‌
ظاهر مطیع و باطن پنهان؛
استبداد با روان ما چه می‌کند؟

استبداد فقط سیاست را نابود نمی‌کند؛ روان انسان را هم فرسوده می‌سازد. در جامعه‌ای که حقیقت سرکوب می‌شود و اطاعت کورکورانه فضیلت شمرده می‌شود، افراد برای بقا ناچار می‌شوند ظاهر و باطن خود را از هم جدا کنند: در ظاهر مطیع، در باطن پنهان.

این دوگانگی را همه‌جا می‌بینیم.
کارمند دولتی در راهپیمایی حکومتی شرکت می‌کند، پرچم به دست می‌گیرد، اما در دل با شعارها بیگانه است.
معلمی در کلاس، روایت رسمی تاریخ را تدریس می‌کند، اما در ذهن خود حقیقتی دیگر را باور دارد.
روزنامه‌نگاری خبر رسمی را منتشر می‌کند، اما در خلوت به دنبال یافتن زبانی برای رساندن واقعیت است.

چنین وضعی، آرام‌آرام ریاکاری و دروغ را به هنجار بدل می‌کند. صداقت و صمیمیت به حاشیه می‌روند، اعتماد اجتماعی فرومی‌ریزد، و جامعه گرفتار روابطی سطحی و دوپهلو می‌شود. نتیجه، چیزی جز گسیختگی روانی نیست؛ آدم‌ها به‌جای زیستن در حقیقت، به نمایشگری اجباری تن می‌دهند.

اما آیا راهی برای رهایی وجود دارد؟
راهکار کلیدی همان است که متفکرانی چون هانا آرنت و واتسلاو هاول بر آن تأکید کرده‌اند: شجاعت اخلاقی و زندگی در حقیقت. هر کس، هر جا که هست، می‌تواند انتخاب کند که میان ظاهر و باطنش فاصله کمتری بیندازد. گفتن حقیقت—حتی به‌صورت محدود و در جمع‌های امن—و تصمیم‌های مسئولانه در محیط کار یا اجتماع، هم سلامت روان فرد را حفظ می‌کند و هم چرخه ریاکاری را به چالش می‌کشد.

استبداد می‌خواهد ما را به موجوداتی با دو چهره تبدیل کند. اما هر گامی به‌سوی صداقت، تفکر انتقادی و شجاعت اخلاقی، فرصتی است برای بازسازی روان، اعتماد و آینده‌ای انسانی‌تر.

#استبداد #دیکتاتور #زندگی_در_حقیقت #گفتگو_توانا

@Dialogue1402

‌
تجزیه ایران و سلطه غرب!
واقعیتی محتمل یا توهمی سیاسی؟
آیا هایدگری‌ها به بقای جمهوری اسلامی کمک کرده‌اند؟



یکی از پرسش‌های مهم امروز این است که چرا جمهوری اسلامی پس از چهار دهه سرکوب و بحران همچنان پابرجاست. پاسخ‌ها فراوان‌اند: اقتصاد نفتی، حمایت خارجی، سرکوب، ضعف اپوزیسیون. اما یک عامل کمتر دیده‌شده، نفوذ گفتمان هایدگری در ایران است.

هایدگر فیلسوف آلمانی، منتقد مدرنیته و تکنولوژی بود. در غرب، برداشت‌های گوناگونی از او وجود دارد، از الهام‌های محیط‌زیستی گرفته تا اگزیستانسیالیستی. اما در ایران، به‌واسطه احمد فردید و شاگردانش، هایدگر به پرچم «غرب‌ستیزی» تبدیل شد. این برداشت یک‌سویه، به جای آزادی‌خواهی، بر حفظ «اصالت» و مبارزه با «غرب‌زدگی» تمرکز داشت و عملاً به کار ایدئولوژی جمهوری اسلامی آمد.

هایدگری‌های ایرانی و همفکرانشان، به جای دفاع از دموکراسی، دائم بر دو خطر تأکید کردند: تجزیه ایران و سلطه غرب. هر جنبش اعتراضی با این برچسب‌ها تخطئه شد: جنبش ۸۸ «فتنه آمریکایی»، آبان ۹۸ «پروژه سیا»، و زن، زندگی، آزادی «طرح ناتو». در حالی که این حرکت‌ها ریشه در نارضایتی واقعی مردم داشت، نه طراحی خارجی.

ترس از تجزیه، در عمل ابزاری برای حفظ وضع موجود شد. تجربه جهانی نشان می‌دهد که فروپاشی بیشتر محصول تبعیض و استبداد است، نه نتیجه دموکراسی. همین‌طور، خطر «سلطه غرب» اغراق‌آمیز است. استقلال واقعی نه در انزوا، بلکه در آزادی و اقتصاد پایدار معنا پیدا می‌کند.

البته تداوم جمهوری اسلامی فقط نتیجه هایدگری‌ها نیست؛ نفت، سرکوب و اپوزیسیون پراکنده هم سهم دارند. اما این جریان فکری با تئوریزه کردن ترس، مردم و حتی بخشی از اپوزیسیون را خلع‌سلاح کرده است.

راه آینده جنبش آزادی‌خواهی روشن است:

بازتعریف استقلال در چارچوب آزادی و عدالت.

تمرکز بر برابری قومی برای رفع نگرانی از تجزیه.

افشای ترس‌سازی‌هایی که رژیم و همفکرانش تکرار می‌کنند.

هایدگریسم ایرانی، با همه پیچیدگی‌هایش، بیش از آنکه در خدمت آزادی باشد، به تداوم سلطه کمک کرده است. تنها با عبور از این ترمز ذهنی است که می‌توان به آینده‌ای آزاد، عادلانه و یکپارچه اندیشید.

مطالعه بیشتر در وبسایت
https://dialog.tavaana.org/ahmad-fardid/

#احمد_فردید #هایدگر #غرب_ستیزی #گفتگو_توانا

@Dialogue1402

در جامعه ما معمولاً این تصور وجود دارد که اگر کسی به خدا باور نداشته باشد، زندگی‌اش بی‌معناست و ناگزیر گرفتار پوچی می‌شود. اما واقعیت چیز دیگری است: خداناباوری الزاماً به معنای پوچ‌گرایی نیست.

انسان می‌تواند بدون ایمان مذهبی، معنای زندگی، اخلاق و هدف داشته باشد. بسیاری از دینداران هم ممکن است گاهی حس پوچی را تجربه کنند؛ یعنی تجربه‌ی بحران معنا مختص هیچ گروهی نیست. این خطای رایج، نمونه‌ای از سوگیری شناختی و تفکر دوقطبی است: یا با دین و معناگرا هستی، یا بی‌دین و پوچ‌گرا. چنین ساده‌سازی‌ای تنوع انسانی و مسیرهای متفاوت ساختن معنا را نادیده می‌گیرد.

زندگی پرمعنا می‌تواند از مسیرهای مختلف شکل بگیرد: هنر، علم، فلسفه، خدمت به دیگران یا تجربه‌های شخصی. ناباوری به خدا به معنای فقدان اخلاق یا ارزش نیست، و ایمان به خدا هم تضمین‌کننده‌ی زندگی پرمعنا نیست.

بنابراین، برچسب‌زنی «بی‌دین = پوچ‌گرا» هم نادرست است و هم مانع گفت‌وگوی سازنده می‌شود. زندگی هر فرد داستان خود را دارد و معنا می‌تواند از مسیرهای متفاوتی شکل بگیرد.

#خداناباوری #معناگرایی #پوچگرایی #گفتگو_توانا

@Dialogue1402