O‘g‘il bola hamisha otasidan namuna oladi. "Otam shunday qilyaptimi, demak, bu to‘g‘ri" degan xulosaga keladi. Ota bolasi yonida har bir ishini o‘ylab qilishi zarur.

Chunki tarbiya ilmi - o‘ta nozik ilm. Keltirilgan misollarga qarab yaxshi o‘g‘ilni, haqiqiy erkakni tarbiyalashda  oila boshining chuqur bilimi, zarur ko‘nikma va tajribasi talab qilinishiga amin bo‘lamiz.

Jalolxon Umarov, "Asl otalar kitobi"dan

√@Al_AddL

Buxoriylar qanday tarbiya qilinadi?

Ona mehri, zakovati, fidoyiligi… Bu fazilatlar haqida kitoblar yozilgan, ash’orlar bitilgan… Bola parvarishi, tarbiyasi, uning bilimli, intizomli, hunarli qilish choralari bosqichma-bosqich o‘rgatilgan. Bugungi axborot asrida bu mavzuda istagancha ma’lumot topish mumkin: bolaning rivojlanish bosqichi, kunma-kun, qadamma-qadam qanday parvarish qilinadi, necha yoshida nima o‘rgatiladi… Bola psixologiyasi qanday? Unga nima deyish mumkin-u, nimani aytmaslik lozim…

Biroq, shunga qaramay, bir paytlar – o‘sha qadim zamonlardagidek zukko, odobi go‘zal bolalarni yetishtirish hech kimning qo‘lidan kelmayapti. Buxoriylar, termiziylar, ibn sinolar, zamaxshariylar… Nega o‘zi egallagan sohada karvonning eng boshida turish bilan birga, komil mo‘minlik hayotini yashay oladigan, Allohga chin bandalik qiladigan mukammal shaxslarni tarbiya qilolmayapmiz?!

Davomi..,


Bugun tarbiya borasida ko‘plab manbalarda bolalar hamma payt yaxshi ko‘rilishi, ularga hech qachon jahl qilinmasligi kerakligi, ularga ko‘proq diqqat-e’tibor qaratilishi darkorligi aytilmoqda. Zamonaviy pedagogika esa farzandni shahzoda yoxud malikadek ardoqlashni, sharoitlar yaratilishini targ‘ib etmoqda. Tan olib aytish kerakki, bu tarbiya uslublari o‘zini oqlamadi. Ularga amal qilinganda, o‘zidan boshqani o‘ylamaydigan, xudbin, manfaatlar ortidan chopadigan, jonini koyitmay kun ko‘rish payida bo‘ladigan bir avlod yetishib chiqmoqda.

Afsuski, islomiy e’tiqoddagi oilalar ham bu kabi fikrlardan ta’sirlanmoqdalar va musulmonlarning farzandlari ham go‘zal ahloqdan yiroqlashmoqda.

Biroq mazkur zamonaviy fikrlar, psixologlik qarashlar va pedagogik tadqiqotlar o‘zini oqlay olmadi. Shunday ekan, ajdodlarimizning tajribadan o‘tgan, o‘zini oqlagan tarbiya usullariga, ya’ni bolalarimizni Qur’oni karim va hadisi sharifga ko‘ra tarbiyalashga qaytishimiz lozim.

Bolalarni yaxshi ko‘rish, ularga shafqat ko‘rsatish kerak. Shu bilan birga bir imtihon vositasi ekanliklari uchun ularni nazorat ham qilish kerak. Ya’ni, Alloh taolo bola tarbiyasi borasida ham biz uchun bir mezon bo‘ladigan ishoratlarni ko‘rsatgan. Qur’on bilimlariga suyangan holda Payg‘ambarimiz alayhissalomning bola tarbiyasiga qanday yondashganlarini o‘rgansak, inson fitratini kamol toptirishda xatoga yo‘l qo‘ymaymiz, inshoalloh.

“Islom nuri” gazetasining 2020-yil, 7-sonidan

Oqillar uch xil bo‘ladi:
• Dunyo uni tark qilmay turib, dunyoni tark etgan kishi;
• Yaratuvchisiga yo‘liqmay turib Uni rozi qilgan kishi;
• Qabrga tushishidan oldin uni obod qilgan kishi.
Siz ham oqillardan bo‘ling!

Asalomu aleykum!

√ @Al_AddL

Kaltak va tarbiya

Aksariyatimiz bola tarbiyasida ota-onamizdan oʻrganganlarimizga tayanamiz. Ammo taassufki, yuz yildan koʻproq vaqtdan beri bu jamiyatda notoʻgʻri “tarbiya” hukmron. Ommaviy madaniyatning eng ogʻriqli nuqtasi ham shunda deyish mumkin. Bobosi jang maydonlarida toliqqan, otasi qishloqda tugʻilib-oʻsib oʻqishga imkoni boʻlmagan bugunning kattalari hayot tashvishlariga shu qadar berilganlarki, hatto, hovuchlari orasida bolalarini yoʻqotayotganlarini anglamaydilar ham.

Kaltak jannatdan quvilganmi?

“Kaltak jannatdan chiqqan” iborasi sharq dunyosi kishilarining ongiga shu qadar singib ketganki, ota-onalar bu jumlani ilohiy soʻzlarni talaffuz etgandek ishlatadilar. “Kaltak jannatdan chiqqan” degan yolgʻonni kim kashf qilib, hayotga tatbiq qilgani noaniq, ammo kim bo‘lsa ham yolgʻoniga goʻzal toʻn kiydiribdi. Diniy atama bilan birga qoʻllab, kaltak soʻziga odamlarning tilini shunchalik oʻrgatib yuborishibdiki, baʼzi oilalarda tarbiya deganda bola shoʻrlik kaltakni tushunadigan boʻlib qolgan. Lekin oʻylab ko‘rilsa, Paygʻambarimiz sollallohu alayhi vasallam “jannatdan chiqqan” usulni hech qoʻllamaganlar. Rasululloh hech qachon bolani urmaganlar, hatto baland ovozda, tahdidli tanbeh bermaganlar. Shuning uchun kaltak jannatdan chiqqan emas, chiqqan boʻlsa ham u jannatdan quvilgan desak to‘g‘riroq bo‘ladi!

Muhtaram ota-ona! Zinhor bolangizni urmang, kaltaklamang! Bolasini kaltaklab “tarbiya”lagan bir qancha ota-onalar bugun mehrga zor, iztirob va nadomatda yashayaptilar. Bolasini urib-soʻkib, goʻdakning mungʻaygan yuziga qarashga yuragi betlamay boshqa xonaga kirib yigʻlagan ota-onalarni ham ko‘p bora ko‘rganmiz.

Bolani kaltaklash — chorasizlik Chorasizlik esa ilmsizlikdandir. Bolangizning oʻyinqaroqligi, shoʻxligi bilan qanday kurashish kerakligini bilmasangiz, ilmsizligingiz alamini bolangizdan olishga haqqingiz yoʻq! Kaltak bolani yo surbet qiladi, yoki yolgʻonchi qiladi. Ursang eti, soʻksang beti qotar, degan gap bejiz emas.

√@Al_AddL

Imom G’azzoliy - Nafs tarbiyasi

Kitob juda foydali bo’ldi deya olaman.

Xatolarim bilan yuzlashtirdi. “O’zingga kel, qayoqqa qarab ketmoqdasan, sen boshqa yo’ldagi inson edingku” degan ovozlar eshitildi.

"Gunohga botgan bir kimsa bo’lsang ham hikmat majlislaridan uzoq qolma! Men shu gunohkor yashash tarzimni tark qila olmayman! “Bunday majlislarga kelmoqlikning nima foydasi?” bor deb o’ylama! Zero, merganning vazifasi nishonga otmoqdir. Bugun nishonga urolmasa, ertaga albatta, uradi.

Uch xil qalbda hikmat bo‘lmaydi:

1. Gʻami rizq topish bo‘lgan qalb.
2. Odamlarga hasad qiluvchi qalb.
3. Mansab va obro‘ni sevgan qalb.

√ @Al_AddL

Otalar ikki xil bo‘ladi:

1. Tarbiya ekuvchi otalar. Ular har kuni tarbiya yoki axloq asoslarini farzandlariga uqtirib boradilar. Ular farzandlarining xato qilishini kutib o‘tirmasdan to‘g‘ri yo‘lga soladilar. Bunday otalar kam, ammo ularning ta’siri ko‘pdir.

2. Axloq tuzatuvchi otalar. Ular xato sodir bo‘lguncha yuraveradilar, farzandlari xato qilgandan keyingina ahvolni to‘g‘rilaydilar. Ular juda ko‘p, lekin ta’sirlari oz.

Sen tarbiya ekuvchi otalardan bo‘l, xatodan keyin uni to‘g‘rilovchi otalardan bo‘lma! ©

Asl otalar kitobidan.

Insonning hayotida u yolgʻizlikda koʻtarolmaydigan holatlar boʻladi.
Va aynan shunday holatlarda—hamdardlik, qaygʻurish, qoʻllab-quvvatlash u uchun suv va havodek ahamiyatli boʻladi.
Ba’zan shu qadar qiyin boʻladiki, inson unga nima boʻlayotganini tushunmaydi, sekin astalik bilan tubsizlikka choʻkib boradi.
Uning yonidagi insonlar shunday paytlarda juda muhim rolda boʻladilar:
dildan gaplashish, qiyin vaziyatni muhokama qilish, hamdard boʻlish, tinchlantirish, chalgʻitish,
“hozir qiynalyapsan, lekin bu albatta oʻtib ketadi, men yoningdaman”
kabi soʻzlar bilan qoʻllab-quvvatlash orqali yordam qilishlari mumkin.
Aynan shu soʻzlar bilan yana yuqoriga koʻtariladi inson.

Ajiyb..yonimizdagi yaqin insonlar yordamida tubsizlikdan chiqish yoki aksincha u yerga tamoman gʻarq boʻlish tajribasini orttiramiz a..?

Farzandlaringizni:

- Faqat o'zingizga emas, jamiyat uchun foydali inson bo'lishi kerak.

- Ular o'zlaridagi iqtidorlarni namoyon qilishiga imkoniyat yarating.

- Ulardan iloji yo'q narsani kutmang.

- Bu dunyoda ularni o'z vazifalari bor.

- Ular bu dunyoga o'zlari xulosa olish uchun kelganlar, sizni xulosalaringiz bilan yashash uchun emas.

- Ular bu dunyoda sizni "O'xshamadi", "Men o'ylagandek bo'lmadi" laringizni o'xshatgani kelmadi.

- Ularni "O'zlari" bo'lishiga imkon bering.

Mehr bu - hamma narsaga ruxsat beruvchi ona bo'lib qolish emas, balki uni boshqalar jiddiy tanbeh berishiga hojat qoldirmaydigan qilib tarbiyalashdir.

#Kitobdan

Holbuki, onalik maqomi boshidanoq omonatchilik kursisidir. Ya'ni, sohiblikdan chiqib, shohidlikka kela olish yoʻlidir, chunki ishning asli shuki, “farzandlarimiz bizniki” emas, dunyoga kelishiga vosita boʻlishimiz ularning bizning molimiz  ekanligini anglatmaydi. Mana shu nuqtai nazar farzandlarimizga boʻlgan munosabatlarimizni tubdan o'zgartiradi.


"Baqirmaydigan onalar” kitobidan

Kitob oʻqib dunyoni qutuqarmassiz balki, ammo oʻzingizni biroz dunyodan qutqarasiz….)

@Al_AddL

#hayrli_tong

Har bir insonning koʻnglida mehr bor: gohida yashirin, gohida oshkor!
Hammaning ongida yaxshi fikr bor, amalga oshirish uchun uni niyatga aylantirsa bas. Odamzotning ruhiyatida ezgu ishlarga ishtiyoq bor, bu qilgan amallarida koʻrinadi...
Sizning ham yaxshi niyatlaringiz ezgu ishlarga vasila boʻlsin. Yana bir yangi kuningiz muborak boʻlsin. Assalomu alaykum!

Bizni kuzatib boring👇
√ @Al_AddL

Kitob sevar do'stlarim siz kitob oʻqib dunyoni qutuqarmassiz balki, ammo oʻzingizni biroz dunyodan qutqarasiz..?!

Yurtim, ko‘nglingdek keng osmonlaring bor,
Yulduzni yig‘latgan dostonlaring bor.
Osmonlaringda ham diydoringga zor,
Jayrondek termulgan Cho‘lponlaring bor.
Qo‘ling qadog‘iga bosay yuzimni,
Onamsan-ku, og‘ir olma so‘zimni,
Qayinbarglar yopib qaro ko‘zini
Olislarda qolgan Usmonlaring bor.

©️Muhammad Yusuf

@Al_AddL

Eringizni bolalar hurmat qilsin.

Farzandingiz doimo otasini o‘zi uchun namuna deb bilsin. Avvalo buning uchun ota o‘z ustida doim ishlashi kerak, "yaxshi ota" unvoniga sazovor bo‘lish uchun-unga loyiq bo‘lish kerak.

🔹Ayollarga bir nechta maslahat:

▫️ Eringizni aybini hech qachon bolalarga aytmang.
▫️ Otasini yomonlamang
▫️ Otasi ular uchun doim harakat qilishini, ularni yaxshi ko‘rishini takror-takror eslating.
▫️ Otasini jahli chiqqan vaqt bolalarni yaqinlashtirmang.
▫️ Ishdan kelganida avvalo o‘zingiz chiroyli kutib oling va otasini qanday kutib olishni ham o‘rgating.

Imom Shofeiy rahimahulloh dedilar:
“Kim kiyimini poklabdi, uning g‘amu tashvishi kam bo‘libdi,
Kim xushbo‘y narsa surtsa, uning aqli ziyoda bo‘libdi”.

Izoh: Ilm tolibiga aql va zehnni ziyoda etuvchi sabablarga rioya etishi va chalg‘ituvchi, aqlni band qiluvchi mashg‘ulot va afkorlardan o‘zini ehtiyot qilmog‘i muhimdir. Shuningdek, Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «Poklik iymonning yarmidir», deydilar”.

Imom Muslim rivoyati.

√@Al_AddL

Qizlar odobi haqida

Odob bu — shunday narsaki, sening kimligingni, qanday insonligingni va kimlarning farzandi ekanligingni ko'rsatadi. Qiz bolaning odobi esa bu hozirgi kunda juda jiddiy mavzu desa ham bo'ladi. Bugungi kunda ota-onalar qizlarining ko'cha-ko'yda o'zini tutishi, yurish-turishi, muomalasiga jiddiy e’tibor qaratmog’i lozim. Chunki tarbiya avvalo oiladan boshlanadi.

E'tibor berganmisiz yo'qmi oilada buvisi bilan o'sgan qizlarning tarbiyasi boshqacha bo'ladi. Hozirgi kunda aksariyat onalarning ko'p vaqtlari ishda o'tadi, qizlar esa o'zi bilan o'zi ovora bo'lib qolishadi. Ammo uyda yoshi kattalar bo'lsa bu narsa ko'z yumib o'tirmaydilar. Buvilarning ko'proq nevaralariga e'tibori kuchli bo'ladi. Ularga sekin-astalik bilan urf-odatlarimizni o'rgatadilar, uy yumushlariga sekin astalik bilan moslashtirib boradilar.

Qizlar katta hayotga qadam bosar ekanlar, endi ularga jamiyatda qanday yurish, kiyinish kabi narsalar o'rgatiladi. Qiz bola avvalo ko'zga tashlanadigan bir gul desa ham bo'ladi. Hozirgi kunda qizlar turli millatlarga taqlid qilib kiyinishadi, mayli kiyinishsin, bizning qarshiligimiz yo'q, lekin hammasi me'yorida bo'lishi kerak. Ochiq-sochiq kiyinib yurish nafaqat qiz bolaga balki o'g'il bolaga ham to'g'ri kelmaydi. Qiz bola degan nomi bor ekan, ular bu nomga munosib bo’lib, nafislik, hayo timsoli bo’lib tarbiya topishi kerak. Bu faqatgina kiyinishda emas, muomala, ko’pchilik oldida o’zini tutish va hatto kerak vaqtda sukut saqlashda ham o’z aksini topadi.

Buning uchun kattalardan asosan ikki narsa talab etiladi. Bular e’tibor va o’rnak. Otalar, akalar ham ona qatori qizlarga e’tiborli bo’lishi, ona va opalar esa o’rnak bo’lish orqali qiz bolani tarbiya qilishi lozim. Axir aytishadiku, qiz bola ko’chaga chiqqanda nafaqat o’zining, balki otasi, aka-ukalarining nomusini ko'tarib chiqadi deb. Demak, qiz farzandni tarbiyalash nafaqat uning kelajagi uchun muhim, balki boshqa oila a’zolarining jamiyatdagi o’rnini ham belgilab beradi. Shunday ekan, qizlarimizni o’zbekona lutf bilan, iboli, odobli qilib tarbiyalash bugungi kunimizning muhim vazifalaridandir.


Farzand tarbiyasiga oyid kitobdan parcha...

—Mening o'g'lim — do'xtir!
—Mening o'g'lim — mol do’xtiri.
—Shuyam hunar bo'ldi-yu?! Bolangga boshqa kasb qurib qolganmidi?
—Unaqa dema, o'rtoq, hunarning yomoni bo'Imaydi. Men kasal bo'lsam, sening o'g'ling davolaydi. Sen kasal bo'lsang, mening o'g'lim davolaydi!

📚”Daftar Hoshiyasidagi Bitiklar”

@Al_AddL

hayrli_kun

Hayot juda goʻzaldir! Buni anglash uchun esa, bir oz boʻlsada oʻz muammolaringizdan boshingizni koʻtaring va atrofingizga qarang, atrofingizda qanday goʻzal hayot kechmoqda..! Shunday goʻzallik ichida yashayotganimizga shukur qiling, zero shukronalik baraka keltiradi...
Assalomu alaykum Qadrdon... Yangi boshlayotgan kuningiz xayrli boʻlsin!


√@Al_AddL

#Kitobdan
#Uchdan_keyin_kech

   Bola kichik yoshidanoq insoniyatning eng yaxshi yutuqlari ichida bo‘lsin.Mumtoz musiqa tinglang, san’at asarlarini ko‘rsating, badiiy adabiyot o‘qib bering.

   Bolani tez-tez qo‘lingizda ko‘taring. Bunday muloqot bolaning aqliy rivojlanishida katta ahamiyatga ega.

   Chaqaloq bilan chuchuk tilda gaplashmang. Bola bilan tug‘ilgan paytidan boshlab kattalar tilida gaplashing.

   Bola bilan har kuni shug‘ullaning. Hatto bir kunlik mashq ham hayratlanarli natijalarga olib keladi.

   Bolaning oldida urishmang. Farzandingiz salbiy holatlarni ta’sirchanlik bilan his etadi.

√@Al_AddL