دِمبَز: وسیله ای چوبی شبیه برانکاردهای امروزی دارای دوتا دسته درجلو و دوتا دسته درعقب و دروسط آن هم سبدی تقریباگود که از چوب های ارغوان بافته شده و بیشتر برای حمل خاک ، آجر و کود استفاده میشدو تقریبا کار فرقون را انجام می داد.

موسیقی نِماشوم
عشق چوپان
استاد مرتضی گودرزی
دوتار شمال خراسان
#موسیقی_نماشوم
#موسیقی_محلی
#خراسان
نِماشوم (نِماشُم) (nemâšom) در اصطلاح مردم خراسان یعنی : شبانگاه ، هنگام شب
🌷@Azu_vaxta👈

به لهجه ی مشهدی برای نوه های عزیزم: مانی افضلی و مهرگان شریفی)


با وینگ و وینگِش/کُ مازُلاقُم
پورپَشم و خوشدَس/ لِمکایِ چاقُم

همرای اِبرام/ با کُلچَه قندی
نیمپا سِوَری/ باقد بلندی

از مینِ اَفتو / تا زیرِ سِیکا
رِفتَن به نوبت / بالای چوپّا

جِغ داد وگورموشت/ نِزدیکِ کَلَه
نون و دُراغ رِه/ کِردن نِوَلَه

پاشورة حوض/ پورظَرفِ ناشور
آبجِی به دِستاش/ دِسمالِ قاب شور

پنهوم زِننه/ خاکی لِباسا
خود رَه مَلیدن/ روی پِلاسا

از چُختِ خَنَه/ اُوچیکِ بارون
مینِ قِلِفت و / ظِرفای داغون

بالای ایوون/ بَرقای گُنبذ
یَک بُرّ ِکِفتر/ بالای گُنبذ

تعظیم کِردن/ هرشُو به آقا
خِرخِرجُویدن/ ازنونِ قاقا

رو پوشتِ بومبا/ باگُمب و گُمبا
گِشتَن تِمومِ/ سولاخ و سُمبا

بَزِی بِه حُولی/ با لوخ و موخا
وِرهَم پِرُندن/ سنگ و کُلوخا

آغُل چُغُک رَه/کی کِرده خَلی؟
میتی! بِچِرخم/ دورِحَوَلی

وختِ که گُسفَن/ پُستِش سیوایه
پوربادُکِ او/ از بِچّه هایه

یَک شَقَّه شیشک/ بالای تَخته
جِیزجِیزِقُرمَه/ از گوشتِ بَخته

بالایِ کُرسی/ لِمپاو گِرسوز
سینیِ چِلَّه/ رو تورِ گُلدوز

باجوز و کیشمیش/ قیسیّ و کیشته
با تُخمة داغ/ بادوم بریشته

سُفره گِریفته / از چِلّه صد رنگ
از میوه چینه ی/ از چُخت اَوَنگ

یک کَسه چینی/ پور برف و شیره
تاازخُنوکیش/ لَرزِت بِگیره

پور از سِتَرَه/ قَلب ِاَنارا
شوچِلّه دِرَن/ نادار و دارا

با گاری اسبی/ رِفتن کوسنگی
آرُم نِشستن/ روشیرِسنگی

با دِیره زَنگی/ مِردایِ بیکار
دیفال کِردن/ دورِجِوونار

تَق تَق مِکِردِک/ اَلقوشتَکاشا
خاک رَ مِلِرزُند/ اَلپوشتَکاشا

از او زِمَنه / یَک یادِه مُندَه
تو سینه هاما/ فِریادِه مُندَه

بابا و نَنَه/ خاکَن به گُلشور
زِردی گریفته/ عَسکِ زن و شور

گُلشور حالا / تیکّه ی بِهِشته
وَختِ که ماهِ / اردی بهشته

عَطرِگُلایَن/ ننه، باباما
اِخلاصِ مُنده/ روی لُواما

باغِ جِوونی/ سُختَه به پیشُم
خَکسترِاو/ رِختَه به ریشُم

یَک موشتِ بَرفه/ رویِ گُلاما
یک طاسِ چِپَّه/ زیرِکُلا ما

با دُو نِوَسَه/ کارُم تِیاره
اِلآن یکی شا/ پوشتُم سِواره

مورَه مِرَنَه/ روفرشِ قَلِی
چی کیفِ دَرَه/ جایِ توخَلِی

طِیرونیه او/ مِگَه«پِدرجون!
منو بِبَراون/ پایین بِچَرخون»

بعدِش مِشِینه/ کارتون مِذَرَه
مورَم به چِفتِش/ تا شُو مِکَرَه.

شروع دربهار سالِ 86 (ماهها کنار گذاشته شد)
تمام شده در87/8/23
رضا افضلی
🌷@Azu_vaxta👈

• معنی واژهای مشهدی:
اَلقوشتَکا شا= القشتک زدن هایشان(بشکن زدن هایشان)
وینگ و وینگِش= صدای چرخیدن مازلاق روی زمین
کُ= کو
مازُلاقُم= مازولاقِ من: مازُلاق يك جور فرفره بود كه از جنس چوب و به صورت مخروط تراشیده شده بود و نخي به دور خود داشت، آن نخ را مي رهاندند و مازُلاق روي زمين مي چرخيد/فرهنگِ گويشي.
پور= پُر
خوشدَس= خوشدست
لِمکا= لمكا، لامكا: تكّه اي كوچك از پوست تختي را به شكل دايره مي بريدند. سربي را كه به اندازه يك تكمه بود دوسراخ داشت، در وسط آن مي دوختند. براي بازي، با يك پا آن را به هوا مي انداختند و با همان پا مي گرفتند. گاهي پشم هاي آن ر ا با شانه زدن بسيار مرتب و خوش حالت مي كردند.
ابرام= محمد ابراهيم كياني طلايي، دايي سراينده كه دو سال از من كوچكتر است
کُلچَه قندی= نوعي كلوچة شيرين
نیمپا سِوَری= چون بچه ها نمی توانستند بر روی دوچرخه های بزرگسالان سوار شوند، یک پای خود را از پایین میله های دوچرخه بر روی رکاب سمت راستی می گذاشتند و پای دیگر را روی رکاب سمت چپی و به نوبت دوچرخه سواری می کردند
از رویِ اَفتو از روی آفتاب= از توی آفتاب
سِیکا= سایه
چوپّا=چوب پا
جِغ داد= جیغ و داد کردن
گورموشت= مشت(مشت زدن)
کَلَه= كاله: باغچة كوچكي كه در آن سبزي يا گل كاشته باشند، باغچه، كرد/فرهنگ گويشي
دُراغ رِه= دوراغ را
کِردن نِوَلَه= نانپیچه درست کردن و مانند ساندویچ خوردن
پاشوره= پاشویه
ديفال= ديوار.
ناشور= ناشسته، كثيف
نان قاق= نان خشك شيرينِ ترد وشكننده، نان قندي. شيريني فرع آن است و اصل، خشك بودن آن است مي تواند شيرين هم باشد، يعني نان قاق.
آبجِی به دِستاش= در دستان خواهر
دِسمالِ قاب شور= دستمالی خشن که با آن ظرفهای کثیف را می شستند
پوراُو=پر از آب
پنهوم زِ ننه=پنهان ازمادر
خود رَه مَلیدن= خود را مالیدن
پِلاسا= پلاسها: پلاس: زير انداز، گليم/ گويشي. گليم درشت وسطبر ،گليم بد/ معين
چُختِ خَنَه= سقف خانه
اُوچیک=آبچک
قِلفت= قلف= دیگ
ظِرفا= ظرف ها
بَرقای گُنبذ= برق هایی که روز ازنور خورشید و شب از چراغ های روشن فراوان به روی گنبد طلای حرم امام رضا علیه السلام می تابید و از دور پیدا بود.
یَک بُرّ ِکِفتر= انبوهی کبوتر
هرشُو= هرشب
نونِ قاقا= نان های قاق: نان قاق: نان خشك شيرينِ ترد وشكننده، نان قندي. شيريني فرع آن است و اصل، خشك بودن آن است مي تواند شيرين هم باشد، يعني نان قاق.
پوشتِ بومبا=پشتِ بام ها
باگُمب و گُمبا= صدای گرمب گرمبِ پاها روی پشت بام
گِشتَن:چرخیدن
تِمومِ سولاخ و سُمبا= تمام سوراخ و سُمب ها
بَزی= بازی
بِه حُولی= در حوالی= در حیاط خانه
با لوخ و موخا= با لوخ و موخ ها. موخ مهملِ کلمة لوخ است.
وِرهَم پِرُندن= به هم زدن یا پراندن
سنگ و کُلوخا= سنگ ها و کلوخ ها
آغُل چُغُک رَ= لانة گنجشک را
کِرده خَلی = خالی کرده است
میتی= تلفظ مشهدی مهدی
دورِحَوَلی= دور حیاط. حولي: حوالي، حياط خانه.
وختِ= وقتی که
گُسفَن=گوسفند
پُستِش سیوایه=پوستش جدا شده
پوربادُک= پربادك: پور بادوك: مثانة گوسفند است كه بزرگتر ها درآن مي دميدند و از آن بادبادكِ دست كودكان درست مي شد.
یک شَقَّة شیشک= یک شَقَّه گوشتِ شیشک
جیزجیزِقُرمه= صدای جلزّ و ولزّ قلیه های گوشت در پاتیل روی آتش اجاق
بَخته= گوسفند نرِ پرواری
لمپا= لامپا نوعي چراغ شيشه اي نفت سوز كه شيشه ای استوانه اي بالاي آن و محيط برفتيله، مي گذاشتند. هنگام خواب فتيلة آن را پايين مي كشيدند و از نور بسيار اندك آن به عنوان چراغ خواب استفاده مي شد.
گِرسوز=گرسوز: [=گرد سوز ] نوعي چراغ نفتي كه فتيله اش مدوّر و از درون گرد لوله برآمده است و شعلة مستدير دارد/ معين.
سینیِّ چِلَّه= سینی بزرگی که درآن شبچره می نهادند
جوز= گردو.
کیشمیش= کشمش
قیسی= توت خشک شده. قيسي: در مشهد به توت خشك كرده قيسي توت مي گويند. در جاهاي ديگر خراسان به برگة زردآلو قيسي گفته مي شود.
کیشته= کشته:برگه، هر نوع ميوة خشك كرده.مثلِ برگة هلو،زرد آلوو...
بریشته= برشته
گِریفته =گرفته
میوه چینه= میوه
چُخت: سقف خانه يا اتاق و انبار/ گويشي.
برف و شيره= برف تميزِتازه آمده به همراهِ شيره (شيرة انگور ،خرما و…)كه در شب و روزهاي زمستان خورده
🌷@Azu_vaxta👈

🔸یادها و نام ها
🔅این قسمت
🔻 جیگی جیگی ننه خانم
📖مشهدی های قدیم جیگی جیگی را خوب می شناسند و بسیاری در موردش شنیده اند . حتی تعدادی آرامگاه او در ایوان عباسی صحن انقلاب حرم رضوی را بلدند و برایش نذر و نیاز می کنند.
«جیگی جیگی» که کسی اسم واقعی او را نمی داند نوازنده ساده و گمنامی در دهه 40 در مشهد بود. نسلی که در دهه های 30 و 40 شمسی دوران جوانی و یا میانسالی خودشان را درمشهد سپری کرده اند خصوصا اهالی محله قدیمی نوغان مشهد، چهره دوره گردی با قامتی متوسط و استخوانی با موهای صاف و خرمایی را به یاد می آورند که با چهره ای ژولیده و با لباس های عجیب غریب همراه با یک کلاه پوستی که دم روباهی به عنوان حمایل از آن آویزان کرده بود؛ با دف و دایره زنگی که همراهش بود هر روز پس از سلام به آقا امام رضا(ع) بلند می خواند:
جیگی جیگی ننه خانوم
بیا بشین روی زانوم
رو زانوم سنجد داره
یه کمی بخور قوت داره.
در توصیف نوع لباس جیگی جیگی اختلاف نظر است. برخی او را با لباس محلي مردم بيرجند به خاطر دارند و برخي ديگر با لباس محلي کردهای شمال خراسان و گروهي هم او را مردي مي خوانند كه لباسي چون ديگران مي پوشيده اما كلاهي بر سر مي گذاشته كه دم روباهي از آن آويزان بوده است .
درباره اين اختلاف نظر در شكل ظاهري جيگي جيگي ننه خانم، در خاطره میانسالان وکهنسالان مشهدی مي تواند گفت که بعید نیست او در سال ها و فصول گوناگون از لباس های مختلف استفاده می کرده است.
جیگی جیگی احترام ویژه ای برای امام رضا(ع) قائل بود به گونه ای که هر روز پس از خروج از غار خود ابتدا به حضرت ثامن الحجج(ع) سلام می داد و سپس کار روزانه خود را آغاز می کرد.
علاقه او به ساحت امام رضا(ع) به حدی بود که در گذر از کوچه های محله نوغان و یا سایر مناطق آن دوران مشهد، که دسترسی و رویت گنبد و بارگاه عالم آل محمد(ص) به سادگی ممکن بود؛ بلافاصله تنبکش را به نشانه احترام و ادب پشت سر و یا زیر لباس مندرسش پنهان می کرد و پس از سلام به حضرت و وقتی مطمئن از محو شدن چشم انداز گنبد می شد، آوازه خوانی و تنبک زنی را شروع می کرد.
این حسن ادب و احترام جیگی جیگی به نمادها و مصادیق دینی و مذهبی بنا به گفته برخی از روحانیون مشهدی، شامل آنها نیز می شده و «جیگی جیگی ننه خانوم» حتی با دیدن روحانیون نیز با مخفی کردن تنبکش دست از آوازه خوانی بر می داشت و پس از احوال پرسی و چاق سلامتی و عبور از آنان شروع به تنبک زنی و آوازه خوانی می کرد.
تنبک زنی و آوازه خوانی جیگی جیگی متاثر از صفای باطنی اش به منظور شادمان کردن مردم و با هدف امرار معاش بود و همین باعث می شد تا تنبک زنی و آوازه خوانی اش بر دل مردم بنشیند.
او روزها را به تنبک زنی و آواز خوانی می گذراند و شب هایش را در خانه غار مانند خود درون کالی، آخر کوچه نوغان مشهد به صبح می رساند .
مدل خانه او در سطح شهر يگانه بود. اين سکونت گاه ويژه، اتاقكي غار مانند در داخل كال (كانال) انتهاي كوچه نوغان جايي نزديك دبیرستان حاج تقی آقا بزرگ امروزی بود .
جیگی جیگی گرچه خودش سراسر اندوه بود ولی آرزویی جز شادی دل مردم نداشت و با تمام علاقه ای که به شغلش داشت در ماه های محرم و صفر به احترام امام حسین (ع) دست به دف و دایره نمی زد و در این ایام دیگر از او خبری نبود گویا در این روزها در خانه اش با تنهایی خودش خلوت داشت حالا بماند که چه می خواست و چه آرزو می کرد.
مرگ جیگی جیگی و اتفاق عجیب در دفن او
مردم محله قدیمی نوغان مشهد خوب به یاد دارند روزی را که به دلیل غیبت چند روزه این نوازنده با سرکشی از خانه اش؛ با جسد بی جان او روبرو شدند. آنان با ديدن اين صحنه، جنازه او را به غسالخانه شهر كه در میدان طبرسی قرارداشت منتقل كردند. جنازه جیگی جیگی بدلیل مشخص نبودن بستگانش شبی در غسالخانه ماند و پس از آن با توجه به عدم مراجعه خویشاوندانش بنابر رسم آن دوران قرار شد توسط ماموران شهرداري در قبرستان گلشور كه قبرستان عمومي شهر بود، به خاك سپرده شود.
همزمان با انتقال جسد جیگی جیگی به سردخانه ؛ جنازه یکی از تجار معروف آن زمان مشهد برای نگهداری شبانه به غسالخانه منتقل شد.
صبح روز بعد خویشان آن مرد تاجر با حضور در غسالخانه جنازه را تحویل گرفته و برای انجام مراسم ابتدا راهی خانه و سپس حرم مطهر امام رضا(ع)، برای دفن شدند. از سوی دیگر کارگران شهرداری نیز جنازه جیگی جیگی را برداشته و برای دفن به قبرستان عمومی شهر می برند و چون او کسی را نداشت، مراسم کفن ودفنش به سرعت انجام شد.

سـ🌷ـلام
به اولین آدینه
زمستان خوش آمـدید 🌷
💕آدینه تون
🌷🌿پر از خیر و برکت
🌷🌿 پر از امیـد
🌷🌿دلاتون شاد و بی غصه
🌷🌿تنتون سالم
🌷🌿براتون روز خوبی در کنار
🌷🌿عزیزان تون آرزو میکنم
🌷@Azu_vaxta👈

🚿حمام قدیمی
🔹قسمت پنجم
🚿حمام‌رفتن خانم‌ها در روزگاران گذشته بسیار جالب و طولانی بود. روزی که قرار بود به حمام بروند از یکی دو روز قبل مشغول جمع‌کردن وسایل حمام خود می‌شدند. وسایلی از قبیل: یک دست لباس تمیز و تاکرده، لُنگ و قَطیفِه (حولۀ بزرگ و پُرزداری که بعد از استحمام به روی سر و یا دوش خود می‌اندازند)، سرخشک‌کن، کیسۀ حمام، مشربه (ظرف آبخوری)، لیف، تاس یا لگن حمام (کاسه‌ای مسی برای برداشتن آب و بر روی خود ریختن)، شانه، صابون، سفیدآب و جای سفیدآب، آینه، کتیرا، سدر، وسمه‌دان، مورد، حنا، وَسمه، سنگ پا، گِل سرشور و مقداری خوراکی نظیر گوشت‌کوبیده، نون ماست، نان پنیر و اگر فصل میوه بود، میوه فصل وگرنه مقداری تنقلات مانند کِشته (برگۀ زردآلو) و قیسی (توت خشک) و حتی زیر انداز، جزء اقلامی بود که درآن روزگاران خانم‌ها درون بغچه‌ای سفید و یا مربع چهارخانه قرارداده و برای حمام‌رفتن با خود حمل می‌کردند.گاهی بردن این‌همه وسایل از عهدۀ حاجیه‌خانم‌ها خارج بود. در این‌گونه مواقع یک نفر را برای حمل وسایل حمام ، به کمک می‌طلبیدند.
معمولاً برخی خانم‌ها شب قبل از حمام رفتن سر خود را حنا می‌بستند و آن را با دستمال (و بعدها با روزنامه) می‌پیچیدند و روز بعد برای شستشو به حمام می‌رفتند. یا گاهی برای تقویت موی سر خود از شب قبل مقداری نخود خام را میکوبیدند و با تخم‌مرغ و مقداری داروگیاهی دیگر مخلوط میکردند و سرشان را به‌اصطلاح با این مواد می‌چسبانیدند و در حمام شستشو می‌کردند. یا حدود دهۀ چهل و پنجاه، گاهی که سرِ دختربچه‌ها شپش می‌افتاد، قبل از حمام‌رفتن سر بچه‌ها را مقداری نفت میمالیدند و بعد برای شستشو به حمام می‌بردند.
#حمام_قدیم
ازکتاب #روزی_روزگاری_آبکوه
#علی_دشتبان
🌷@Azu_vaxta👈

برای بسیاری از ما ایرانی ها ناهار ظهر جمعه با دیزی و آبگوشت عجین شده است.
طرز تهیه اُوو گوشت تو هَرکِرَه
بِبَخشِن یَکَم دیرَه ، اَگِه کِلِه صُب ای کلیپ رِمِذاشتُم بهتربود ولی خُب یاد بگیرِن بُرا بَعدتا بِ درد مُخُورَه
🌷@Azu_vaxta👈

دراصطلاح مردم قدیم مشهد( شَپّات) یا( شَپَّتی) یعنی سیلی و کشیده

قدیما مثل حالا نبود ...
مردم برای همه چیز بیشتر وقت میذاشتن ، برای خونواده ، فامیل ، رفقا ...
اگر برای کسی اتفاقی میفتاد
به شب نکشیده همه کنارش بودن
نه مثل الان که بچت رو هم
با تو اشتباه میگیرن ...
شاید بعضی کارا سخت تر بود اما با ارزش ...

مثلا برای رفع دلتنگی
تا پای باجه تلفن باید کلی وقت
صرف میکردی راه میرفتی سکه
خرج میکردی ...
آخه میدونی اون وقتا حتی دلتنگیا هم قیمتی بود
@Azu_vaxta👈

قدیما یادش بخیر
اگر دیدید و خوشتون آمد، برای دوستان تون هم ارسال کنید تا آنها هم خاطره بازی کنند👍
این کلیپها سخت گیر میاد!
#قدیمی
#خاطرات
@Azu_vaxta👈

پرسیدند بدترین درد کدومه ؟
یکی گفت: عاشقی
یکی گفت: تنهایی
یکی گفت: دلتنگی
یکی گفت: فقر
اما هیچکس نگفت:
پیرشدن
پدر و مادر! ❤️
قدر گنج های زندگیمان رابیشتر بدانیم.
🌷@Azu_vaxta👈

خامه نیم سانتی خوشمزه روی شیرهای شیشه‌ای را هر کسی خورده، احتمالا در صف خرید آن نیز ایستاده است؛ زیرا زمانی تنها در صورت ایستادن در صف امکان خرید شیر پاستوریزه وجود داشت. لبنیات و شیر را درسال‌های ابتدایی پیروزی انقلاب، در ابتدا کوپنی و در مرحله بعداز آن، شیر به‌ صورت یارانه‌ای یا همان شیر دولتی در کنار ماست به صورت محدود در بازار عرضه می‌شد تا افراد بتوانند حداقل نیاز خود به این ماده حیاتی برای حفظ سلامت خود را تأمین کنند. محدودیت عرضه باعث شده بود که افراد زمان طولانی را در صف‌ها بگذرانند تا بتوانند محصول مورد نیاز خود را خریداری کنند.

🌷@Azu_vaxta👈

نواختن دوتار در روستای کنگ
کنگ در لغت دو معنا دارد، در لغت‌نامه به معنای پرنده‌ای قوی پنجه که در مناطق کوهستانی زندگی می‌کند و در دگر معنا به دژ مستحکم تعبیر شده‌ است.
🌷@Azu_vaxta👈

موسیقی نِماشوم
گلی جونم ، گلی
مرحوم اسماعیل ستارزاده (۱۳۰۹ – ۱۳۷۳)
خواننده و نوازنده دوتار مشهور خراسان.
#موسیقی_نماشوم
#موسیقی_محلی
#خراسان
نِماشوم (نِماشُم) (nemâšom) در اصطلاح مردم خراسان یعنی : شبانگاه ، هنگام شب
🌷@Azu_vaxta👈

کلیپ نِماشوم
معرفی مشاغل قدیم (سلمانی)
#کلیپ_نماشوم
@Azu_vaxta👈

🌸زیباترین نگاه خدا
💫تا طلـوع بامدادان

🌸حافظ و همراه
💫همیشگی شما باد

🌸شب تان زیبا
💫و در پناه الطاف بیکران حق

شبتون بخیر 🌙
@Azu_vaxta👈

🌺✨اول هفته تون عالی
💓💫الهی حال دلتون خوب
🌼✨رزق و روزی تون افزون
🌺💫و ساز زندگیتون
💓✨کوک کوک باشـه
🌼💫خـدایا
🌺✨برای دوستانم رقم بزن
💓💫1هفتـه حال خوب
🌼✨1هفتـه آرامش
🌺💫1هفتـه موفقیت و
💓✨1هفتـه خیر و برکت
🌼💫روزتون زیبا و در پناه خدا
@Azu_vaxta👈