Пра што расказваюць абразы? Як збіраўся матэрыял для даследавання "Іконы ў хаце беларусаў", вынікі якога друкуюцца ў часопісе "Наша вера"? Якія музейныя калекцыі сталі асновамі для альбомаў "Беларускі іканапіс XVI – першай паловы XX ст." і "Іканапісная спадчына Беларусі XVII – пачатку XX ст."? Пра беларускія абразы і іх даследаванне расказвае ў праграме "Культурная раніца" на Радыё Марыя кандыдат мастацтвазнаўства Галіна Флікоп-Світа.

Бібліятэка Віленскага ўніверсітэта анансавала зборнік алічбаваных гістарычных дакументаў «Уніяцкі зборнік». Гэты зборнік закліканы аб’яднаць раскіданыя па розных фондах бібліятэкі дакументы, звязаныя з адной з найбуйнейшых хрысціянскіх канфесій Вялікага Княства Літоўскага.
Дакументы, а менавіта рукапісы, лісты, друкаваныя кнігі, планы зямельных уладанняў, выявы, фатаграфіі і інш., раскрываюць гістарычны лёс уніяцкай царквы.
Калекцыя ўключае ў сябе розныя віды прадметаў, якія былі адабраны з розных збораў аддзела рукапісаў Бібліятэкі Віленскага ўніверсітэта. Дакументы тычацца царкоўнага кіравання, маёмасных пытанняў, гаспадарчага жыцця, адукацыі, рэлігійнай культуры, манаскай дзейнасці, друку, гандлю і інш. Сярод унікальных дакументаў — подпіс архіепіскапа Язафата Кунцэвіча, лісты валадароў ВКЛ, справа уніяцкай семінарыі пры Лаўрышаўскім манастыры, фотаздымак уніяцкай царквы ў Мінску і інш. Калекцыя папоўнілася таксама каштоўнымі графічнымі творамі і выявамі уніяцкіх святынь.

З'явілася ў продажы трэцяя частка пяцікніжжа "Традыцыйны светалад беларусаў"- "Чалавек".
У трэцяй кнізе серыі, прысвечанай ключавым тэмам, вобразам і канцэптам традыцыйнага светапогляду беларусаў, гаворка ідзе пра тое, як традыцыйная культура бачыць чалавека, яго фізічны і духоўны свет, жыццёвы шлях, адносіны паміж жанчынай і мужчынам.

Упершыню за 25 год колькасць даследчага персаналу вырасла на амаль 6%

Беларускі статыстычны камітэт апублікаваў дадзеныя пра развіццё даследчага сектару ў 2023 годзе. У параўнанні з многімі папярэднімі гадамі назіралася станоўчая тэндэнцыя ў навукова-даследчай сферы.

Персанал, заняты ў навуковых даследаваннях (даследчыкі, а таксама тэхнікі і дапаможны персанал) склаў 26,7 тыс. чалавек. Гэта на 1,5 тыс. больш, чым у 2022 годзе. Такім чынам, назіраўся рост на 5,96%, што вельмі добры паказчык. Гэта самы значны рост прынамсі з 2000 года - за апошнія два з паловай дзесяцігоддзі толькі аднойчы тэмпы росту занятых у даследаваннях перавысіў 5% адсоткаў. Гэта было ў далёкім 2005 годзе (+5.12%)

Станоўчая дынаміка назіралася таксама адносна колькасці даследчыкаў. У параўнанні з 2022 годам іх занятасць у сектары вырасла на амаль 750 чалавек (+4.5%) - гэта рэкордны паказчык з 2009 года (+11.3%). Падобны ўзровень апошні раз быў толькі ў 2018 годзе (+4.2%)

Аднак нельга сказаць, што наступствы працяглага крызісу з даследчым сектары пераадолены. Агульная колькасць занятых пакуль не дасягнула дакрызіснага перыяду (які пачаўся з пандэміі, выбараў 2020 года і дапамозе Расіі ў вайне супраць Украіны) і знаходзіцца цяпер прыблізна на ўзроўні 2017 года, што значна ніжэй паказчыка 2000-х, калі сярэдняя колькасць занятых у даследаваннях складала больш за 31 тыс. чалавек.

Тым не менш, дадзеныя сведчаць пра заўважнае ажыўленне сектару. Асноўны прырост далі інжынерныя дысцыпліны – амаль 650 чалавек. Паказчыкі па натуральным, сацыяльна-эканамічным, сельскагаспадарчым навукам і медыцыне практычна не змяніліся – плюс-мінус да пару дзясяткаў. Пры гэтым, бачны заўважны рост занятасці ў гуманітарных дысцыплінах – плюс 82 чалавека па выніках 2013 года.

Відавочна, што асноўным драйверам росту сталі патрэбы расійскага ВПК, а таксама іншыя вытворчыя праекты звязаныя з вайной і рэарганізацыяй расійскага ўнутранага рынка ва ўмовах санкцый і абмежаванняў.

Наколькі гэта тэндэнцыя ўстойлівая, пакуль сказаць цяжка, але ўсё адно варта адзначыць упершыню з 2019 года пазітыўную дынаміку, якая, праўда, дасягаецца за кошт знешняга ўплыву і толькі ў некалькіх вузкіх кірункаў даследаванняў і распрацовак.

Ужо не адзін год у вёсцы Гарошкаў (Рэчыцкі раён) Веткаўскі музей сумесна з археолагамі Эрмітажа капаюць бескурганны могільнік зарубінецкай культуры. Усе знаходкі перадаюцца Веткаўскаму музею.
Сёлета археолагам патрэбны валанцёры, якія дапамогуць знаходзіць археалагічныя скарбы, якія ў далейшым паступяць у фонды менавіта Веткаўскага музея🙌
Пражыванне і харчаванне прадастаўляюцца бясплатна. За падрабязнасцямі пішыце/тэлефануйце Ларысе Варацінскай, кіраўніцы археалагічнай экспедыцыі:
+79215686689 (можна пісаць у тэлеграм, вайбер)
З пачатку ліпеня можна тэлефанаваць/пісаць на нумар +375292708996
Раскопкі праводзяць з пачатку ліпеня да сярэдзіны жніўня.

ЛабаРАторыя паэтычнай метафізікі
5 чэрвеня 2024 года
19.00
Цыкл сустрэч, прысвечаных беларускай (і сусветнай) традыцыі інтэлектуальнай літаратуры / метафізічнай паэзіі.
Па форме выступае як conversatorium, літаратурна-філасофская майстроўня, у якой адбываецца сумесная работа па адмыканні сэнсаў, схаваных пад абалонкай літаратурных твораў.
Першая сустрэча: 5 чэрвеня (серада), 19.00.
Тэма: Беларуская метафізічная паэзія: карані і кроны.
Мадэратар: Ігар Бабкоў, вядучы навуковы супрацоўнік Інстытута філасофіі НАН Беларусі, кандыдат філасофскіх навук, дацэнт.
Уваходны квіток 5 рублёў.
Літаратурны музей Максіма Багдановіча
Мінск, вул. М.Багдановіча, 7а

СТАНІСЛАЎ МАНЮШКА. 205
аўтарская лекцыя Змітра Юркевіча
07/06/2024, 18:30
📍Дзяржаўны музей гісторыі беларускай літаратуры

17 мая споўнілася 205 год з дня нараджэння кампазітара, стваральніка беларускай нацыянальнай оперы Станіслава Манюшка.
У жыцці Станіслава Манюшкі было нямала знаёмстваў – прыемных, цікавых і лёсавызначальных. Пра сяброўства, сустрэчы і падарожжы расказваюць архіўныя крыніцы і мемуары. Сямейнае жыццё кампазітара з перыпетыямі, гісторыямі кахання і сяброўства, фамільных сакрэтаў і сварак часам падобнае да серыяльных сюжэтаў.
Чытачам газеты “Культура” многія з гэтых захапляльных сюжэтаў знаёмыя па артыкулах Змітра Юркевіча на яе старонках. А 7 чэрвеня ў Дзяржаўным музеі гісторыі беларускай літаратуры пачуць гэтыя цікавосткі можна будзе падчас жывой сустрэчы з даследчыкам.
☝️Акурат у гэтую дату ў 1857-м Станіслаў Манюшка і яго сябар Ахілес Банольдзі давалі канцэрт у Міхайлаўскім касцёле Навагрудка. А наведвальнікаў лекцыі чакае расповяд і пра неардынарныя гісторыі з гэтага падарожжа.

Экспэдыцыя Вацлава Ластоўскага 1928 году: захаваная спадчына

Укладальнік Вольга Лабачэўская

Выданне ўпершыню прадстаўляе шырокаму чытачу калекцыю фотаматэрыялаў, сабраных этнаграфічнай экспедыцыяй пад кіраўніцтвам Вацлава Ластоўскага на Случчыне і Мазыршчыне ў 1928 г. У ім прадстаўленыя выявы з арыгінальнага альбома экспедыцыі, які захоўваецца ў Бібліятэцы і музеі імя Францішка Скарыны ў Лондане. Унікальныя фотаздымкі з узорамі сакральнага мастацтва і архітэктуры, народнага касцюма, ткацтва і прадметаў побыту адлюстроўваюць багатую і самабытную культуру паўднёвых рэгіёнаў Беларусі.
Набыць па спасылцы ў інтэрнэт-краме з перасылкай па усім свеце:

Або ў краме ў самым цэнтры Мінска:
ГЦ "Купалаўскі" пад Кастрычніцкай плошчай, ралеты 41-42

Пабачыў свет зборнік навуковых матэрыялаў "Генеалогія і сямейная гісторыя: актуальныя праблемы і задачы", які стаў першым такога роду зборнікам матэрыялаў па генеалогіі як спецыяльнай гістарычнай дысцыпліне ў Беларусі ХХІ стагоддзя.

Публікуюцца 24 навуковыя артыкулы і паведамленні, прысвечаныя ў тым ліку:

рэканструкцыі радаводу прыгоннай сялян ад сучаснасці да першай паловы XVI ст.;
верыфікацыі звестак з родавых спраў шляхты слуцка-капыльскага рэгіёна першай паловы ХІХ ст.;
патэнцыялу метрычных кніг, рэвізскіх сказак і судовых спраў, малавядомым крыніцам па генеалогіі з Нацыянальнага архіўнага фонду;
уплывам сямейнага заканадаўства 1920-х гг.на развіццё інстытуту сям’і і іншым аспектам.
Укладальнікам і адказным рэдактарам зборніку выступіў кандыдат гістарычных навук, дацэнт Урублеўскі Вадзім Валер’евіч, супрацоўнік Цэнтральнай навуковай бібліятэкі Беларусі.

Змест зборніку.

Пабачыла свет манаграфія польскага гісторыка Томаша Кемпы пра Канстанціна Васіля Астрожскага, аднаго з самых багатых магнатаў Рэчы Паспалітай, нязломнага абаронцы правоў праваслаўнай царквы ў Вялікім Княстве Літоўскім. Што самае прыемнае, выдавецтва Універсітэта Мікалая Каперніка адразу ж выклала ў бясплатны доступ электронную версію гэтай кнігі.

У выдавецтве маскоўскага музея GARAGE выйшла манаграфія пра скульптура Меера Айзенштата "Меер Айзенштадт. Органика, архаика, модернизм". На жаль, у нас не так вядомы гэты скульптар родам з Клецка, які пачынаў сваю кар'еру з удзелу ва Усебеларускіх выставах і ўрэшце асеў у Маскве. Электроннай версіі пакуль не бачна, але можна паглядзець дыскусію падчас прэзентацыі кнігі.

Нацыянальны цэнтр культуры ў Варшаве Narodowe Centrum Kultury аб’яўляе конкурс на атрыманне стыпендыі на паўгадовы курс навучання ў Польшчы ў межах стыпендыяльнай праграмы Міністра культуры і нацыянальнай спадчыны Рэспублікі Польшча “𝗚𝗮𝘂𝗱𝗲 𝗣𝗼𝗹𝗼𝗻𝗶𝗮” на 2025 год. На атрыманне стыпендыі могуць прэтэндаваць дзеячы культуры і творцы з ✅Беларусі, ✅Украіны і іншых краін Цэнтральнай і Усходняй Еўропы і постсавецкіх дзяржаў, якія прадстаўляюць наступныя сферы дзейнасці: 📽кіно (уключаючы гісторыю кіно і кінакрытыку), 🖼выяўленчае мастацтва (уключаючы фатаграфію і мастацкую крытыку), 🏛ахова культурнай спадчыны (уключаючы захаванне твораў мастацтва і музейную справу), 📚літаратура (уключаючы пераклад), 🎶музыка (уключаючы гісторыю і музычную крытыку), 🎭тэатр (уключаючы тэатральную крытыку) і танцы💃🕺.
⏰Дэдлайн -- 15 кастрычніка 2024 года.

Кангрэс даследчыкаў гісторыі PL-LT-UA-BY: «Гістарычная супольнасць чатырох народаў — спадчына ідэй і будучыя перспектывы» адбудзецца ў Варшаве 13-16 верасня 2024 года.
Для ўдзельнікаў Кангрэсу гэта магчымасць выступіць на тэматычных панэльных дыскусіях і знайсці патэнцыйных партнёраў для новых сумесных даследаванняў, бо мерапрыемства аб’яднае больш за 200 гісторыкаў з розных краін свету.
Мэта канферэнцыі – прадставіць гісторыю, палітычную культуру і агульную спадчыну 4 народаў: Польшчы, Літвы, Украіны і Беларусі ў наратыве гісторыі ўсяго рэгіёна Цэнтральнай і Усходняй Еўропы.
Зарэгістравацца можна да 15 ліпеня.

⛪66| Лісейчыкаў | Базыльяне Літоўскай правінцыі XVII–XVIII стст.⛪

У гасцях падкасту "Так склалася гістарычна" кандыдат гістарычных навук, гісторык Дзяніс Лісейчыкаў! Выпуск дасяжны ўжо на ўсіх платформах.

І сення мы будзем гаварыць пра гісторыю адзінага манаскага ордэна, што быў заснаваны на беларускіх землях - уніяцкі ордэн базыльянаў. Некалі магутны і ўплывовы, базыльянскі ордэн сёння не мае ніводнага манастыра на тэрыторыі Беларусі. Між тым, у XVII–XVIII стагоддзях Літоўскай правінцыі ордэна з цэнтрам на беларускіх землях падпарадкоўваліся храмы ад Віленшчыны і Латгаліі да Падляшша і Валыні. У тым ліку знакаміты і сёння манастыр у Жыровічах.

Што абмяркоўваем ў выпуску:

- Як узнік базыльянскі ордэн;

- Якімя былі самыя знакамітыя базыльянскія манастыры;

- Адкуль паходзілі і чым займаліся манахі-базыльяне.

СТЫПЕНДЫІ Ў БЕРЛІНЕ
Fellowship for Scholars at Risk from Ukraine, Belarus and Russia
The Institute for East European Studies at Freie Universität Berlin is awarding a short-term fellowship for scholars at risk from Ukraine, Belarus and Russia.
This year, the Institute for East European Studies is once again awarding a fellowship for refugee scholars from Ukraine and scholars at risk from Russia and Belarus. The fellowship is aimed at postdoctoral researchers and is intended for a period of five months. The fellowship is funded with 2,000 € per month. It is intended to provide a secure space where researchers can prepare an application for further funding in a Scholars at Risk program or a project proposal for externally funded research.

Formal requirements for the award of a fellowship are:
the sponsored person comes from one of the above-mentioned countries;
the recipient has previously worked as a (junior) researcher in one of these countries;
there is a connection to a research area at the Institute for East European Studies;
for applicants from Belarus and Russia: the applicant is at risk.

Applications must be submitted through the head of a department at the Institute for East European Studies who supports the application.

The application for the fellowship should include:
a curriculum vitae;
a list of the most important publications (max. 15 publications);
information on the research subject;
academic degree certificates;
for applicants from Belarus and Russia: a brief account of their personal risk situation.

Application deadline: 15.08.2024
Start of the funding period: 01.10.2024
Application documents should be sent to Ina Mischke (ina.mischke@fu-berlin.de).
If you have any questions about the program, please contact the respective departments.

Алена Ляшкевіч у чацвер а 17.00 па польскім часе запрашае паслухаць у Зуме прэзентацыю "Апісанне валачобнага абраду ў рамане Фларыяна Чарнышэвіча “Віцік Жывіца” і этнаграфічныя рэаліі ўсходняй Беларусі". Лінк можна атрымаць па мэйлу: promocja@ispan.edu.pl. Выступ будзе па-польску.

Аўтарка піша: “Валачобны абрад у рамане “Віцік Жывіца” (1953) польскамоўнага пісьменніка родам з усходняй Беларусі Фларыяна Чарнышэвіча (1900–1964) адбываецца на каталіцкі Вялікдзень 1920 г. у ваколіцах мястэчка Горка, (верагодна, пад гэтай назвай аўтар “схаваў” цяперашні пасёлак Свіслач Асіповіцкага раёна). Найбольш істотныя складовыя часткі абраду я параўнала са звесткамі з этнаграфічных крыніц. Аналіз паказаў, што ў рамане “Віцік Жывіца”, дзеянне якога адбываецца ва ўсходняй Беларусі, аўтар выкарыстаў таксама этнаграфічныя дэталі, характэрныя для Віленшчыны, дзе ён жыў у пачатку 1920-х”.

Выйшла кніга Аляксандры Валодзінай "Вальдэнсы", працытуем аўтарку: “гэта кніга - мая значна пашыраная кандыдацкая дысертацыя, над якой я працавала ў навуковых установах Швейцарыі, Германіі, Італіі, Польшчы і Румыніі.
Манаграфія прысвечана гісторыі вальдэнсаў, адзінага “ерэтычнага” руху эпохі Сярэднявечча, які захаваўся да нашага часу. Распавядаецца пра ўзнікненне руху і яго пашырэнне ў розных рэгіёнах Еўропы – ад Іспаніі да Польшчы.
Больш аргументаў, чаму менавіта яе трэба купіць:
- Унікальная ва ўсёй Усходняй Еўропе (пра вальдэнсаў няма асобных даследаванняў);
- Навуковая праца з усімі спасылкамі, але напісаная простай і зразумелай мовай нават не падрыхтаванаму чытачу;
- Рэцэнзіі ад прызнаных прафесараў - спецыялістаў у тэме;
- Магчымасць разабрацца ў тым, хто такія - еўрапейскія ерэтыкі;
- Паглыбленне ў атмасферу Сярэднявечча праз пераклады, недаступныя на іншых усходнеславянскіх мовах.
Кошт да канца лета - 55 беларускіх рублёў + перасылка, калі вы не ў Мінску. Па ўсіх пытаннях звяртацца ў прыват”.

Адкрыты папярэдні заказ на кнігу Аляксандра Гужалоўскага «У светлую будучыню! Беларускае грамадства эпохі «адлігі» (1953—1968)»!
Выхад кнігі плануецца на канец жніўня-пачатак верасня.
Пры папярэднім заказе і ПАПЯРЭДНЯЙ АПЛАЦЕ да выхада кнігі кошт кнігі 50 рублеў (пасля выхада ад 60 рублеў) і аўтограф аўтара на імя ці прозвішча.
Аплата кнігі па АРЫП або наяўнымі ў краме выдавецтва
Шлях аплаты па АРЫП:
1.Сістэма Разлік (АРІП) у банкаўскім дадатку, у аператара ў банку або ў інфакіёску
2. Сэрвіс E-pos
3. Е-pos-аплата тавараў і паслуг
4. Аплата па рахунку 10778-1-64/1/1 — для ІП Цымбераў Раман Міхайлавіч
Або наяўнымі ў
ГЦ «Купалаўскі» пад Кастрычніцкай плошчай, ралеты 41-42(станцыі метро Купалаўская і Кастрычніцкая), час працы з панядзелка па пятніцу з 11 да 18.30, субота з 11 да 17, нядзеля з 11 да 16
+375296068284(А1)