Келин урлаў мәресими жол-транспорт ҳәдийсеси менен тамамланды

Соқлығысыў ақыбетинде қыз қаза тапқан.

https://t.me/Allashov_Official

Шахзада Базарбаева - бүгинги күн жаслары арасынан жетилисип шыққан ҳақыйқый илҳам дәреги. Ол ҳәзирги ўақытта Олий Мажлис Нызамшылық палатасы жанындағы Жаслар парламентиниң ағзасы сыпатында жумыс алып бармақта. Бул лаўазым - ҳәр кимниң емес, ал өз үстинде ислейтуғын, идея ҳәм басламаға ийе, жәмийет алдында жуўапкершиликти сезетуғын инсанларға исенип тапсырылады.

Шахзада жас болыўына қарамастан, мәмлекетимиз келешеги болған жаслар менен ислесиў, олардың машқалалары, усыныс ҳәм пикирлерин жоқары минберге жеткериў жолында айрықша ҳәрекет етпекте. Әсиресе, оның сөйлеген сөзлери, усыныслары ҳәм басламалары социаллық тармақларда да кең талқылаўларға себеп болмақта.

Мен бундай белсенди, билимли ҳәм мақтаныш пенен "бизиң әўлад ўәкили" деўге болатуғын инсанды шын жүректен ҳүрмет етемен. Ҳәр бир жасқа Шахнозадай қәтийетлилик, билимге қуштарлық ҳәм жуўапкершилик тилеймен.

https://t.me/Allashov_Official

Жерге, өсимликлерге зыян келтириў қандай әкибетлерге алып келеди?

Жаратылысқа, әсиресе өсимлик дүньясына итибарсызлық пенен қарым-қатнас етиў, оның қорғалыўы ҳәм туўры пайдаланылыўы жәмийеттиң ҳәм мәмлекеттиң әҳмийетли ўазыйпаларынан бири болып есапланады.

Өзбекстан Республикасы Жынаят кодексиниң 198-статьясы усы мәселеге арналған болып, "Егинзарларды, тоғайзарлықларды, тереклерди ямаса басқа өсимликлерди зыянлаў ямаса жоқ етиў" деп аталады. Бул статья тәбиятқа зиян жеткизген шахслар ушын белгиленген нызамлық жуўапкершиликти анық көрсетеди.

Не ушын бул әҳмийетли?
Егинзарлар, тоғайзарлықлар ҳәм басқа да өсимликлер бизиң экологиялық теңсалмақлығымыздың тийкары болып табылады. Олар ҳаўаны тазалайды, топырақтың шөгиўиниң алдын алады, суў ресурсларын сақлаўға жәрдем береди ҳәм тири жәнликлер ушын жасаў орталығын тәминлейди. Сонлықтан, оларға зыян жеткериў тек ғана тәбийғый орталыққа емес, бәлким инсанның денсаўлығына ҳәм жәмийеттиң раўажланыўына да унамсыз тәсир етеди.

Жынаят кодексиниң 198-статьясы не дейди?

Усы статьяның биринши бөлимине муўапық:
Итибарсызлық пенен от пенен ислесиў нәтийжесинде егинзарларды, тоғайзарлықларды, тереклерди ямаса басқа өсимликлерди зыянлаў ямаса жоқ етиў, егер бул көп муғдарда зыян келтириўге ямаса басқа да аўыр ақыбетлерге алып келсе, нызам алдында жуўапкершиликке себеп болады.

Бундай ҳәрекетлер ушын:

Базалық есаплаў муғдарының елиў есесинен жүз есесине шекем муғдарда жәрийма;
Ямаса еки жүз қырық саатқа шекем мәжбүрий жәмийетлик жумыслар;
Ямаса бир жылға шекем мийнет пенен түзетиў жумыслары менен жазаланады.

Бул норма тәбиятқа итибарсызлық пенен қарым-қатнас етиўдиң ақыбетлериниң қаншалық аўыр болыўы мүмкин екенлигин еслетип турады. Ҳәр бир пуқара тәбиятты асырап-абайлаўы ҳәм оған зыян жеткизбеўи шәрт. Усы нызам нормасының мақсети – өсимлик дүньясын қорғаў, экологиялық қәўипсизликти тәминлеў ҳәм тәбийғый байлықларымызды келешек әўладлар ушын сақлап қалыў.

Сиз тәбиятты қорғаў бойынша қандай илажлар көресиз? Пикирлериңизди комментарийлерде қалдырың!

https://t.me/Allashov_Official

Бүгин баспасөз ҳәм ғалаба хабар қураллары күни мүнәсибети менен концертке бардым. Бир ўақытлары әпиўайы бақлаўшы болып отырған жеримде, енди сол тараўдың ишинде жүрмен. Қәлем (клавиатура) менен жәмийетке тәсир етиў аңсат ис емес, бирақ сүйип исленсең, шаршамайсаң.

Ҳәр күни жазып, изленип, ҳақыйқат изинен жүриў - бул мен таңлаған жол.

https://t.me/Allashov_Official

Бүгин 1-июль, 2025-жылдың тең ярымы да өтип кетипти

Сезип атырсыз ба ўақытта берекет қалмады, кеше ғана жаңа жыл еди, және жақында 2026-жыл келеди, өмир өтип баратыр дослар, жақсы ислерге үлгерип қалыңлар!

https://t.me/Allashov_Official

Балаларыңызға меҳирбан болың: Көз жастың орнына меҳир бериң

Кеше көшеде жүрегимди аўыртқан бир жағдайдың гүўасы болдым. Шама менен 4-5 жасар кишкене баланы анасы кишкене қәтеси ушын аяўсыз урып, бақырып атырған еди. Сол гездеги баланың қорқыўға толған көзлери, анасының қәҳәри еле көз алдымнан кетпейди. Бул жағдай маған қатты тәсир етти ҳәм сизлер менен усы темада ой-пикирлеримди бөлисиўге, сондай-ақ, нызамшылығымызда бул мәселеге қандай қаралыўы ҳаққында мағлыўмат бериўге қарар еттим.

Гейде ата-аналар бала тәрбиясында қаттықоллықты, ҳәттеки, қол көтериўди жақсы усыл деп ойлайды. «Биз де усындай тәрбия көргенбиз, жаман болғанымыз жоқ» деген сөзлерди жийи еситемиз. Бирақ, ҳәр бир урыў, ҳәр бир бақырыў баланың нәзик психологиясына аўыр соққы болып тийеди. Физикалық аўырыў ўақыт өтиўи менен жазылар, бирақ кеўилдеги жара жыллар даўамында да питпеўи мүмкин.

Психологлар не дейди?

Қәнигелердиң пикиринше, балаға қол көтериў төмендеги унамсыз ақыбетлерге алып келиўи мүмкин:

Қорқыў ҳәм исенимсизлик:

Үзликсиз урыс-керис орталығында өскен бала қорқақ, өзине исеними төмен болып өседи. Ол ҳәр бир қәтеси ушын жазаланыўдан қорқып, жаңа нәрселерди үйрениўге, баслама көрсетиўге тартынады.

Агрессия:

Бала өзине қарата көрсетилген зорлықты нормал жағдай сыпатында қабыл етип, оны басқаларға, әсиресе, өзинен киши ҳәм әззилерге қарата қолланыўы мүмкин.

Ата-анадан узақласыў:

Меҳир орнына жаза көрген бала ата-анасынан эмоционаллық жақтан узақласады. Олардың арасындағы исеним жоғалады, сыр бөлисиў, шын кеўилден сәўбетлесиў олар ушын жат нәрсеге айланады.

Руўхый машақатлар:

Депрессия, тынышсызлық, өз-өзине қол салыў ҳаққындағы ойлар – булардың барлығы балалықтағы зорлықтың ақыбети болыўы мүмкин.

Умытпаң, тәрбияның мақсети – баланы жазалаў емес, оған дурыс жолды көрсетиў. Қәтесин түсиндириў, сәўбетлесиў, шыдамлылық пенен үлги болыў ҳәр қандай физикалық жазадан нәтийжелирек.

Нызам не дейди?

Көпшилик бул жеке шаңарақ иси деп ойлаўы мүмкин, бирақ балаға қарата жасалған қатты қәбилетсизлик нызам алдында жуўапкершиликке себеп болады. Өзбекстан Республикасының нызамшылығында бала ҳуқықлары үстин етип белгиленген.

➖ Өзбекстан Республикасының Ҳәкимшилик жуўапкершилик ҳаққындағы кодексиниң 47-статьясына муўапық, ата-аналардың ямаса олардың орнын басыўшы шахслардың балаларды тәрбиялаў ҳәм оларға билим бериў бойынша миннетлемелерин орынламаўы, соның ишинде, балалардың билим алыўына тосқынлық етиўи – базалық есаплаў муғдарының бир есесинен бес есесине шекем муғдарда жәрийма салыўға себеп болады. Егер усы ҳуқықбузарлық ҳәкимшилик жаза шарасы қолланылғаннан кейин бир жыл даўамында және қайталанса, жәрийма муғдары бес еседен он есеге шекем артады.

➖ Өзбекстан Республикасының Жынаят кодексиниң 110-статьясында болса буннан да аўыр жазалар нәзерде тутылған. Яғный, адамды системалы түрде урып-соғыў ямаса басқаша ҳәрекетлер менен қыйнаў, егер бул физикалық ямаса руўхый азап бериўге алып келсе, үш жылға шекем азатлықтан шеклеў ямаса үш жылға шекем азатлықтан айырыў менен жазаланады. Егер бул ҳәрекетлер кәмелетке толмаған, материаллық жақтан ямаса басқаша түрде айыпкерге бағынышлы болған шахсқа қарата исленсе, жаза және де аўырласaды.

❗️Көрип турганыңыздай, балаға қол көтериў тек ғана тәрбия усылы емес, ал нызам бузылыўы болып та есапланады.

Жуўмақ орнына

Ҳүрметли ата-аналар! Перзентиңиз – сиздиң кеўлиңиздеги меҳирдиң, итибардың ҳәм ғамқорлықтың ең үлкен талабаны. Олардың қәтелесиўге ҳаққы бар, себеби олар еле өмирди үйренип атыр. Сиздиң ўазыйпаңыз – жазалаўшы емес, жол көрсетиўши болыў. Оларға бақырмаң, сөйлесиң. Оларды урмаң, қушақлаң. Олардың кишкене жүрегин қорқыўға емес, исенимге толтырың. Сонда олар тек ғана бахытлы бала болып өсип қоймай, келешекте меҳирбан, итибарлы ҳәм жәмийет ушын пайдалы инсанлар болып жетилиседи.

Аллашов Жасурбек @KarPressa телеграм каналының бас редакторы.

https://t.me/Allashov_Official