခြောက်မှုများရှိလာကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါသည်။

ပြောင်းလဲလာသည့် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေးစင်မြင့်တွင် ပြည်သူလူထုသည် ကျယ်ပြန့်သောမူဝါဒများထက် သူတို့၏ လူမျိုးရေး၊ မျိုးနွယ်၊ ကျား/မ သို့မဟုတ် ဘာသာရေးအပေါ် အခြေခံသည့် နိုင်ငံရေးအထိုင်များကို ချမှတ်လာသည့်အခါ အမှတ်သရုပ်လက္ခဏာနိုင်ငံရေးကို ထုတ်ဖော်လာကြပါသည်။ သို့ဖြစ်ရာ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအချို့တွင် အမျိုးသားရေး ဦးဆောင်သူများ နေရာရလာကြပြီး အချို့နိုင်ငံများတွင် အမျိုးသား ရေးကို ဦးတည်သည့်လုပ်ဆောင်မှုများ ရှိလာခဲ့ပါသည်။ ယင်းသို့ ပြောင်းလဲလာခြင်းမှာ ဒီမိုကရေစီစနစ်၏ ချို့ယွင်းအားနည်းချက်ဟု ဆို၍မရဘဲ အထက်မှာဆိုခဲ့သကဲ့သို့ ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ဖြစ်ပေါ်နေသည့် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး မညီမျှမှုများ၊ လွှမ်းမိုးလာမှုများကြောင့် နိုင်ငံများက အမျိုးသားရေးကိုကာကွယ်ရန် ဦးစားပေးလုပ်ဆောင်လာကြခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

ထိန်းသိမ်းရမည့်အမျိုးသားနေ့နှင့် အမျိုးသားရေး

၁၉၂၂ ခုနှစ်က သတ်မှတ်ခဲ့သော အမျိုးသားရေးနေ့သည် ယနေ့ဆိုလျှင် နှစ်ပေါင်း ၁၀၀ ရှိပြီ ဖြစ်ပါသည်။ အမျိုးသားနေ့စတင်အခြေ တည်ခဲ့သည့်အချိန်က မိမိတို့နိုင်ငံကို ကိုလိုနီနယ်ချဲ့တို့က သိမ်းပိုက်အုပ်ချုပ်နေသည့်အချိန်ဖြစ်ပါသည်။ ထိုစဉ်က လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုတွင် ပြည်သူလူထုတစ်ရပ်လုံး နိုးကြားတက်ကြွစွာ ပူးပေါင်းလာ စေသည့် အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ်ကို မြှင့်တင်ခဲ့ကြပါသည်။ ယင်းအမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ်သည်

အချို့သောသူများ ဖွင့်ဆိုခဲ့ကြသကဲ့သို့ လူမျိုးကြီးဝါဒမဟုတ်။ အစွန်းရောက်အမျိုးသားရေး မဟုတ်။ တိုင်းရင်းသားတစ်မျိုး၊ ယဉ်ကျေးမှုတစ်ခု၊ ဘာသာတစ်ခုအတွက် မဟုတ်။ ပြည်ထောင်စုသားတိုင်းရင်းသားများ စုစည်းနေထိုင်ကြသည့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားအကျိုးစီးပွား၊ နိုင်ငံသားတိုင်း၏ အကျိုးစီးပွား ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးနှင့် ထိန်းသိမ်းရေးအတွက်သာ ဖြစ်သည်။ မျှတသောအမျိုးသားရေးဖြစ်ပါသည်။

ထိုသို့ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ်ကို မြှင့်တင်ပေးသည့် အမျိုးသားနေ့သည် ဂုဏ်ယူဖွယ်အမှတ်တရနေ့ တစ်နေ့ဆိုသည်ထက် ယနေ့ထက်တိုင် အရေးပါနေဆဲ၊ လိုအပ်နေဆဲ နေ့တစ်နေ့ ဖြစ်ပါသည်။

ကမ္ဘာ့အင်အားကြီးနိုင်ငံများ၏ ကိုယ်ကျိုးစီးပွားကာကွယ်ရေးနှင့် မြှင့်တင်မှုများကြောင့် အင်အားနည်းသည့်နိုင်ငံများမှာ ခေတ်၏သားကောင်ဖြစ်နေသည့် အခြေအနေနှင့် အချိန်ကာလတွင် မိမိနိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေး၊ အမျိုးသားအကျိုး စီးပွားထိန်းသိမ်းကာကွယ်ရေးအတွက် အမျိုးသားရေး စိတ်ဓာတ်များ မြှင့်တင်ပေးကြရမည်ဖြစ်ပါသည်။ တစ်ချိန်က မိမိတို့ဘိုးဘွားများက အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ်ဖြင့် နိုင်ငံ့လွတ်လပ်ရေးအား ရယူပေးနိုင်သကဲ့သို့ ယနေ့ အချိန်အခါတွင်လည်း ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ တည်ဆောက်ရေးအတွက် အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ်များ မြှင့်တင်ပေးရန် လိုအပ်နေဦးမည် ဖြစ်ပါသည်။ ။