Last week, we also visited a center established by parents of children with special needs, particularly children with Down syndrome, called Andinet BeEthiopia, to gain experience and learn from their inspiring work.

" ወላጆች እባካችሁ ስልክ፣ ጌምን ለልጆች ዝም ማስባያ አታድርጉ። ዲጂታል ኦቲዝም መናገር እየቻሉ እንዳይችሉ እያደረገ ነው " - ወ/ሮ ሸዋጌጥ ክብረት

ልጆች ረጅም ሰዓት ስልክ ላይ ማሳለፋቸው በመናገር የሚችሉ ሆነው ከተወለዱ በኋላ መናገር እንዳይችሉ እያደረገ በመምጣቱ በተፈጥሮ ከሚመጣ ኦቲዝም ባልተናነሰ " ለዲጂታል ኦቲዝም " እያጋለጣቸው መሆኑን ፍቅር ኢትዮጵያ የአዕምሮ እድገት ውስንነት ብሔራዊ ማህበር ለቲክቫህ ኢትዮጵያ ገልጿል።

የማህበሩ ኤክስኩዩቲቭ ዳይሬክተር ወ/ሮ ሸዋጌጥ ክብረት፣ ልጆች ከስልክ ጋር ረጅም ጊዜ ማሳለፋቸው መናገር እየቻሉ እንዳይችሉ እያደረገ በመሆኑ፣ " ወላጆች እባካችሁ ስልክን፣ ጌምን ለልጆች ዝም ማስባያ መንገድ አታድርጉ " ሲሉ አስገንዝበዋል።

ስልክ ላይ ረጅም ሰዓት በማሳለፋቸው የጂዲታል ኦቲዝም ተጠቂ በመሆን መናገር አቅቷቸው ወደ ማህበራችሁ የመጡ ልጆች አሉ ? ስንል ላቀረብንላቸው ጥያቄ፣ " አዎ! ቁጥሩን ይህን ያህል ለማለት ያስቸግራል፤ ግን የሚመጡ አሉ። ክልሎችም ላይ ስለምንሰራ ክልልም ላይ እንደዚህ አይነት ነገር አለ " ሲሉ ነግረውናል።

ወላጆች ልጆቻቸው ሲያለቅሱ፣ ሲያስቸግሩ ስልካቸውን ሰጥተው ዝም ማሰኘነትን እንደሚመረጡ አስረድተው፣ " ዲጂታል ኦቲዝም የሚባለው፥ ልጆች ከጌም፣ ከስልክ ጋር በተያያዘ ረጅም ጊዜ በማጥፋታቸው የተግባቦት ክፍተት እንዲፈጠር እያደረገ ነው " ብለዋል።

በተፈጥሮ የሚመጣ ኦቲዝምም ቢሆን አንዱ ክፍተት የተግባቦት በመሆኑ በተፈጥሮ ኦቲዝም ያለባቸው ልጆች የንግግር ችሎታ ላይ ክፍተት እንዳለባቸው ገልጸው፣ አሁን አሁን ደግሞ፣ " የህፃናት ስልክ አጠቃቀም ማህበራዊ ግንኙነታቸው፣ ተግባቦት ላይ ትልቅ ክፍተት እየፈጠረ ነው " ሲሉም ተናግረዋል።

" ምክንያቱም ልጆች ዝም ብለው ስልክ ላይ ከተጣዱ አያወሩም። ቃላት ማውጣት ያለበት ላንቃቸውም ራሱ ዝም እያለ ነው የሚሄደው" ያሉት ወ/ሮ ሸዋጌጥ፣ ስልክ ላይ ረጅም ጊዜ በማሳለፋቸው መናገር ያልቻሉ፣ በህክምና ሲረጋገጥም "ዲጂታል ኦቲዝም " ሆኖባቸው የተገኙ እንዳሉ ገልጸዋል።

" ትልቁ ስራ የሚጠበቀው ወላጆች ላይ ነው። በተለይ ህፃናት ት/ቤት ከመግባታቸው በፊት ከ1 እስከ 4 ያሉት እቤት የሚውሉበት እድሜ ላይ ነው ትልቁ ሥራ መሰራት ያለበት " በማለትም የመፍትሄ ሀሳብ ጠቁመዋል።

በሴቶችና ማህበራዊ ጉዳይ ሚኒስቴር የአረጋዊያንና ቤተሰብ መሪ ሥራ አስፈጻሚ አቶ ተስፋዬ ሮብሌ በበኩላቸው፣ የቴክሎጂ አጠቃቀም የተስተካከለ ካልሆነ እንኳን በህፃናት አዋቂዎች ዘንድም በቤተሰብ ደህንነት ላይ አሉታዊ ተፅዕኖ እንደሚያስከትል አስረድተዋል።

ከዚህ ቀደም ወላጆች ልጄ ምን አጠና፣ ምን እያደረገ ነው ? የሚሉና መሰል ጉዳዮች ላይ ክትትል ያደርጉ እንደነበር አውስተው፣ " አሁን አሁን ግን ባልም፣ ሚስትም፣ ሌላውም ስልክ ከፍተው ጊዜያቸውን ያባክናሉ " ብለዋል።

በተለይ የልጆች ስልክ አጠቃቀም ጨቅላ ህፃናትን ለዲጂታል ኦቲዝም ጭምር እያጋለጠ የሚገኝ ሲሆን፣ በውጭው ዓለም ያሉት ሀገራትም እንደ ቲክቶክ ያሉ ፕላት ፎርሞች አጠቃቀም ላይ እገዳና የእድሜ ገደብ እየጣሉ ናቸው፤ ከዚህ ረገድ በኢትዮጵያ የታሰበ ነገር እንዳለም አቶ ተስፋዬን ሮበሌን ጠይቀናቸዋል።

አቶ ተስፋዬ በምላሻቸው፣ ማህበራዊ ሚዲያ አጠቃቀም ላይ ገደብ ለማስቀመጥ፣ "መነሻ ጥናት ያስፈልጋል። የተለያዩ ጥናቶች ለማድረግ አስበናል፤ በቀጣይ ጥናቱ ወደሚመራን ልንሄድ እንችላለን" ብለዋል።

ተመሳሳይ ጥያቄ የቀረበላቸው ፍቅር ኢትዮጵያ የአዕምሮ እድገት ውስንነት ብሔራዊ ማህበር ኤክስኩዩቲቭ ዳይሬክተር ወ/ሮ ሸዋጌጥ ክብረት ደግሞ፣ "በኛም ሀገር ህግ ቢወጣ በጣም ጥሩ ነው" ሲሉ ለቲክቫህ ኢትዮጵያ ተናግረዋል።

"ምክንያቱም አሁን ቴክኖሎጂው ቀድሞናል፤ አጠቃቀሙን አልቻልንበትም። ሰው ቲክቶክ ለማየት ስልኩን አንሶላ ውስጥ ይዞ ነው የሚገባው፤ ከእንቅልፉ ሲነሳ ፀሎት ማድረግ ሲገባው ዓይኑን ሳይገልጥ ዲሶ ስልኩን ነው የሚያነሳው፤ ማህበራዊ ሚዲያ በጣም እየተቆጣጠረን ነው፤ የሚመለከተው አካል ትኩረት መስጠት አለበት" ሲሉ አሳስበዋል።

በማህበራዊ ሚዲያ "የማይሆኑ መረጃዎች እየወጡ ማህበረሰቡን እያጋጩ ነው። ልጆቻችንም አጠቃቀሙን ስላልቻሉበት ስልክ ላይ ነው ስለሚውሉ አዕምሯቸውን እየተቆጣጠራቸው ነው" ብለው፣ "መንግስት እንደ ሌሎች ሀገራት ማህበራዊ ሚዲያ አጠቃቀም ላይ ለኛም ገደብ ቢያበጅ መልካም ነው" ሲሉም መክረዋል።

ቲክቫህ ኢትዮጵያ
አዲስ አበባ
#TikvahEthiopiaFamilyAA

@tikvahethiopia

Meseret Haile the Author of "የማይናገረው ልዑል" visited our center on June 29/2026. ሰኔ 22/2018. Promised to support our centre and posted on her Facebook page Mesi Haile 🙏

"ነገር በዝቶ ከመፓሰት የዘገየ

በብዙ ሩጫ ውስጥ የጎበኘኃቸው ቦታዎች አሉ። ይህ ማእከል አንዱ ነው። Ethio Empower Abilities Vocational Inclusive Century ይባላል። በኩለን ኢብራሂም Kulen Ibrahim  ተጠቁሜ የጎበኘሁት ሲሆን ባየሁት ትሃጋት ተገርሜያለሁ። ልጆችን ባላቸው ችሎታ በሙዚቃ በቶክኖሎጂ በአርት በቴኳንዶ እና በመሳሰሉት በባለሙያ በመታገዝ ያበቃሉ። ለቤተሰብ እረፍትና ተስፋን ይሰጣሉ። ሁላችንም የድርሻችንን አንዳንድ ጠጠር ካቀበልን ትልቅ ነገር መገንባት እንችላለን ብዬ አምናለሁ።

በነገራችን ላይ ያደረጉልን አቀባበል በጣም ልብ የሚያሞቅ ነበር። መሌ Melaku Berhanu አብረን ይሄንን ስለታደምን በጣም ደስብሎኛል

ሁልጊዜም በሚፈልጉኝ መካከል እንድገኝ እግዚአብሔር ስለሚፈቅድ አመሰግነዋለሁ።

የሚገኘው ላምበረት አካባቢ ነው።"

Source- Mesi Haile Facebook page

ከጨለማ ዳር እስከ ብርሃን ማማ

ያልተነገረ የፅናት ታሪክ📝

​አንዳንድ ታሪኮች በመጻሕፍት ገጾች ላይ ብቻ ይኖራሉ፤ አንዳንዶቹም በሙዚየሞች ማህደር ውስጥ ይቀመጣሉ። ይሁን እንጂ እጅግ ታላላቅ የሚባሉት ታሪኮች የሚጻፉት በሰዎች እንባ፣ በትዕግሥት፣ በፍቅር እና በማይታጠፍ ተስፋ ነው።
ዓለም የታይታኒክን መስጠም ወይም የጦርነቶችን አስከፊ ጥፋት ለጊዜው አትዘነጋም። ሰውን ተስፋ የሚያስቆርጡና የሰው ልጅን ደካማነት የሚያሳዩ በርካታ አሳዛኝ ትራጀዲዎችም በታሪክ መዝገብ ሰፍረዋል።

ብዙውን ጊዜ ዓለም በጭካኔ ድምፁ “አልችልም፤ አትችልምም” ብላ በምታስወግደው የብቸኝነት ገደል ውስጥ ንጹሐን ልጆች ሲወድቁ እንመለከታለን። ነገር ግን ከእነዚህ ዓለም አቀፍ አሳዛኝ ውድቀቶች በተቃራኒ፣ የሰው ልጅ ፍቅር እና ጽናት ያንን የጨለመ አዙሪት ሰብሮ የሕይወትን ጎዳና ሲቀይረው ማየት ከፍ ያለ የድል ጥግ ነው። ይህ ጽሑፍ በትክክል የዚያ ያልተነገረ የጽናት እና የድል ታሪክ ሕያው ምዕራፍ ነው።

​በየቀኑ በሚሊዮኖች በሚቆጠሩ በኦቲዝም ጥላ ስር የሚኖሩ ልጆች ልብ ውስጥ የሚፈጠረውን ዝምተኛ ትራጀዲ ብዙዎች ልብ አያሉትም። ልጅ በሕይወት እያለ ተስፋው ሲሞት፣ ሰው በሰዎች መካከል ሆኖ ብቸኛ ሲሆን፣ “አትችልም” የሚለው ቃል በየቀኑ በነፍሱ ላይ ሲጻፍ—ይህ ከማንኛውም የታሪክ አደጋ የማይተናነስ ትራጀዲ ነው። ነገር ግን በታሪክ ውስጥ ሁልጊዜም አንድ ብርሃን ሰጪ ሰው ይኖራል፤ ሌሎች ጨለማን በሚያዩበት ቦታ ላይ ብርሃንን የሚያዩ አሉ።

​አለምፀሐይ ከነዚያ ጥቂቶች አንዷ ናት። እ.ኤ.አ. በ2014 ዓለም ኦቲዝምን እንደ እርግማን አድርጋ በምትመለከትበት ወቅት፣ እሷ ግን ኦቲዝምን እንደ ያልተነበበ መጽሐፍ አየችው። ሌሎች ጉድለት ሲያዩ፣ እሷ ተሰጥኦን አስተዋለች፤ ሌሎች ዝምታን ሲያዩ፣ እሷ ወደፊት የሚነገር ታላቅ ታሪክ ተመለከተች። ሆኖም ጉዞው ፈጽሞ ቀላል አልነበረም። ከኃይለኛው የኦቲዝም ሁኔታ ጋር የሚኖር አንድ ብሩህ ልጅ የግል አሰልጣኝ ሆና ስታገለግል፣ ማህበረሰቡ የዘጋውን በርና ያወገዘውን አዕምሮ ብቻ ሳይሆን—በውስጡ የተደበቀውን አስደናቂ አቅም ጭምር ተመለከተች።

​ዓለም ስትዘጋብህ መንገዱ ባዶ ይሆናል። በዙሪያዋ ምንም አይነት የሚደግፍ ተቋም አልነበረም። አገልግሎቶች ፈጽሞ በሌሉበት፣ ተስፋ በሚያስቆርጥ ፈታኝ ሁኔታ ውስጥ ሁና በኢትዮጵያ በኦቲዝም ጥላ ስር የሚኖሩ ልጆች የሙያ ክህሎት የሚያዳብሩበት፣ ክብርን የሚጎናጸፉበት እና አስደናቂ አቅማቸውን የሚያሳዩበትን ምቹ ስፍራ የመፍጠር ሕልም አልማ የራሷን የትግል ጎዳና ቀረጸች።

​ቴክኒካዊ ዕውቀትን ለማግኘት በ2016 ወደ ኤል.ጂ ኮይካ ሆፕ ቴክኒክና ሙያ ኮሌጅ ገባች። በትምህርት ላይ ሳለችም የዘርፉ አቀንቃኝና ተሟጋች በመሆን የበጎ ፈቃደኞች ቡድን አቋቋመች። ኮሌጁ የመጀመሪያውን የኦቲዝም ግንዛቤ ማስጨበጫ መድረክ እንዲያዘጋጅም በጥረቷ አሳመነች፤ በሙያዊ ዕውቀትም ራሷን አበለፀገች።

​አሁንም ሕልሟ ታላቅ ነበርና እውን ለማድረግ ከፍተኛ ዋጋ መከፈል ነበረበት። ብቸኝነት፣ መሳቂያ መሆን፣ ድጋፍ አለማግኘት፣ የገንዘብ እጥረት እና "ይህ አይሳካም" የሚል የሰዎች ድምፅ በየቀኑ ከፊቷ ይቆሙ ነበር። በአለምፀሐይ የትግል ጉዞ ውስጥ፣ ያቀነቀነችው ሕልም ክብደት ከብዶት ሊፈርስ፣ ሊጨነግፍ በደረሰበት ቅጽበት… አንድ አስደንጋጭ ትዕይንት ገጠማት።

​በ2021 ዓለምፀሐይ ዕድሜው ገና 11 ዓመት የሆነ፣ ጎበዝ የአእምሮ ባለቤት ሆኖ ሳለ በትምህርት ቤት ብቻውን የሚቀመጥ፣ ጓደኛ የሌለው እና ራሱን “ሞኝ” እንዲሁም ፍቅር የማይገባው አድርጎ የሚያስብ አንድ ታዳጊ አገኘች። እንደብዙዎቹ በኦቲዝም ጥላ ስር የሚኖሩ ልጆች ዓለም ከመቀበሏ በፊት ራሱን መጠራጠር የጀመረ፣ ዓለም ውድቅ ያደረገችው እና ተስፋ የቆረጠው ያ ታዳጊ አለምፀሐይ ለእርሱ ስትለቅስ አየ። ያ እንባ የሐዘን አልነበረም፤ "አንተ ታላቅ ሰው ትሆናለህ" የሚል ቃል ከእንባ የተወለደበት ቀን ነበር። በዚያች እንባ የልጁ ልብ ተነካ፤ የዕድሜ ልክ ጓደኝነቱንም ሰጣት።

​በዚያች ሰዓት ነበር ዓለም ልታጠፋው የነበረው ሕልም በአለምፀሐይ ጽናትና በልጁ እጅ ዳግም ሕይወት ዘርቶ ብልጭታ ያሳየው።

ልጁም «ሰጦታዬ» ተባለ።

​ከስቃይ የተወለደ ቤተሰብ እና የድል ጎህ ሲቀድ ​ከዚህ ቃልኪዳን የለመለመው ነገር ከቀላል ሥራ በላይ ነበር፤ እውነተኛ ቤተሰብ ሆነ። አለምፀሐይ እና ሰጦታዬ እንደ እናትና ልጅ ተሳሰሩ፤ ከቤተሰቦቹም የማይለወጥ ድጋፍ አገኘ።

​ሰጦታዬ በቴክኖሎጂ ዓለም ማብራት ጀመረ፤ የቴክኖሎጂ ተሰጥኦውም እጅግ በተሻለ ሁኔታ አደገ። ይህ የአንድ ልጅ ድል ብቻ አልነበረም፤ ይህ ዓለም በኦቲዝም ጥላ ስር ለሚኖር ልጅ "አትችልም" ብላ የጻፈችውን ፍርድ የሰረዘም ነበር። ምክንያቱም ዓለም “አይችልም” ብላ የፈረደችበት ያ ልጅ፣ እምነትና ፍቅር ሲያገኝ ችሎታው አበበ።

በ2023 በፊሊፒንስ በተካሄደው ዓለም አቀፍ "Global IT Challenge" ማለፉን ሲያበስር ታሪክ ተቀየረ። ከአለምፀሐይ ጋር አብረው ወደ ኮሪያ በማቅናትም አድማሳቸውን አስፉ፤ ሰፊ ተሞክሮም ቀሰሙ።

​ያ ሊጨነግፍ የነበረ ሕልም ዛሬ ላይ ፍሬውን እያፈራ ነው። ሰጦታዬ አሁን የ11ኛ ክፍል ትምህርቱን እየተከታተለ ይገኛል። ጎን ለጎንም አለምፀሐይ በራሷ ጥረትና በጓደኞቿ ድጋፍ በፈጠረችው Empower Abilities Youth and Children (EAYC) በተባለ ኦቲዝም ጥላ ስር የሚገኚና ልዩ ፍጎት ያለቸው ህፃናትና ወጣቶች ማዕከል ውስጥ ስጦታየ የዕኩዮች መካሪ፣ አስተማሪ እና ታላቅ አሰልጣኝ ሆኗል። ከአለምፀሐይ ጎን በመሆን የአይቲ ሥልጠናዎችን ይሰጣል፤ የራሱን የሕይወት ጉዞ እንደ መመሪያ በመጠቀም ሌሎች ልጆችን ያጸናል። ትናንት ድጋፍ የፈለገ ልጅ… ዛሬ እጅ የሚዘረጋ ወጣት ሆኗል።

​ይህ በእውነት ውብ የታሪክ ምዕራፍ ነው። ነገር ግን ይህ የመጨረሻው ምዕራፍ አይደለም፤ ይህ ገና የመጀመሪያው ምዕራፍ ነው።
እ አ አ ታህሳስ 2024 የፌዴራል ቴክኒክና ሙያ ስልጠና ኢንስቲትዩት (Federal TVTI) ለማዕከሉ በሰጠው ልዩ ቦታ አለምፀሃይ ፣ራሄል ሃይሉ እና የስጦታ አባት በመሆን ማዕከሉ መሰረቱት ።

​ዛሬ በዓለም ዙሪያ በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ የኦቲዝም ልጆች የተሻለ ዕድል እየጠበቁ ናቸው። ምናልባት ቀጣዩ የዓለም ሳይንቲስት፣ የቴክኖሎጂ ፈጣሪ፣ የሙዚቃ ድንቅ ባለሙያ ወይም የሰው ልጅን ሕይወት የሚቀይር ተመራማሪ በዚህ ማዕከል ከሚገኙ ልጆች መካከል ሊኖር ይችላል።

​አለምፀሐይ ኦቲዝምን እንደ ጉድለት ሳይሆን እንደ ልዩ አስተሳሰብ መሆኑን አሳየች፤ ሰጦታዬ ደግሞ ዓለምን በችሎታው አስደነቀ። ምናልባት አለምፀሐይ ዛሬ እያሳደገችው ያለው ሕልም፣ ሰጦታዬ ዛሬ እየተጓዘበት ያለው መንገድ እና Empower Abilities Youth and Children ዛሬ እየገነባው ያለው ማዕከል—ነገ የዓለም ታሪክ መጻሕፍት የሚጽፉት ቀጣዩ ታላቅ የሀገር ኩራት ሊሆን ይችላል።

​ምክንያቱም ታላላቅ ስኬቶች ሁልጊዜ የሚጀምሩት በብዙ ሰዎች ጭብጨባ አይደለም፤ አንድ ሰው "እኔ አምንብሃለሁ" ብሎ ሲናገር ነው። ምናልባት ዛሬ የአለምፀሐይና የሰጦታዬ ሕልም የኢትዮጵያ ታሪክ ይመስላል፤ ነገ ግን የዓለም ታሪክ ይሆናል።

​ሁሉም ልጅ ዕድል ሲያገኝ ይበራል። ኦቲዝም የሕልም መጨረሻ ሳይሆን፣ ለዓለም አዲስ የማሰብ መንገድ መጀመሪያ ሊሆን ይችላል!
​የሰዎች አዕምሮ ውስጥ የነበረው የአለምፀሐይ ሕልም፣ ከዓመታት በፊት በአንድ ልጅ አማካኝነት የተለኮሰ ብርሃን፣ ዛሬ በሌሎች ልጆች ጥንካሬ እየገሰገሰ ይገኛል። እያንዳንዱ ግለሰብ እጅግ አስፈላጊ የሆነበትን፣ ሁሉም ሰው “እኔ እችላለሁ” ማለቱን የሚያረጋግጥበት ታሪክ ዛሬም በEmpower Abilities Youth and Children ማዕከል ይቀጥላል!

“ዓለም ‘አትችልም’ ሲላት… እሷ ዓለምን አዲስ የማየት መንገድ አስተማረች

የዶክተሯ እውነተኛ ታሪክ

​አንዳንድ ሰዎች ታሪክን ይጽፋሉ፤ አንዳንዶች ግን ታሪክን ብቻ ሳይሆን፣ የሰው ልጆች ዓለምን የሚያነቡበትንና የሚመለከቱበትን መነጽር እስከ ወዲያኛው ይቀርፃሉ።

ዶ/ር ቴምፕል ግራንዲን ከሁለተኛው የዕውቀት ማማ ከሚሰለፉ ብርቅዬ ሰዎች አንዷ ናት።

በአሜሪካ ቦስተን ከተማ እቅፍ ውስጥ፣ በብርድና በለስላሳ የንጋት ጨረር ታጅባ የተወለደችው ቴምፕል፣ የሕይወቷ መባቻ ከሌሎች ሕፃናት የተለየ ዜማ ነበረው።

በጨቅላነቷ የሰው አንደበት ሊጠራቸው ከሚችላቸው ቃላት ይልቅ፣ በጉሮሮዋ ውስጥ ተጣብቆ የቀረ ዝምታ ነበረ። የሰዎች መንካትና መተቃቀፍ ያስጨንቃት ነበር። የበር መዘጋት ድምፅ በልብ ሰሌዳዋ ላይ እንደሚያገግም የነጎድጓድ ድምፅ ይሰማት ነበር። የመብራት ብርሃን ሌሎች ሳያስተውሉት የሚያልፉት ተራ ጨረር ሳይሆን፣ የሰላ ጭንቅላት ህመም የሚዘራባት ዶፍ ነበር።
​
የሰዎች እጅግ ጩኸትና መብዛት ለእርሷ እንደ ሚንከባለል ኃይለኛ የባህር ማዕበል አዕምሮዋን የሚረብሽ ስቃይ ነበር። በዚያን ወቅት "ኦቲዝም" የሚባለውን ቃል የሚረዱ ሰዎች ጥቂቶች ነበሩ። የወቅቱ ባለሙያዎችና ሐኪሞች የልጅቷን መጻኢ ዕድል በጥርጣሬና በጨለማ መነጽር ብቻ ተመለከቱት።

ብዙዎች ያዩት የማትችለውን ብቻ ነበር፤ የማትሆነውን ብቻ ነበር። በዚያ ሁሉ የፍርሃትና የጥርጣሬ ዋሻ ውስጥ አንዲት የብርሃን ችቦ ተለኮሰች— እርሱም በእናቷ አመካኝነት ነበር። እናቷ አንድ ነገር ታውቅ ነበር።

"ልጄ ከሌሎች የተለየች ናት፤ ግን ከሌሎች ያነሰች አይደለችም።"
ይህ የፅናት ቃል የቴምፕል የሕይወት መሠረት፣ የብርታትዋም ማማ ሆነ። እናቲቱ የልጇን ድክመት በመገሰጽ ፋንታ፣ ዓለም ገና በውል ያልተረዳውን የተሰወረ የልዩነት ችሎታ አየች። በፍቅር አሳደገቻት፣ በትዕግሥት አስተማረቻት፣ በተስፋ አበረታቻት። እሷን "ችግር" ብላ አልጠራችም፤ "ልዩ ችሎታ" ያላት ልጅ ብላ አየቻት። አንዳንድ ጊዜ የአንድ ልጅ ዕጣ ፈንታ የሚቀየረው በዓለም ሁሉ ሳይሆን፣ በአንዲት እናት እምነት ሊሆን እንደሚችል ማሳያ ሆነች።

​ቴምፕል ከሰዎች ጋር በንግግርና በባህርይ ለመግባባት ስትቸገር፣ ከተፈጥሮ እና ከእንስሳት ዓለም ጋር ፈጽሞ የማይቋረጥ፣ በዝምታና በስሜት የተሳሰረ ድልድይ ዘረጋች። እንስሳት የሚያዩትን በዓይናቸው ትመለከታለች፤ የሚፈሩትንም ፍርሃት በልቧ ታስተውል ነበር። የጥላ መኖር፣ የድንገተኛ ብርሃን ብልጭታ፣ የጩኸት ዥረቶች እና ጠባብ መንገዶች... እነዚህ ሁሉ እንስሳትን እንዴት እንደሚረብሹና እንደሚያስፈሯቸው አወቀች። ምክንያቱም እርሷም በየዕለቱ ያንኑ የውስጥ ስቃይ ትኖርበትና ትቀምሰው ነበርና። ዓለም እንደ ድክመትና እንደ ማህበራዊ ውስንነት የቆጠረው ነገር በሂደት ለእርሷ ታላቅ የጥንካሬ ምንጭ ሆነ።

​ይሁን እንጂ የውስጥ ጭንቀቷ አልበረደም። የሰው መተቃቀፍ አካላዊ ስቃይ ቢፈጥርላትም፣ ልቧ ግን ጥልቅ መረጋጋትን ይናፍቅ ነበር። ከዕለታት አንድ ቀን ከብቶች በመንጋ ውስጥ ሲገቡ የሚረጋጉበትንና ጸጥ የሚሉበትን የግፊት መሣሪያ ታዘበች። ከዚህ በመነሳት ለራሷ “የመተቃቀፊያ ማሽን” (Hug Machine) አዘጋጀች። ይህ ፈጠራ ውጪ ላለው ሰው ተራ መሣሪያ ሆኖ ቢታይም፣ ለእርሷ ግን ለነፍሷ ሰላም የሚሰጣት የሕክምና መድኃኒት ሆነ።

​ቀናት በትዕግሥት ተሰበሰቡ፤ ትንንሽ ድሎች ተደራረቡ፤ በመጨረሻም ዓለምን የሚያናውጥ ትልቅ ስኬት ከጥቁር መጋረጃው ጀርባ ብቅ አለ። ቴምፕል የእንስሳት እርባታና ማቆያ ሥርዓቶችን ከመሠረቱ በአዲስ መልክ ነደፈች። የሚያስፈሩ ጥላዎችን፣ የሚያስደነግጡ ድንገተኛ ጩኸቶችን፣ ጠባብ መንገዶችን እና እንስሳትን ግራ የሚያጋቡ መዞሪያዎችን በማስወገድ፣ ፍጥረታት ያለምንም አላስፈላጊ ስቃይ እንዲያልፉ የሚያስችሉ እጅግ ዘመናዊ ዲዛይኖችን ፈጠረች።

​ዛሬ በሰሜን አሜሪካ ብዙ የእንስሳት እርባታና ማቆያ ተቋማት የእሷን ንድፍ ይጠቀማሉ። የብዙ እንስሳት ስቃይ ቀንሷል፤ ምክንያቱም አንዲት በዝምታ ዓለም ውስጥ የነበረች ሴት ከእነሱ አንፃር ማየትንና መኖርን አስተምራለችና።

​ከጊዜ በኋላ የድምጿ ሞገድ ከዩኒቨርሲቲ ክፍሎች አልፎ ወደ ዓለም አቀፍ መድረኮች ዘለቀ። በመጻሕፍቶቿ፣ በንግግሮቿ እና በሳይንሳዊ ምርምሮቿ ይህንን እጅግ ኃይለኛ መልእክት ደጋግማ አሰማች፦

"Different, Not Less."

"የተለየ ነው፤ ከሌሎች ያነሰ አይደለም።"

​ይህ ሐረግ ለሚሊዮኖች በኦቲዝም ጥላ ስር የሚኖሩ ልጆች ፣ለወላጆቻቸው፣ ለአስተማሪዎቻቸውና ለዓለም አዲስ ተስፋ ሆነ። ኦቲዝም የአቅም ማነስ ሳይሆን፣ የተለየ የማሰብ፣ የመማርና ዓለምን የመረዳት መንገድ መሆኑን አሳየች።

ዛሬ ዶ/ር ቴምፕል ግራንዲን በኮሎራዶ ስቴት ዩኒቨርሲቲ ፕሮፌሰር፣ ዓለም አቀፍ ተመራማሪ፣ ደራሲ እና የኦቲዝም ግንዛቤ ከፍተኛ ድምፅ ሆናለች።

​ነገር ግን በታሪኳ ያገኘችው ማዕረግ ወይም የጻፈቻቸው መጻሕፍት አይደሉም፤ ትልቁ ስኬቷ ... ዓለም ልዩነትን እንደ ድክመት ሳይሆን እንደ ስጦታ እንዲያይ ማስተማሯ ነው።

​የቴምፕል ግራንዲን ሕይወት አንድ የማይረሳ እውነት ያስተምረናል፦
ልጅ ዛሬ ባይናገር ማለት ነገ ዓለምን አያስተምርም ማለት አይደለም። ልጅ ዛሬ ከሰዎች ቢርቅ ማለት ነገ ለሚሊዮኖች ተስፋ አይሆንም ማለት አይደለም።

አንዳንድ ጊዜ ዓለም "ችግር" ብሎ የሚያየው፣ በእውነቱ ገና ያልተገኘ ታላቅ ስጦታ ሊሆን ይችላል። ምናልባት… ዓለም "አትችልም" ብሎ የሚተወው ልጅ፣ ነገ ዓለምን እንዴት ማየት እንዳለበት የሚያስተምር ሊሆን ይችላል።

በዝምታ ማማ ላይ የሚነበብ የከተማ ውበት!!
​በሰው ልጅ ሕልውና ውስጥ ቃላት መናገር ላልቻሉ አፍታዎች፣ መሐንዲሱ ዝምታ እና ቀለሞች የሚናገሩበት ድንቅ ምዕራፍ አለ። ሰባት ዓመት ሙሉ ድምፁን አጥፍቶ፣ ከውጪው ዓለም ጋር በቋንቋ መግባባት ተስኖት የነበረው ስቲፈን ዊልትሻየር ታሪክ የዚህ ብሩህ ማሳያ ነው። ዓለም በጥርጣሬና በድንጋጤ ወደ ሚመለከተው የኦቲዝም ስፔክትረም ውስጥ ተወልዶ፣ የውስጡን ሕመም በለቅሶ ሳይሆን በብሩሽና በወረቀት መግለጽን መረጠ። ቋንቋ አቅቶት የነበረው ይህ የጥበብ ሰው፣ ብቸኝነቱንና የውስጥ ጸጥታውን ወደ እጅግ ግዙፍ የፈጠራ ማደሪያነት ቀየረው።
​ሕይወት መሰናክሎችን ስታበጅ፣ ለአንዳንዶች የብሩህ አርማ መነሻ ትሆናለች። ስቲቨን ማህበራዊ መስተጋብርን ጨርሶ ባለመቻሉ ተገልሎ ነበር። ሆኖም ግን፣ ማህበራዊ ውድቀቱ የእይታ ጥራቱንና የትኩረት ስልቱን ወደር የለሽ ደረጃ ከፍ አድርጎለታል።
ቋንቋ መናገር ያልቻለ አንደበቱ፣ መስህብና ጥልቀት ባላቸው ምስሎች መተካት ቻለ። ድምፅ ማጣት መብትን፣ ማየትና መረዳት ግን የጥበብ መንግሥት መሆኑን አሳየ።
​ትልቁ ስኬት የሚጀምረው ሰውየው ከራሱ ድክመቶች ጋር ታግሎ የውስጡን እውነተኛ አቅም ሲያገኝ ነው። ስቲፈን ቶኪዮን፣ ሮምን፣ ለንደንን እና ኒውዮርክን ከአንድ የበረራ እይታ በኋላ፣ አንድም ስንጥቅና መስመር ሳያጎድል በግዙፍ ራዕይ ልክ እንደ ትክክለኛ ካርታ በወረቀት ላይ መልሶ አነጿቸው።
ከተሞች በውስጡ ተቀረጹ፤ እርሱም በዓለም አቀፍ ደረጃ «የሰውን ልጅ አዕምሮ ገደብ የለሽነት» በኩራት የሚያሳይ ሕያው ድንቅ ሆነ። እያንዳንዱ ውድቀት፣ እያንዳንዱ ዝምታ እና እያንዳንዱ መሰናክል ወደ እውነተኛው የድል ማማ የሚወስድ ድብቅ መሰላል ነው። ስቲፈን ዊልትሻየር ድምፅ ሳይኖረው በዓለም አቀፍ መድረክ ድምፁን ያስተጋባ፣ የብቸኝነትን ጨለማ በስዕል ብርሃን የለወጠ የዘመናችን ታላቅ የፅናት አርማ ሆነ።
​በሰው ልጅ ታሪክ ውስጥ ታላላቅ ድሎች የሚወለዱት ከለምለም ሜዳዎች ሳይሆን፣ ቋጠሮው ከበዛበት የችግሮች ጫካ እና የብቸኝነት ውቅያኖስ ውስጥ ነው። የሰዎች ድምፅ የማይሰማበት፣ የቃላት ማዕበል የማይደርስበት የውስጥ ዓለም ውስጥ ተዘግቶ ሳለ፤ የዓለምን ግዙፍ ከተሞች በሕልም ሳይሆን በእውነት በመገንባት የሚታወቀው ስቲቨን ሕይወት የመጀመሪያዎቹ ዓመታት በዝምታና በጨለማ የታጠሩ ነበሩ። እ.አ.አ በ1974 በለንደን የተወለደው ስቲፈን ሕይወት ከጅምሩ በከባድ ፈተናዎች የተሞላ ነበር። በለጋ የህፃንነቱ ዕድሜው በኦቲዝም ስፔክትረም ስር መሆኑ ታወቀ። ሰባት ዓመቱ እስኪሞላው ድረስ ሙሉ በሙሉ ድምፅ አያወጣም ነበር ፤ ከቤተሰቦቹም ሆነ ከውጪው ማህበረሰብ ጋር መግባባት አልቻለም። በዙሪያው ያሉ ሰዎች ሁሉ መደበኛ ሕይወት እንደሚኖረው ተስፋ በቆረጡበት ሰዓት፣ ህፃኑ ስቲቨን ከዓለም ጋር የሚነጋገረው በለቅሶ፣ በብስጭት እና በብቸኝነት ነበር። ትምህርት ቤት ሲገባም መምህራኑና ጓደኞቹ ሊረዱት አልቻሉትም ነበር።
​ትምህርት ቤቶችና ማህበራዊ ተቋማት ለእርሱ የተዘጉ በሮች ሆኑበት። መናገር አለመቻሉ ትልቅ ማህበራዊ ቅጣት ሆኖበት ። ሆኖም ተፈጥሮ አንድን በር ስትዘጋ ሌላ ሰፊ መስኮት ትከፍታለችና ስቲፈን የቃላት እጥረት ሲያጋጥመው፣ ስሜቱን በወረቀት እና በቀለም መግለጽ ጀመረ። መጀመሪያ ላይ እንስሳትንና መኪናዎችን መሳል የጀመረው ታዳጊ፣ ቀስ በቀስ በዙሪያው ያሉትን ሕንፃዎችና አርክቴክቸር በልዩ ቁርኝት መመልከት ያዘ።
ብቸኝነቱና የውስጥ ጸጥታው የጥበብ ትምህርት ቤት ሆኑት። መምህራኑ እና ቤተሰቦቹ የልጁን ልዩ ተሰጥኦ የተገነዘቡት እሱ ከሰዎች ጋር መግባባት ባቃተው ሰዓት፣ ያያቸውን ውስብስብ ቅርጾች እና ማማዎች ያለምንም ስህተት በወረቀት ላይ ማስፈሩን ሲያዩ ተደነቁ።
​የስቲፈን እውነተኛ የስኬት ሚስጥር በውስጡ ባለው ልዩ የማስታወስ ችሎታ ውስጥ ይገኛል። አንድን ከተማ ወይም ግዙፍ ሕንፃ አንዴ ብቻ በሄሊኮፕተር ሆኖ ካየው፣ የከተማውን አወቃቀር፣ የመንገዶቹን አቅጣጫ እና የሕንፃዎቹን መስኮቶች ብዛት እስከ ጥቃቅን ዝርዝር ድረስ በአዕምሮው ይቀርጸዋል።
በዓለም አቀፍ ደረጃ ስሙን ያንሳፈፈው ትልቁ ምዕራፍ ቶኪዮን፣ ሮምን፣ ለንደንን እና ኒውዮርክን ከአንድ አጭር የበረራ እይታ በኋላ በግዙፍ ራዕይ ልክ እንደ ትክክለኛ ካርታ በወረቀት ላይ መልሶ ሲያሰፍር ነው።
ለምሳሌ ያህል በሰባት ቀናት ውስጥ የኒውዮርክን ከተማ በሰፊ ካንቫስ ላይ አንድም ስንጥቅና መስመር ሳያጎድል መሳሉ ዓለምን በድንጋጤና በአድናቆት አጥለቀለቀው። ይህ የስኬት ጉዞ ድምፅ ማጣት ለውጥን እንደማያግድ፣ ትኩረትና ፍቅር ከፍታ ላይ እንደሚያደርስ አሳይቷል።
​ዛሬ ስቲፈን ዊልትሻየር በዓለም ዙሪያ በሚገኙ ታላላቅ ማዕከላት ኤግዚቢሽኖችን የሚያሳይ፣ በብሪታንያ ንጉሣዊ ቤተ መንግሥት ጭምር የክብር እውቅና ያገኘ ዓለም አቀፍ አርቲስት ነው። በለንደን የራሱ የሆነ የጥበብ ማሳያ ጋለሪ አለው። የፈጠረው ተጽዕኖም ቀላል አይደለም፤ የኦቲዝምን ፈተና ተቋቁመው ለሚኖሩ በሚሊዮኖች ለሚቆጠሩ ሕፃናትና ወጣቶች እንደ ብርሃን ፋና አርአያ ሆኗል።
​ውድቀቶች፣ ድምፅ ማጣት ወይም ማህበራዊ መገለል የሕይወት ማብቂያዎች አይደሉም፤ ይልቅስ ትኩረትን ሰብስቦ ወደ ውስጥ የመመልከቻ አጋጣሚዎች ናቸው። የውስጥ ጸጥታ አዕምሮን ከጫጫታ ነፃ አድርጎ ጥልቅ ፈጠራን እንድንፈጥር ያስችለናል። ስቲፈን ድምፁን ሳያወጣ የዓለምን ዓይን እንደሳበው ሁሉ፣ እኛም ድክመቶቻችንን ወደ አሸናፊነት ማማ መወጣጫ ማድረግ እንችላለን።
​
​የስቲፈን ዊልትሻየር ሕይወት በኦቲዝም ስፔክትረም ውስጥ የሚገኙ ሰዎች ከማይችሉት ወይም ከተለመደው ማህበራዊ ልማድ ውጪ ከሆኑባቸው ነገሮች በተቃራኒ፣ በሚያስደንቅና ከማንም በላይ በሰላ ትኩረት የሚችሉትን የላቀ የፈጠራ አቅም የሚለካበት ሕያው ማሳያ ነው።
ማህበረሰቡ ድምፅ እንደሌላቸውና ውስን እንደሆኑ አድርጎ በሚገምታቸው ሰዎች ውስጥ፣ ተፈጥሮ ከማንም በላይ ሰፋ ያለ የብሩህ አዕምሮ መስኮት እንደምትከፍት ስቲቨን በህይወቱ አስመስክሯል። ታሪኩ በኦቲዝምን ስር መኖር እንደ ድክመት ሳይሆን ዓለምን በልዩና በሰላ እይታ የመመልከቻ እና የማስዋቢያ አቻ የማይገኝለት መለኮታዊ ጸጋ መሆኑን የስቲፈን ዊልትሻየር ሕይወት ማሳያ ነው።