‌
تجزیه ایران و سلطه غرب!
واقعیتی محتمل یا توهمی سیاسی؟
آیا هایدگری‌ها به بقای جمهوری اسلامی کمک کرده‌اند؟



یکی از پرسش‌های مهم امروز این است که چرا جمهوری اسلامی پس از چهار دهه سرکوب و بحران همچنان پابرجاست. پاسخ‌ها فراوان‌اند: اقتصاد نفتی، حمایت خارجی، سرکوب، ضعف اپوزیسیون. اما یک عامل کمتر دیده‌شده، نفوذ گفتمان هایدگری در ایران است.

هایدگر فیلسوف آلمانی، منتقد مدرنیته و تکنولوژی بود. در غرب، برداشت‌های گوناگونی از او وجود دارد، از الهام‌های محیط‌زیستی گرفته تا اگزیستانسیالیستی. اما در ایران، به‌واسطه احمد فردید و شاگردانش، هایدگر به پرچم «غرب‌ستیزی» تبدیل شد. این برداشت یک‌سویه، به جای آزادی‌خواهی، بر حفظ «اصالت» و مبارزه با «غرب‌زدگی» تمرکز داشت و عملاً به کار ایدئولوژی جمهوری اسلامی آمد.

هایدگری‌های ایرانی و همفکرانشان، به جای دفاع از دموکراسی، دائم بر دو خطر تأکید کردند: تجزیه ایران و سلطه غرب. هر جنبش اعتراضی با این برچسب‌ها تخطئه شد: جنبش ۸۸ «فتنه آمریکایی»، آبان ۹۸ «پروژه سیا»، و زن، زندگی، آزادی «طرح ناتو». در حالی که این حرکت‌ها ریشه در نارضایتی واقعی مردم داشت، نه طراحی خارجی.

ترس از تجزیه، در عمل ابزاری برای حفظ وضع موجود شد. تجربه جهانی نشان می‌دهد که فروپاشی بیشتر محصول تبعیض و استبداد است، نه نتیجه دموکراسی. همین‌طور، خطر «سلطه غرب» اغراق‌آمیز است. استقلال واقعی نه در انزوا، بلکه در آزادی و اقتصاد پایدار معنا پیدا می‌کند.

البته تداوم جمهوری اسلامی فقط نتیجه هایدگری‌ها نیست؛ نفت، سرکوب و اپوزیسیون پراکنده هم سهم دارند. اما این جریان فکری با تئوریزه کردن ترس، مردم و حتی بخشی از اپوزیسیون را خلع‌سلاح کرده است.

راه آینده جنبش آزادی‌خواهی روشن است:

بازتعریف استقلال در چارچوب آزادی و عدالت.

تمرکز بر برابری قومی برای رفع نگرانی از تجزیه.

افشای ترس‌سازی‌هایی که رژیم و همفکرانش تکرار می‌کنند.

هایدگریسم ایرانی، با همه پیچیدگی‌هایش، بیش از آنکه در خدمت آزادی باشد، به تداوم سلطه کمک کرده است. تنها با عبور از این ترمز ذهنی است که می‌توان به آینده‌ای آزاد، عادلانه و یکپارچه اندیشید.

مطالعه بیشتر در وبسایت
https://dialog.tavaana.org/ahmad-fardid/

#احمد_فردید #هایدگر #غرب_ستیزی #گفتگو_توانا

@Dialogue1402

در جامعه ما معمولاً این تصور وجود دارد که اگر کسی به خدا باور نداشته باشد، زندگی‌اش بی‌معناست و ناگزیر گرفتار پوچی می‌شود. اما واقعیت چیز دیگری است: خداناباوری الزاماً به معنای پوچ‌گرایی نیست.

انسان می‌تواند بدون ایمان مذهبی، معنای زندگی، اخلاق و هدف داشته باشد. بسیاری از دینداران هم ممکن است گاهی حس پوچی را تجربه کنند؛ یعنی تجربه‌ی بحران معنا مختص هیچ گروهی نیست. این خطای رایج، نمونه‌ای از سوگیری شناختی و تفکر دوقطبی است: یا با دین و معناگرا هستی، یا بی‌دین و پوچ‌گرا. چنین ساده‌سازی‌ای تنوع انسانی و مسیرهای متفاوت ساختن معنا را نادیده می‌گیرد.

زندگی پرمعنا می‌تواند از مسیرهای مختلف شکل بگیرد: هنر، علم، فلسفه، خدمت به دیگران یا تجربه‌های شخصی. ناباوری به خدا به معنای فقدان اخلاق یا ارزش نیست، و ایمان به خدا هم تضمین‌کننده‌ی زندگی پرمعنا نیست.

بنابراین، برچسب‌زنی «بی‌دین = پوچ‌گرا» هم نادرست است و هم مانع گفت‌وگوی سازنده می‌شود. زندگی هر فرد داستان خود را دارد و معنا می‌تواند از مسیرهای متفاوتی شکل بگیرد.

#خداناباوری #معناگرایی #پوچگرایی #گفتگو_توانا

@Dialogue1402

‌
ابوزید:
«وقتی گروهی خود را تنها مفسر قرآن بدانند، دین به ایدئولوژی قدرت فروکاسته می‌شود»

اعدام حکمی غیرانسانی است حتی اگر صریحا در قرآن آمده باشد!

در روزگاری که آمار اعدام در جمهوری اسلامی به‌طور نگران‌کننده‌ای افزایش یافته، پرسشی جدی مطرح است: آیا کشتن انسان می‌تواند عادلانه باشد، حتی اگر به آیه‌ای از قرآن استناد شود؟

نصر حامد ابوزید، اسلام‌شناس مصری، یادآوری می‌کند: «متن مقدس وقتی به زبان درآمد، تاریخی شد.» یعنی احکام قرآن در بستر اجتماعی و فرهنگی زمان نزول قابل فهم‌اند، نه به‌عنوان فرمان‌های ابدی. وقتی این بُعد تاریخی نادیده گرفته شود، دین به ابزاری برای ایدئولوژی قدرت تبدیل می‌شود.

در چنین وضعی، آیات نه برای هدایت و کرامت انسان، بلکه برای تثبیت اقتدار سیاسی و حذف مخالفان به‌کار می‌روند. نمونه روشن آن پس از خیزش سراسری ۱۴۰۱ بود؛ جایی که حکومت، برای نمایش قدرت و ایجاد رعب، شماری از معترضان را اعدام کرد و همچنان این روند را ادامه می‌دهد. این اعدام‌ها بیش از آنکه نشانی از عدالت باشند، نشانه‌ای از حاکمیت ترس و خشونت‌اند.

اسلام هدف‌محور ـ آن‌گونه که ابوزید می‌گوید ـ بر مقاصد شریعت تأکید دارد: عدالت، حفظ جان، آزادی و کرامت انسان. پرسش ساده اما اساسی این است: اعدام کدام‌یک از این اهداف را محقق می‌کند؟ آیا جان انسان حفظ می‌شود یا نابود؟ آیا عدالت برقرار می‌شود یا بی‌عدالتی نهادینه می‌گردد؟

ابوزید هشدار می‌دهد: «هیچ‌کس مالک حقیقت نیست.» وقتی گروهی خود را تنها مفسر قرآن بدانند، دین به ایدئولوژی قدرت فروکاسته می‌شود. و نتیجه‌ی آن همین است که می‌بینیم: اعدام‌های پی‌درپی به نام خدا، اما در خدمت حکومت.

بنابراین، اعدام نه پاسداری از دین است و نه دفاع از جامعه؛ اعدام تنها ابزار قدرت است. و هیچ قدرتی حق ندارد انسان را از کرامت و زندگی محروم کند.

اسلام اگر جان را پاس ندارد، اسلامِ قدرت است نه اسلامِ رحمت.

#نصر_حامد_ابوزید #اعدام #اسلام #گفتگو_توانا

@Dialogue1402

‌
‌
‌
در کتاب «خرد و ایمان»، پرویز دستمالچی با نثری تحلیلی و بی‌تعارف بر تضاد میان جهان‌بینی‌های مدرن و دینی تأکید می‌کند؛ جایی که در نظام‌های دینی تمامیت‌خواه، آزادی، برابری و کرامت انسانی تحت ستم ایمان کور و قانون الهی قرار می‌گیرند؛ و این کتاب راه رهایی را در گذر از ایمان کور و بازگشت به خرد می‌داند .

در بخشی از کتاب این نوشته:
چند سال پیش، در برلین، میهمان یک پزشک مصری تحصیل‌کرده در آلمان بودم، پزشکی که چهل سال با همسر آلمانی و دو فرزندش در آلمان زندگی و طبابت می‌کرد. از من پرسید: «می‌دانی مشکل جوامع مسلمانان در چیست؟» گفتم: «تو بگو.» گفت: «مشکل در این است که مومنان قرآن را خوب نمی‌فهمند.» بسیار تعجب کردم. گفتم،: «من آن را به فارسی و آلمانی خوانده، با هم مقایسه کرده و خوب فهمیده‌ام. به علاوه، تو یک مصری هستی و زبانت عربی، زبان قرآن است، تو که باید آن را خوب بفهمی.» گفت: «خیر، موضوع به این سادگی نیست، درست است که کتاب به زبان عربی است، اما رازهای نهفته در آن را هر کس نمی‌تواند کشف و درک کند.» گفتم: «خب، تو نمی‌فهمی، اما علمای دین شما چه؟ آن‌ها که باید آن را بفهمند یا حداقل تنی چند از آن‌ها باید فهمیده باشند و برای ما توضیح دهند.» گفت: «خیر، زبان و کلام الاهی به گونه‌ای است که هیچ کس، نه مومنان عادی و نه علما آن را نمی‌فهمند.» گفتم: «این چگونه خدایی است که برای راهنمایی بشر کتابی می‌فرستد که هیچ کس نتواند بفهمد، این چگونه راهنمایی‌کردن است؟ پس، خطای انسان باید بخشودنی باشد و جای همه در بهشت، زیرا خود او خواسته است که ما کلامش را درک نکنیم.» مانند دیگر پیروان خشک‌اندیش به جای منطق عصبانی شد. دیدم،‌ کسب دانش و تخصص با فکر‌کردن دو تا است.

این کتاب را برای مطالعه پیشنهاد می‌کنیم به‌ویژه برای کسانی که دغدغه فهم تضاد میان اندیشه دینی اقتدارگرا و خردگرایی آزاد را دارند. تحلیل‌های پرویز دستمالچی، مبتنی بر تجربه‌های سیاسی و فکری‌اش، می‌تواند چشم‌اندازی قوی از امکان دموکراسی مدرن و آزادی انسان را باز کند و روشن‌گر مسیری برای اندیشیدن دوباره به نقش دین و حکومت در جامعه امروز باشد.



این کتاب به تازگی توسط آموزشکده توانا منتشر شده و از طریق لینک زیر به رایگان در اختیار علاقمندان قرار دارد:
https://dialog.tavaana.org/reason-faith-parviz-dastmalchi/

#خرد #ایمان #پرویز_دستمالچی #دانلود_رایگان #کتاب #گفتگو_توانا

@Dialogue1402