‌
فضیلت نشر کتاب در بلای سخت

عبدالرحیم جعفری؛ بنیان‌گذار نشر مدرن ایران و مؤسس انتشارات امیرکبیر

عبدالرحیم جعفری در سال ۱۲۹۸ در تهران و در دوران قحطی و وبا به دنیا آمد. پدرش پیش از تولد او خانواده را ترک کرد و مادرش با نخ‌ریسی، زندگی سختی را برای او و مادربزرگش تأمین می‌کرد. در ۱۲ سالگی مدرسه را رها کرد و به عنوان پادوی چاپخانه علمی‌ها مشغول به کار شد. پس از مدتی با دختر برادر علی‌اکبر علمی ازدواج کرد.

در آبان ۱۳۲۸، جعفری با ۱۲ هزار تومان سرمایه، انتشارات امیرکبیر را در خیابان ناصرخسرو تهران تأسیس کرد. او با هدف نوآوری در نشر و چاپ کتاب‌های ادبی و علمی، این مؤسسه را پایه‌گذاری کرد و به تدریج آن را به یکی از بزرگ‌ترین چاپخانه‌های خاورمیانه تبدیل نمود.


مطالعه بیشتر در وب‌سایت آموزشکده توانا
https://tavaana.org/fa/Abdolrahim_Jafari

#انتشارات_امیرکبیر #عبدالرحیم_جعفری #کتاب #حکومت_ایدئولوژیک #مصادره #گفتگو_توانا
@Dialogue1402

خشونت علیه زنان
خشونت علیه زنان در ایران نتیجه یک مثلث قدرت است که سه ضلع آن قانون، دین و فرهنگ است.
نیازی به پرداختن به تاریخ و ایدئولوژی این پدیده نیست؛ کافی است بدانیم مذهب و مردسالاری همواره روبنایی برای حفظ زیربنای نظام حاکم بوده است.
دین رسمی‌شده، با تکیه بر تفاسیر پیرسالارانه و مردسالارانه، تبعیض را تقدس‌بخشی کرده و اطاعت زن را «وظیفهٔ شرعی» معرفی می‌کند. بسیاری از پیامبران و فرستادگان خدا نیز بر این امر تأکید کرده‌اند که مرد ولی‌نعمت و زن کنیز اوست.
فرهنگ سنتی نیز این ساختار را در تربیت، خانواده و روابط روزمره بازتولید می‌کند.
جمهوری اسلامی، با توسل به این دو اهرم و وضع قوانین تبعیض‌آمیز، از جمله حق ارث، طلاق، دیه و قوانین مرتبط با حقوق دختران و زنان، خشونت را در سطح رسمی بازتولید و قانونی می‌کند.
مردانگی تحریف‌شده، برابر همان مردسالاری است و به این معناست که زن برای جامعه مردسالار “ابزار” است؛ ابزاری برای فرزندآوری، اطاعت از مرد و انجام وظایف خانه، آشپزی و نگهداری از فرزندان. زن نمی‌تواند برای زندگی شخصی خود تصمیم بگیرد، حق انتخاب ندارد و نمی‌تواند بر خلاف میل خود با مرد دیگری غیر از همسر قانونی رابطه جنسی یا عاطفی برقرار کند. حرکت مستقل زن باعث آبروریزی مردِ مردسالار می‌شود.
لازم به ذکر است که مردان با پتانسیل مردسالاری و برتری مردانه به دنیا نمی‌آیند. این پتانسیل خشونت را ما با نقش‌های اجتماعی، معناهایی که بر دوش مردانگی گذاشته‌ایم و هویتی که با قدرت پیوند خورده، خلق می‌کنیم. آنچه در زمان تولد به یک پسر نشان داده می‌شود، تعیین‌کننده شکل‌گیری هویت و رفتارهای آینده اوست.
رفتارهایی که از طریق نقش‌های اجتماعی و هویت‌های فرهنگی شکل می‌گیرند، آنچنان در فرهنگ، زبان، تربیت، روابط قدرت و قوانین ریشه دوانده‌اند که کاملاً طبیعی و عادی جلوه داده می‌شوند. بسیاری از موارد حتی خشونت علیه زنان تلقی نمی‌شوند، زیرا به بخشی از زندگی روزمره تبدیل شده‌اند.

واقعیت تلخ دیگر این است که بسیاری از مردانی که خود را مخالف خشونت علیه زنان می‌دانند، با سکوت، تعارف، توجیه یا بی‌عملی، ناخواسته همین ساختار را حفظ می‌کنند. کسانی که سکوت می‌کنند، حتی اگر مخالف نظام، دین و فرهنگ حاکم باشند، به تداوم آن کمک می‌کنند.
این تصور که تبعیض و خشونت جنسیتی یک موضوع خصوصی یا خانوادگی است، بخشی از همان ساختار پنهان‌کننده خشونت است.
برای مردان، قدم اول ساده است: دیدن، شنیدن و پذیرفتن تجربه واقعی زنان؛ پرسیدن از خود که کجا سکوت کرده‌اند، کجا ناخواسته شریک تبعیض بوده‌اند و چگونه می‌توانند مسیر دیگری را انتخاب کنند.
برای زنان، حفظ هویت مستقل و نپذیرفتن نقش‌هایی که به ظاهر حمایتی‌اند اما در عمل ابزار کنترل هستند، ضروری است.
گفتنی است که گاهی زنان نیز به دلیل تربیت، فشار اجتماعی یا باورهای درونی‌شده، ناخواسته همان نقش‌ها و نگاه‌های مردسالارانه را بازتولید می‌کنند. تربیت، نخستین میدان شکل‌گیری عدالت یا نابرابری است.
هر فرد، فارغ از جنسیت—زن، مرد یا کوئیر—همه جلوه‌های یک حقیقت انسانی‌اند و هیچ منطقی نمی‌تواند میان آن‌ها تفاوتی در کرامت و اختیار قائل شود.
جامعه می‌تواند شکل دیگری داشته باشد. هیچ ساختاری—نه سنت، نه عرف، نه قانون—تغییرناپذیر نیست. همان‌طور که تبعیض ساخته شده، می‌تواند بازسازی شود؛ همان‌طور که خشونت آموزش داده شده، می‌تواند از میان برداشته شود.
برابری پروژه‌ای دولتی نیست؛ تمرینی روزانه است و تحول‌های بزرگ همیشه از همین قدم‌های کوچک آغاز می‌شوند.
آنچه از ما خواسته می‌شود، نه قهرمانی بزرگ، نه شناخت جامعه‌شناختی پیچیده و نه تحلیل‌های فلسفی است؛ تنها یک چیز: انسان‌بودن مسئول.
این‌که هر کدام از ما، در دایره کوچک زندگی خود، چیزی را تغییر دهیم—در رفتار، در زبان، در تربیت فرزندان، در روابط، در واکنش به بی‌عدالتی و در امتناع از سکوت.

#خشونت_علیه_زنان #برابری_جنسیتی #کرامت_انسانی #گفتگو_توانا

@Dialogue1402

‌
الگوی زنان دو عالم یا ابزار قدرت؟
نگاهی به تصویری از فاطمه زهرا در جمهوری اسلامی

پیام همراهان

جمهوری اسلامی سال‌هاست تبلیغ می‌کند که «فاطمه زهرا الگوی زنان دو عالم است». اما این تصویر دقیقاً چه معنایی دارد؟ زمانی که حکومت ویژگی محوری فاطمه زهرا را «حمایت از ولایت» معرفی می‌کند، او به‌عنوان یک انسان تاریخی با زیست واقعی دیده نمی‌شود، بلکه به ابزاری برای تثبیت نظم سیاسی بازسازی می‌شود. در این چارچوب، «حمایت از ولایت» فضیلتی اخلاقی نیست؛ بلکه رمزی سیاسی برای اطاعت و پذیرش تداوم ساختار قدرت است.

این روایت یک‌سویه، زنان را به الگویی هدایت می‌کند که از پیش توسط نهادهای قدرت تعریف شده و هیچ فرصتی برای نقد، انتخاب آزاد یا عاملیت فردی باقی نمی‌گذارد. در مقابل، جهان پر است از زنانی که با شجاعت و اثر ملموس، الهام‌بخش شده‌اند: ماریا مونتسوری که نظام آموزش جهان را متحول کرد، برندگان جایزه صلح نوبل که برای عدالت و صلح ایستادند و زنان معاصر ایران و جهان که برای حقوق بشر و آزادی‌های مدنی تلاش می‌کنند.

نمونه‌های برجسته امروز ایران، نرگس محمدی و فاطمه سپهری هستند؛ زنانی که با ایستادگی در برابر بی‌عدالتی و استبداد، صدایشان را فراتر از مرزها رسانده‌اند. آنها به جای سکوت، هزینه داده و به جای تمکین، انتخاب کرده‌اند که صدای زنان و جامعه را بلند کنند. تفاوت اینجاست که قدرت‌های رسمی نمی‌خواهند چنین الگوهایی برجسته شوند، زیرا کنترل و بازتولید احساسات جمعی را دشوار می‌کنند.

تحلیل تاریخی و مقایسه‌ای نیز نشان می‌دهد که محدود کردن یک الگو به تصویر سیاسی–مذهبی خاص، ویژهٔ ایران معاصر نیست، اما در جمهوری اسلامی به شدت افراطی است؛ شبکه‌ای از نهادها، مناسک و تبلیغات، تصویری یک‌بعدی و تثبیت‌شده ارائه می‌دهد که همزمان هویت دینی و مشروعیت سیاسی را بازتولید می‌کند.

در نهایت، مسئله انتخاب الگو، نباید به یک روایت محدود و مهندسی‌شده تقلیل یابد. جامعه حق دارد زنان و مردان الهام‌بخش را خودش انتخاب کند؛ کسانی که نه ابزار تثبیت قدرت، بلکه یادآور شجاعت، خرد، آزادی و کرامت انسانی باشند



#فاطمیه #زنان_ایرانی #الگو #گفتگو_توانا

@Dialogue1402