اقلیم‌نامه: داریوش یاراحمدی
373 subscribers
115 photos
9 videos
105 links
ایران در حال گرم‌تر، خشک‌تر و آسیب‌پذیرتر شدن است.
در اینجا درباره اقلیم، مدیریت سرزمین و آینده جغرافیایی ایران می نویسم.
#دانشگاه لرستان
Download Telegram
🌐هاریکان‌ها به ما نزدیک‌ می‌شوند

🔹
پایگاه خبری رج: اختصاصی/ داریوش یاراحمدی: اقلیم از فاز تکرار خارج شده و وارد فاز افراط شده است. دیگر نه باران‌ها در فصل خود می‌بارند، نه بادها در مسیر همیشگی می‌وزند. نظم هزارساله‌ی طبیعت از ریتم افتاده است. دوره‌های منظم ترسالی و خشکسالی پایان یافته و اقلیم وارد مرحله‌ای از آشوب و افراط شده است. طوفان گونو در جنوب ایران (خرداد ۱۳۸۶) نمونه‌ای از این ورودی‌های نامعمول به سرزمین‌های جدید بود‌.

📌جزئیات کامل این #یادداشت را در لینک زیر بخوانید:
🔗
https://rajkhabar.ir/?p=8106
20😢2👍1🔥1👏1
پیش بینی هوا در هفته اخر آبان(۲۲_۲۹)
در آخرین خروجی مدل‌های هواشناسی، ایران همچنان زیر سلطه‌ی یک الگوی پایدار و خشک است.
مدل CFS در بخش آنومالی‌ها تقریباً تمام ایران را در محدوده‌ی زرد و نارنجی قرار می‌دهد؛ یعنی بارش کمتر از نرمال در مقیاس سراسری.
این الگو مخصوصاً در غرب و جنوب‌غرب شدت بیشتری دارد؛ جایی که معمولاً باید در این ایام موج‌ بارشی جدی مدیترانه‌ای را دریافت کند.
مدل ECMWF
اگرچه عبور یک موج سودانی–مدیترانه‌ای را نشان می‌دهد، اما در نقشه‌های تجمعی، هسته بارش با آنومالی مثبت قوی روی ترکیه، سوریه و شمال عراق متمرکز است و با عبور موج به سمت شرق، شدت بارش به‌سرعت افت می‌کند.
در سمت ایران، ECMWF فقط یک نوار باریک بارش با آنومالی نزدیک به صفر یا کمی منفی روی کردستان، کرمانشاه و ایلام ثبت می‌کند؛ یعنی بارش هست، اما نه در حد طبیعی فصل.

از کردستان تا ایلام ممکن است ۱۰ تا ۲۰ میلی‌متر بارش بیاید، اما همین مقدار نیز نسبت به نرمال آبان پایین است. در لرستان، همدان و خوزستان بارش پراکنده و زیرنرمال خواهد بود. مرکز، شرق، جنوب و سواحل خزر همچنان خشک و با آنومالی منفی قطعی باقی می‌مانند.
👍17😢43🔥1🥴1
🌐جغرافیای ناامیدی؛ خودکشی از زاگرس فقیر تا اسکاندیناوی ثروتمند

🔹پایگاه خبری رج: اختصاصی/ داریوش یاراحمدی: جغرافیای ناامیدی دارای الگوهای فضایی است و تا حدودی با اقلیم تطابق دارد، به نحوی که در این پهنه‌بندی جغرافیایی، مناطق سیاه به عرض‌های بالا و سرد اختصاص دارد. با وجود این، واضح و مبرهن است که در این پدیده، فرهنگ و جهان‌بینی مؤثرتر از اقلیم‌اند. بر اساس گزارش‌های رسانه‌ای و آمارهای غیررسمی، نرخ خودکشی در ایران طی یک دهه تقریباً دو برابر شده است. شوربختانه این معضل در غرب ایران و در زاگرس، همان‌جا که کوه و فقر و تعصب در هم گره خورده‌اند، افزایش بیشتری را نشان می‌دهد.

📌جزئیات کامل این #یادداشت را در لینک زیر بخوانید:
🔗https://rajkhabar.ir/?p=8111

#اقلیم‌نامه

https://t.me/Climate_Letter
21👌5👍3🔥2💯2
🌐جغرافیای شادی و پارادوکس اسکاندیناوی

🔹پایگاه خبری رج: اختصاصی/ داریوش یاراحمدی: جغرافیای شادی در نهایت درس ساده‌ای می‌دهد: نور و شادی تنها از خورشید نمی‌آید؛ از عدالت، از اعتماد، از ساختار و از آینده‌ای که بتوان آن را پیش‌بینی کرد نیز می‌آید. تا زمانی که این چهار نور در یک سرزمین جمع نشوند، هیچ اقلیمی—نه تاریکی شمال و نه آفتاب جنوب—به‌تنهایی سرنوشت شادی مردم را تعیین نمی‌کند.

📌جزئیات کامل این #یادداشت را در لینک زیر بخوانید:

🔗https://rajkhabar.ir/?p=8122

#اقلیم‌نامه

https://t.me/Climate_Letter
22👏4🔥1
🌐باغِ بی‌خبریِ بودا

روایتی از پنهان‌کردن رنج و پیامدهای آن

🔹پایگاه خبری رج: اختصاصی/ داریوش یاراحمدی: در اسطوره بودا، به دستور پادشاه، شاهزاده(بودا) سال‌ها در باغی زندگی کرد که در آن پیری، بیماری و مرگ و فقر عمداً از او پنهان شده بود؛ باغی با چهره‌های همیشه جوان و مسیرهایی که پیش از عبورش پاک می‌شد تا هیچ رنجی دیده نشود. این همان باغ بی خبری بودا است. اما این تصویر آرام، با دیدن نخستین پیرمرد، بیمار، جنازه و راهبی فقیر و آرام که از هیاهوی دنیا فاصله داشت، فرو ریخت و حقیقت پنهان‌مانده خود را نشان داد. این الگو یعنی قلب واقعیت و ساختن تصویری زیبا ولی غیر واقعی، در فهم وضعیت سرزمین‌ها، از جمله ایران، معنایی کاملاً تازه پیدا می‌کند.


📌جزئیات کامل این #یادداشت را در لینک زیر بخوانید:

🔗https://rajkhabar.ir/?p=8127

#اقلیم‌نامه

https://t.me/Climate_Letter
👏128👍1👌1
🌐پیش‌بینی مقدار بارش؛ ضعف پنهان هواشناسی ایران

🔹پایگاه خبری رج: اختصاصی/ داریوش یاراحمدی: تشخیص اینکه سامانه‌ای به ایران نمی‌رسد ساده است؛ مدل‌ها همه مسیر موج را از منشأ ردیابی می‌کنند و مسیر حرکت، رشد، تضعیف آن قبل از ورود به ایران را با دقت بالا نشان می‌دهند. اما وقتی بحث مقدار بارش بویژه در دامنه‌ها و ارتفاعات می‌شود، پیش‌بینی‌ها ناگهان فرو می‌ریزند و ضعف مدل‌های بومی‌ نشده خود را نشان می‌دهند.
در پایان یک پیش بینی دقیق از  بارش هفته آینده....

📌جزئیات کامل این #یادداشت را در لینک زیر بخوانید:
🔗https://rajkhabar.ir/?p=8134

#اقلیم‌نامه

https://t.me/Climate_Letter
19👍6👏2🔥1
محمدحسن گنجی؛ پدر جغرافیای نوین و علم اقلیم‌شناسی و هواشناسی ایران

در تاریخ علم ایران چهره‌هایی هستند که تنها «تدریس» نکردند، بلکه ساختار یک علم را تأسیس کردند. در میان همهٔ این نام‌ها، دکتر محمدحسن گنجی جایگاهی یگانه دارد؛ مردی که به‌درستی باید او را پدر جغرافیای نوین ایران و بنیان‌گذار علمی اقلیم‌شناسی و هواشناسی کشور دانست.
دکتر گنجی، متولد ۲۱ خرداد ۱۲۹۱، تحصیلات عالی خود را در دانشگاه‌های کلارک و برکلی در آمریکا گذراند و پس از بازگشت به ایران، مهم‌ترین پروژه علمی زندگی‌اش را آغاز کرد: ایجاد ساختار علمی و نهادی برای مطالعهٔ جو و اقلیم در این سرزمین.

او در دهه‌های ۱۳۳۰ و ۱۳۴۰ نخستین برنامه‌های رسمی آموزش اقلیم‌شناسی و هواشناسی را در دانشگاه تهران بنیان گذاشت. سپس در سال ۱۳۴۳، با تأسیس «سازمان هواشناسی کشور» و پذیرش مسئولیت اولین رئیس رسمی این سازمان، عملاً ستون‌های هواشناسی مدرن ایران را بنا نهاد. بسیاری از کتاب‌ها، منابع آموزش اقلیم، دوره‌ها و بنیان‌های علمی که امروز بدیهی به نظر می‌رسند، نخستین‌بار به‌دست او نوشته و تعریف شد.

جایگاه علمی دکتر گنجی تنها به ایران محدود نبود. او در سال ۲۰۰۱ از سوی سازمان جهانی هواشناسی (WMO) برندهٔ جایزهٔ بین‌المللی IMO Prize شد؛ عالی‌ترین نشان علمی در حوزهٔ هواشناسی در جهان. این افتخار نام او را در کنار برجسته‌ترین هواشناسان بین‌المللی ثبت کرد.

با وجود این جایگاه بزرگ علمی، زندگی او خالی از تلخی نبود. پس از انقلاب، دکتر گنجی در زمرهٔ استادانی قرار گرفت که در جریان پاک‌سازی‌ها، حقوق بازنشستگی‌شان برای مدتی قطع شد؛ رخدادی تلخ و البته خلاف شأن چنین چهره‌ای. در همان سال‌ها، محمدابراهیم باستانی‌پاریزی — مورخ نام‌دار — نامه‌ای اعتراضی خطاب به رئیس‌جمهور وقت، سیدمحمد خاتمی نوشت و در آن، نسبت به وضعیت اساتیدی چون گنجی و قطع ناعادلانهٔ حقوق بازنشستگی آنان اعتراض کرد. این نامه بعدها به‌عنوان یکی از اسناد مهم دفاع از حرمت دانشگاه و اهل علم شناخته شد.

با وجود این بی‌مهری‌ها، دکتر گنجی تا پایان عمر در ایران ماند؛ درس داد، نوشت، تحقیق کرد و چندین نسل از جغرافیدانان، اقلیم‌شناسان و هواشناسان کشور را تربیت کرد و در ۲۹ تیر ۱۳۹۱ چشم از جهان فروبست.

یک تذکر مهم و ضروری

در پایان لازم است با صراحت گفته شود:
اطلاق لقب «پدر هواشناسی ایران» به هر فرد دیگری جز دکتر محمدحسن گنجی، پیش از آن‌که بی‌احترامی به گنجی باشد، بی‌احترامی به همان فرد است.
زیرا چنین لقبی، اگر بر پایهٔ تاریخ و اسناد علمی نباشد، فرد را در جایگاهِ نادرستی قرار می‌دهد؛ گویی او با «جایگزین کردن روایت به‌جای واقعیت» جای یک بنیان‌گذار را گرفته است.

لقب‌های علمی با رسانه، تکرار و هیاهو ساخته نمی‌شوند؛
لقب پدر یک علم تنها به کسی تعلق دارد که آن علم را بنیاد نهاده باشد ــ و در هواشناسی ایران این شخص فقط محمدحسن گنجی است.

حفظ این دقت، حفظ احترام به دکتر گنجی نیست؛
حفظ احترام به حقیقت علمی و به شأن همهٔ افراد دیگر است.

داریوش یاراحمدی
18🔥5👌1
محمد حسن گنجی چهره ماندگار و پدر علم جغرافیای نوین و اقلیم شناسی و هواشناسی ایران
28👍4🕊3
#ژاله_آموزگار
چهره ماندگار اسطوره‌شناسی ایران:


ما یک فرهنگ مداوم داریم. ما همانی هستیم که کاخ پاسارگاد و ستونهای تخت جمشید به دست ما بنا شده است و ما در صحنه بیستون تاریخ نگاشته ایم و در ضمن همانی هستیم که زیباترین کاشیها را در مسجد شیخ لطف الله به کار گرفته ایم و معماران ما اصفهان را نصف جهان کرده اند. این تداوم فرهنگی است نه گسستگی, ما همیشه بوده ایم گاهی اجبارا خاموش شده ایم ولی نمرده ایم . به موقع سر برافراشته ایم, گل کاشته ایم . ما با زنده نگاه داشتن آیین هایمان نگذاشتیم ریشه هایمان خشک شود . ما مانند ایزد رپیتون هستیم که در سرمای زمستانی به زیر زمین میرود ریشه گیاهان و آبهای زیرزمینی را گرم نگاه میدارد, ما هم در بدترین شرایط ریزه کاریهای فرهنگمان را در آعوش فشرده ایم از جانمان شیرش داده ایم تا همچنان ببالد و ببالد.

#اقلیم‌نامه

https://t.me/Climate_Letter
25👎2
🌐 هیرکانی در آتشِ تغییر اقلیم

🔹پایگاه خبری رج: اختصاصی/ داریوش یاراحمدی: در شمال ایران اتفاقی خاموش و عمیق در حال رخ‌دادن است: جنگل هیرکانی با قدمت ۵۰ میلیون سال—قدیمی‌ترین جنگل پهن‌برگ نیم‌کره شمالی—به‌سبب گرمایش جهانی و تغییر اقلیم وارد عصر آتش شده است. هیرکانی که هزاران سال به سبب بارش‌های سنگین پاییزی زنده ماند و از یخبندان‌های پلیستوسن جان سالم برد، امروز در پاییزهای گرم و بی‌بارش می‌خشکد، شکننده می‌شود و با یک جرقه شعله‌ور می گردد. این همان فاجعه‌ای است که کمتر کسی در ایران جدی گرفته است: موتور بارش خزر خاموش شده و جنگل هیرکانی—میراث زندهٔ دوران ائوسن—در حال سوختن است. در این یاداشت به بررسی تغییرات بارش و نقش پرفشار سیبری در آتش سوزی های جنگل‌ هیرکانی پرداخته می شود.

📌جزئیات کامل این #یادداشت را در لینک زیر بخوانید:
🔗https://rajkhabar.ir/?p=8145

@Raj_khabar

#اقلیم‌نامه

https://t.me/Climate_Letter
16😢4🔥3😱2👍1
🌐 جغرافیای خفگی؛ تهران

🔹پایگاه خبری رج: اختصاصی/ داریوش یاراحمدی:
تهران، اقلیم بی آب و هوا شاید دقیق ترین تعریف جغرافیایی از پایتخت ایران باشد. در حالی‌که نگاه‌ها به آتش‌سوزی جنگل هیرکانی در الیت دوخته شده، تهران در سکوت به اتاق گازهای سمی تبدیل شده است؛ جایی که هر شهروند روزانه بیش از ۱۲ مترمکعب هوا را با ترکیبی از ذرات ریز، گازهای سمی و ترکیبات واکنشی به ریه می‌کشد. خطر اصلی اما برای کودکان است؛ چون آلوده‌ترین لایهٔ هوا در ارتفاع ۵۰ تا ۱۰۰ سانتی‌متری زمین قرار دارد، درست همان جایی که آنها تنفس می‌کنند و با تعداد تنفس بیشتر، چند برابر بزرگسالان سم می‌بلعند. بنابراین باید از تهران فرار کرد نه فقط به خاطر آب بیشتر به خاطر هوا.
در این یاداشت به بررسی وضعیت هوای تهران از نظر سموم می پردازیم.

📌جزئیات کامل این #یادداشت را در لینک زیر بخوانید:

🔗https://rajkhabar.ir/?p=8152

@Raj_khabar

#اقلیم‌نامه

https://t.me/Climate_Letter
👏207👍1🔥1
اقدام طبیعت برای حفاظت از جنگل الیت

آتش‌سوزی جنگل الیت در زمانی رخ داده که رطوبت خاک و شاخ‌وبرگ به حداقل رسیده بود؛ وضعیتی که هر جرقه‌ای را به یک خط آتش تبدیل می‌کند. اکنون دو نقشهٔ معتبر بارش نشان می‌دهند که از پنجشنبه یک موج بارشی ضعیف اما مؤثر در راه شمال البرز است.
۱) نقشهٔ ECMWF :
در نقشهٔ تجمع بارش تا ۳۰ نوامبر، دامنهٔ شمالی البرز—محدودهٔ الیت—در محدودهٔ ۱۰ تا ۲۰ میلی‌متر قرار دارد.
این مقدار بارش، به‌ویژه در جنگل‌های  هیرکانی، معمولاً باعث خیس‌شدن کامل لایهٔ سطحی و قطع زنجیرهٔ احتراق می‌شود. ساختار فشردهٔ تاج‌پوشش نیز این رطوبت را نگه می‌دارد و اثر بارش را تقویت می‌کند.
۲) نقشهٔ Windy :
در این نقشه پیش‌بینی۴ روزه، نوار ساحلی خزر از جمله الیت، در محدودهٔ ۳ تا ۱۰ میلی‌متر بارش دیده می‌شود. نکتهٔ مهم این است که در جنگل هیرکانی، بارش با افزایش رطوبت نسبی، مه و شبنم نیز عملاً اثر بارش را دوچندان می‌کنند و سرعت خاموشی آتش را بالا می‌برند.
بنابراین بر اساس مجموع دو نقشه و رفتار شناخته‌شدهٔ جنگل‌های هیرکانی: بارش‌های آخر هفته به احتمال زیاد آتش الیت را خاموش می‌کنند.
#اقلیم‌نامه
https://t.me/Climate_Letter
👍175😍31
🌐 مهم‌ترین درس جغرافیا

🔹پایگاه خبری رج: اختصاصی/ داریوش یاراحمدی: جغرافیا زمانی معنا پیدا می‌کند که انسان از زمین کنده شود و جایگاه خود را در سلسله‌مراتب هستی ببیند. مهم‌ترین درس این رشته—زمین در فضا—به ما نشان می‌دهد که تمام جنگ‌ها، مرزها، تعصبات و غرورها روی پوسته‌ای نازک از سیاره‌ای کوچک رخ داده است؛ سیاره‌ای که حتی به اندازهٔ یک نقطه در میان دو تریلیون کهکشان نیست. وقتی درک کنیم که زمین تنها یکی از میلیاردها زمین احتمالی است، جهان‌بینی ما واژگون می‌شود: فهم جغرافیا از این‌جا آغاز می‌شود، از فروتنی در برابر مقیاس کیهان و مسئولیتی که این فروتنی بر دوش ما می‌گذارد.

📌جزئیات کامل این #یادداشت را در لینک زیر بخوانید:
🔗https://rajkhabar.ir/?p=8156

@Raj_khabar

#اقلیم‌نامه

https://t.me/Climate_Letter
21👍9👏1
🌐 نژاد یا اقلیم؛ سیاه و سفید اقلیمی

🔹پایگاه خبری رج: اختصاصی/ داریوش یاراحمدی: استفاده‌ از واژه‌ی «نژاد» برای انسان‌های «سیاه» و «سفید» و «زرد» از ضعف دانش بر‌می‌خیزد. در واقع رنگ‌ها و چهره‌ها و اندام‌های مختلف انسانی فقط نقشهٔ اقلیم است که روی پوست و استخوان انسان حک شده است. خورشید، باد، رطوبت و سرما بودند— نه خون و تبار—که رنگ پوست، شکل بینی، جنس مو و حتی جثهٔ ما را تراشیدند. ما یک گونه‌ایم با یک ریشه در آفریقا؛ آخرین برگِ درختی که ده‌ها گونهٔ انسانی آن، پیش از ما خشکیدند و فرو افتادند. تفاوت‌های ظاهری امروز نه دیوارهای نژادی، بلکه ردّ پای جغرافیاست؛ پاسخی هوشمندانهٔ بدن به آب‌وهوا.
در این یاداشت به سرگذشت انسان بر روی کره زمین می پردازیم.

📌جزئیات کامل این #یادداشت را در لینک زیر بخوانید:
🔗https://rajkhabar.ir/?p=8166

@Raj_khabar

#اقلیم‌نامه

https://t.me/Climate_Letter
👍126👏4🔥2🕊1
🌐ایرانیان بی‌آب‌و‌هوا؛ پناهندگان اقلیمی آینده

🔹پایگاه خبری رج: اختصاصی/ داریوش یاراحمدی: مهاجرت اقلیمی پدیده‌ای تازه نیست؛ از دو میلیون سال پیش تا امروز، هر تغییری در اقلیم انسان را به‌حرکت واداشته است. زمانی که CO₂ سقوط کرد، اقیانوس‌ها سرد شدند و یخبندان‌های پلیستوسن آغاز شد، انسان‌های راست‌قامت شرق آفریقا، نه با انتخاب که با اجبار محیط، نخستین موج مهاجرت اقلیمی را آغاز کردند. در دوره‌های بعدی نیز، اقلیم همان نقش سخت و بی‌رحم را ایفا کرد: هر جا بارش عقب نشست، جمعیت عقب نشست؛ هرجا سرزمین فروپاشید، انسان راه دیگری پیدا کرد. امروز ایران در همان نقطه‌ای ایستاده که اجداد ما را وادار به حرکت کرد...

📌متن کامل این #یادداشت را در لینک زیر بخوانید:
🔗https://rajkhabar.ir/?p=8179

@Raj_khabar
#اقلیم‌نامه

https://t.me/Climate_Letter
18👏1
دریاچه گهر بالا و پایین و اشترانکوه بدون برف در آذر ۱۴۰۴
تمام دریاچه‌ها یک چرخهٔ طبیعی عمر دارند: از یک پهنهٔ آبی جوان و عمیق که معمولاً در اثر رخدادهای ناگهانی زمین‌ساختی یا یخچالی ایجاد می‌شود، به‌تدریج تحت فشار رسوب‌گذاری، کاهش عمق، گسترش گیاهان آبزی و انباشته‌شدن مواد آلی، وارد دوران میانسالی و سپس پیری می‌شوند و در نهایت با پر شدن کاسهٔ اصلی، از «دریاچه» به «تالاب»، سپس «باتلاق» و سرانجام به «دشت رسوبی» تبدیل می‌گردند.
گهر بالا امروز دقیقاً در پایان این پیری طبیعی قرار دارد؛ رسوب‌های سنگین ورودی، کم‌عمق‌شدن حوضه، عقب‌نشینی آب و شکل‌گیری نوارهای رسوبی در حاشیه‌ها نشانه‌های روشن ورود آن به فاز پایانی عمر است. این وضعیت استثناء نیست؛ بلکه قاعدهٔ اکولوژیک و ژئومورفولوژیک همهٔ دریاچه‌های کوهستانی جهان است. از همین‌رو گهر پایین نیز—اگرچه جوان‌تر و پایدارتر به نظر می‌رسد— ولی در نهایت آن هم سرنوشتی مثل گهر بالا خواهد داشت.
مرگ دریاچه‌ها نه حادثه، بلکه یک روند طبیعی است ولی در اشترانکوه و در دریاچه گهر به دلایل انسانی سرعت زیادی گرفته است.
عکس اشترانکوه بدون برف در آذر ۱۴۰۴ تصويری دقیق و تلخ از تغییر اقلیم است.
24😢7👏2👍1🔥1