تأملاتی درباره شاهنامه
بخش دوم
آیا رستم سهراب را شناخته بود؟
✍شهروز طوسی: عضو تیم علمی موسسه آتوسا
داستان رستم و سهراب همواره مورد مناقشه بسیار بوده است. افرادی با ارجاع به اهمیت این داستان فرهنگ ایران را پدرسالار و محافظهکار میپندارند که همواره نیروی جوان جامعه خویش را میکشد و امکان نوآوری و تغییر را مسدود میکند. به زعم ایشان در برابر فرهنگ یونان را داریم که داستان شاخص آن اُدیپوس است. او به عنوان شاهزادهای که نادانسته پدر خویش را میکشد الگوی پویایی اندیشه اروپایی شمرده میشود. پیش از آن که به بررسی این موضوع بپردازیم، اندکی در ماهیت خود داستان درنگ کنیم.
در اصل روایت شاهنامه رستم بدون اینکه پسرش سهراب را بشناسد با وی مبارزه کرده و او را بر خاک میافکند. اما در سالهای اخیر شاهدیم افرادی مدعی هستند که رستم در واقع پسر خویش را شناخته بود و سکوت او در برابر سهراب علت دیگری داشت. سهراب به عنوان سرداری بیگانه به ایرانزمین لشکر کشیده بود و سودای پادشاهی داشت، بنابراین رستم بین فرزند و وطن خویش دومی را برگزید.
اما این ادعا از هیچ شاهدی درون متن شاهنامه برخوردار نیست. حتی اگر سبک روایی فردوسی را نیز در نظر بگیریم، ابهامسازی با روش مسکوت گذاشتن بخشی از داستان و سپردن تفسیر آن به ذهن مخاطب که در فیلمهای سینمایی امروزی میبینیم در شاهنامه و متون مشابه جایی ندارد. حتی میتوان گفت سبک روایی فردوسی به صورت لفّ و نشر است، یعنی او در همان آغاز پایان داستان را میگوید و بعد به شرح و بسط آن میپردازد.
اگر تندبادی برآید ز کنج
به خاک افکند نارسیده ترنج
کنون رزم سهراب و رستم شنو
دگرها شنیدستی این هم شنو
افراد مدعی شواهدی چند برای فرضیه خود مطرح میکنند. از جمله اینکه رستم در شتافتن به نبرد اکراه دارد و درنگ میکند و یا اینکه اصرار بر ناشناس ماندن نزد سهراب دارد. اینها را نشانههای آگاهی رستم میدانند. اما استدلالهایی از این دست صرفا تفسیرهای شخصی سستاند و در متن شاهنامه چنین چیزی نمیبینیم.
فردوسی به روشنی علت تأخیر رستم را بیان میکند. کیکاووس تنها زمانی به یاد رستم میافتد که به دردسر افتاده است. به گاه بزم و خوشی خبری از دلجویی او نیست. بنابراین رستم چند روزی پس از فراخوانی بادهگساری میکند و بعد به میدان نبرد میشتابد.
اصرار رستم بر ناشناس ماندن نیز تدبیر او در برابر حریف نیرومند است. مصلحتاندیشیای که در چند جای دیگر، از جمله در برابر اشکبوس از آن بهره میبرد. زیرا بیم آن دارد که در صورت شکست روحیه ایرانیان شکسته شده، و دشمن که بر بهترین مدافع ایران پیروز گشته غره شود و نیرویی مضاعف بگیرد.
در طول تاریخ حضور شاهنامه بر سپهر فرهنگی ایران، کسی به کار رستم در فدا کردن فرزند خویش در راه وطن اشارهای نکرده است. نقل قولهایی این چنین یکسره نوظهورند. رسانه اصلی گسترش داستانهای شاهنامه در میان مردم نقالان بودهاند و گل سرسبدشان داستان رستم و سهراب است. یکی از دلایل محبوبیت ویژه این داستان تراژدی بودن آن است که به عنوان گرهای پیچیده در وجدان عمومی رخ نموده است.
مردمی که به دور نقال گرد میآمدند، اشک میریختند و التماس میکردند تا نقال سهراب را در پایان داستان نکشد. حتی عدهای که صاحب مال بودند به نقال پول بیشتری میدادند که داستان به گونهای دیگر پایان یابد. طومارهای نقالی در باب رستم و سهراب دو سه برابر شاهنامه حجم دارند و بدان آب و تاب بیشتری دادهاند. اما در پایان سهراب همیشه به دست پدرش کشته میشد و «داستان پرآب چشم» اشک از دیدگان شنوندگان جاری میساخت و دل نازک از رستم به خشم میآمد و در پایان کسی رستم را ستایش نمیکرد.
تفسیر شاهنامه به این شیوه غیرمعمول از سویی دیگر نیز مشکلساز است چرا که با روح شاهنامه در تضاد است. همانطور که در بخش نخست این نوشتار اشاره شد، عنصر اصلی شاهنامه «فردیّت» است. قربانی کردن فرد به بهانههای گوناگون، و از جمله برای مسائل سیاسی، نزد فردوسی توجیهی ندارد. این ایده، بیشتر به ایدئولوژیهای عصر جدید همچون ناسیونالیسم رمانتیک نزدیک است. چیزی که موضع شاهنامه دقیقا در مقابل آن است. تکتک جانها در شاهنامه ارزشمندند.
بیارزش بودن جان انسانها در برابر «مصلحت» و «خیر عمومی» ویژگی ایدئولوژیهای مدرن نظیر مارکسیسم و فاشیسم است که تمایل به نابودی فردیّت و شکل دادن جامعه تودهای و اتمیزه شده دارند. این دو پدیده را در گیومه آوردهام زیرا چیزی به نام مصلحت و خیر عمومی واقعا وجود دارد اما به شدت مورد سوءاستفاده اهل ایدئولوژی قرار میگیرد. هر نظام توتالیتر برای موفقیت پیش از هر چیز نیاز به لگدمال کردن فردیّت دارد. بنابراین در هنگام تفسیرهایی این چنین نخست باید هشیار بود که ایراندوستی دستمایه نابودی مهمترین ارزشهای فرهنگی و فکری ایران قرار نگیرد.
[ادامه دارد...]
موسسه آتوسا
@atusa_sbu
بخش دوم
آیا رستم سهراب را شناخته بود؟
✍شهروز طوسی: عضو تیم علمی موسسه آتوسا
داستان رستم و سهراب همواره مورد مناقشه بسیار بوده است. افرادی با ارجاع به اهمیت این داستان فرهنگ ایران را پدرسالار و محافظهکار میپندارند که همواره نیروی جوان جامعه خویش را میکشد و امکان نوآوری و تغییر را مسدود میکند. به زعم ایشان در برابر فرهنگ یونان را داریم که داستان شاخص آن اُدیپوس است. او به عنوان شاهزادهای که نادانسته پدر خویش را میکشد الگوی پویایی اندیشه اروپایی شمرده میشود. پیش از آن که به بررسی این موضوع بپردازیم، اندکی در ماهیت خود داستان درنگ کنیم.
در اصل روایت شاهنامه رستم بدون اینکه پسرش سهراب را بشناسد با وی مبارزه کرده و او را بر خاک میافکند. اما در سالهای اخیر شاهدیم افرادی مدعی هستند که رستم در واقع پسر خویش را شناخته بود و سکوت او در برابر سهراب علت دیگری داشت. سهراب به عنوان سرداری بیگانه به ایرانزمین لشکر کشیده بود و سودای پادشاهی داشت، بنابراین رستم بین فرزند و وطن خویش دومی را برگزید.
اما این ادعا از هیچ شاهدی درون متن شاهنامه برخوردار نیست. حتی اگر سبک روایی فردوسی را نیز در نظر بگیریم، ابهامسازی با روش مسکوت گذاشتن بخشی از داستان و سپردن تفسیر آن به ذهن مخاطب که در فیلمهای سینمایی امروزی میبینیم در شاهنامه و متون مشابه جایی ندارد. حتی میتوان گفت سبک روایی فردوسی به صورت لفّ و نشر است، یعنی او در همان آغاز پایان داستان را میگوید و بعد به شرح و بسط آن میپردازد.
اگر تندبادی برآید ز کنج
به خاک افکند نارسیده ترنج
کنون رزم سهراب و رستم شنو
دگرها شنیدستی این هم شنو
افراد مدعی شواهدی چند برای فرضیه خود مطرح میکنند. از جمله اینکه رستم در شتافتن به نبرد اکراه دارد و درنگ میکند و یا اینکه اصرار بر ناشناس ماندن نزد سهراب دارد. اینها را نشانههای آگاهی رستم میدانند. اما استدلالهایی از این دست صرفا تفسیرهای شخصی سستاند و در متن شاهنامه چنین چیزی نمیبینیم.
فردوسی به روشنی علت تأخیر رستم را بیان میکند. کیکاووس تنها زمانی به یاد رستم میافتد که به دردسر افتاده است. به گاه بزم و خوشی خبری از دلجویی او نیست. بنابراین رستم چند روزی پس از فراخوانی بادهگساری میکند و بعد به میدان نبرد میشتابد.
اصرار رستم بر ناشناس ماندن نیز تدبیر او در برابر حریف نیرومند است. مصلحتاندیشیای که در چند جای دیگر، از جمله در برابر اشکبوس از آن بهره میبرد. زیرا بیم آن دارد که در صورت شکست روحیه ایرانیان شکسته شده، و دشمن که بر بهترین مدافع ایران پیروز گشته غره شود و نیرویی مضاعف بگیرد.
در طول تاریخ حضور شاهنامه بر سپهر فرهنگی ایران، کسی به کار رستم در فدا کردن فرزند خویش در راه وطن اشارهای نکرده است. نقل قولهایی این چنین یکسره نوظهورند. رسانه اصلی گسترش داستانهای شاهنامه در میان مردم نقالان بودهاند و گل سرسبدشان داستان رستم و سهراب است. یکی از دلایل محبوبیت ویژه این داستان تراژدی بودن آن است که به عنوان گرهای پیچیده در وجدان عمومی رخ نموده است.
مردمی که به دور نقال گرد میآمدند، اشک میریختند و التماس میکردند تا نقال سهراب را در پایان داستان نکشد. حتی عدهای که صاحب مال بودند به نقال پول بیشتری میدادند که داستان به گونهای دیگر پایان یابد. طومارهای نقالی در باب رستم و سهراب دو سه برابر شاهنامه حجم دارند و بدان آب و تاب بیشتری دادهاند. اما در پایان سهراب همیشه به دست پدرش کشته میشد و «داستان پرآب چشم» اشک از دیدگان شنوندگان جاری میساخت و دل نازک از رستم به خشم میآمد و در پایان کسی رستم را ستایش نمیکرد.
تفسیر شاهنامه به این شیوه غیرمعمول از سویی دیگر نیز مشکلساز است چرا که با روح شاهنامه در تضاد است. همانطور که در بخش نخست این نوشتار اشاره شد، عنصر اصلی شاهنامه «فردیّت» است. قربانی کردن فرد به بهانههای گوناگون، و از جمله برای مسائل سیاسی، نزد فردوسی توجیهی ندارد. این ایده، بیشتر به ایدئولوژیهای عصر جدید همچون ناسیونالیسم رمانتیک نزدیک است. چیزی که موضع شاهنامه دقیقا در مقابل آن است. تکتک جانها در شاهنامه ارزشمندند.
بیارزش بودن جان انسانها در برابر «مصلحت» و «خیر عمومی» ویژگی ایدئولوژیهای مدرن نظیر مارکسیسم و فاشیسم است که تمایل به نابودی فردیّت و شکل دادن جامعه تودهای و اتمیزه شده دارند. این دو پدیده را در گیومه آوردهام زیرا چیزی به نام مصلحت و خیر عمومی واقعا وجود دارد اما به شدت مورد سوءاستفاده اهل ایدئولوژی قرار میگیرد. هر نظام توتالیتر برای موفقیت پیش از هر چیز نیاز به لگدمال کردن فردیّت دارد. بنابراین در هنگام تفسیرهایی این چنین نخست باید هشیار بود که ایراندوستی دستمایه نابودی مهمترین ارزشهای فرهنگی و فکری ایران قرار نگیرد.
[ادامه دارد...]
موسسه آتوسا
@atusa_sbu
👍27👎9
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
ناسیونالیسم و انقلاب ۵۷
فرهاد سلیماننژاد در گفتوگو با امین داودی بر این باور است که ناسیونالیسم، ایدئولوژی سومی در جریان انقلاب ۱۳۵۷ بود و نباید آن را با مفهوم میهندوستیِ حکومت پهلوی یکی دانست. به گفتهٔ او، پهلویها میهندوست (پاتریوت) بودند، نه ناسیونالیست.
لینک ویدیو کامل کلیک کنید
آتوسا: نهاد ترویجی اندیشه سیاسی و دانش تاریخی در ایران
🆔 @atusa_sbu
فرهاد سلیماننژاد در گفتوگو با امین داودی بر این باور است که ناسیونالیسم، ایدئولوژی سومی در جریان انقلاب ۱۳۵۷ بود و نباید آن را با مفهوم میهندوستیِ حکومت پهلوی یکی دانست. به گفتهٔ او، پهلویها میهندوست (پاتریوت) بودند، نه ناسیونالیست.
لینک ویدیو کامل کلیک کنید
آتوسا: نهاد ترویجی اندیشه سیاسی و دانش تاریخی در ایران
🆔 @atusa_sbu
👍22👎13
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
کسروی و دغدغه تاریخ ایران
امین داودی در نشست علمی–تخصصی پیرامون احمد کسروی، به بررسی دغدغههای وی در حوزه تاریخنگاری پرداخت. بهاعتقاد داودی، مهمترین مسئله برای کسروی، تدوین تاریخ ایران بر پایه روشهای نوین تاریخنویسی بوده است و شیوه نگارش تاریخی او نیز در همین راستا شکل گرفته است.
لینک ویدیو کامل: کلیک کنید
آتوسا: نهاد ترویجی اندیشه سیاسی و دانش تاریخی در ایران
🆔 @atusa_sbu
امین داودی در نشست علمی–تخصصی پیرامون احمد کسروی، به بررسی دغدغههای وی در حوزه تاریخنگاری پرداخت. بهاعتقاد داودی، مهمترین مسئله برای کسروی، تدوین تاریخ ایران بر پایه روشهای نوین تاریخنویسی بوده است و شیوه نگارش تاریخی او نیز در همین راستا شکل گرفته است.
لینک ویدیو کامل: کلیک کنید
آتوسا: نهاد ترویجی اندیشه سیاسی و دانش تاریخی در ایران
🆔 @atusa_sbu
👍21👎8
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
ناسیونالیسم در غرب چگونه شکل گرفت؟
فرهاد سلیماننژاد در گفتوگوی خود با آتوسا و آسیانیوز به بررسی روند تاریخی شکلگیری مفهوم ناسیونالیسم در غرب میپردازد. او بر این باور است که ناسیونالیسم در پی فرایند فروپاشی و تجزیه امپراتوری روم به وجود آمده است.
لینک ویدیو کامل: کلیک کنید
آتوسا: نهاد ترویجی اندیشه سیاسی و دانش تاریخی در ایران
🆔 @atusa_sbu
فرهاد سلیماننژاد در گفتوگوی خود با آتوسا و آسیانیوز به بررسی روند تاریخی شکلگیری مفهوم ناسیونالیسم در غرب میپردازد. او بر این باور است که ناسیونالیسم در پی فرایند فروپاشی و تجزیه امپراتوری روم به وجود آمده است.
لینک ویدیو کامل: کلیک کنید
آتوسا: نهاد ترویجی اندیشه سیاسی و دانش تاریخی در ایران
🆔 @atusa_sbu
👍17👎7
دومین نشست از سلسله نشست ایده ایران
فایل صوتی برنامه زنده اینستاگرام از دومین نشست در سلسله نشستهای «ایده ایران»
با عنوان: ایده ایران در دوره ساسانیان
سخنران: دکتر شهرام جلیلیان
این نشست در سال ۲۰۲۱ میلادی، به همت برخی از انجمنهای علمی دانشجویی تاریخ (اعضای مؤسسه آتوسا کنونی)، در قالب سلسله نشستهای «ایده ایران» برگزار شد.
آتوسا: نهاد ترویجی اندیشه سیاسی و دانش تاریخی در ایران
🆔 @atusa_sbu
با عنوان: ایده ایران در دوره ساسانیان
سخنران: دکتر شهرام جلیلیان
این نشست در سال ۲۰۲۱ میلادی، به همت برخی از انجمنهای علمی دانشجویی تاریخ (اعضای مؤسسه آتوسا کنونی)، در قالب سلسله نشستهای «ایده ایران» برگزار شد.
آتوسا: نهاد ترویجی اندیشه سیاسی و دانش تاریخی در ایران
🆔 @atusa_sbu
👍16👎10
تبیین مفهوم ایران از نگاه سفرنامه ژان شاردن فرانسوی
امین داودی (عضو تیم علمی آتوسا) و قباد منصوربخت (استاد دانشگاه بهشتی) در این مقاله علمی-پژوهشی به تبیین مفهوم نام «ایران» از منظر سفرنامه شاردن پرداختهاند؛ اثری که به عنوان مهمترین سفرنامه غربیها در مورد ایران شناخته میشود.
در این مقاله آمده است که شاردن، ایران را کشوری باستانی میدانسته که دارای «تداوم تاریخی» است. از دیدگاه او، این کشور واجد یک «دولت مشخص»، «جغرافیای مشخص» و نشان «ملی معین» (مانند شیر و خورشید) بوده است.
شاردن همچنین بر این باور است که ایرانیها نام سرزمین خود را «ایران یا ایرون» مینامیدهاند و برخلاف آنچه غربیها رواج دادهاند، از عناوینی چون «پرشین» استفاده نمیشده است.
لینک دانلود مقاله از مجله جستارهای تاریخی، پژوهشگاه علوم انسانی:👇
https://share.google/2kUEUY5TQkc7v1WVo
آتوسا: نهاد ترویجی اندیشه سیاسی و دانش تاریخی در ایران
🆔 @atusa_sbu
امین داودی (عضو تیم علمی آتوسا) و قباد منصوربخت (استاد دانشگاه بهشتی) در این مقاله علمی-پژوهشی به تبیین مفهوم نام «ایران» از منظر سفرنامه شاردن پرداختهاند؛ اثری که به عنوان مهمترین سفرنامه غربیها در مورد ایران شناخته میشود.
در این مقاله آمده است که شاردن، ایران را کشوری باستانی میدانسته که دارای «تداوم تاریخی» است. از دیدگاه او، این کشور واجد یک «دولت مشخص»، «جغرافیای مشخص» و نشان «ملی معین» (مانند شیر و خورشید) بوده است.
شاردن همچنین بر این باور است که ایرانیها نام سرزمین خود را «ایران یا ایرون» مینامیدهاند و برخلاف آنچه غربیها رواج دادهاند، از عناوینی چون «پرشین» استفاده نمیشده است.
لینک دانلود مقاله از مجله جستارهای تاریخی، پژوهشگاه علوم انسانی:👇
https://share.google/2kUEUY5TQkc7v1WVo
آتوسا: نهاد ترویجی اندیشه سیاسی و دانش تاریخی در ایران
🆔 @atusa_sbu
historicalstudy.ihcs.ac.ir
تبیین مفهوم تاریخی ایران از نگاه سفرنامۀ ژان شاردن فرانسوی
با ورود سیاحان اروپایی به ایران، امکان شناختی عینی از ایران برای آنان فراهم شد. متعاقب آن، ارائۀ درکی مفهومی از موجودیت تاریخی ایران برای آنان به وجود آمد. ورود شاردن و اقامت طولانی وی در ایران به ارائه مفهومی تاریخی از ایران منجر شد که تحت تاثیر دوگانۀ برساختۀ…
👍23👎9
تأملاتی درباره شاهنامه
بخش سوم و پایانی
«چو ایران نباشد تن من مباد»؟
✍️ شهروز طوسی؛ عضو تیم علمی مؤسسه آتوسا
شاهنامه در جایگاه مهمترین میراث مکتوب در بازیابی و پایداری هویت فرهنگی قوم ایرانی شناخته میشود. در زمانهای که بیگانگان بر ایران چیره بودند و در ترکیب اندر میان ایشان همه سخنها به کردار بازی بود، نامه خردمند توس چون چراغی در تیرگی به سپهر فرهنگی ایران تابیدن گرفت.
این جایگاه یگانه سبب شد تا در دوره جدید و بهویژه با شکل گرفتن جنبش مشروطه که دولت-ملت ایران را نوآیین ساخت، ایدئولوژیهای نوینی چون ناسیونالیسم رمانتیک که در کنار آن به ایران وارد شده بودند بر دوش شاهنامه سوار شوند و ایدههای خود را از پی آن بجویند.
این روند تا بدانجا پیش رفت که افرادی چون حبیبالله نوبخت نماینده مجلس شاهنامه را ادامه دادند و از پایان ساسانیان تا دوره معاصر را به سبک شاهنامه سرودند. بدین ترتیب درکی نو از شاهنامه شکل گرفت و باعث رواج یافتن ابیاتی شد که در هیچکدام از نسخههای معتبر و حتی چاپهای جدید شاهنامه وجود ندارد.
چو ایران نباشد تن من مباد
بدین بوم و بر زنده یک تن مباد
این بیت جزو مشهورترین ابیاتی است که به غلط تصور میشود از آنِ فردوسیست. اما سراینده آن شناختهشده نیست و نخستین بار در مجله آینده به سال ۱۳۲۳ به همراه پنج بیت دیگر با عنوان «یا مرگ یا وطن» به نام فردوسی چاپ شده است. سراینده این ابیات را با تغییر در ابیات شاهنامه ساخته است. در داستان رستم و سهراب زمانی که هجیر به دست سهراب اسیر شده است در دل با خود چنین میگوید:
اگر من شوم کشته بر دست اوی
نگردد سیه، روزِ چون آب جوی
چو گودرز و هفتاد پور گزین
همه پهلوانان با آفرین
به ایران نباشند تن من مباد
چنین دارم از موبد پاک یاد
در واقع هجیر به خود دلداری میدهد که پهلوانان برجسته ایران همچنان هستند و کشته شدن من پایان کارنیست.
بیت دیگر که در ادامه این یادداشت آورده شده این است:
گر همه سر به سر تن به کشتن دهیم
از آن به که کشور به دشمن دهیم
هر چند این بیت در شاهنامه حضور دارد اما ایران در مرکزیت آن نیست، بلکه از گفتوگوی افراسیاب با سردارانش برداشت شده است. پس از کشته شدن کاموس کشانی در رزم با رستم و پیشروی ایرانیان در خاک توران که افراسیاب روحیه خود را میبازد، سرداران تورانی چنین به او دلداری میدهند:
ز بهر بر و بوم و فرزند خویش
زن و کودک خرد و پیوند خویش
همه سر به سر تن به کشتن دهیم
از آن به که کشور به دشمن دهیم
در واقع کشوری که قرار است برای آن سر به سر تن به کشتن دهند، نه ایران، بلکه توران است. اما با این تحریف صورت گرفته تصویری دیگرگون از شاهنامه در جامعه شکل گرفته که آن را همنوا با ایده ناسیونالیسم میسازد. ابیات جعلی شعاری و سست که بیشتر به درد چاپ کردن روی بیلبوردها به هنگام جنگ میخورد.
اما خود فردوسی ایران را در پایان شاهنامه از زبان خسرو پرویز چنین آهنگین تصویر میکند:
که ایران چو باغیست خرّم بهار
شکفته همیشه گل کامگار
پر از نرگس و نار و سیب و بهی
چو پالیز گردد ز مردم تهی
سپاه و سلیح است دیوار اوی
به پرچینش بر نیزهها خار اوی
اگر بفگنی خیره دیوار باغ
چه باغ و چه دشت و چه دریا چه راغ
نگر تا تو دیوار او نفگنی
دل و پشت ایرانیان نشکنی
کز آن پس بود غارت و تاختن
خروش سواران و کین آختن
زن و کودک و بوم ایرانیان
به اندیشه بد منه در میان
این نصیحت خسرو به پسرش شیرویه است که او را از تخت رانده و حال قصد کشتن او را دارد. این لحظه نه یک گفتوگو بین پدر و پسر بلکه نقطه پایان ایرانشهر است. خسرو میگوید که من اشتباهاتی داشتم، اما اکنون زمان شوریدن و غصب تاج و تخت نیست زیرا با مرگ من ایرانشهر سقوط میکند. و دریغ آنکه غرور شیرویه ناشنوایی او را سبب شده بود. مشروعیت سلسله ساسانی در همین جا با کشته شدن خسرو به پایان میرسد و اعراب بر ایران چیره میگردند. از آن روز گویی تاریخ ایران برای هزار و چهارصد سال در همین نقطه منجمد شده است
در اندیشه فردوسی، ایران نه از این جهت که تنها وطن اوست، بلکه از آن روی که پناهگاه مردمان آزاده، تجلیگاه اخلاق و گهواره اندیشههای نیک است شایسته ستایش و نگهبانی است و ویرانیاش دریغآور. کسانی که فردوسی را نماینده ناسیونالیسم ایرانی میدانند نه از متن شاهنامه، بلکه از روی تصویری که در ذهن خود برساختهاند چنین داوری میکنند. تصویری که با پیدایش ابیاتی چنین که در دوره معاصر رواج پیدا کرده و به فردوسی منسوب شدهاند شکل گرفته است
فردوسی آنقدر ناآگاه نبود که تصور کند بهترین جای زمین ایران است. کما اینکه فلات ایران مجموعهای از کوهها و کویرهاست. «باغ خرّم بهارِ» او باغ اندیشههاست. باغی که اخلاق و فردیّت را میپرورد. سرزمینی که در آن انسان، زندگی، داد و آزادی مهم است.
آتوسا، نهاد ترویجی اندیشه سیاسی و دانش تاریخی در ایران
@Atusathinktank1
بخش سوم و پایانی
«چو ایران نباشد تن من مباد»؟
✍️ شهروز طوسی؛ عضو تیم علمی مؤسسه آتوسا
شاهنامه در جایگاه مهمترین میراث مکتوب در بازیابی و پایداری هویت فرهنگی قوم ایرانی شناخته میشود. در زمانهای که بیگانگان بر ایران چیره بودند و در ترکیب اندر میان ایشان همه سخنها به کردار بازی بود، نامه خردمند توس چون چراغی در تیرگی به سپهر فرهنگی ایران تابیدن گرفت.
این جایگاه یگانه سبب شد تا در دوره جدید و بهویژه با شکل گرفتن جنبش مشروطه که دولت-ملت ایران را نوآیین ساخت، ایدئولوژیهای نوینی چون ناسیونالیسم رمانتیک که در کنار آن به ایران وارد شده بودند بر دوش شاهنامه سوار شوند و ایدههای خود را از پی آن بجویند.
این روند تا بدانجا پیش رفت که افرادی چون حبیبالله نوبخت نماینده مجلس شاهنامه را ادامه دادند و از پایان ساسانیان تا دوره معاصر را به سبک شاهنامه سرودند. بدین ترتیب درکی نو از شاهنامه شکل گرفت و باعث رواج یافتن ابیاتی شد که در هیچکدام از نسخههای معتبر و حتی چاپهای جدید شاهنامه وجود ندارد.
چو ایران نباشد تن من مباد
بدین بوم و بر زنده یک تن مباد
این بیت جزو مشهورترین ابیاتی است که به غلط تصور میشود از آنِ فردوسیست. اما سراینده آن شناختهشده نیست و نخستین بار در مجله آینده به سال ۱۳۲۳ به همراه پنج بیت دیگر با عنوان «یا مرگ یا وطن» به نام فردوسی چاپ شده است. سراینده این ابیات را با تغییر در ابیات شاهنامه ساخته است. در داستان رستم و سهراب زمانی که هجیر به دست سهراب اسیر شده است در دل با خود چنین میگوید:
اگر من شوم کشته بر دست اوی
نگردد سیه، روزِ چون آب جوی
چو گودرز و هفتاد پور گزین
همه پهلوانان با آفرین
به ایران نباشند تن من مباد
چنین دارم از موبد پاک یاد
در واقع هجیر به خود دلداری میدهد که پهلوانان برجسته ایران همچنان هستند و کشته شدن من پایان کارنیست.
بیت دیگر که در ادامه این یادداشت آورده شده این است:
گر همه سر به سر تن به کشتن دهیم
از آن به که کشور به دشمن دهیم
هر چند این بیت در شاهنامه حضور دارد اما ایران در مرکزیت آن نیست، بلکه از گفتوگوی افراسیاب با سردارانش برداشت شده است. پس از کشته شدن کاموس کشانی در رزم با رستم و پیشروی ایرانیان در خاک توران که افراسیاب روحیه خود را میبازد، سرداران تورانی چنین به او دلداری میدهند:
ز بهر بر و بوم و فرزند خویش
زن و کودک خرد و پیوند خویش
همه سر به سر تن به کشتن دهیم
از آن به که کشور به دشمن دهیم
در واقع کشوری که قرار است برای آن سر به سر تن به کشتن دهند، نه ایران، بلکه توران است. اما با این تحریف صورت گرفته تصویری دیگرگون از شاهنامه در جامعه شکل گرفته که آن را همنوا با ایده ناسیونالیسم میسازد. ابیات جعلی شعاری و سست که بیشتر به درد چاپ کردن روی بیلبوردها به هنگام جنگ میخورد.
اما خود فردوسی ایران را در پایان شاهنامه از زبان خسرو پرویز چنین آهنگین تصویر میکند:
که ایران چو باغیست خرّم بهار
شکفته همیشه گل کامگار
پر از نرگس و نار و سیب و بهی
چو پالیز گردد ز مردم تهی
سپاه و سلیح است دیوار اوی
به پرچینش بر نیزهها خار اوی
اگر بفگنی خیره دیوار باغ
چه باغ و چه دشت و چه دریا چه راغ
نگر تا تو دیوار او نفگنی
دل و پشت ایرانیان نشکنی
کز آن پس بود غارت و تاختن
خروش سواران و کین آختن
زن و کودک و بوم ایرانیان
به اندیشه بد منه در میان
این نصیحت خسرو به پسرش شیرویه است که او را از تخت رانده و حال قصد کشتن او را دارد. این لحظه نه یک گفتوگو بین پدر و پسر بلکه نقطه پایان ایرانشهر است. خسرو میگوید که من اشتباهاتی داشتم، اما اکنون زمان شوریدن و غصب تاج و تخت نیست زیرا با مرگ من ایرانشهر سقوط میکند. و دریغ آنکه غرور شیرویه ناشنوایی او را سبب شده بود. مشروعیت سلسله ساسانی در همین جا با کشته شدن خسرو به پایان میرسد و اعراب بر ایران چیره میگردند. از آن روز گویی تاریخ ایران برای هزار و چهارصد سال در همین نقطه منجمد شده است
در اندیشه فردوسی، ایران نه از این جهت که تنها وطن اوست، بلکه از آن روی که پناهگاه مردمان آزاده، تجلیگاه اخلاق و گهواره اندیشههای نیک است شایسته ستایش و نگهبانی است و ویرانیاش دریغآور. کسانی که فردوسی را نماینده ناسیونالیسم ایرانی میدانند نه از متن شاهنامه، بلکه از روی تصویری که در ذهن خود برساختهاند چنین داوری میکنند. تصویری که با پیدایش ابیاتی چنین که در دوره معاصر رواج پیدا کرده و به فردوسی منسوب شدهاند شکل گرفته است
فردوسی آنقدر ناآگاه نبود که تصور کند بهترین جای زمین ایران است. کما اینکه فلات ایران مجموعهای از کوهها و کویرهاست. «باغ خرّم بهارِ» او باغ اندیشههاست. باغی که اخلاق و فردیّت را میپرورد. سرزمینی که در آن انسان، زندگی، داد و آزادی مهم است.
آتوسا، نهاد ترویجی اندیشه سیاسی و دانش تاریخی در ایران
@Atusathinktank1
👍21👎12
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
۲۲ مهرماه سالروز درگذشت عبدالرحیم اسدپور
امین داودی، عضو موسسه علمی آتوسا، در تاریخ ۲۲ مهرماه ۱۴۰۰، طی سخنرانی در آیین تشییع زندهیاد عبدالرحیم اسدپور (معروف به عمو بلیطی)، در شهرستان ایذه، به تبیین جایگاه و نقش فرهنگی آن مرحوم پرداخت.
ایشان در این سخنرانی، ضمن ارجگذاری به شخصیت و خدمات اسدپور، به صورت ویژه به تحلیل موضوع حفاظت و صیانت از آثار باستانی محوطه کولفرح توسط مردم بومی منطقه پرداخت و چرایی این اقدام ارزشمند را تشریح کرد. این تحلیل بر اهمیت نقشآفرینی جوامع محلی در پاسداری از میراث فرهنگی تأکید داشت.
آتوسا: نهاد ترویجی اندیشه سیاسی و دانش تاریخی در ایران
🆔 @Atusathinktank1
امین داودی، عضو موسسه علمی آتوسا، در تاریخ ۲۲ مهرماه ۱۴۰۰، طی سخنرانی در آیین تشییع زندهیاد عبدالرحیم اسدپور (معروف به عمو بلیطی)، در شهرستان ایذه، به تبیین جایگاه و نقش فرهنگی آن مرحوم پرداخت.
ایشان در این سخنرانی، ضمن ارجگذاری به شخصیت و خدمات اسدپور، به صورت ویژه به تحلیل موضوع حفاظت و صیانت از آثار باستانی محوطه کولفرح توسط مردم بومی منطقه پرداخت و چرایی این اقدام ارزشمند را تشریح کرد. این تحلیل بر اهمیت نقشآفرینی جوامع محلی در پاسداری از میراث فرهنگی تأکید داشت.
آتوسا: نهاد ترویجی اندیشه سیاسی و دانش تاریخی در ایران
🆔 @Atusathinktank1
👍17👎7
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
ایده ایران و دانش باستانشناسی
گفتگو با دکتر میثم لباف خانیکی
#تیزر_معرفی
با آغاز کاوشهای نظاممند باستانشناسی در پهنه سرزمینی ایران و متعاقباً تأسیس موزه ملی ایران در دوران رضاشاه پهلوی، منظر تاریخ و هنر ایران دستخوش تحولی بنیادین شد. این دانش نوین، ابزاری ضروری برای کاوش در چیستی، کیستی و تداوم تاریخی هویت ایرانی فراهم آورد. در همین راستا، گفتگویی با دکتر میثم لباف خانیکی، استاد برجسته باستانشناسی دانشگاه تهران، توسط امین داودی(عضو تیم علمی آتوسا) در «آسیا نیوز» انجام شده است که به تبیین ابعاد مختلف این رویکرد علمی میپردازد.
با مشارکت موسسه فرهنگی بزرگمهر حکیم
ویدیو کامل گفتگو در لینک زیر:
https://t.me/atusa_sbu/346
آتوسا: نهاد ترویجی اندیشه سیاسی و دانش تاریخی
🆔 @Atusathinktank1
گفتگو با دکتر میثم لباف خانیکی
#تیزر_معرفی
با آغاز کاوشهای نظاممند باستانشناسی در پهنه سرزمینی ایران و متعاقباً تأسیس موزه ملی ایران در دوران رضاشاه پهلوی، منظر تاریخ و هنر ایران دستخوش تحولی بنیادین شد. این دانش نوین، ابزاری ضروری برای کاوش در چیستی، کیستی و تداوم تاریخی هویت ایرانی فراهم آورد. در همین راستا، گفتگویی با دکتر میثم لباف خانیکی، استاد برجسته باستانشناسی دانشگاه تهران، توسط امین داودی(عضو تیم علمی آتوسا) در «آسیا نیوز» انجام شده است که به تبیین ابعاد مختلف این رویکرد علمی میپردازد.
با مشارکت موسسه فرهنگی بزرگمهر حکیم
ویدیو کامل گفتگو در لینک زیر:
https://t.me/atusa_sbu/346
آتوسا: نهاد ترویجی اندیشه سیاسی و دانش تاریخی
🆔 @Atusathinktank1
👍20👎8
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
ایده ایران و دانش باستانشناسی
گفتگو با دکتر میثم لباف خانیکی
#ویدیو_کامل
🔸با آغاز کاوشهای نظاممند باستانشناسی در پهنه سرزمینی ایران و متعاقباً تأسیس موزه ملی ایران در دوران رضاشاه پهلوی، منظر تاریخ و هنر ایران دستخوش تحولی بنیادین شد. این دانش نوین، ابزاری ضروری برای کاوش در چیستی، کیستی و تداوم تاریخی هویت ایرانی فراهم آورد. در همین راستا، گفتگویی با دکتر میثم لباف خانیکی، استاد برجسته باستانشناسی دانشگاه تهران، توسط امین داودی در «آسیا نیوز» انجام شده است که به تبیین ابعاد مختلف این رویکرد علمی میپردازد.
با مشارکت موسسه فرهنگی بزرگمهر حکیم
آتوسا: نهاد ترویجی اندیشه سیاسی و دانش تاریخی در ایران
🆔 @Atusathinktank1
گفتگو با دکتر میثم لباف خانیکی
#ویدیو_کامل
🔸با آغاز کاوشهای نظاممند باستانشناسی در پهنه سرزمینی ایران و متعاقباً تأسیس موزه ملی ایران در دوران رضاشاه پهلوی، منظر تاریخ و هنر ایران دستخوش تحولی بنیادین شد. این دانش نوین، ابزاری ضروری برای کاوش در چیستی، کیستی و تداوم تاریخی هویت ایرانی فراهم آورد. در همین راستا، گفتگویی با دکتر میثم لباف خانیکی، استاد برجسته باستانشناسی دانشگاه تهران، توسط امین داودی در «آسیا نیوز» انجام شده است که به تبیین ابعاد مختلف این رویکرد علمی میپردازد.
با مشارکت موسسه فرهنگی بزرگمهر حکیم
آتوسا: نهاد ترویجی اندیشه سیاسی و دانش تاریخی در ایران
🆔 @Atusathinktank1
👍17👎8
Audio
🎙«نسخه شنیداری»
ایده ایران و دانش باستانشناسی
گفتگو با دکتر میثم لباف خانیکی
🔸با آغاز کاوشهای نظاممند باستانشناسی در پهنه سرزمینی ایران و متعاقباً تأسیس موزه ملی ایران در دوران رضاشاه پهلوی، منظر تاریخ و هنر ایران دستخوش تحولی بنیادین شد. این دانش نوین، ابزاری ضروری برای کاوش در چیستی، کیستی و تداوم تاریخی هویت ایرانی فراهم آورد. در همین راستا، گفتگویی با دکتر میثم لباف خانیکی، استاد برجسته باستانشناسی دانشگاه تهران، توسط امین داودی در «آسیا نیوز» انجام شده است که به تبیین ابعاد مختلف این رویکرد علمی میپردازد.
با مشارکت موسسه فرهنگی بزرگمهر حکیم
لینک ویدیو: آتوسا: نهاد ترویجی اندیشه سیاسی و دانش تاریخی در ایران
@Atusathinktank1
ایده ایران و دانش باستانشناسی
گفتگو با دکتر میثم لباف خانیکی
🔸با آغاز کاوشهای نظاممند باستانشناسی در پهنه سرزمینی ایران و متعاقباً تأسیس موزه ملی ایران در دوران رضاشاه پهلوی، منظر تاریخ و هنر ایران دستخوش تحولی بنیادین شد. این دانش نوین، ابزاری ضروری برای کاوش در چیستی، کیستی و تداوم تاریخی هویت ایرانی فراهم آورد. در همین راستا، گفتگویی با دکتر میثم لباف خانیکی، استاد برجسته باستانشناسی دانشگاه تهران، توسط امین داودی در «آسیا نیوز» انجام شده است که به تبیین ابعاد مختلف این رویکرد علمی میپردازد.
با مشارکت موسسه فرهنگی بزرگمهر حکیم
لینک ویدیو: آتوسا: نهاد ترویجی اندیشه سیاسی و دانش تاریخی در ایران
@Atusathinktank1
👍17👎9
تور کاخموزه نیاوران؛ شکوه و روزهای قدیم
تور بازدید از کاخموزه نیاوران با مدیریت امین داودی، دانشجوی دکتری تاریخ دانشگاه شهید بهشتی، برگزار میشود.
در این برنامه، ضمن روایت روند تاریخی شکلگیری کاخموزه نیاوران، بهصورت گروهی از بخشهای مختلف کاخ بازدید خواهیم کرد و جزییات تاریخی و معماری آن معرفی میشود.
برای ثبتنام و دریافت اطلاعات بیشتر، لطفاً از طریق پیام در تلگرام یا واتساپ با شماره زیر در تماس باشید.
با توجه به ظرفیت محدود، اولویت با افرادی است که زودتر اقدام کنند.
📅 زمان برگزاری: جمعه، ۹ آبان ۱۴۰۴
+989219892103
@Atusa_institute
آتوسا: نهاد ترویجی اندیشه سیاسی و دانش تاریخی در ایران
🆔 @Atusathinktank1
تور بازدید از کاخموزه نیاوران با مدیریت امین داودی، دانشجوی دکتری تاریخ دانشگاه شهید بهشتی، برگزار میشود.
در این برنامه، ضمن روایت روند تاریخی شکلگیری کاخموزه نیاوران، بهصورت گروهی از بخشهای مختلف کاخ بازدید خواهیم کرد و جزییات تاریخی و معماری آن معرفی میشود.
برای ثبتنام و دریافت اطلاعات بیشتر، لطفاً از طریق پیام در تلگرام یا واتساپ با شماره زیر در تماس باشید.
با توجه به ظرفیت محدود، اولویت با افرادی است که زودتر اقدام کنند.
📅 زمان برگزاری: جمعه، ۹ آبان ۱۴۰۴
+989219892103
@Atusa_institute
آتوسا: نهاد ترویجی اندیشه سیاسی و دانش تاریخی در ایران
🆔 @Atusathinktank1
👍23👎12
Forwarded from اندیشکده ایراناندیشی آتوسا
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
استوانه کوروش چگونه کشف شد
گفتوگو با دکتر شهرام جلیلیان
به مناسبت روز بزرگداشت کوروش بزرگ
🔸آسیانیوز ایران - ۷ آبان در تقویم غیررسمی ایرانیان روز کورش بزرگ نامیده شده و هر ساله ایرانیان در صدد بزرگداشت این روز هستند. طی سالهای اخیر، توجه و علاقه جوانان ایرانی به کورش بزرگ و برگزاری مراسم ۷ آبان افزایش یافته است. در این راستا، دکتر شهرام جلیلیان، استاد تاریخ ایران باستان دانشگاه شهید چمران اهواز، در گفتگو با آسیانیوز ایران به بررسی ۷ آبان و استوانه کورش بزرگ پرداخت.
ویدیو گفتگو امین داودی با شهرام جلیلیان را مشاهده بفرمایید و برای دوستان خود ارسال بفرمایید.
آتوسا: نهاد ترویجی اندیشه سیاسی و دانش تاریخی در ایران
🆔 @atusa_sbu
گفتوگو با دکتر شهرام جلیلیان
به مناسبت روز بزرگداشت کوروش بزرگ
🔸آسیانیوز ایران - ۷ آبان در تقویم غیررسمی ایرانیان روز کورش بزرگ نامیده شده و هر ساله ایرانیان در صدد بزرگداشت این روز هستند. طی سالهای اخیر، توجه و علاقه جوانان ایرانی به کورش بزرگ و برگزاری مراسم ۷ آبان افزایش یافته است. در این راستا، دکتر شهرام جلیلیان، استاد تاریخ ایران باستان دانشگاه شهید چمران اهواز، در گفتگو با آسیانیوز ایران به بررسی ۷ آبان و استوانه کورش بزرگ پرداخت.
ویدیو گفتگو امین داودی با شهرام جلیلیان را مشاهده بفرمایید و برای دوستان خود ارسال بفرمایید.
آتوسا: نهاد ترویجی اندیشه سیاسی و دانش تاریخی در ایران
🆔 @atusa_sbu
👍20👎10
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
تور کاخموزه نیاوران؛ شکوه و روزهای قدیم
تور بازدید از کاخموزه نیاوران با مدیریت امین داودی، دانشجوی دکتری تاریخ دانشگاه شهید بهشتی، برگزار میشود.
در این برنامه، ضمن روایت روند تاریخی شکلگیری کاخموزه نیاوران، بهصورت گروهی از بخشهای مختلف کاخ بازدید خواهیم کرد و جزییات تاریخی و معماری آن معرفی میشود.
برای ثبتنام و دریافت اطلاعات بیشتر، لطفاً از طریق پیام در تلگرام یا واتساپ با شماره زیر در تماس باشید.
با توجه به ظرفیت محدود، اولویت با افرادی است که زودتر اقدام کنند.
📅 زمان برگزاری: جمعه، ۹ آبان ۱۴۰۴
+989219892103
@Atusa_institute
آتوسا: نهاد ترویجی اندیشه سیاسی و دانش تاریخی در ایران
🆔 @Atusathinktank1
تور بازدید از کاخموزه نیاوران با مدیریت امین داودی، دانشجوی دکتری تاریخ دانشگاه شهید بهشتی، برگزار میشود.
در این برنامه، ضمن روایت روند تاریخی شکلگیری کاخموزه نیاوران، بهصورت گروهی از بخشهای مختلف کاخ بازدید خواهیم کرد و جزییات تاریخی و معماری آن معرفی میشود.
برای ثبتنام و دریافت اطلاعات بیشتر، لطفاً از طریق پیام در تلگرام یا واتساپ با شماره زیر در تماس باشید.
با توجه به ظرفیت محدود، اولویت با افرادی است که زودتر اقدام کنند.
📅 زمان برگزاری: جمعه، ۹ آبان ۱۴۰۴
+989219892103
@Atusa_institute
آتوسا: نهاد ترویجی اندیشه سیاسی و دانش تاریخی در ایران
🆔 @Atusathinktank1
👍16👎12
Forwarded from اندیشکده ایراناندیشی آتوسا
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
اسکندر مقدونی زیر سایه کورش بزرگ
#تیزر_معرفی
🔸ایده و خاطره کوروش بزرگ تاکنون در جامعه ایران حفظ شده است. اما ایده کوروش در ایام سقوط هخامنشیان چه جایگاه و اهمیتی در جامعه ایران داشت؟ اسکندر مقدونی، به عنوان فاتح قلمرو هخامنشیان، چه نسبتی با ایده و خاطره کوروش بزرگ برقرار کرد؟
🔸در همین راستا، در سلسله نشستهای «ایران کجاست»، امین داودی گفتوگویی با عادل الهیاری، دانشجوی دکتری تاریخ ایران باستان دانشگاه تهران، انجام داده است.
آسیانیوز ایران
موسسه علمی و تاریخی آتوسا
با مشارکت موسسه فرهنگی بزرگمهر حکیم
🔸🔻ویدیو کامل گفتوگو در لینک زیر:
https://t.me/atusa_sbu/252
آتوسا: نهاد ترویجی اندیشه سیاسی و دانش تاریخی در ایران
🆔 @atusa_sbu
#تیزر_معرفی
🔸ایده و خاطره کوروش بزرگ تاکنون در جامعه ایران حفظ شده است. اما ایده کوروش در ایام سقوط هخامنشیان چه جایگاه و اهمیتی در جامعه ایران داشت؟ اسکندر مقدونی، به عنوان فاتح قلمرو هخامنشیان، چه نسبتی با ایده و خاطره کوروش بزرگ برقرار کرد؟
🔸در همین راستا، در سلسله نشستهای «ایران کجاست»، امین داودی گفتوگویی با عادل الهیاری، دانشجوی دکتری تاریخ ایران باستان دانشگاه تهران، انجام داده است.
آسیانیوز ایران
موسسه علمی و تاریخی آتوسا
با مشارکت موسسه فرهنگی بزرگمهر حکیم
🔸🔻ویدیو کامل گفتوگو در لینک زیر:
https://t.me/atusa_sbu/252
آتوسا: نهاد ترویجی اندیشه سیاسی و دانش تاریخی در ایران
🆔 @atusa_sbu
👍22👎20
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
گفتوگوی با دکتر حمید برنجی، عضو سابق ناسا
🔸دکتر حمید برنجی از جمله دانشمندان برجسته ایرانی است که در طول سالهای همکاری خود با ناسا، افتخارات و دستاوردهای علمی مهمی را به دست آورد. در این قسمت از گفتوگوی امین داودی (عضو تیم علمی موسسه آتوسا) در آسیانیوز با دکتر برنجی، ایشان به شرح فعالیتهای علمی خود در ناسا، جوایز علمی کسب شده، همکاری با ایستگاه بینالمللی فضایی و نیز همکاریهای خود با پروفسور محمد جمشیدی و دکتر فیروز نادری از دیگر دانشمندان ایرانی ناسا میپردازد.
متأسفانه پروفسور برنجی در سالهای اخیر به بیماری مبتلا شده و در حرکت بدن و تکلم با مشکلاتی روبهرو شدهاند. مؤسسه علمی آتوسا برای ایشان سلامتی و بهبودی کامل آرزو میکند.
آتوسا: نهاد ترویجی اندیشه سیاسی و دانش تاریخی در ایران
🆔 @Atusathinktank1
🔸دکتر حمید برنجی از جمله دانشمندان برجسته ایرانی است که در طول سالهای همکاری خود با ناسا، افتخارات و دستاوردهای علمی مهمی را به دست آورد. در این قسمت از گفتوگوی امین داودی (عضو تیم علمی موسسه آتوسا) در آسیانیوز با دکتر برنجی، ایشان به شرح فعالیتهای علمی خود در ناسا، جوایز علمی کسب شده، همکاری با ایستگاه بینالمللی فضایی و نیز همکاریهای خود با پروفسور محمد جمشیدی و دکتر فیروز نادری از دیگر دانشمندان ایرانی ناسا میپردازد.
متأسفانه پروفسور برنجی در سالهای اخیر به بیماری مبتلا شده و در حرکت بدن و تکلم با مشکلاتی روبهرو شدهاند. مؤسسه علمی آتوسا برای ایشان سلامتی و بهبودی کامل آرزو میکند.
آتوسا: نهاد ترویجی اندیشه سیاسی و دانش تاریخی در ایران
🆔 @Atusathinktank1
👍21👎11
با سلام و احترام خدمت همراهان گرامی موسسه علمیفرهنگی آتوسا
به زودی تغییرات مهمی در ساختار و نوع فعالیت موسسه صورت خواهد گرفت که جزئیات آن به اطلاع شما عزیزان خواهد رسید.
از همراهی همیشگی شما سپاسگزاریم و همچنان با ما همراه باشید.
🆔 @Atusathinktank1
به زودی تغییرات مهمی در ساختار و نوع فعالیت موسسه صورت خواهد گرفت که جزئیات آن به اطلاع شما عزیزان خواهد رسید.
از همراهی همیشگی شما سپاسگزاریم و همچنان با ما همراه باشید.
🆔 @Atusathinktank1
👍34👎8
شاه، شهر، پادشاه
✍ اردلان کوزهگر: عضو تیم علمی موسسه آتوسا
واژهی شاه را در پهلوی هم شاه میگفتند و آن سادهشدهی واژهی پارسی باستانی خشایثیه (xšāyaθiya) بوده است، به معنای کسی فرمان میراند. قلمرو شاه را در پارسی باستان خشثرم (xšaçam) میگفتند و در اوستایی نیز خشثره (xšaθra) برابر با پادشاهی بود. این واژهها به ریخت شهر به پهلوی و پارسی رسیده است و گونهی یگر آن شار است. پس شهر، برابر با سرزمینی است که شاهی بر آن فرمان میراند و با همین معنا به سراسر کشور شهر گفته میشد. آنچنان که ایرانشهر یا شهرِ ایران، به معنای کشور ایران بوده است. هخامنشیان به استانهای زیر فرمانشان خشثرهپاوَن (xšaçapāvan*) میگفتند و بر هر خشثرپاون یک خشثرهپاوا (xšaçapāvā) فرمان میراند. این واژه را یونانیان ساتراپ میگفتند و برابر با شهربان در پارسی کنونی است.
پیرامون واژهی پادشاه، پنداشتهاند که این واژه نیز پیوندی با شاه دارد و از آن چنین برداشت کردهاند که پاد پیشوندی است و گروهی در اینباره فلسفهبافی هم کردهاند که بله پاد به معنای ضد است و پادشاه، فرمانروایی دادگر است که بر پادِ شاه ستمگر برخاسته است! این همه پایهای ندارد و زاییدهی وهم و گمان است. ریشهی این واژه از زبان سغدی است که از زبانهای ایرانی خاوری است و زمانی در فرارود رواج بسیار داشته و وامواژههای بسیاری از آن به فارسی درآمده است. این واژه در سغدی پادِخشاوَن بوده، به ریخت پادخشا یا پادخشای به پهلوی و سپس به فارسی درآمده و آنگاه ه پایانی به سیاق شاه به آن افزوده شده است. پادشاه هم مانند شاه، لقبی بوده که بهویژه در تاریخ دوره میانهی اسلامی رواجی داشته است، برای نمونه حسن بیگ یا اوزون حسن، بزرگترین فرمانروای آققویونلو و پدربزرگ مادری شاه اسماعیل یکم، را حسن پادشاه مینامیدند. در دورهی کنونی، از آنجا که در زبانهای اروپایی شاه را به فرمانروایانِ تاجدار ایرانی میگویند، از پادشاه بیشتر برای خواندن هر فرمانروای تاجدار غیرایرانی بهره میبرند. به دیگر سخن شاه را برای پادشاهان ایران (یا جهان ایرانی، مانند شاهان پیشین افغانستان) و پادشاه را برای خواندن هر شاه دیگری استفاده میکنند.
پارهای از زبانشناسان لقب عثمانی پاشا را هم سادهشدهی پادشاه میدانند. اینکه عثمانیها زیردستان خود را برای خوارداشت پادشاهان ایران پاشا میخواندند نمیتواند درست باشد زیرا کهنترین دورانهای چیرگی خاندان عثمانی بر آناتولی از این لقب بهره برده میشد و در این زمان هنوز عثمانیها هماورد ایرانیان نشده بودند.
شماره ۵۰۷ هفتهنامه امرداد، ۲۸ مهرماه ۱۴۰۴
گفتگو با اردلان کوزهگر در مورد احمد کسروی را در لینک زیر مشاهده بفرمایید:
تیزر گفتگو:
https://t.me/Atusathinktank1/269
ویدیو کامل گفتگو:
https://t.me/Atusathinktank1/271
آتوسا: نهاد ترویجی اندیشه سیاسی و دانش تاریخی در ایران
🆔 @Atusathinktank1
✍ اردلان کوزهگر: عضو تیم علمی موسسه آتوسا
واژهی شاه را در پهلوی هم شاه میگفتند و آن سادهشدهی واژهی پارسی باستانی خشایثیه (xšāyaθiya) بوده است، به معنای کسی فرمان میراند. قلمرو شاه را در پارسی باستان خشثرم (xšaçam) میگفتند و در اوستایی نیز خشثره (xšaθra) برابر با پادشاهی بود. این واژهها به ریخت شهر به پهلوی و پارسی رسیده است و گونهی یگر آن شار است. پس شهر، برابر با سرزمینی است که شاهی بر آن فرمان میراند و با همین معنا به سراسر کشور شهر گفته میشد. آنچنان که ایرانشهر یا شهرِ ایران، به معنای کشور ایران بوده است. هخامنشیان به استانهای زیر فرمانشان خشثرهپاوَن (xšaçapāvan*) میگفتند و بر هر خشثرپاون یک خشثرهپاوا (xšaçapāvā) فرمان میراند. این واژه را یونانیان ساتراپ میگفتند و برابر با شهربان در پارسی کنونی است.
پیرامون واژهی پادشاه، پنداشتهاند که این واژه نیز پیوندی با شاه دارد و از آن چنین برداشت کردهاند که پاد پیشوندی است و گروهی در اینباره فلسفهبافی هم کردهاند که بله پاد به معنای ضد است و پادشاه، فرمانروایی دادگر است که بر پادِ شاه ستمگر برخاسته است! این همه پایهای ندارد و زاییدهی وهم و گمان است. ریشهی این واژه از زبان سغدی است که از زبانهای ایرانی خاوری است و زمانی در فرارود رواج بسیار داشته و وامواژههای بسیاری از آن به فارسی درآمده است. این واژه در سغدی پادِخشاوَن بوده، به ریخت پادخشا یا پادخشای به پهلوی و سپس به فارسی درآمده و آنگاه ه پایانی به سیاق شاه به آن افزوده شده است. پادشاه هم مانند شاه، لقبی بوده که بهویژه در تاریخ دوره میانهی اسلامی رواجی داشته است، برای نمونه حسن بیگ یا اوزون حسن، بزرگترین فرمانروای آققویونلو و پدربزرگ مادری شاه اسماعیل یکم، را حسن پادشاه مینامیدند. در دورهی کنونی، از آنجا که در زبانهای اروپایی شاه را به فرمانروایانِ تاجدار ایرانی میگویند، از پادشاه بیشتر برای خواندن هر فرمانروای تاجدار غیرایرانی بهره میبرند. به دیگر سخن شاه را برای پادشاهان ایران (یا جهان ایرانی، مانند شاهان پیشین افغانستان) و پادشاه را برای خواندن هر شاه دیگری استفاده میکنند.
پارهای از زبانشناسان لقب عثمانی پاشا را هم سادهشدهی پادشاه میدانند. اینکه عثمانیها زیردستان خود را برای خوارداشت پادشاهان ایران پاشا میخواندند نمیتواند درست باشد زیرا کهنترین دورانهای چیرگی خاندان عثمانی بر آناتولی از این لقب بهره برده میشد و در این زمان هنوز عثمانیها هماورد ایرانیان نشده بودند.
شماره ۵۰۷ هفتهنامه امرداد، ۲۸ مهرماه ۱۴۰۴
گفتگو با اردلان کوزهگر در مورد احمد کسروی را در لینک زیر مشاهده بفرمایید:
تیزر گفتگو:
https://t.me/Atusathinktank1/269
ویدیو کامل گفتگو:
https://t.me/Atusathinktank1/271
آتوسا: نهاد ترویجی اندیشه سیاسی و دانش تاریخی در ایران
🆔 @Atusathinktank1
Telegram
اندیشکده ایراناندیشی آتوسا
احمد کسروی و ایران
#تیزر_معرفی
🔸احمد کسروی یکی از مهمترین مورخان و اندیشمندان تاریخ ایران است، اما به دلیل نگاههای ایدئولوژیک، آنچنان که باید به او پرداخته نشده است.
🔸متاسفانه، مفاهیم بعضاً غلطی نیز حول محور نام کسروی شکل گرفته است. در سلسله نشستهای…
#تیزر_معرفی
🔸احمد کسروی یکی از مهمترین مورخان و اندیشمندان تاریخ ایران است، اما به دلیل نگاههای ایدئولوژیک، آنچنان که باید به او پرداخته نشده است.
🔸متاسفانه، مفاهیم بعضاً غلطی نیز حول محور نام کسروی شکل گرفته است. در سلسله نشستهای…
👍22👎8
