گرسنگی اجباری و آزار صوتی
توصیف صادق هدایت از ماه رمضان

«هوایش الان ۳۵ درجه است به طوری که مگس و پشه‌هایش یا مرده‌اند و یا از مکه معظمه به مدینه طیبه مهاجرت کرده‌اند. ماه مبارک رمضان هم هست. همه کافه‌ها بسته شده و مذهبِ خیلی دموکرات و آزادی‌خواه اسلام، به موجبِ نهی از منکر، همه جور تظاهر به روزه خوردن را قدغن کرده. تقیه، دروغ مصلحت آمیز و [...]. مثل این‌ که اگر من مُسهل می‌خورم، همه مجبورند مسهل بخورند، و یا ادای مسهل خوردن را دربیاورند. این‌ها عنعنات* است...

همه این‌ها به درَک، جلو خانه‌مان یک قهوه‌خانه است علاوه بر سر و صدایش، شب‌ها از یک بعد از نصف شب تا ساعت ۴ یا ۵، تمام برنامه ماه مبارک را، که عبارت از اذان و مناجات و زوزه‌های ربّانی و [...] سبحانی است باید [...] کنم و لای سبیل بگذارم... پس در این صورت از حق کپه مرگ گذاشتن [خوابیدن] هم محرومم، حقی که اقلاً شپش و خرچسونه دارند. این را چه اسمی می‌شود رویش گذاشت؟» (نامه صادق هدایت به شهید نورایی، تابستان ۱۳۲۹)

صادق هدایت در نوشته‌های خود بارها به جد یا به طنز و طعنه به مذهب رایج در ایران نقد و انتقاد وارد کرده‌است. به غیر از کتاب‌هایش، هدایت در نامه‌نگاری‌هایش نیز به اوضاع زمانه خود اشاره می‌کند. بخش بالا قسمتی از نامه او به حسن شهید نورایی، حقوقدان و نویسنده ایرانی است. در این بخش از نامه هدایت اوضاع زندگی خودش در ماه رمضان را توصیف می‌کند؛ اوضاعی که شباهتی زیاد به اوضاع امروز ایران دارد.

*عنعنات اصطلاحی است به معنی روایات و سنت‌های تاریخی، از کلمه «عنعنه» (در حدیث‌شناسی) به معنای استفاده مکرر از واژه «عن» در روایت کردن است. عن در عربی به معنای «از» است. مثلا روایت فلانی از فلانی از فلانی... در حدیث به شکل «قال فلان عن فلان عن فلان...» عنوان می‌شود.

به دلیل محدودیت‌های شبکه‌های اجتماعی به جای برخی کلمات از [...] استفاده شده است. اصل نامه در منابع اینترنتی در دسترس است.‌


#صادق_هدایت #روزه #گفتگو_توانا

@Dialogue1402

فراتر از هزاران واژه
نقش نمادها در گفت‌وشنود و همبستگی

نمادها نقش بنیادینی در گفت‌وگوها و گفتمان اجتماعی دارند. زبان در واقع خود متشکل از نمادها است. یک نماد می‌تواند آن‌چه را که صدها صفحه کتاب و ساعت‌ها بحث نیاز دارد، در یک تصویر فشرده کند. نمادها تاریخ، ارزش‌ها و هویت یک گروه یا ملت را در خود متراکم می‌کنند. نمادها هم‌چنین می‌توانند صدها دروغ یا ادعای بی‌اساس را در یک لحظه نابود کنند. نمادها سریع‌تر از استدلال حرکت می‌کنند. یک پرچم یا نشان، پیش از آن‌که فرصتی برای مناظره فراهم شود، پیام خود را منتقل می‌کند. در شرایط سرکوب و سانسور، نماد به زبان مشترک تبدیل می‌شود: زبانی که بدون نیاز به بیانیه رسمی، پیام اعتراض، تعلق یا مقاومت را منتقل می‌کند. هنگامی که سخن گفتن پرهزینه است، تصویر سخن می‌گوید.

نمادهایی مانند شیر و خورشید ایران حامل حافظه جمعی‌اند؛ این نوع نمادهای اسطوره‌ای نشانه‌هایی هستند که نسل‌های مختلف را به یکدیگر پیوند می‌زنند و میان گذشته، حال و آینده پلی پایدار می‌سازند. به همین دلیل است که یک تصویر ساده می‌تواند احساسی عمیق و معنایی گسترده را هم‌زمان فراخوانی کند.به علاوه، نمادها در ایجاد همبستگی میان نسل‌ها نقشی اساسی دارند، همان نقشی که از یک گفتگوی سازنده انتظار می‌رود. در شرایطی که روایت‌های سرکوبگران می‌کوشند گذشته را بازنویسی کنند، نمادهای تاریخی می‌توانند پیوستگی هویت ملی را حفظ کنند و از گسست فرهنگی جلوگیری نمایند.

نقش شبکه‌های اجتماعی نیز در احیای نمادهای ممنوع چشمگیر است. تصویری که زمانی تلاش می‌شد فراموش گردد، امروز می‌تواند در چند ثانیه در میان میلیون‌ها نفر بازنشر شود. این فضا امکان بازتعریف، بازخوانی و بازپس‌گیری نمادهای تاریخی را فراهم کرده و انحصار روایت رسمی را به چالش کشیده است. در چنین چارچوبی می‌توان فهمید چرا جمهوری اسلامی نسبت به نمادهای ملی، به‌ویژه نشان شیر و خورشید، حساسیتی عصبی و جنون‌آمیز دارد. این نماد نه صرفاً یادگار یک دوره سیاسی، بلکه نماینده تاریخی طولانی‌تر از هویت ایرانی است؛ هویتی مستقل از ایدئولوژی رسمی کنونی. جرم‌انگاری استفاده از چنین نمادی نیز خود گواه قدرت آن است. اگر نشانی بی‌اثر باشد، نیازی به ممنوعیت ندارد. تبدیل یک تصویر به موضوع تعقیب کیفری، اعترافی ضمنی به توان بسیج‌کنندگی آن است.

#نماد #نشانه #همبستگی #گفتگو_توانا

@Tavaana_TavaanaTech

ترازوی کجِ مرجعیت؛ تسلیت برای حاکم، سکوت برای قتل عام مردم
نقدی بر سکوت مراجع در برابر قتل‌عام معترضان

پیام همراهان


انتشار خبر مرگ علی خامنه‌ای و واکنش مراجع، موجی از تحلیل‌ها و خشم عمومی را برانگیخته است در این باره یکی از همراهان برای ما نوشت:

مرگ علی خامنه‌ای و واکنش سیستانی

پس از سال‌ها سکان‌داری نظام جمهوری اسلامی، خبر درگذشت علی خامنه‌ای منتشر شده و در پی آن، آیت‌الله سیستانی، مرجع پرنفوذ شیعه در نجف، در پیامی رسمی این واقعه را تسلیت گفت. او در این پیام با تعابیری همچون «رهبر عالی‌قدر» و «فقید سعید» از وی یاد کرده و ضمن هشدار نسبت به «تجاوز دشمنان»، ملت ایران را در این شرایط حساس به «وحدت و انسجام ملی» فراخوانده است. این پیام در حالی صادر شده که فضای عمومی تحت تأثیر وقایع خونین ماه‌های اخیر است.

نقدی بر سکوت مراجع در برابر قتل‌عام
معترضان

تضاد میان واکنش سریع و دردمندانه مراجع دینی به مرگ یک حاکم سیاسی جبار و ستمگر با سکوت مرگبار آن‌ها در برابر سلاخی شدن هزاران شهروند بی‌گناه در خیابان‌های ایران، لکه‌ای پاک‌نشدنی بر جامه نمادین «مرجعیت» است. در حالی که گلوله‌های جنگی سینه جوانان ایرانی را در دی‌ماه درید و جوی خون در شهرها به راه افتاد، «صدای اسلام» و فریاد عدالت‌خواهی مراجع در دخمه‌های عافیت‌طلبی و ملاحظات سیاسی خفه شده بود.
چگونه است که خون کارگران و جوانان بی‌سلاح ایرانی، ارزش یک خط بیانیه یا یک نهیب الهی به ظالم را نداشت، اما مرگ معمار این سرکوب، چنین زبان‌های فروبسته را به تمجید و تسلیت می‌گشاید؟ این استاندارد دوگانه و همدستی ضمنی با قدرت، نه تنها اعتبار اخلاقی مراجع و علمای شیعه را در پیشگاه وجدان جمعی ویران کرده، بلکه نشان داد که برای این نهاد، حفظ «سازه قدرت» به مراتب حیاتی‌تر از صیانت از «جان و کرامت انسانی» و عدالتی است که مدعی وراثت آن هستند.

#مرجعیت_شیعه #پایان_دیکتاتور #خامنه_ای #سیستانی #گفتگو_توانا

@Dialogue1402