Беларускі інстытут у Празе запрашае азнаёміцца з запісам відэалекцыі доктара гістарычных навук Канстанціна Ерусалімскага, дзе ён дзеліцца вынікамі шматгадовых даследаванняў пра маршруты падарожжаў маскоўскага цара Івана ІV у 1530-1584 гг. Акрамя агульных тэндэнцый у перамяшчэннях Івана IV і праблем крыніцазнаўства, будуць прадстаўлены вынікі вывучэння расійска-польска-літоўскіх адносін, дыпламатыі, Полацкага і Лівонскіх паходаў цара, яго паездак па паўднёвых "украйнах" і выездаў да ускраінаў на Захадзе Маскоўскай дзяржавы.

“Іліяда” Гамера ўпершыню выходзіць на беларускай мове 🏛

У выдавецтве “Энцыклапедыкс” выйшаў з друку першы том “Іліяды” Гамера, які ўключае 12 з 24 песень старажытнай гераічнай паэмы. Пераклад са старагрэцкай мовы здзейсніў філолаг і паліглот Лявон Баршчэўскі.

📚 Дзе купіць

Італьянскія вучоныя сцвярджаюць, што вызначылі дакладнае месца пахавання Платона. Новая прычытанне папіруса, знойдзенага 300 гадоў таму каля Неапаля, паказвае, што філосаф быў пахаваны ў адведзеным для яго саду ў Афінах, каля месца ўшанавання муз. Дапамог у гэтым штучны інтэлект.

Платон памёр каля 347 год да н. э. і з’яўляецца адным з заснавальнікаў заходняй філасофіі.

Падрабязней тут

🎼62 | Грыневіч | Як нацыя вучылася спяваць: жыццё і дзейнасць Антона Грыневіча 🎼

У гасцях падкасту "Так склалася гістарычна" кандыдат філалагічных навук, даследчыца гісторыі беларускай этналогіі Яніна Грыневіч!
Сення мы абмяркоўваем лёс беларускага забіральніка песень, папулярызатара народнага музычнага мастацтва, педагога Антона Грыневіча (1877-1937). Размаўляем з нагоды выхаду манаграфіі "Як нацыя вучылася спяваць: жыццё і дзейнасць Антона Грыневіча", ужо другое выданне якой выдала спадарыня Яніна Грыневіч ў 2024 годзе!

Пра што гаворым:

🎵 раннія гады, пераезд у Пецярбург і цікаўнасць да народных песень

🎵 выдавецкая і папулярызатарская дзейнасць падчас Першай сусветнай вайны і ў першыя гады савецкай ўлады;

🎵 Віленскі перыяд, арышт, пераезд у Мінск, Інбелкульт і зноў арышт;

🎵 роля песень ў нацыянальным адраджэнні.

Спасылка на выпуск

The Institute of Contemporary History in Ljubljana is now accepting applications for the Visiting Fellowship program, for the visits to take place between October 1, 2024 and September 30, 2025.

The deadline for applications is July 1, 2024. The decisions will be made by July 31, 2024, at the latest.

Scholars working in the field of contemporary political, social, economic history or related disciplines, as well as scholars working in the field of digital humanities, are invited to apply for the fellowship for the periods of two weeks, one month, or two months in the given period.

To apply, please submit:
1. Your CV with the list of publications.
2. Motivation letter, with the description of why you are interested in the Fellowship and the important information about the preferable length of your stay. Please also write which months are possible, and which months are not possible for your stay.

For applications and further questions, please contact
projekti@inz.si Contact person Isidora Grubački.
This application call was published on April 26, 2024

https://www.inz.si/en/VF/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR3H5QEHUWV_Hyk_LBW9lf-WhMV_-mhYGAnMxCtC_A_GmNd9AIt0be7dGSc_aem_AbQYtqqE3msdhGEtJwAuBKt8wSPKZTWrWYnNOpinCDLUTQzvZk0XG9TXCRTQVNRGZ8q0VshyjM41sm2TsSiKTTSY

Польскі ўрад лабіруе даследаванні двайнога прызначэння для ЕС

Польскі ўрад выказаўся за ўключэнне тэхналогій двайнога (цывільнага і вайсковага) прызначэння ў наступную праграму фінансавання навукі ЕС, якая пачнецца з 2028 года.

“Асабліва ў бягучай геапалітычнай сітуацыі падаецца неабходным далейшае развіццё тэхналогій, якія можна скарыстаць як для абарончых, так і цывільных мэт”.

Гэта можна прывесці да істотнага пераўладкавання сферы навукі ў Еўропе. Да гэтага часу рамачныя даследчыя праграмы ЕС фінансавалі толькі працу з цывільнымі тэхналогіямі.

На пачатку 2024 года Еўрапейская камісія пачала кансультацыі пра мэтазгоднасць выкарыстання агульнаеўрапейскіх праграм для развіцця ваенных даследаванняў і тэхналогій. Гэта пытанне выклікала спрэчкі. Многія навукоўцы выказаліся катэгарычна супраць, мяркуючы, што гэта можа істотна скараціць фінансаванне фундаментальных і гуманітарных даследаванняў.

Але польскі ўрад падкрэслівае, што двайныя тэхналогіі адкрываюць новыя магчымасці, асабліва ў сферы 3D друку, перадачы і захоўвання дадзеных і г. д.

Акрамя гэтага, Польшча выступае за пашырэнне праграм, якія дапамагаюць зменшыць разрыў у інавацыях паміж старымі і новымі краінамі ЕС. Па гэтым пытанні яе ўжо падтрымаў урад Даніі.

На дадзены момант па колькасці атрыманых сродкаў на даследаванне з фондаў ЕС Польшча знаходзіцца на 16 месцы. І толькі на трэцім месцы сярод 15 “widening countries” (краін, якім трэба ліквідаваць разрыў з лідарамі), пасля Грэцыі і Партугаліі.

Падрабязней тут

Беларускі інстытут публічнай гісторыі запускае свой тэлеграм-канал
Мы будзем публікаваць каментары гісторыкаў і экспертаў па актуальных падзеях у сферы палітыкі памяці і гістарычнай палітыкі ў Беларусі, апавядаць пра цікавыя імпрэзы і анансаваць найбольш важныя падзеі, звязаныя з беларускай гісторыяй.

Галоўныя мэты інстытуту – падтрыманне нацыянальнай ідэнтычнасці беларусаў, стварэнне погляду на мінулае без аўтарытарных і ідэалагічных установак, захаванне памяці пра трагічныя перыяды гісторыі Беларусі, фармуляванне бачання на складаныя і неадназначныя тэмы гісторыі нашай краіны, а таксама папулярызацыя і прасоўванне нацыянальнага гістарычнага наратыву ў Беларусі і на міжнародным узроўні.

Узначальваюць інстытут акадэмічны дырэктар, кандыдат сацыялагічных навук Аляксей Ластоўскі і старшыня праўлення, журналіст, даследчык сталінскіх рэпрэсій Ігар Станкевіч. У склад інстытуту таксама ўваходзіць шэраг вядомых спецыялістаў у галіне гісторыі. З іх экспертнымі меркаваннямі мы будзем знаёміць вас на гэтым канале.

🌞63 | Спартак | Абеліскі: ад Старажытнага Егіпта да Нью-Йорка і Мінска🌞

У гасцях падкасту "Так склалася гістарычна" кандыдат гістарычных навук, егіптолаг Ала Спартак!

Сення мы гаворым пра сімвал царскай улады, які звязваў сакральны і прафанны свет, і які потым літаральна расцягнулі па ўсім свеце. Мы сення гаворым пра абеліскі Старажытнага Егіпта.

🔺 Што гэта ўвогуле такое?
🔺 Як старажытнаегіпецкія абеліскі папалі ў Рым, Лондан і Нью-Йорк?
🔺 Што яны азначалі для саміх старажытных егіпцян?

З новых выданняў, падрабязней напішам пазней.

Выйшла новая манаграфія па гісторыі Беларусі на нямецкай мове: Diana Siebert. Die Territorialisierung der Belarus als BSSR 1918–1941. Politische Willkür, Geografismus oder Ethnizismus? У кнізе вядзецца пра палітыку вызначэння межаў БССР у 1918-41 гадах, сутыкненне розных інтарэсаў у гэтым працэсе. Аўтарка вядомая як старанная даследчыца архіваў, у тым ліку плённа працавала і ў Мінску, таму манаграфія павінна быць саліднай.

👉Адкрыты прыём заявак на удзел у праграме SCIENCE AT RISK Emergency Office, накіраванай на падтрымку навукоўцаў, якія пацярпелі ад рэпрэсій у Беларусі

Для каго:
— для беларускіх навукоўцаў, якія на момант рэпрэсій займаліся выкладчыцкай ці даследчай дзейнасцю ў дзяржаўных ці прыватных ўніверсітэтах ці даследчых цэнтрах.

Фарматы падтрымкі:
— фінансавая падтрымка правядзення публічных мерапрыемстваў (круглыя сталы, лекцыі, семінары і прэзентацыі даследаванняў і г.д.). Збор заявак на імпрэзы працягваецца да 9 чэрвеня;
— хуткая аднаразовая падтрымка для тых навукоўцаў, што застаюцца ў Беларусі і не маюць магчымасці працаваць па прафесіі, вымушана з'ехалі ў апошнія паўгады ці сутыкнуліся з крызіснай сітуацыяй у эміграцыі;
— падтрымка ўдзелу ў міжнародных навуковых канферэнцыях афлайн (якія патрабуюць паездкі ў іншы горад/краіну) і анлайн. Заяўкі прымаюцца да 15 верасня 2024 года;

— Заяўкі на моўныя курсы прымаюцца да 10 чэрвеня альбо да набору груп.

🔗Падрабязная інфармацыя і формы заяўкі на сайце.

📚 Цэнтр шведскіх даследаванняў у Мінску запрашае на мерапрыемства для аматараў гісторыі і міфалогіі! 📅
На гэты раз выступіць Зміцер Скварчэўскі, кандыдат гістарычных навук і вядомы даследчык беларускай міфалогіі. Тэма яго лекцыі будзе сапраўды ўнікальнай і цікавай:
"Купалле і Midsommar: падобнае і адрознае ў народных традыцыях"
Прыходзьце, каб даведацца больш пра старажытныя абрады і традыцыі, якія аб'ядноўваюць беларускую і скандынаўскую культуры ў перыяд летняга сонцастаяння. 🌿✨
А перад лекцыяй пройдзе бясплатны пробны занятак па шведскай мове, дзе вы зможаце зрабіць свае першыя крокі ў вывучэнні гэтай цікавай мовы. 🇸🇪
📅 Калі? 3 чэрвеня, 17.20
📍 Дзе? Зыбiцкая, 6
📎 Запісацца можна тут

Пра што расказваюць абразы? Як збіраўся матэрыял для даследавання "Іконы ў хаце беларусаў", вынікі якога друкуюцца ў часопісе "Наша вера"? Якія музейныя калекцыі сталі асновамі для альбомаў "Беларускі іканапіс XVI – першай паловы XX ст." і "Іканапісная спадчына Беларусі XVII – пачатку XX ст."? Пра беларускія абразы і іх даследаванне расказвае ў праграме "Культурная раніца" на Радыё Марыя кандыдат мастацтвазнаўства Галіна Флікоп-Світа.

Бібліятэка Віленскага ўніверсітэта анансавала зборнік алічбаваных гістарычных дакументаў «Уніяцкі зборнік». Гэты зборнік закліканы аб’яднаць раскіданыя па розных фондах бібліятэкі дакументы, звязаныя з адной з найбуйнейшых хрысціянскіх канфесій Вялікага Княства Літоўскага.
Дакументы, а менавіта рукапісы, лісты, друкаваныя кнігі, планы зямельных уладанняў, выявы, фатаграфіі і інш., раскрываюць гістарычны лёс уніяцкай царквы.
Калекцыя ўключае ў сябе розныя віды прадметаў, якія былі адабраны з розных збораў аддзела рукапісаў Бібліятэкі Віленскага ўніверсітэта. Дакументы тычацца царкоўнага кіравання, маёмасных пытанняў, гаспадарчага жыцця, адукацыі, рэлігійнай культуры, манаскай дзейнасці, друку, гандлю і інш. Сярод унікальных дакументаў — подпіс архіепіскапа Язафата Кунцэвіча, лісты валадароў ВКЛ, справа уніяцкай семінарыі пры Лаўрышаўскім манастыры, фотаздымак уніяцкай царквы ў Мінску і інш. Калекцыя папоўнілася таксама каштоўнымі графічнымі творамі і выявамі уніяцкіх святынь.

З'явілася ў продажы трэцяя частка пяцікніжжа "Традыцыйны светалад беларусаў"- "Чалавек".
У трэцяй кнізе серыі, прысвечанай ключавым тэмам, вобразам і канцэптам традыцыйнага светапогляду беларусаў, гаворка ідзе пра тое, як традыцыйная культура бачыць чалавека, яго фізічны і духоўны свет, жыццёвы шлях, адносіны паміж жанчынай і мужчынам.

Упершыню за 25 год колькасць даследчага персаналу вырасла на амаль 6%

Беларускі статыстычны камітэт апублікаваў дадзеныя пра развіццё даследчага сектару ў 2023 годзе. У параўнанні з многімі папярэднімі гадамі назіралася станоўчая тэндэнцыя ў навукова-даследчай сферы.

Персанал, заняты ў навуковых даследаваннях (даследчыкі, а таксама тэхнікі і дапаможны персанал) склаў 26,7 тыс. чалавек. Гэта на 1,5 тыс. больш, чым у 2022 годзе. Такім чынам, назіраўся рост на 5,96%, што вельмі добры паказчык. Гэта самы значны рост прынамсі з 2000 года - за апошнія два з паловай дзесяцігоддзі толькі аднойчы тэмпы росту занятых у даследаваннях перавысіў 5% адсоткаў. Гэта было ў далёкім 2005 годзе (+5.12%)

Станоўчая дынаміка назіралася таксама адносна колькасці даследчыкаў. У параўнанні з 2022 годам іх занятасць у сектары вырасла на амаль 750 чалавек (+4.5%) - гэта рэкордны паказчык з 2009 года (+11.3%). Падобны ўзровень апошні раз быў толькі ў 2018 годзе (+4.2%)

Аднак нельга сказаць, што наступствы працяглага крызісу з даследчым сектары пераадолены. Агульная колькасць занятых пакуль не дасягнула дакрызіснага перыяду (які пачаўся з пандэміі, выбараў 2020 года і дапамозе Расіі ў вайне супраць Украіны) і знаходзіцца цяпер прыблізна на ўзроўні 2017 года, што значна ніжэй паказчыка 2000-х, калі сярэдняя колькасць занятых у даследаваннях складала больш за 31 тыс. чалавек.

Тым не менш, дадзеныя сведчаць пра заўважнае ажыўленне сектару. Асноўны прырост далі інжынерныя дысцыпліны – амаль 650 чалавек. Паказчыкі па натуральным, сацыяльна-эканамічным, сельскагаспадарчым навукам і медыцыне практычна не змяніліся – плюс-мінус да пару дзясяткаў. Пры гэтым, бачны заўважны рост занятасці ў гуманітарных дысцыплінах – плюс 82 чалавека па выніках 2013 года.

Відавочна, што асноўным драйверам росту сталі патрэбы расійскага ВПК, а таксама іншыя вытворчыя праекты звязаныя з вайной і рэарганізацыяй расійскага ўнутранага рынка ва ўмовах санкцый і абмежаванняў.

Наколькі гэта тэндэнцыя ўстойлівая, пакуль сказаць цяжка, але ўсё адно варта адзначыць упершыню з 2019 года пазітыўную дынаміку, якая, праўда, дасягаецца за кошт знешняга ўплыву і толькі ў некалькіх вузкіх кірункаў даследаванняў і распрацовак.