اقلیم‌نامه: داریوش یاراحمدی
373 subscribers
115 photos
9 videos
105 links
ایران در حال گرم‌تر، خشک‌تر و آسیب‌پذیرتر شدن است.
در اینجا درباره اقلیم، مدیریت سرزمین و آینده جغرافیایی ایران می نویسم.
#دانشگاه لرستان
Download Telegram
بارورسازی ابر چیست؟

روشی است که با تزریق یا شلیک مواد در ابرهای موجود، فرآیندهای طبیعی رخداد بارش را کمی تغییر می‌دهد و موحب تحریک ابرها برای ایجاد بارش می شود.

آیا #بارورسازی ابر می‌سازد؟

خیر. بارورسازی فقط روی ابری که از قبل شکل گرفته انجام می‌شود.

آیا بارورسازی باران تولید می‌کند؟

بله در این فرایند با درشت کردن ذرات ریز در ابرهای نازا و بدون بارش، باعث می شوند، جاذبه ذرات سنگین شده، را به زمین بکشد و بارش صورت بگیرد.
در واقع بارورسازی کمک به کاراتر شدن فرآیندهای بارش در ابرهای مستعد است.

ابر باید چه شرایطی داشته باشد که قابل بارورسازی باشد؟

ابر باید دما، رطوبت کافی، شرایط صعود هوا و مدت پایداری کافی(یعنی ابر چقدر «فرصت دارد» تا قطرات یا بلورهای یخ رشد کنند و بارش شکل بگیرد) را داشته باشد.

بارورسازی دو نوع اصلی دارد:

۱) بارورسازی #ابرهای_سرد
۲) بارورسازی #ابرهای_گرم

آیا این دو روش یکسان‌اند؟
خیر. با توجه به نوع ابر، ماده مورد استفاده و سازوکار فیزیکی آن‌ها متفاوت است.

در پست بعدی بارورسازی سرد و سپس بارورسازی گرم، توضیح داده می‌شود.

#اقلیم‌نامه
https://t.me/Climate_Letter
19👍5🔥1
بارورسازی ابرهای سرد

ابر سرد، ابری با دمای زیر صفر درجه است که هنوز قطرات آب مایع در آن وجود دارد. این قطرات «#آب_فوق‌سرد» نام دارند؛ یعنی با وجود دمای زیر صفر، به دلیل بسیار ریز بودن و خلوص بالا هسته‌های مناسب برای یخ‌زدن ندارند و یخ نمی‌زنند. آب فوق‌سرد مادهٔ اولیهٔ تشکیل بارش در ابرهای سرد است.

بارورسازی سرد چگونه انجام می‌شود؟
در این روش، موادی مانند #یدید_نقره وارد ابر می‌شود. یدید نقره به‌عنوان هسته یخ‌زا عمل کرده و یخ‌زدن آب_فوق‌سرد را تسهیل می‌کند.

پس از یخ‌زایی چه رخ می‌دهد؟
بلورهای یخ با جذب بخار آب اطراف خود رشد می‌کنند، زیرا فشار بخار اشباع روی یخ کمتر از آب مایع است. این سازوکار «فرآیند برگرون–فین‌دیزن» نام دارد.

بارش چگونه شکل می‌گیرد؟
با رشد بلورهای یخ، وزن آن‌ها افزایش یافته و شروع به سقوط می‌کنند؛ اگر لایه‌های زیرین سرد باشند برف و اگر گرم‌تر باشند، پس از ذوب، باران ایجاد می‌شود.

نکتهٔ:
در بارورسازی سرد، اگر مقدار شلیک هسته‌های یخ‌زا کم یا زیاد باشد، بلورهای یخ رشد مناسب نخواهند داشت و در هر دو حالت، کارایی عملیات کاهش می‌یابد.
#اقلیم‌نامه
https://t.me/Climate_Letter
20
بارورسازی ابرهای گرم

ابر گرم ابری است که دمای آن در تمام ضخامت بالاتر از صفر درجه سانتی‌گراد است و در آن فاز یخی وجود ندارد؛ تمام آب ابر به‌صورت قطرات مایع است.

بارورسازی ابرهای گرم چیست؟
روشی است که در آن با تزریق یا شلیک ذراتی مانند نمک به ابرهای گرم، تلاش می‌شود فرآیند طبیعی رشد قطرات آب تقویت شود. در این فرایند ذرات نمک به‌عنوان هسته‌های تراکمی جاذب رطوبت عمل می‌کنند و باعث می‌شوند بخار آب سریع‌تر به قطره تبدیل شود. این کار
باعث می‌شود از همان مراحل اولیه، قطرات بزرگ‌تری در ابر شکل بگیرد.

چرا قطرات بزرگ‌تر مهم‌اند؟
زیرا سریع‌تر با سایر قطرات برخورد و ادغام می‌شوند و زودتر به اندازه‌ای می‌رسند که بتوانند بر جریان‌های صعودی غلبه کرده و سقوط کنند.

نکته پایانی: موفقیت بارورسازی قبل از هر چیز به تشخیص درست نوع ابر بستگی دارد؛ اینکه ابر سرد است یا گرم و مسیر بارش آن یخی است یا مایع. سپس باید دما، رطوبت، شدت صعود هوا، عمق عمودی و مدت پایداری ابر بررسی شود. بدون این تشخیص و محاسبات اولیه، انتخاب روش بارورسازی می‌تواند نادرست و ناکارآمد باشد.

#ابرهای_گرم #بارورسازی_ابر
#اقلیم‌نامه
https://t.me/Climate_Letter
15
سراب بارورسازی ابرها در ایران

بحث بر سر «ممکن یا ناممکن بودن» #بارورسازی_ابرها نیست؛ مسئله این است که هر ادعای در این خصوص بدون شفافیت، نظارت مستقل و داده قابل راستی‌آزمایی بی‌اعتبار است.
بنابراین هر عملیات بارورسازی ابر، در صورتی معتبر است که زمان و محدوده اجرا، روش و ماده مصرفی، هزینه دقیق و معیار سنجش موفقیت آن از قبل اطلاع رسانی عمومی گردد. باید داده‌های هواشناسی قبل، حین و بعد از عملیات در دسترس باشد. حضور ناظران بی‌طرف، رسانه‌های محیط‌زیستی و کارشناسان مستقل، حداقل استاندارد اعتماد سازی است. تا وقتی این الزامات رعایت نشود، پروژه‌های بارورسازی چیزی جز تداوم یک روایت غیرعلمی، پرهزینه و انحرافی نیست؛ روایتی که به‌جای مواجهه با ریشه‌های بحران آب و مدیریت خردمندانه آب های موجود، جامعه را به امیدهای واهی عادت می‌دهد.
نکته تامل برانگیز:
بارورسازی ابر یک ایده و فناوری ۸۰ ساله و قدیمی است و در واقع اولین بارورسازی ابر، سال ۱۹۴۶ در آمریکا اجرا شد. حال سوال این است که چرا از آن زمان تا امروز، این عملیات ها بر روی بیابان‌های گسترده ایالات متحده انجام نمی شود؟

#توهم_آب

#اقلیم‌نامه

https://t.me/Climate_Letter
15
👍15
پیش‌بینی بارش هفتگی

در هفتهٔ آینده بارش چشمگیری در کشور نخواهیم داشت؛ تنها شنبه و یکشنبه شرق ایران و خراسان‌ها مقداری بارش خواهند داشت و سایر نواحی بیشتر تحت‌تأثیر سرما خواهند بود. بااین‌حال، یکی از زیباترین نقشه‌های بارشی ایران مربوط به فردا، جمعه ۲۸ آذر است؛ روزی که بخش‌هایی از شرق و جنوب‌شرق کشور واقعاً «آبیاری» می‌شوند. هرمزگان، بشاگردِ فقیر و حتی پهنه‌های خشک و کم‌بارش لوت در این روز وارد یک فاز بارشی گسترده می‌شوند و در سواحل خلیج فارس نیز بارش‌ها قابل‌توجه است. یک جبههٔ ساکن از حوالی باکو تا نزدیکی‌های شمال خراسان جنوبی قابل مشاهده است، اما این جبهه نقش تعیین‌کننده‌ای در بارش این دوره ندارد. بارش‌های اصلی از نوع سودانی–مدیترانه‌ای هستند که بر روی دریای عمان تقویت شده و موجب بارش‌های بسیار خوب در جنوب و شرق کشور می‌شوند؛ به‌ویژه در هرمزگان، کرمان، فارس و خراسان ها، یزد و اصفهان #بشاگرد #بم، #لوت و نواحی پیرامونی. رخداد #سیلاب در اين مناطق قطعی است. در ارتفاعات این پهنه‌ها، از جمله #جوپار، بزمان، #هزار و احتمالاً #تفتان، انتظار بارش برف نیز وجود دارد.

#اقلیم‌نامه
https://t.me/Climate_Letter
👍20
#گردباد_دریایی یا #واتر_اسپات یک قیف چرخان باریک است که روی سطح دریا شکل می‌گیرد و ستون آن تا زیر ابر امتداد پیدا می‌کند.

۱)گرم شدن و صعود
سطح آب گرم، لایهٔ پایینی هوا را گرم و فوق‌العاده مرطوب می‌کند. این هوا سبک می‌شود و با سرعت به بالا صعود می‌کند؛ صعودِ قوی، پایهٔ اولیهٔ شکل‌گیری واتر اسپات است.

۲)نقش بادها
در ارتفاع‌های بالاتر، باد جهت یا سرعت دیگری دارد. این اختلاف همان «برش باد» است. وقتی ستون هوای صعودی به این لایه می‌رسد، تعادلش برهم می‌خورد و به‌جای صعودِ مستقیم، پیچ می‌خورد.

۳)تقویت چرخش
پیچ‌خوردن اولیه تقویت می‌شود و جریان هوا در مسیر صعودی، حالت مارپیچی پیدا می‌کند. با افزایش سرعت چرخش، هستهٔ چرخان شکل می‌گیرد؛ این مرحله مهم‌ترین بخش تشکیل واتر اسپات است.

۴)پیدایش قیف
چرخش قوی باعث افت فشار در مرکز گرداب می‌شود. قطرات آب از سطح دریا کنده شده و وارد هستهٔ گرداب می‌شوند؛ همین ریزقطرات ظاهر «لولهٔ آب» را می‌سازند و قیف دیده می‌شود.

واتر اسپات‌ها معمولاً ۵ تا ۱۵ دقیقه دوام دارند، گستره‌شان کوچک است اما سرعت باد نزدیک مرکز می‌تواند برای قایق خطرناک باشد.

#اقلیم‌نامه
https://t.me/Climate_Letter
13👍3
مرتفع‌ترین روستای ایران: باب‌زنگی

#باب‌زنگی بلندترین روستای ایران نه در ییلاقات البرز و زاگرس، بلکه در دامنهٔ قلهٔ #هزار و در شهرستان #راین در استان کرمان قرار دارد.
این روستا با ارتفاعی در حدود ۳۳۱۰ متر از سطح دریا، به‌عنوان مرتفع‌ترین روستای مسکونی ایران معرفی شده است. مسیر دسترسی به باب‌زنگی از شهر راین آغاز می‌شود و پس از طی حدود ۳۵ تا ۳۶ کیلومتر جادهٔ خاکی و کوهستانی به روستا می‌رسد. باب‌زنگی در دامنه‌ها و درهٔ باب‌زنگی در کوهستان هزار قرار دارد و یکی از نقاط مورد استفاده برای آغاز صعود به قلهٔ هزار است. ارتفاع قلهٔ هزار ۴۵۰۱ متر است. باب‌زنگی از نظر سابقهٔ سکونت، یک روستای کهن با استقرار طولانی‌مدت انسانی است و به دلیل ارتفاع زیاد و موقعیت طبیعی، یک روستای ارزشمند برای بازدیدهای جغرافیایی و ایران‌گردی است.
#بارش‌های_شدید امروز در کرمان و راین بهانه‌ای بر مرور خاطرات صعود به قله هزار و بازگشت ذهن به آن شب سرد و بارانی در ۱۳ خرداد ۱۴۰۲، در خانهٔ آن مرد مهربان از اهالی باب‌زنگی با بخاری هیزمی، شد. احتمالا این روستا امروز در برف مدفون است.

#اقلیم‌نامه
https://t.me/Climate_Letter
20👍4😍4
بارش‌های حیات بخش آذر

نقشهٔ بالا، آنومالی بارش ماهانه آذر را نشان می‌دهد.
خوشبختانه میزان بارش‌های این ماه در بیشتر نقاط ایران، بویژه در مناطق خشکیده مرکز و جنوب کشور، عالی بود.
این بارش ها برای #تاب‌آوری_سرزمینی بویژه در این مناطق تفتیده کاملاً ضروری و حیاتی‌ است.
همان‌طور که دیده می‌شود، بخش بزرگی از پهنهٔ خشک و بیابانی ایران با رنگ آبیِ غلیظ مشخص شده؛ یعنی بارش‌هایی بیش از میانگین بلندمدت بوده است.
این جای خوشحالی دارد، اما باید توجه کرد که این بارش‌ها نه کمبود مخازن و نه کسری #سفره‌های_زیرزمینی را جبران می‌کنند؛ فقط فروپاشی آن‌ها را چند صباحی به تعویق می‌اندازند.
اگر محدودیت و ممنوعیت در برداشت از #چاه‌ها و #کشاورزی_ناساز با اقلیم، اعمال نشود، این بارش‌ها هرگز قادر به توقف روند فرونشست و نابودی آبخوان‌ها نخواهند بود.
در نقشه اثر باشکوه #خلیج_فارس در تقویت بارش‌های سودانی بر روی، #هرمزگان، #فارس و #بلوچستان به‌خوبی دیده می‌شود؛ گویی این دریای گرم، مهر و عشق خود به این سرزمین باستانی را همراه با رطوبت و باران به‌سوی بیابان‌های تشنه ایران روانه کرده است.

#اقلیم‌نامه
https://t.me/Climate_Letter
22
هزینه یک میلیاردی هر پرواز برای بارورسازی ابر

خیلی خوب؛ شما که هزینه هر پرواز را تا ریال آخر اعلام می‌کنید و از «یک میلیارد تومان برای هر سورتی» حرف می‌زنید، لطفاً زحمتِ مرحله بعد را هم بکشید: سایر هزینه ها را هم محاسبه کنید و میزان آبِ تولیدی ناشی از این #بارورسازی را دقیق، عددی، ایستگاه‌به‌ایستگاه و قبل‌ـ‌بعد منتشر کنید. فقط در این صورت می‌توان نسبت هزینه–فایده را سنجید و فهمید این صورت‌حساب‌های میلیاردی را چرا باید از جیب مردم پرداخت.
تا زمانی که فیلم‌برداری علمی، داده‌نگاری دقیق، ناظران بی‌طرف و امکان راستی‌آزمایی مستقل فراهم نشود، حق بدهید که اعتماد عمومی شکل نگیرد.

#اقلیم‌نامه
https://t.me/Climate_Letter
👏166👍5
🌐جام جم و ژئوپلیتیکِ امروز؛ خطری بزرگ‌تر از تغییر اقلیم

🔹پایگاه خبری رج: اختصاصی/ داریوش یاراحمدی: هزار سال است که درباره جام جم می‌گوییم؛ جامی که جهان را یک‌باره نشان می‌داد. امروز نسخه‌های واقعی آن روی میز ماست: مدل‌های اقلیمی، رصد ژئوپلیتیک، نقشه انرژی، روند قدرت و آینده امنیت منطقه. اما درست در زمانی که جهان با سرعتی بی‌رحم در حال تغییر است، ما چشم از این جام‌های واقعی برمی‌داریم؛ و نتیجه‌اش همان خطری است که از خودِ تغییر اقلیم هم بزرگ‌تر است: ندیدن جهان.

📌متن کامل این #یادداشت را در لینک زیر بخوانید:
🔗https://rajkhabar.ir/?p=8239

#اقلیم‌نامه
https://t.me/Climate_Letter
17🔥3👍2
دوستان عزیز، سلام و شب‌به‌خیر

🌺🌺🌺🌺❤️❤️❤️❤️

شب چله یادآور این حقیقت ساده است که تاریکی، هرچقدر هم طولانی باشد، ماندگار نیست.

یلدا یعنی امید؛ یعنی آغازِ تغییر و روشنایی.

این تغییر هرچند در آغاز کوچک و نامحسوس است ــ فردا تنها حدود یک دقیقه به روشنایی روز افزوده می‌شود ــ اما همین افزایشِ اندک‌ اندک چنان ادامه می‌یابد که ما را تا انقلاب تابستانیِ اول تیر، بلندترین روز سال، می‌رساند.

همان‌طور که فردا از سیاهی کاسته و بر روشنایی افزوده می‌شود، آرزو می‌کنم غم‌ها و اضطراب‌هایتان کم شود و بر سلامت، آرامش و شادی‌تان افزوده گردد؛ و بارِ سنگینِ نگرانی‌های مالی و معاش سبک‌تر شود.

امیدوارم زمستان پیشِ رو برای همه‌ ما زمستانی پربرکت، سبک و پربارش باشد؛ و با بازگشت تدبیر، خردمندی و مسئولیت‌پذیری به مدیریت این سرزمینِ باستانی، از این چرخهٔ فرسایندهٔ انسانی و طبیعی فاصله بگیریم.

شب‌چله‌تان روشن و دلتان گرم.»

🌺🌺🌺
39👏2🙏1🕊1
یلدا، اعتدالین و انقلابین

دیشب #یلدا بود؛ بلندترین شب سال در نیمکرهٔ شمالی. اما طول این شب در همهٔ عرض‌های جغرافیایی یکسان نیست. هرچه از قطب به‌سوی استوا پیش برویم، از طول شب کاسته می‌شود.
در ایران، مناطق شمالی مانند #اردبیل و #سرخس شب‌ یلدایی دارند که حدود ۵ ساعت از طول روز بلندتر است؛ در حالی‌که در عرض‌های میانی مانند #یزد و #اصفهان این اختلاف به حدود ۴٫۵ ساعت می‌رسد و در جنوب کشور، #چابهار به حدود ۳٫۵ ساعت کاهش می‌یابد.
بنابراین یلدای شمال ایران، طولانی‌تر از یلدای جنوب ایران است.

امروز اما اول دی‌ماه و روز #انقلاب_زمستانی است؛ لحظه‌ای که خورشید بر مدار رأس‌الجدی در نیمکرهٔ جنوبی عمود می‌تابد و دایرهٔ روشنایی به‌سوی قطب جنوب خم می‌شود.
در این روز، قطب جنوب سراسر در روشنایی غرق است و قطب شمال در تاریکی شب قطبی فرو می‌رود.

از این پس تا #اعتدال_بهاری (اول فروردین / ۲۱ مارس)، هر روز اندکی از طول شب کاسته و بر طول روز افزوده می‌شود. در لحظهٔ اعتدال، خورشید پرتوهای خود را میان دو نیم‌کره به‌طور عادلانه و دقیق و برابر تقسیم می‌کند و دایرهٔ روشنایی از هر دو قطب می‌گذرد. یعنی هم قطب شمال و هم قطب جنوب تقریباً طول روز و شب برابری دارند.
با این اعتدال، آغاز بهار در نیمکرهٔ شمالی رقم می‌خورد.

پس از اعتدال بهاری نیز روند افزایش روشنایی ادامه می‌یابد و تا #انقلاب_تابستانی (اول تیر / ۲۱ ژوئن) پیش می‌رود؛ روزی که خورشید، گویی برای جبران «بی‌عدالتی زمستانی»، بر مدار رأس‌السرطان عمود می‌تابد و دایرهٔ روشنایی به‌سوی قطب شمال متمایل می‌شود. در این هنگام قطب شمال در روشنایی بی‌وقفه است و قطب جنوب در تاریکی طولانی فرو می‌ماند.

با این حال، برخلاف سخن #خیام که گویی نظم آسمان را چندان سنجیده به عدل نمی‌دید:

گر کارِ فلک به عدل سنجیده بُدی
احوالِ فلک جمله پسندیده بُدی

ور عدل بُدی به کارها در گردون
کی خاطر اهل فضل رنجیده بُدی!


خورشید بر مدار عدل می چرخد و از همین نقطه بار دیگر مسیر بازگشت به اعتدال و توازن خود را آغاز می‌کند و تا #اعتدال_پاییزی (اول مهر / ۲۳ سپتامبر) پیش می‌رود؛ روزی که همچون نوروز، مجدد بر استوا عمود می‌تابد و دایرهٔ روشنایی از دو قطب می‌گذرد.

در این روز نیز روز و شب تقریباً برابر می‌شود، اما نیمکرهٔ شمالی از این لحظه آرام‌آرام وارد نیمهٔ تاریک‌تر سال می‌گردد.
این چرخهٔ هر سال تقویم است و نکتهٔ بسیار مهم این است که
دقیق‌ترین و هماهنگ‌ترین تقویم جهان با حرکت واقعی خورشید و آغاز فصل‌ها، تقویم ایرانی (جلالی/هجری‌شمسی) است.

تقویم ایرانی بر پایهٔ لحظهٔ واقعی اعتدال بهاری تنظیم می‌شود؛ یعنی آغاز سال دقیقاً زمانی است که خورشید از استوا می‌گذرد و وارد نیمکرهٔ شمالی می‌شود. از این رو:
آغاز سال دقیقاً با آغاز بهار تطابق دارد.
در این تقویم طول سال با خطایی در حد چند ثانیه تعیین می‌شود؛
دقت آن از تقویم میلادی بیشتر است؛ و برخلاف بسیاری از تقویم‌ها، در طول قرن‌ها به اصلاح‌های پی‌درپی نیاز ندارد.
این دقت استثنایی، حاصل سنت هزارسالهٔ رصد و محاسبهٔ اخترشناسان ایرانی است و تقویم ایرانی را در جهان بی‌رقیب کرده است.

#اقلیم‌نامه

https://t.me/Climate_Letter
18👍2