#9 #TYT #Türkçe #İletişimNedir

İLETİŞİM VE ÖĞELERİ 2

Mesaj(İleti): Alıcının alması gereken bildirim, haber, duygu, düşünce ve benzeri tüm içeriklerdir.

Kanal: İletinin göndericiden alıcıya ulaşmasını sağlayan yoldur. Burada önemli olan kanalın (iletim yolunun) gönderici ve alıcı tarafından bilinmesidir. Yazılı, sözlü olabilir; renklere, işaretlere, jest ve mimiklere dayalı olabilir.

Dönüt: Gönderici tarafından alıcıya gönderilen mesajın yerine ulaştığını gösteren karşılıktır. Bu söz, yazı, davranış ve benzeri olabilir. Önemli olan mesajın alıcı tarafından anlaşıldığının ispatlanmasıdır. Dönüt olmadığı sürece İletişim tamamlanmış sayılmaz.

#9Sınıf #TYT #Türkçe #İletişimNedir

İLETİŞİM VE ÖĞELERİ 3

Bağlam: İletişimin önemli unsurlarından biridir. İletişimin başından itibaren içinde bulunulan mekan, zaman ve durum özelliklerini kapsar. Sesli bir ortamda bulunan insanların yazılı ya da jest ve mimik hareketleriyle iletişim kurmaları buna güzel bir örnektir.

Bağlamından koparılmış bir iletişim doğru değerlendirilemez. O şartlar ve özellikler iletişimin doğru kurulmasını sağlar.

#9Sınıf #TYT #Türkçe #İletişim #Dil

DİLİN KULLANIMINDAN DOĞAN TÜRLERİ 1

Lehçe: Dilin yazıyla takip edilemeyen bir döneminde çeşitli sebeplerle ana Türkçeden ayrılmış kollarına denir. Ana dilden çok uzun zaman önce kopması sonucu dilde büyük değişiklikler mevcuttur ancak ana dil ile bağlantı devam etmektedir. Lehçelerde sadece coğrafi konum farklılıkları değil kültürel farklılıklar da görülür.

Türkçenin iki ayrı lehçesi bulunmaktadır: Çuvaşça ve Yakutça.

Şive: Ana dilden yazılı dönem içerisinde ayrılan dil kollarına denir. Yazılı dönemde ayrıldığı için değişimleri gözlemlenmektedir.

Türkçenin günümüzdeki şiveleri şöyle: Türkiye Türkçesi, Azeri Türkçesi, Gagavuz Türkçesi, Türkmen Türkçesi, Tatar Türkçesi, Başkırt Türkçesi, Nogay Türkçesi, Karakalpak Türkçesi, Kazak Türkçesi, Kırgız Türkçesi, Tacik Türkçesi, Özbek Türkçesi, Uygur Türkçesi, Karapapak Türkçesi, Karaçay/Balkar Türkçesi, Terekeme Türkçesi ve devamı...

#9Sınıf #TYT #Türkçe #İletişim #Dil

DİLİN KULLANIMINDAN DOĞAN TÜRLERİ 2

Ağız: Bir şive içerisinde coğrafi konumu ve farklı sebeplerle kelimeler ve söylenişleri bakımından farklılıklarin olduğu küçük kollara ağız denir. Türkiye Türkçesinde bölgeler içinde bu tip ağız farklılıkları görülür. Ege ağzı, Karadeniz ağzı, Kastamonu ağzı, Antep ağzı gibi kendine özgü özellikler gösteren ağızlar mevcuttur.

#9Sınıf #TYT #Türkçe #İletişim #Dil

DİLİN KULLANIMINDAN DOĞAN TÜRLERİ 3

Yazı Dili: Bir şive içerisinde yer alan ağızlardan birinin zamanla ortak kültür dili haline gelmesi durumudur. Bu dil aynı zamanda resmi tüm yazışmalarda da kullanılır. Yazi Dili Standart dil olarak da adlandırılır.

Konuşma Dili:Günlük yaşantımızda kullandığımız dile verilen addır. Konuşma dilinde yazı dilindeki kurallara çoğu zaman dikkat edilmez. Ayrıca seslerin doğru çıkıp çıkmadığına da genellikle dikkat edilmez.

#9Sınıf #TYT #Türkçe #İletişim #Dil

DİLİN KULLANIMINDAN DOĞAN TÜRLERİ 4

Jargon: Bir meslek içinde kullanılan ve meslek erbabının bildiği terimlerden oluşan dile jargon diyoruz. Sözgelimi ajur, şalümoyla, gısbit, gursun kelimeleri bizlere bir anlam ifade etmezken kuyumculuk sektöründe sıkça kullanılan ve işin jargonunun kelimeleridir.

Argo: Toplumun kullandığı günlük dilden ayrı oluştuurlmuş ve çoğu zaman sokak insanlarının aralarında anlaşmak için kullandığı kaba dildir. Bugün büyük çoğunluğumuz manita, mangiz,madara, haybeci gibi argo kelimeleri bilsek de zamkinos etmek, kıtipiyoz, kaşalot gibi duyduğumuzda bize bir anlam ifade etmese de bu insanlara anlamlı gelen söz ve söz gruplarını örnek verebiliriz.

#9 #AYT #Edebiyat #Hikaye

Hikaye 1

Hikaye Nedir?
Klasik tanımı doğrultusunda hikaye yaşanmış ya da yaşanması mümkün olayların kişiler, zaman ve yer unsurları belirtilerek düz yazı şeklinde oluşturulmuş kısa edebi metinlerdir.

İçerisinde bilimkurgu, fantastik ya da olağanüstü olaylar, kişiler de yer alsa hikaye özünde insanı anlatır.

Hikaye roman türüyle benzerlik gösterir ancak hikaye yazmak romana göre daha zordur. Romana göre daha kısıtlı olay örgüsü, kişiler, zaman ve mekan unsurlarıyla tema ve konuyu okuyucuya ulaştırmak gerekmektedir.

Hikayenin özelliklerini şöyle sıralayabiliriz:

1. Birbiriyle bağlantılı olay parçalarının bir olayı oluşturacak şekilde sıralanmasıyla oluşur. Uzun, karışık olaylar tercih edilmez.

2. Kişi kadrosu oldukça sınırlıdır. Kişilerin ayrıntıları işlenmez.

3. Zaman unsuru belirli ancak sınırlı ve ayrıntılara girilmeden işlenir.

4. Mekan unsuru belirli ancak sınırlı ve ayrıntılara girilmeden işlenir.

#9.Sınıf #AYT #Edebiyat #Hikaye

Hikaye 2

Olay Örgüsü:
Olay Örgüsünü "Kişiler arasında gelişen ve kişisel farkları nedeniyle çatışma yaşanması sonucu ortaya çıkan eylemler bütünüdür." şeklinde tanımlayabiliriz. İleride de göreceğimiz üzere bazı hikayelerde çatışma tamamen psikolojik de olabilir. Olay örgüsünü metinde anlatılan olayların özeti olarak da düşünebiliriz.

Olay örgüleri her ne kadar gerçeklerden yola çıksa da tamamen hayal ürünü(kurmaca - fiction)dür.

Olay örgülerinde temel amaç temada belirlenen ana duyguyu okuyucuya en güzel en estetik biçimde ulaştırmaktır.

Hikayede her ne kadar bilimkurgu, fantastik öğeler yer alsa da özünde insan ve insana dair duygu ve düşünceler vardır.

#9.Sınıf #AYT #Edebiyat #Hikaye

Hikaye 3

Hikaye Planı: Klasik hikayecilik ya da olay hikayeciliği dediğimiz ve ilk oluşan hikayelerde aşağıdaki gibi bir planlama olduğu görülür.

Serim:
Kahramanları tanıdığımız bölümdür. Anlatıcı kahramanların ne kadar tanımamız gerekiyorsa o özelliklerini bu bölümde verir.
Düğüm:
Çatışma kavramının olay örgüsünü değiştirmeye başladığı alan burasıdır. Ana kahramanı etkileyen bir olay gerçekleşir. Bu durum ya da sorun eserin tamamını etkiler. Kahramanın karşısına zıt bir kahraman daha getirilir çoğunlukla.
Çözüm:
Olay örgüsü temaya uygun bir biçimde sona erdirilir. Kahraman çoğunlukla olayın sonunda değişir, gelişir.

Durum hikayelerinde olaylardan çok olayların getirdiği ruhsal değişimler ön plana çıkar.

Ben merkezli hikayecilik ya da bireyi konu alan hikayelerde bu durum derin psikolojik tahlillere ve bireysel bunalımlara dönüşür.

#9.Sınıf #AYT #Edebiyat #Hikaye

Hikaye 4

Kişiler (Kahramanlar): Hikayelerde olayların gerçekleşmesini sağlayan her tür varlığı kahraman ya da kişi terimiyle karşılarız.

Kişilere bakıldığında üç farklı yapıyla karşılaşırız: Ana kahramanlar, yardımcı kahramanlar, figüranlar(leit motive)

Olay örgüsünde yer alan olayın en önemli faili(yapıcısı, gerçekleştiricisi) olan kahramanlara ana kahramanlar deriz. Bu kişi olaydan çıkarıldığında hikayenin konusu tamamen bozulur.

Ana kahramanların yanında yer alan ve hikayede yine önemli payları bulunan kahramanlar ise yardımcı kahraman olarak adlandırılır.

Öykü içinde tamamen olay içerisinde yer alan ve bir bölümde gerekli olduğu için var olan kahramanlara da figüran (leit motiv) diyoruz.

#9.Sınıf #AYT #Edebiyat #Hikaye

Hikaye 5

Kişiler oluşturulurken iki farklı oluşturuluş şekli dikkat çeker: Tipler ve karakterler.

Tip: Toplumda belli ortak özelliklerini gösteren, çoğu zaman tek yönlü olarak işlenen kahramanlardır. Diğer özellikleri işlenmez ve hareketleri de abartılı davranışları ya da ruh halleri ile anlatılırlar. Hiçbir olay ya da durum tipin davranışlarında değişikliğe sebep olmaz. Alp tipi, alperen tipi, aşık tipi, mirasyedi tipi gibi birçok örneğine eserlerde rastlarız.

Karakter: Her türlü özelliğiyle farklılık gösteren kahraman türüdür. Bireyseldir ve kimseye benzemez, olaylara göre değişim gösterir. Bu yönüyle "gerçek insan"a benzer.