درود دوستان

به زودی گفت‌گویی با عنوان «ضرورت پرداختن به مفهومِ ایران کجاست» با آقای مهندس سید محمد بهشتی، در موسسه علمی و تاریخی آتوسا و آسیا نیوز ایران خواهیم داشت.

موسسه علمی و تاریخی آتوسا


🆔 @atusa_sbu

ضرورت پرداختن به مفهوم «ایران کجاست»

#تیزر_معرفی

«ایران کجاست» به عنوان یک مفهوم، موضوعی پیچیده و مهم است. از یک سو نوع نگاه و روش پرداختن به تاریخ ایران را دگرگون می‌کند و از سوی دیگر به نظر می‌رسد تبیین این مفهوم رهگشای مشکلات سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و توسعه پایدار در ایران خواهد بود.

در گفت‌وگویی که امین داودی، موسس و دبیر سابق اتحادیه انجمن‌های علمی دانشجویی تاریخ کشور، با مهندس سید محمد بهشتی، مولف کتاب ایران کجاست و ایرانی کیست، داشته، به موضوع و مسئله «ایران کجاست» پرداخته شده است. گفت‌وگویی علمی که می‌تواند راهگشای پژوهش‌های جدید در حوزه تاریخ ایران باشد.
ویدیو کامل گفتگو در لینک زیر:
https://t.me/Atusa_thinktank/109

آسیا نیوز ایران
موسسه علمی و تاریخی آتوسا
با مشارکت موسسه فرهنگی بزرگمهر حکیم


🆔 @atusa_sbu

ضرورت پرداختن به مفهوم
«ایران کجاست»
گفت‌‌و‌گو با سید محمد بهشتی

#نسخه_کامل

🔸«ایران کجاست» به عنوان یک مفهوم، موضوعی پیچیده و مهم است. از یک سو نوع نگاه و روش پرداختن به تاریخ ایران را دگرگون می‌کند و از سوی دیگر به نظر می‌رسد تبیین این مفهوم رهگشای مشکلات سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و توسعه پایدار در ایران خواهد بود.

🔸در گفت‌وگویی که امین داودی، موسس و دبیر سابق اتحادیه انجمن‌های علمی دانشجویی تاریخ کشور، با مهندس سید محمد بهشتی، مولف کتاب ایران کجاست و ایرانی کیست، داشته، به موضوع و مسئله «ایران کجاست» پرداخته شده است. گفت‌وگویی علمی که می‌تواند راهگشای پژوهش‌های جدید در حوزه تاریخ ایران باشد.

آسیا نیوز ایران
موسسه علمی و تاریخی آتوسا
با مشارکت موسسه فرهنگی بزرگمهر حکیم

عضو کانال تلگرام موسسه علمی و تاریخی آتوسا شوید و سلسله نشست‌های ایران کجاست را دنبال بفرمایید:👇👇

🆔 @atusa_sbu

«راست افراطی و و پرداختن به موضوع ایران»

سید محمد بهشتی:

با برچسب‌های راست افراطی و فاشیست درصدد حذف سیاسی افرادی هستند که به صورت علمی قصد دارند به «موضوع ایران» بپردازند‌.

ولی به نظر می‌رسد که برای جامعه ایران «موضوع ایران» موضوعیت پیدا کرده است.

عضو کانال تلگرام موسسه علمی و تاریخی آتوسا شوید و سلسله نشست‌های ایران کجاست را دنبال بفرمایید.

🆔 @atusa_sbu

سید محمد بهشتی و داستان جنگ‌های ایران و روس

سید محمد بهشتی چند سال پیش در یک گفت‌وگو با حسین دهباشی در مورد جنگ‌های ایران و روس توضیحاتی داده بودند و بخشی از این گفت‌وگو به صورت گسترده در فضای مجازی منتشر شده بود.

آقای بهشتی معتقدند که پان‌ترک‌ها گفت‌وگوی ایشان با آقای دهباشی را تقطیع کرده و گفته‌های ایشان به شکلی منتشر شده است که مخاطب برداشت متفاوتی از حرف‌هایشان می‌کند‌.

موسسه علمی و تاریخی آتوسا با همکاری روزنامه اقتصادی آسیا در مورد این موضوع، جنگ‌های ایران و روس یا جنگ آذربایجان و روس، گفت‌وگویی با آقای سید محمد بهشتی داشته است که به زودی در همین کانال تلگرام منتشر خواهد شد.

کانال تلگرام موسسه علمی و تاریخ آتوسا

🆔 @atusa_sbu

جنگ‌های ایران و روس یا جنگ‌های آذربایجان و روس؟

سید محمد بهشتی پاسخ می‌دهد:

پان‌ترک‌ها گفتگوی چند سال پیش من با آقای دهباشی را تقطیع کرده و به نفع خود منتشر کردند.

زمانی که در میراث فرهنگی بودم در کنار مسجد کبود در تبریز کاوش باستان‌شناسی داشتیم و به آثاری دست پیدا کردیم که نشان می‌داد آریایی‌های حدود ۳۶۰۰ سال پیش در این شهر سکونت داشتند. وقتی پان‌ترک‌ها متوجه این موضوع شدند تلاش کردند تا جلوی کاوش را بگیرند.

آسیا نیوز ایران
موسسه علمی و تاریخی آتوسا
با مشارکت موسسه فرهنگی بزرگمهر حکیم

عضو کانال تلگرام موسسه علمی و تاریخی آتوسا شوید و سلسله نشست‌های «ایران کجاست» را دنبال بفرمایید:

🆔 @atusa_sbu

🔽 چرا فرانسوی‌ها از نقاشی ایرانی در افتتاحیه المپیک استفاده کردند؟

🔻شاهد در میان آب‌های سن

✍نویسنده: مریم روشن‌بین (عضو شورای علمی و ترویجی موسسهٔ آتوسا)

🔻تصویر پیش‌رو که معروف است به «شاه و جوان»، شاه عباس یکم را در حال معاشقه و شرابخواری نشان می‌دهد، نموداری از قدرت قلم و زبردستی محمد قاسم مصور مشهور به سراجای نقاش است. او از نقاشان برجستۀ مکتب اصفهان بود و قلمی شبیه رضا عباسی داشت. این اثر در تاریخ 24 جمادی‌الثانی 1036 ترسیم شده و در کنار آن بیتی از یغمایی جندقی آمده است:
برآرد روزگارت از سه لب کام // لب یار و لب جوی و لب جام

🔻گروهی براین باورند که این نه مردی جوان که زنی جوان است، حال آنکه در مکتب اصفهان پوشش زنان و مردان تفاوت‌هایی دارد. همچنین در اثر دیگر از رضا عباسی معروف به «میگسار جوان» شباهت‌های غیر قابل انکار این دو مرد جوان را می‌توان دید.

🔻افتتاحیه المپیک امسال در پاریس همراه با حواشی بسیار بود. اما در میان این حواشی اجرای شام آخر با حضور گروهی از همجنسگرایان که در میان آنان کودکی نیز حاضر بود، بسیار خبر ساز شد.
از طرفی یکی از اقداماتی که در فضاسازی رود سن انجام شد، استفاده از آثار معروف هنر جهان بود که از میان بسیاری آثار ایرانی بخشی از نگارگری «شاه و جوان» به‌کار گرفته شد. بسیاری از ایرانیان دربارۀ این تصویر نوشتند و بسیاری خرسند شدند که اثری از هنر ایران در حاشیه رود سن به‌کار رفته است.
اما چرا این اثر؟ آثار ایرانی در موزۀ لوور کم نیست و آثار نگارگری ایرانی هم بسیار است. آیا توماس جولی کارگردان المپیک و گروهش با هدفی خاص این نگاره را انتخاب کرده‌اند؟ و مفهومی خاص مد نظر ایشان بوده است؟
همان‌طور که می‌دانید در تمامی ادیان ابراهیمی و نیز دیگر ادیان چون مزدیسنا، هندویسم، بودیسم و حتی پیروان اندیشه کنفسیوس همجنسگرایی را که مخالف روال طبیعی و شکل‌گیری خانواده است، منع کرده‌اند. در کتاب مینوی خرد ترجمه مرحوم استاد احمد تفضلی به این موضوع پرداخته شده است: «که از گناهانی که مردمان می‌کنند، لواط (kūn-marz) گران‌تر است» (پایگاه دادگان پارسیک). قوانین قضایی نیز برای آن تأیین شده بوده است. این بدان معنا است که اگر چه برخی به این عمل دست می‌زدند اما جامعه و دین تاب آن‌را نداشته است. اما با ورود ترکان به ایران با وجود منع اسلام از شاهد و شاهد بازی، این عمل به‌نظر می‌رسد میان برخی طبقات جامعه رواج پیدا کرد و بازتاب آن در ادبیات فارسی و برخی نگارگری‌های خصوصی مانند همین نگاره حاضر نمایان شد. مرحوم استاد احسان یارشاطر بر روی موضوع «معشوق نمی‌تواند در ادبیات فارسی زن باشد» برای رساله دکتری خود کار کردند. از طرفی سیروس شمیسا دربارۀ «شاهدبازی در ادبیات فارسی» نوشته است. اما آنچه شواهد فرهنگی نشان می‌دهد، این عمل از دیدگاه عموم مردم دیندار، چه ادیان ابراهیمی و چه ادیان شرقی از جمله مزدیسنا مردود بوده است.

🔻پس به اصل موضوع و انتخاب این تصویر از نگارگری ایرانی بازمی‌گردیم. به‌نظر نگارنده با توجه به برنامه‌های افتتاحیه المپیک پاریس و رویکرد گارگردان آن، این انتخاب بی‌دلیل نبوده است بخصوص که فرانسه یکی از کشورهایی است که در راستای عادی‌سازی این امر گام برمی‌دارد و آن را در آموزش نیز وارد کرده است. نظر شما چیست؟

موسسه علمی و تاریخی آتوسا

@atusa_sbu

نظریه هویت و ناسیونالیسم به روایت آنتونی دی اسمیت

#تیزر_معرفی

آنتونی دی اسمیت، استاد سابق کرسی مطالعات ناسیونالیسم در دانشگاه LSE انگلیس بود. دی اسمیت رویکردی متفاوت نسبت به مفهوم ناسیونالیسم ارائه داد که با دیگر نظریه‌پردازان غربی متفاوت بود. دی اسمیت درصدد است تا نظریه مدرن بودن مفهوم ناسیونالیسم را به چالش بکشاند.

در گفت‌وگویی که امین داودی، مدیر موسسه علمی و تاریخی آتوسا، با آقای رامین البرزی، دانشجوی دکتری علوم سیاسی دانشگاه تربیت مدرس، داشته، به موضوع و مفهوم ناسیونالیسم و هویت از نگاه آنتونی دی اسمیت پرداخته شده است. گفت‌وگویی علمی در مورد فردی که کمتر در محافل علمی و آکادمیک در ایران به آن پرداخته شده است.

برای مشاهده ویدیو کامل گفتگو وارد لینک زیر شوید:
@atusa_sbu

آسیا نیوز ایران
موسسه علمی و تاریخی آتوسا
با مشارکت موسسه فرهنگی بزرگمهر حکیم

عضو کانال تلگرام موسسه علمی و تاریخی آتوسا شوید و سلسله نشست‌های ایران کجاست را دنبال بفرمایید.

🆔 @atusa_sbu
@asianewsiran

نظریه هویت و ناسیونالیسم
به روایت آنتونی دی اسمیت
گفت‌و‌گو با رامین البرزی

#نسخه_کامل

آنتونی دی اسمیت، استاد سابق کرسی مطالعات ناسیونالیسم در دانشگاه LSE انگلیس بود. دی اسمیت رویکردی متفاوت نسبت به مفهوم ناسیونالیسم ارائه داد که با دیگر نظریه‌پردازان غربی متفاوت بود. دی اسمیت درصدد است تا نظریه مدرن بودن مفهوم ناسیونالیسم را به چالش بکشاند.

در گفت‌وگوی امین داودی، مدیر موسسه علمی و تاریخی آتوسا، با آقای رامین البرزی، دانشجوی دکتری علوم سیاسی دانشگاه تربیت مدرس، به موضوع و مفهوم ناسیونالیسم و هویت از نگاه آنتونی دی اسمیت می‌پردازیم. گفت‌وگویی علمی در مورد نظریه‌پردازی که کمتر در محافل علمی و آکادمیک در ایران به آن پرداخته شده است.

آسیانیوز ایران
موسسه علمی و تاریخی آتوسا
با مشارکت موسسه فرهنگی بزرگمهر حکیم

عضو کانال تلگرام موسسه علمی و تاریخی آتوسا شوید و سلسله نشست‌های «ایران کجاست» را دنبال بفرمایید.

🆔 @atusa_sbu

«به مناسبت زادروز محمدعلی فروغی»

این ویدئو از معدود فیلم‌هایی است که از محمدعلی فروغی وجود دارد. در این تصویر فروغی را در کنار رضاشاه می‌بینید.

محمدعلی فروغی (۱۲۵۴ـ۱۳۲۱ خورشیدی) معروف به ذکاءالملک، سه دوره نخست‌وزیر ایران بود و چندین دوره وزیر مالیه، عدلیه و دربار. فروغی را باید یکی از معماران ایران مدرن دانست. او چه در به قدرت رسیدن رضاخان و چه در برکناری‌اش و آمدن شاه جوان چهرۀ کلیدی بود.

اما جدا از نقش‌های پرشمار سیاسی، نقش نظری فروغی در پیدایش علوم نظری مدرن در ایران بی‌همتاست. فروغی در دورانی که در ایران منابع انگشت‌شماری برای یادگیری علوم جدید وجود داشت، آثار بسیار مهمی را ترجمه و تألیف کرد. نصرالله انتظام، نمایندۀ ایران در سازمان ملل (در دهۀ ۱۹۵۰) می‌گوید: «هر چهار کتاب درسی که در آن زمان به چاپ می‌رسید، دو تای آن تألیف و ترجمه محمدعلی فروغی و پدرش بود.» کتاب «سیر حکمت در اروپا»، نوشتۀ فروغی، از منابع اصلی آشنایی ایرانیان با فلسفۀ غرب بود. شاید بتوان فروغی را پدر غرب‌گرایی در ایران نامید.



_مهدی تدینی_

🆔@atusa_sbu

کارگاه واکاوی جغرافیای تاریخی ایران باستان

جغرافیای تاریخی ایران در طول تاریخ تغییرات زیادی نداشته است. امروزه این پرسش مطرح است که گستره شاهنشاهی ایران در طول جهان باستان چگونه مدیریت می‌شده است.

جغرافیای تاریخی ایران باستان را چگونه می‌توانیم ترسیم ‌کنیم؟ این پهنه جغرافیایی در عهد هخامنشیان چگونه شکل گرفت ؟ و چه چیز باعث از کف دادن آن در دوران ساسانی شد؟ راه‌ها و فواصل ایران در این عصر چه نقشی در این جابجایی قدرت‌ها داشته است؟
این موضوعات و بیشتر از آن را قصد داریم  در این کارگاه بررسی کنیم .

مدرس: مریم روشن‌بین (پژوهشگر مطالعات هندی‌ایرانی در هند)

این کارگاه در ۶ جلسه به صورت آنلاین و آفلاین از تاریخ شنبه، ۲۷ مردادماه، هر شنبه، برگزار خواهد شد.

مبلغ شرکت در این کارگاه برای ایرانیان داخل کشور با تخفیف ۳۹۰ هزار تومان  و برای علاقمندان خارج از کشور ۸۰۰  هزار تومان است.

«همراه با گواهی دو زبانهٔ فارسی و انگلیسی برای شرکت‌کنندگان»

برای ثبت نام در تلگرام یا واتس‌اپ به این شماره یا آیدی پیامک دهید:
( @Atusa_institute )
09219892103

موسسه علمی و تاریخی آتوسا

🆔 @atusa_sbu

ایران‌راه: روایتی نوین از ایده ایران

#تیزر_معرفی

در حوزه توسعه و مناسبات سیاسی و اقتصادی کمتر به موضوع «کجاستی ایران» پرداخته شده است.

ایران‌راه چیست؟ پرسش از کجاستی ایران به چه معنی است؟

در گفت‌وگوی امین داودی، مدیر موسسه علمی و تاریخی آتوسا، با دکتر علی هادوی، نویسنده و پژوهشگر، به موضوع و مفهوم ایران‌راه پرداخته شده است. گفت‌و‌گویی علمی در مورد مفهومی نوین در مطالعات توسعه و اندیشه سیاسی در ایران

آسیا نیوز ایران
موسسه علمی و تاریخی آتوسا
با مشارکت موسسه فرهنگی بزرگمهر حکیم

موسسه علمی و تاریخی آتوسا: نهاد ترویجی اندیشه سیاسی و دانش تاریخی در ایران

🆔 @atusa_sbu

ایران‌راه:
روایتی نوین از ایده ایران
گفت‌و‌گو با دکتر علی هادوی

#نسخه_کامل

🔸 در حوزه توسعه و مناسبات سیاسی و اقتصادی کمتر به موضوع «کجاستی ایران» پرداخته شده است.
ایران‌راه چیست؟ پرسش از کجاستی ایران به چه معنی است؟

🔸 در گفت‌وگوی امین داودی، مدیر موسسه علمی و تاریخی آتوسا، با دکتر علی هادوی، نویسنده و پژوهشگر، به موضوع و مفهوم ایران‌راه پرداخته شده است. گفت‌و‌گویی علمی در مورد مفهومی نوین در مطالعات توسعه و اندیشه سیاسی در ایران

آسیا نیوز ایران
موسسه علمی و تاریخی آتوسا
با مشارکت موسسه فرهنگی بزرگمهر حکیم

موسسه علمی و تاریخی آتوسا: نهاد ترویجی اندیشه سیاسی و دانش تاریخی در ایران

🆔 @atusa_sbu

«مصدق و انحلال پارلمان»
 
یکی از مناقشه‌برانگیزترین تصمیمات مصدق انحلال مجلس بود. در این چند دقیقه یکی از وفادارترین یاران مصدق، کریم سنجابی، توضیح می‌دهد چرا این تصمیم غلط بود. فکر نمی‌کنم نیازی باشد جایگاه سنجابی را در جبهۀ ملی توضیح دهم.
 
انتخابات این مجلس (هفدهم) را دولت خود مصدق برگزار کرده بود، اما روزبه‌روز مخالفت‌ها با او در این مجلس شدیدتر می‌شد. برخی از همرزمان و یاران قدیمی او در این مجلس به مخالفان سازش‌ناپذیرش تبدیل شدند؛ از جمله حسین مکی و مظفر بقایی که طرح استیضاح دولت را هم در مجلس مطرح کردند. در این زمان بود که مصدق تصمیم گرفت با رفراندوم مجلس را تعطیل کند.
 
برخی از نزدیک‌ترین یاران مصدق ــ مثل سنجابی که اینجا  می‌شنوید یا دکتر معظمی ــ با این تصمیم او مخالف بودند و به او هشدار دادند این تصمیم غلط است. سنجابی شرح می‌دهد که برای مصدق توضیح می‌داده با تعطیلی مجلس زیر پای خود را خالی می‌کند. اما مصدق به سنجابی می‌گوید: «چرس کشیدی؟» (یعنی حشیش کشیدی؟). صحبت‌های او گویاست و شرح بیشتری نیاز ندارد./مهدی تدینی

منبع: تاریخ شفاهی هاروارد، گفتگو با کریم سنجابی، نوار یازدهم

🆔 @atusa_sbu

نقد نظریه توطئه

✍جواد طباطبایی
برگرفته از کتاب تأملی در ترجمه متن های اندیشه سیاسی جدید: مورد شهریار ماکیاوللی
#ماکیاوللی
#ادوارد_سعید
#محمودمحمود

به زودی موسسه آتوسا به قلم شهروز طوسی یادداشتی در چند بخش در مورد این موضوع منتشر خواهد کرد. لطفاً این یادداشت استاد طباطبایی را مطالعه بفرمایید.

آتوسا: نهاد ترویجی اندیشه سیاسی و دانش تاریخی در ایران

🆔 @atusa_sbu

ایرانشهر، ایدئولوژی و تخیل

#تیزر_معرفی

سید جواد طباطبایی، که می‌توان گفت مهمترین اندیشمند تاریخ معاصر ایران است، تاکید زیادی بر مفهوم ایران و اندیشه سیاسی ایرانشهری داشت.
به نظر می‌رسد که طباطبایی توانسته است رویکرد و مسئله پژوهشی حوزه آکادمیک را در ایران تغییر دهد و یا آن را به چالش عظیمی بکشاند.

در همین راستا دکتر نوید کلهرودی، پژوهشگر حوزه اندیشه سیاسی، متاثر از طباطبایی کتابی با عنوان «ایرانشهر، ایدئولوژی و تخیل» تالیف کرده است.

گفت‌وگوی امین داودی با نوید کلهرودی در مورد کتاب «ایرانشهر، ایدئولوژی و تخیل» به زودی از آسیا نیوز ایران و آتوسا

آسیا نیوز ایران
موسسه علمی و تاریخی آتوسا
با مشارکت موسسه فرهنگی بزرگمهر حکیم

ویدیو کامل گفتگو به زودی در کانال تلگرام موسسه علمی و تاریخی آتوسا

آتوسا: نهاد ترویجی اندیشه سیاسی و دانش تاریخی در ایران

🆔 @atusa_sbu

ایرانشهر، ایدئولوژی و تخیل
گفت‌و‌گو با دکتر نوید کلهرودی

#نسخه_کامل

سید جواد طباطبایی، که می‌توان گفت مهمترین اندیشمند تاریخ معاصر ایران است، تاکید زیادی بر مفهوم ایران و اندیشه سیاسی ایرانشهری داشت.
به نظر می‌رسد که طباطبایی توانسته است رویکرد و مسئله پژوهشی حوزه آکادمیک را در ایران تغییر دهد و یا آن را به چالش عظیمی بکشاند.

در همین راستا دکتر نوید کلهرودی، پژوهشگر حوزه اندیشه سیاسی، متاثر از طباطبایی کتابی با عنوان «ایرانشهر، ایدئولوژی و تخیل» تالیف کرده است.

گفت‌وگوی امین داودی با نوید کلهرودی در مورد کتاب «ایرانشهر، ایدئولوژی و تخیل»

آسیانیوز ایران
موسسه علمی و تاریخی آتوسا
با مشارکت موسسه بزرگمهر حکیم

عضو کانال تلگرام موسسه علمی و تاریخی آتوسا شوید و سلسله نشست‌های ایران کجاست را دنبال بفرمایید

آتوسا: نهاد ترویجی اندیشه سیاسی و دانش تاریخی در ایران

🆔 @atusa_sbu
@asianewsiran

تاثیر سرمشق‌های ایدئولوژیک در شناخت ما از تاریخ
بخش ۱: «بازگشت به خویشتن»

✍شهروز طوسی

🔻با آغاز اکتشافات شرق‌شناسانه اروپایی‌ها در ایران ذهن بسیاری از ایرانیان به داشته‌های فرهنگی و تمدنی خود جلب شد. مردمی که تا آن روز تاریخ خود را تنها از درون متون تاریخ‌ روایی همچون شاهنامه می‌جستند، نخستین شاهان جهان را کیومرث و جمشید می‌شناختند، در قهوه‌خانه‌ها برای دیگران باز می‌گفتند و به آن فخر داشتند، حال با دریایی از شواهد و اسناد تازه رو‌به‌رو بودند که هر کسی را در هر گوشه جهان به وجد می‌آورد. این دستاوردهای علم نوین توانستند در مدتی کوتاه اعتبار زیادی کسب کنند و جایگزین تاریخ کهن روایی و ملی ما شوند.

🔻دیری نگذشت که نخستین تحصیل‌کردگان ایرانی علاقه‌مند شدند تا راه شرق‌شناسان را ادامه دهند. افراد برجسته‌ای آمدند و رفتند و آثار ارزشمندی از خود به جا گذاشتند. اما پس از چندی، کم‌کم این ایده‌ پدید آمد که نتایج تحقیقات غربی‌ها متناسب با اهداف استعماری آن‌ها شکل گرفته‌ است. آن‌ها نه از سر کنجکاوی، بلکه در راستای نیّات خود، تاریخ نوین ایران و سایر ملت‌های شرق را به شیوه‌ای روایت‌ کرده‌اند تا با منافع خودشان همسو باشد. ایشان نسبت به کار علمی متعهد نبوده‌ و تاریخ را به گونه‌ای تحریف کرده‌اند تا راوی تصویر غربِ خردگرا، پیشرو و متمدن در برابر شرقِ عرفان‌مسلک، بدوی و بربر باشد. حتی برخی پا را فراتر گذاشته و تحریف یکسویه تاریخ توسط نویسندگان و تاریخ‌نگاران غربی را به دوره باستان تعمیم دادند. یک نمونه، کتاب «یونانیان و بربرها» اثر امیر مهدی بدیع است که در ۱۵ جلد به زبان فرانسه نوشته شده است.

🔻این ایده در آثار کسانی چون ادوارد سعید و به ویژه در کتاب «شرق‌شناسیِ» او بسط پیدا کرد و به مذهب مختار ایران‌شناسی در ایران بدل شد. علی شریعتی، جلال آل احمد، سید حسین نصر، احمد فردید و داریوش شایگان، تنی چند از طرفداران سرشناس این ایده هستند. سعید اعتقاد داشت بسیاری از علوم و دستاوردهایی که امروزه غرب به آنان می‌بالد، مدت‌ها قبل در شرق ابداع شده و در طی دوران استعمار توسط غرب مصادره شده است. «شرق‌شناسی»، که اروپایی‌ها بنیاد گذاشته‌اند نیز ابزاری برای توجیه این سرقت تاریخی و حفظ امپریالیسم و سروری غرب بر دیگر ملل است. همچنان که شایگان و همفکران او مدرنیته را پدیده‌ای برساخته اروپایی‌ها در راستای همین اهداف می‌دیدند که باید با آن ستیزه کرد. به طور خلاصه می‌توان گفت شاه‌بیت این گفتمان بیت معروف حافظ یعنی «آنچه خود داشت ز بیگانه تمنا می‌کرد» است.

🔻وقایع سیاسی دوره معاصر از جمله سایه تاریک روابط ایران و انگلستان بر سر موضوع نفت جنوب و رخدادهای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ بر شدت گرفتن و طرفدار یافتن این نظریهٔ توطئه یا به عبارتی «نظریه استعمار» تاثیر عمیقی گذاشت. بنابراین در ادامه شکلی از ایران‌شناسی مورد توجه قرار گرفت که همواره این پیش‌فرض را به دنبال خود داشت. بسیاری تلاش کردند تا از پشت این عینک بدبینی به بازنویسی تاریخ ایران بپردازند. ما این رویکرد را با عنوان «بازگشت به خویشتن‌» می‌شناسیم. بسیاری از کسانی که قدم در این راه گذاشته‌اند نیّت بدی نداشته‌اند. افرادی بسیار ایران‌دوست و دلسوز بوده‌اند. اما بد نیست کمی بیشتر روی خودِ «نیّت» دقیق شویم.

🔻احتمالا این جمله به گوشتان خورده است: ‌«جاده‌ جهنم را با نیّت‌های خوب سنگ‌فرش کرده‌اند». یک ضرب‌المثل لاتین که توسط افراد سرشناس مختلف تکرار شده است. اگر در رخدادهای تاریخی دقیق شویم می‌بینیم همیشه این افراد شرور نبوده‌اند که فاجعه آفریدند. بلکه در بسیاری موارد افراد دغدغه‌مندی بوده‌اند که به بیشینه کردن سعادت و خیر بشر می‌اندیشیدند. تا جایی که حتی بسیاری از ایشان تا زمان مرگ هم بر جهل خود آگاه نشدند. شکل‌گیری حکومت‌های توتالیتاریست در سده بیستم و در پی آن جنگ جهانی دوم، نتیجه پیروی خوشبینانه از نیّات خوب هستند.

🔻می‌دانیم تاریخ‌نگاری از آغاز با سیاست و ایدئولوژی‌ها رابطه‌ای درهم‌تنیده و انکارناپذیر داشته است. بنابراین تصور اینکه همواره افرادی وجود دارند که می‌کوشند با دستکاری در روایات تاریخی اهداف گروه‌ها و یا دولت‌های متبوع خود را دنبال کنند یک نظریه توطئه نیست. نابینایی در برابر این افراد و جریان‌ها نیز در خوش‌بینانه‌ترین حالت چیزی جز ساده‌لوحی نیست. اما این بدان معنا نیست که هر آنچه غربی‌ها درباره تاریخ ما نوشته‌اند هدفش تثبیت برتری خودشان بوده است.

🔻گرایش به برانداختن بنیاد نظم پیشین و درانداختن طرحِ نو اگر بر پایه عقل نباشد، یک ایده خطرناک است. حتی زمانی که نیّت‌های خوب آن را نمایندگی می‌کنند. مسیر «بازگشت به خویشتن» و رفتن به دنبال «آنچه خود داشت...» نه به کعبه، بلکه به ترکستان می‌رسد. چون بیش از آن که رویکردی علمی باشد، رنگ و بوی تعصب دارد. چه اینکه روی دیگر آن می‌تواند «بیگانه‌‌هراسی» باشد.

آتوسا

🆔 @atusa_sbu