De facto. Беларуская навука
1.42K subscribers
1.15K photos
1 video
3 files
720 links
Інфармацыя пра ўсе значныя падзеі ў беларускім даследчым жыцці ў краіне і за мяжой з фокусам на сацыяльныя і гуманітарныя дысцыпліны.

Перадрукі і цытаванні дапускаюцца – з абавязковай гіперспасылкай на канал.
Download Telegram
Выйшлі з друку рэпрадукцыі шасці здымкаў з этнаграфічнай экспедыцыі пад кіраўніцтвам Вацлава Ластоўскага на Случчыну і Мазыршчыну ў 1928 г. Іх можна набыць у кнігарні выдавецтва Скарына.
Арыгінальны альбом экспедыцыі захоўваецца ў лонданскай бібліятэцы імя Францішка Скарыны. Зусім хутка фотаматэрыялы альбома выйдуць дыхтоўнай кнігай — сачыце за абвесткамі.
Якасныя 148 х 210 мм рэпрадукцыі прыблізна ў чатыры разы большыя за арыгінальныя здымкі ў альбоме. Яны даюць магчымасць яшчэ лепш ацаніць адметнасці народнай матэрыяльнай культуры, якая ўжо не існуе, але якую паспела зафіксаваць эксеэдыцыя; а таксама майстэрства фотамастака Тодара Гальмаджана.
Падрабязней пра альбом — на сайце бібліятэкі.
19👍5🔥1
🔥60 | Валодзіна А. | Вальдэнсы - галоўныя ворагі каталіцкай царквы🔥

У гасцях падкасту "Так склалася гістарычна" кандыдат гістарычных навук, даследчыца сярэднявечных ерасяў, экскурсавод па Беларусі Аляксандра Валодзіна!
Сення мы гаворым пра ерась вальдэнсаў, якая пэўна адзіная сярод сярэднявечных ерасяў, працягвае існаваць і сёння!
Аб чым гаворка ў падкасце:
⚡️ Што такое ерась і як стаць ерэтыком?
⚡️ Хто такі Вальдо і што ён прапаведваў?
⚡️ І пры чым тут усім катары???
🔥91👍1😁1
У выдавецтве ЕГУ выйшаў зборнік “Вялікае Княства Літоўскае: сучасныя беларускія даследванні” пад рэдакцыяй Аляксандра Грушы. Зборнік ужо даступны анлайн.
👍131🔥1🤡1
COST Actions запрашае даследчыкаў стварыць сеткавыя праекты і далучыцца да асноўнай еўрапейская праграмы фінансавання навукі Horizon Europe з агульным бюджэтам амаль 100 млд. еўра.

Цяперашні конкурс адкрыты да 23 кастрычніка.

Сеткавыя сувязі карысныя для навукі. Гэта дапамагае трымаць кантакты і павышаць эфектыўнасць. Таму COST (European Cooperation in Science & Technology) прапануе механізм фінансаванне сеткавых ініцыятыў.

Дзякуючы фінансаванню COST (сярэдні бюджэт 150 000 еўра на год) даследчыкі атрымаць магчымасць усталяваць і развіць сувязі з калегамі па ўсёй Еўропе.

Больш падрабязна па спасылцы
👍10
Археолагі знайшлі падчас раскопак у Пампеях цудоўныя творы мастацтва.

Па словах археолагаў гэтыя фрэскі - адны з лепшых з усіх, калі-небудзь знойдзеных у гэтым месцы.

На высокіх сценах банкетнай залы намаляваны персанажы грэчаскіх міфаў, у тым ліку і Алена Выдатная (Алена Траянская). Амаль цалкам захаваная мазаічная падлога пакоя выкладзены з больш за мільён белых кавалачкаў

Горад быў пахаваны пад вулканічным попелам пры вывяржэнні Везувія ў 79 годзе нашай эры. Прыкладна трэць старажытнага горада яшчэ трэба ачысціць ад вулканічнага попелу. Цяперашнія раскопкі - самыя маштабныя за апошнія дзесяцігоддзі. У чарговы раз яны пацвярджаюць статус Пампей, як галоўнай крыніцы ведаў аб культуры Рымскай імперыі і жыцці рымлян. Дырэктар Археалагічнага парка Пампеі (аб'ект Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА) даў BBC эксклюзіўную магчымасць пазнаёміцца з «цёмным пакоем».

Падрабязней тут
🔥10👍3
De facto. Беларуская навука
Photo
Прэзентацыя вынікаў даследавання: помнік Агова 1 не маладзей за 400 тыс. год.

12 красавіка 2024 г. у Інстытуце гісторыі НАН Беларусі прайшоў круглы стол «Раннепалеалітычны помнік Агова 1 — 300? 400? тыс. г.т.: папярэднія вынікі даследаванняў і перспектывы»

Акрамя іншага, былі прадстаўлены папярэднія вынікі аналізу знойдзенага матэрыялу (стратыграфічны, грануламетрычны аналіз, OSL-датаванне), які дазваляюць вызначыць, што знаходкі не маладзейшыя за 400 тыс. год.

Агова самае старажытнае чалавечае паселішча ў Беларусі. Раней меркавалася, што яго узрост прыблізна 250-300 тыс. года. Аналіз робіць час засялення Беларусі больш старажытным, чым было прынята лічыць раней.

Таксама адбылася прэзентацыя археалагічнага матэрыялу

Падрабязней тут
👍11🤯1🤡1
«Таямнічы Ядвігін Ш.: невядомыя фотаздымкі і факты з біяграфіі»

🔎Факталагічна спраўджаная біяграфія пісьменніка Ядвігіна Ш. (Антона Лявіцкага, 1869-1922) пісалася не адразу, яна і сёння захоўвае шмат таямніц.

🔎Асобны даследчыцкі напрамак – пошук, ідэнтыфікацыя выяў аднаго з пачынальнікаў беларускай прозы. Сёлетні юбілей творцы падштурхнуў да новага погляду на архіўныя зборы, стымуляваў распрацоку адметных сюжэтных ліній мінуўшчыны.

🔎Пра гэта і многае іншае распавядзе супрацоўнік Цэнтра даследаванняў старадрукаў і рукапісаў ЦНБ НАН Беларусі, к.ф.н. Мікалай Валянцінавіч Трус!

📍Дзе: ЦНБ НАН Беларусі, вул. Сурганава, 15, 6 паверх
📍Калі: 19 красавіка, 20.30 - 21.15
👍84🥰1
Інстытут “Палітычная cфера» прадстаўляе вашай увазе чарговую аналітычную паперу “Музеі Беларусі ў перыяд палітычнага крызісу 2019-2022 гг.”.

Мэта даследавання – прасачыць працэсы, якія адбываліся ў дзейнасці музеяў у Беларусі да і пасля палітычнага крызісу 2020 года. Асноўная ўвага нададзеная экспазіцыйнай дзейнасці, якая для музеяў з’яўляецца асноўнай. Зроблены агляд і аналіз уплыву палітычных падзей 2019-2022 гадоў на музейны сектар у Беларусі праз фіксацыю змен у тэматыцы і колькасці экспазіцый. Неабходнасць правядзення даследавання была абумоўлена важнасцю ролі музея як індыкатара, які адлюстроўвае канфлікты ў сферы спадчыны і гістарычнай памяці Беларусі, што актуалізаваліся пасля прэзідэнцкіх выбараў і з пачаткам ваенных дзеянняў ва Украіне.

Чытаць тэкст даследвання цалкам
👍10🔥1
Паўднёвая Карэя далучаецца да Horizon Europe

Паўднёвая Карэя стала першай азіяцкай краінай, якая далучылася да асноўнай праграмы даследаванняў і інавацый ЕС Horizon Europe. Нядаўна гэта таксама зрабілі Новая Зеландыя і Канада.

З 2025 года карэйскія даследчыкі атрымаюць магчымасць на роўных падавацца на найбольш важныя праграмы Horizon з агульным бюджэтам да €95.5 млрд.

Асноўная ідэя ў стварэнні глабальнай даследчай супольнасці “блізкіх па духу” краін. Мэта, якая атрымала яшчэ большую важнасць пасля агрэсіі Расіі супраць Украіны.

Перамовы былі праведзены ў максімальна сціслыя тэрміны і занялі ўсяго дзесяць месяцаў.

У адпаведнасці з пагадненнем Карэя мусіць зрабіць свой фінансавы ўнёсак у праграму, які будзе залежыць ад колькасці выйграных карэйскімі даследчыкамі грантаў.

На дадзены момант памер унёску не агалошваецца, але на наступныя тры гады Сеул плануе велізарныя інвестыцыі ў пабудову міжнародных даследчых сувязяў. У адпаведнасці з планам, які быў агучаны ў лістападзе 2023, урад Карэі плануе патраціць на гэтыя мэты 6-7% бюджэту, што прыблізна ў чатыры разы больш, чым зараз. Гэты каля €3.7 млрд.

Страх перад ізаляцыяй і Кітаем

У аснове гэтых праграм - занепакоенасць ізаляцыяй. У той час як Карэя ўсё яшчэ з’яўляецца лідарам у асобных сферах (напрыклад, паўправаднікі), маюцца прыкметы скарачэння замежнага супрацоўніцтва. У прыватнасці, сумесных публікацый і патэнтаў.

Акрамя гэта існуе нервознасць у выніку ўцечкі тэхналогій у Кітай. Па афіцыйнай інфармацыі паміж 2018-2022 гг. мела месца каля 100 такіх выпадкаў, 24 з іх тычыліся крытычных паўправадніковых тэхналогій. Ёсць прыклады перацягвання і нават подкупу карэйскіх даследчыкаў і арганізацый універсітэтамі і кампаніямі Кітая.

Такім чынам, Карэя абірае свой бок у глабальнай канкурэнцыі за тэхналагічнае дамінаванне, заключаючы пагадненні пра супрацоўніцтва не толькі з ЕС (квантавыя тэхналогіі, паўправаднікі, 5G, AI), але і асобнымі еўрапейскімі краінамі: Вялікабрытанія (digital cooperation), Данія (clean energy)

Наступныя крокі

Наступнай далучыцца да Horizon Europe можа Японія, але перамовы з ён прыпынены, бо японскі ўрад хоча большага кантролю за праграмай.

Таксама вядуцца кансультацыі з Сінгапурам. Тут развіццё кантактаў стрымлівае шэраг фактараў, у тым ліку праблемы з дэмакратыяй і правамі чалавека.

Падрабязней тут
👍6
Спаса-Праабражэнская царква Полацка адчыняе ўсё новыя старонкі стараж. гісторыі Беларусі. Храм з’яўляецца не толькі ўнікальным помнікам стараж. дойлідства, але і сапраўднай “бібліятэкай” надпісаў-графіці. Яны датуюцца перыядам з XII па XIX ст., а іх колькаць дасягнула чатырох тысяч. У красавіку, у выніку рэстаўрацыйных работ на паўночнай дзверы храма быў расчышчаны фрагмент сцяны, на якой былі знойдзены новыя графіці.
Адно з іх стала сапраўднай сенсацыяй. Памінальны запіс у пяць радкоў памерамі 17х6,5 см быў прачытаны вядучым спецыялістам цэнтра гісторыі навукі і архіўнай справы, дацэнтам І.Л. Калечыц наступным чынам: “+Праставіўся (памёр) Аўдакім месяца сакавіка ў першы дзень, папін Святога Спаса. Памяні, Госпадзі, у жыцці вечным. Майстар грэчаскай стараны”.
Праз вывучэнне графіці мы ведаем імя яшчэ аднаго чалавека, майстра і святара Аўдакіма, які жыў у часы прападобнай Еўфрасінні Полацкай, і якога можна паставіць у адзін шэраг з вядомымі імёнамі дойліда Іаана і майстара Лазара Богшы.
🔥10👍6
Gentry, Nobility and Aristocracy: the Post-Feudal Perspectives

The conference will take place in Warsaw at the Faculty of Modern Languages at the University of Warsaw (ul. Dobra 55) on 25-27 September 2024 in a hybrid format with possible online participation. 

Арганізатары адмыслова запрашаюць беларускіх даследчыкаў.
👍10🔥2
На працягу доўгіх пасляваенных дзесяцігоддзяў у Мінску былі закрыты ўсе каталіцкія храмы. Таму адным з цэнтраў духоўнага жыцця для сталічных вернікаў вымушана стаў касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі ў Красным, недалёка ад Маладзечна, куды было зручна дабірацца чыгункай.
З 1944 года ў Красным служыў ксёндз Юзаф Марсангер – польскі езуіт, які апынуўся на тэрыторыі Беларусі ў рамках так званай Місіі Усход – яна праводзілася кіраўніцтвам Віленскай архідыяцэзіі падчас Другой сусветнай вайны з мэтай адраджэння касцёльнага жыцця на тэрыторыях, пацярпелых ад рэалізацыі савецкімі ўладамі палітыкі барацьбы з рэлігіяй.
Пасля вайны місія фактычна спынілася, але не для ксяндза Марсангера, які вырашыў застацца ў БССР і прысвяціць усё сваё жыццё захаванню веры на беларускай зямлі. Пра постаць гэтага святара распавядае госця Радыё Ватыкан, спадарыня Раіса Зянюк, кандыдат гістарычных навук, даследчыца дзейнасці каталіцкіх манаскіх ордэнаў і духавенства на тэрыторыі Беларусі ў XIX – XX стагоддзях.
14👍1
З 22 ліпеня па 4 жніўня адбудзецца археалагічная экспедыцыя "Асавец"

Крывінскі тарфянік, Бешанковіцкі раен, Віцебская вобласць.
Узрост помніка ІІІ тыс. год да н.э. (так, гэтая знакамітая выява адтуль)

❤️‍🔥Кіраўнік экспедыцыі выбітны беларускі археолаг Максім Міхайлавіч Чарняўскі Maksim Charniauski

Падрабязней пра экспедыцыю на сайце asaviec.by

Запісацца валанцёрам можна праз форму на сайце альбо пішыце на пошту Максіму Міхайлавічу maxchar@gmail.com

Далучайцеся да экспедыцыі самі і з сябрамі ☺️
👍16🤡2
На сайце Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі размешчана віртуальная выстава, прысвечаная 210-годдзю з дня нараджэння беларускага гісторыка, археолага, краязнаўцы, музеязнаўцы, аднаго з заснавальнікаў беларускай навуковай археалогіі Яўстаха Тышкевіча (1814–1873). На ёй прадстаўлены дакументы па гісторыі роду графаў Тышкевічаў, навуковай, культурнай і грамадска-палітычнай дзейнасці Яўстаха Тышкевіча.
Выстава пра гэтага выдатнага навукоўца падрыхтавана яшчэ адным бліскучым даследчыкам (і нашым сучаснікам) вядучым навуковым супрацоўнікам НГА Беларусі Уладзімірам Дзянісавым.
👍17
Художественная галерея Михаила Савицкого приглашает на лекцию кандидата исторических наук, доцента Филиппа Дмитриевича Подберезкина о книге «Великое искусство артиллерии» Казимира Семеновича. Лекция состоится в пространстве выставки «Первые: космос в лицах, искусстве, науке» в этот четверг, 25 апреля, в 18:30.

Старший научный сотрудник Центра исследований старопечатных изданий и рукописей Центральная научная библиотека им. Якуба Коласа НАН Беларуси Филипп Подберезкин расскажет о личности и деятельности Казимира Семеновича, об особенностях и значимости его научного труда, о факсимильном издании «Великого искусства артиллерии», которое увидело свет в этом году и демонстрируется на выставке, о работе над первым переводом этого трактата на русский язык.

Вход на лекцию – по билету на выставку, для знакомства с экспозицией рекомендуем прийти до начала мероприятия.
👍10🔥1🥰1
Музей Якуба Коласа запрашае на лекцыю пра жаночы строй!

- разбярэмся з базавымі рэчамі (што такое строй, як вызначаецца і г.д.);
- паглядзім на складовыя часткі жаночага адзення;
- даведаемся, як і што называецца;
- адсочым змены жаночага адзення ў часе і прасторы (уплыў гарадской моды ды суседніх народаў).

З жаночым традыцыйным адзеннем Беларусі вас пазнаёміць Аляксей Друпаў – гісторык, даследчык традыцыйнай беларускай культуры.

Вітаюцца пытанні да лектар!
Таму паразважайце, што б вы хацелі ўдакладніць ці на якую тэму падыскутаваць.

🕰 25 красавіка а 18:30
Мінск, вул. Акадэмічная, 5
🏛 Музей Якуба Коласа
💰Уваходны квіток - 6.50
👍113🔥2👏1
Выйшла поўная бібліяграфія «Беларускага гістарычнага агляду» за 30 гадоў
У дадатковым сшытку 30-га тома – першая поўная бібліяграфія зместу ўсіх выпускаў часопіса, якая ўключае ўсе тэксты (апрача звестак пра новыя выданні, атрыманыя рэдакцыяй), апублікаваныя на яго старонках з 1994 па 2023 год. Выданне забяспечана алфавітным індэксам аўтараў. Спадзяемся, што наша бібліяграфія дапаможа гісторыкам і ўсім зацікаўленым арыентавацца ў той немалой частцы беларускай гістарыяграфіі, якая з’явілася на старонках БГА за трыццаць гадоў яго існавання.
👍11🔥6