#9 #AYT #Edebiyat #Hikaye

Hikaye 1

Hikaye Nedir?
Klasik tanımı doğrultusunda hikaye yaşanmış ya da yaşanması mümkün olayların kişiler, zaman ve yer unsurları belirtilerek düz yazı şeklinde oluşturulmuş kısa edebi metinlerdir.

İçerisinde bilimkurgu, fantastik ya da olağanüstü olaylar, kişiler de yer alsa hikaye özünde insanı anlatır.

Hikaye roman türüyle benzerlik gösterir ancak hikaye yazmak romana göre daha zordur. Romana göre daha kısıtlı olay örgüsü, kişiler, zaman ve mekan unsurlarıyla tema ve konuyu okuyucuya ulaştırmak gerekmektedir.

Hikayenin özelliklerini şöyle sıralayabiliriz:

1. Birbiriyle bağlantılı olay parçalarının bir olayı oluşturacak şekilde sıralanmasıyla oluşur. Uzun, karışık olaylar tercih edilmez.

2. Kişi kadrosu oldukça sınırlıdır. Kişilerin ayrıntıları işlenmez.

3. Zaman unsuru belirli ancak sınırlı ve ayrıntılara girilmeden işlenir.

4. Mekan unsuru belirli ancak sınırlı ve ayrıntılara girilmeden işlenir.

#9.Sınıf #AYT #Edebiyat #Hikaye

Hikaye 2

Olay Örgüsü:
Olay Örgüsünü "Kişiler arasında gelişen ve kişisel farkları nedeniyle çatışma yaşanması sonucu ortaya çıkan eylemler bütünüdür." şeklinde tanımlayabiliriz. İleride de göreceğimiz üzere bazı hikayelerde çatışma tamamen psikolojik de olabilir. Olay örgüsünü metinde anlatılan olayların özeti olarak da düşünebiliriz.

Olay örgüleri her ne kadar gerçeklerden yola çıksa da tamamen hayal ürünü(kurmaca - fiction)dür.

Olay örgülerinde temel amaç temada belirlenen ana duyguyu okuyucuya en güzel en estetik biçimde ulaştırmaktır.

Hikayede her ne kadar bilimkurgu, fantastik öğeler yer alsa da özünde insan ve insana dair duygu ve düşünceler vardır.

#9.Sınıf #AYT #Edebiyat #Hikaye

Hikaye 3

Hikaye Planı: Klasik hikayecilik ya da olay hikayeciliği dediğimiz ve ilk oluşan hikayelerde aşağıdaki gibi bir planlama olduğu görülür.

Serim:
Kahramanları tanıdığımız bölümdür. Anlatıcı kahramanların ne kadar tanımamız gerekiyorsa o özelliklerini bu bölümde verir.
Düğüm:
Çatışma kavramının olay örgüsünü değiştirmeye başladığı alan burasıdır. Ana kahramanı etkileyen bir olay gerçekleşir. Bu durum ya da sorun eserin tamamını etkiler. Kahramanın karşısına zıt bir kahraman daha getirilir çoğunlukla.
Çözüm:
Olay örgüsü temaya uygun bir biçimde sona erdirilir. Kahraman çoğunlukla olayın sonunda değişir, gelişir.

Durum hikayelerinde olaylardan çok olayların getirdiği ruhsal değişimler ön plana çıkar.

Ben merkezli hikayecilik ya da bireyi konu alan hikayelerde bu durum derin psikolojik tahlillere ve bireysel bunalımlara dönüşür.

#9.Sınıf #AYT #Edebiyat #Hikaye

Hikaye 4

Kişiler (Kahramanlar): Hikayelerde olayların gerçekleşmesini sağlayan her tür varlığı kahraman ya da kişi terimiyle karşılarız.

Kişilere bakıldığında üç farklı yapıyla karşılaşırız: Ana kahramanlar, yardımcı kahramanlar, figüranlar(leit motive)

Olay örgüsünde yer alan olayın en önemli faili(yapıcısı, gerçekleştiricisi) olan kahramanlara ana kahramanlar deriz. Bu kişi olaydan çıkarıldığında hikayenin konusu tamamen bozulur.

Ana kahramanların yanında yer alan ve hikayede yine önemli payları bulunan kahramanlar ise yardımcı kahraman olarak adlandırılır.

Öykü içinde tamamen olay içerisinde yer alan ve bir bölümde gerekli olduğu için var olan kahramanlara da figüran (leit motiv) diyoruz.

#9.Sınıf #AYT #Edebiyat #Hikaye

Hikaye 5

Kişiler oluşturulurken iki farklı oluşturuluş şekli dikkat çeker: Tipler ve karakterler.

Tip: Toplumda belli ortak özelliklerini gösteren, çoğu zaman tek yönlü olarak işlenen kahramanlardır. Diğer özellikleri işlenmez ve hareketleri de abartılı davranışları ya da ruh halleri ile anlatılırlar. Hiçbir olay ya da durum tipin davranışlarında değişikliğe sebep olmaz. Alp tipi, alperen tipi, aşık tipi, mirasyedi tipi gibi birçok örneğine eserlerde rastlarız.

Karakter: Her türlü özelliğiyle farklılık gösteren kahraman türüdür. Bireyseldir ve kimseye benzemez, olaylara göre değişim gösterir. Bu yönüyle "gerçek insan"a benzer.